Audio by Vidwan Sumukha Maudgalya
ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿ
ಬಂಟನಾಗಿ ಬಾಗಿಲ ಕಾಯ್ವೆ ಹರಿಯ
ವೈಕುಂಠದ ಸೊಂಪಿನ ದಾಸರ ಮನೆಯ
ಹೊರಸುತ್ತು ಪ್ರಾಕಾರ ನಾ ಸುತ್ತಿ ಬರುವೆಬರುವ ಹೋಗುವರ ವಿಚಾರಿಸುತಿರುವೆಕರದಿ ಕಂಬಿಯ ಪೊತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂದಿರುವೆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಸಮ್ಮುಖದ ಓಲಗದೊಳಿರುವೆ ||1||
ತೊತ್ತು ತೊಂಡನಾಗಿ ಬಾಗಿಲ ಕಾಯ್ವೆಚಿತ್ರದ ಚಾವಡಿ ರಜವನು ಬಳಿವೆಮುತ್ತಿನ ರಂಗವಲ್ಲಿಯನಿಟ್ಟು ಬರೆವೆರತ್ನಗಂಬಳಿ ಹೊತ್ತು ಹಾಸುವೆನು ||2||
ವೇಳೆವೇಳೆಗೆ ನಾನೂಳಿಗವ ಮಾಡುವೆಆಲವಟ್ಟಿಗೆ ಚಾಮರವ ಬೀಸುವೆತಾಳದಂಡಿಗೆ ಭೃಂಗಿ ಮೇಳಗಳ ಕೂಡಿ ಶ್ರೀಲೋಲನ ಕೊಂಡಾಡಿ ಪಾಡುವೆನು ||3||
ಎಂಜಲ ಹರಿವಾಣಂಗಳ ಬೆಳಗುವೆಕಂಜನಾಭನ ಪಾದಕಮಲವ ತೊಳೆವೆರಂಜಿಪ ಕುಸುಮದ ಮಾಲೆ ತಂದಿಡುವೆಸಂಜೆಗೆ ಪಂಜಿನ ದಾಸನಾಗಿರುವೆ ||4||
ಮೀಸಲೂಳಿಗವ ನಾ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವೆಶೇಷ ಪ್ರಸಾದವ ಉಂಡುಕೊಂಡಿರುವೆಶೇಷಗಿರಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವನದಾಸರ ದಾಸರ ದಾಸರ ಮನೆಯ ||5||
***
Summary (Kannada)
ಈ ಸುಂದರ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಶ್ರೇಷ್ಠ ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಹರಿಭಕ್ತರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿನೀತನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದೇ ನನ್ನ ಪರಮ ಭಾಗ್ಯ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹರಿಭಕ್ತರ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಬಂಟನಾಗಿ (ಕಾವಲುಗಾರನಾಗಿ) ನಿಂತು ಸೇವೆ ಮಾಡುವುದು, ರಂಗವಲ್ಲಿ ಬಿಡುವುದು, ಚಾಮರ ಬೀಸುವುದು, ಪಾದ ತೊಳುವುದು ಮತ್ತು ದಾಸರ ದಾಸನಾಗಿ ಬದುಕುವುದೇ ನನ್ನ ಹೆಮ್ಮೆ ಎಂದು ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನ ಅಂಕಿತದಲ್ಲಿ ದಾಸರು ಭಕ್ತಿಯ ಪರಮಾವಧಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿದ್ದಾರೆ.
Padyada Artha (Kannada Stanza and Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ
ಬಂಟನಾಗಿ ಬಾಗಿಲ ಕಾಯ್ವೆ ಹರಿಯ
ವೈಕುಂಠದ ಸೊಂಪಿನ ದಾಸರ ಮನೆಯ || ಪ ||
ಅರ್ಥ: ದೈವಿಕ ಶೋಭೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ವೈಕುಂಠದ ಹಾಗೂ ಹರಿಭಕ್ತರ ಮನೆಯ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ಒಬ್ಬ ಬಂಟನಂತೆ (ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಕಾವಲುಗಾರನಂತೆ) ನಾನು ಕಾವಲು ಕಾಯುತ್ತೇನೆ.
ಚರಣ ೧
ಹೊರಸುತ್ತು ಪ್ರಾಕಾರ ನಾ ಸುತ್ತಿ ಬರುವೆ ಬರುವ ಹೋಗುವರ ವಿಚಾರಿಸುತಿರುವೆ ಕರದಿ ಕಂಬಿಯ ಪೊತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ನಿಂದಿರುವೆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಸಮ್ಮುಖದ ಓಲಗದೊಳಿರುವೆ || 1 ||
ಅರ್ಥ: ದೇವಾಲಯದ ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರಗಳನ್ನು ನಾನು ಸುತ್ತಿ ಬರುತ್ತೇನೆ; ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮತ್ತು ಹೋಗುವ ಜನರನ್ನು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೋಲು (ಕಂಬಿ) ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಂತಿರುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಸಮ್ಮುಖದ ದರ್ಬಾರಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುತ್ತೇನೆ.
ಚರಣ ೨
ತೊತ್ತು ತೊಂಡನಾಗಿ ಬಾಗಿಲ ಕಾಯ್ವೆ ಚಿತ್ರದ ಚಾವಡಿ ರಜವನು ಬಳಿವೆ ಮುತ್ತಿನ ರಂಗವಲ್ಲಿಯನಿಟ್ಟು ಬರೆವೆ ರತ್ನಗಂಬಳಿ ಹೊತ್ತು ಹಾಸುವೆನು || 2 ||
ಅರ್ಥ: ದಾಸನಾಗಿ, ಸೇವಕನಾಗಿ ಬಾಗಿಲ ಕಾಯುತ್ತೇನೆ; ಚಿತ್ರಕಳೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಚಾವಡಿಯನ್ನು ಸಾರಿಸಿ ರಂಗು ಬಳಿಯುತ್ತೇನೆ. ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ರಂಗವಲ್ಲಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟು ಬರೆಯುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ರತ್ನಗಂಬಳಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದು ಹಾಸುತ್ತೇನೆ.
ಚರಣ ೩
ವೇಳೆವೇಳೆಗೆ ನಾನೂಳಿಗವ ಮಾಡುವೆ ಆಲವಟ್ಟಿಗೆ ಚಾಮರವ ಬೀಸುವೆ ತಾಳದಂಡಿಗೆ ಭೃಂಗಿ ಮೇಳಗಳ ಕೂಡಿ ಶ್ರೀಲೋಲನ ಕೊಂಡಾಡಿ ಪಾಡುವೆನು || 3 ||
ಅರ್ಥ: ಆಯಾ ವೇಳೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಆಲವಟ್ಟಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಾಮರವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬೀಸುತ್ತೇನೆ. ತಾಳ, ದಂಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಮೇಳದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತೇನೆ.
ಚರಣ ೪
ಎಂಜಲ ಹರಿವಾಣಂಗಳ ಬೆಳಗುವೆ ಕಂಜನಾಭನ ಪಾದಕಮಲವ ತೊಳೆವೆ ರಂಜಿಪ ಕುಸುಮದ ಮಾಲೆ ತಂದಿಡುವೆ ಸಂಜೆಗೆ ಪಂಜಿನ ದಾಸನಾಗಿರುವೆ || 4 ||
ಅರ್ಥ: ಭಕ್ತರು ಉಂಡ ಎಂಜಲು ತಾಟುಗಳನ್ನು (ಹರಿವಾಣಗಳನ್ನು) ತೊಳೆಯುತ್ತೇನೆ; ಕಂಜನಾಭನ (ಹರಿಯ) ಪಾದಪದ್ಮಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತೇನೆ. ಶೋಭಾಯಮಾನವಾದ ಹೂವಿನ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ತಂದು ಇಡುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಂಜು ಹಿಡಿಯುವ ದಾಸನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಚರಣ ೫
ಮೀಸಲೂಳಿಗವ ನಾ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವೆ ಶೇಷ ಪ್ರಸಾದವ ಉಂಡುಕೊಂಡಿರುವೆ ಶೇಷಗಿರಿ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನದಾಸರ ದಾಸರ ದಾಸರ ಮನೆಯ || 5 ||
ಅರ್ಥ: ಈ ಸೇವೆಯನ್ನೇ ನಾನು ನನ್ನ ಶಾಶ್ವತ ಕಾಯಕವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ; ಭಗವಂತನ ಶೇಷ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಶೇಷಗಿರಿವಾಸಿಯಾದ, ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನ ಭಕ್ತರಾದ ದಾಸರ ದಾಸರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಟನಾಗಿರುವೆ.
***
baṇṭanāgi bāgila kāyve hariya vaikunṭhada sompina dāsara maneya || pa ||
horasuttu prākāra nā suttu baruve baruva hōguvara vicārisutiruve karadi kambiya pottu alli nindiruve śrīhariya sammukhada ōlagadoḷiruve || 1 ||
tottu toṇḍanāgi bāgila kāyve citrada cāvaḍi rajananu baḷive muttina raṅgavalliyaniṭṭu bareve ratnagaṁbaḷi hottu hāsuvenu || 2 ||
vēḷevēḷege nānūḷigava māduve ālavattaige cāmarava bīsuve tāḷadaṇdige bhṛṁgi mēḷagaḷa kūḍi śrīlōlana koṇḍāḍi pāḍuvenu || 3 ||
eṃjala harivāṇaṅgaḷa beḷaguve kaṃjanābhana pādakamalava toḷeve raṃjipa kusumada māle taṃdiḍuve saṃjege paṃjina dāsanāgiruve || 4 ||
mīsalūḷigava nā māḍikoṇḍiruve śēṣa prasādava uṇḍukoṇḍiruve śēṣagiri kāgineleya ādikeśavana dāsara dāsara dāsara maneya || 5 ||
***
Pronunciation Guide
Pronounce 'ś' like the 'sh' in "shoe" and 'ṇ' and 'ḷ' with the tongue retroflexed against the roof of the mouth.
Long vowels (marked with a macron like ā, ī, ū) should be held for twice the duration of short vowels.
The retroflex 'ṭ' and 'ḍ' require curling the tongue tip back to touch the hard palate.
Read 'c' as 'ch' (as in "church") and double consonants (like 'ṇḍ' or 'll') with a slight emphasis.
Sanskrit/Kannada aspirates like 'bh' and 'dh' are pronounced with an audible puff of breath following the consonant.
***
Summary (English)
In this soulful composition, Sri Kanakadasa expresses his supreme humility and dedication to serving Lord Hari and His devotees. He considers it his greatest privilege to act as a loyal guard at the doorsteps of Vaikuntha or the homes of devotees. From sweeping floors, drawing pearl-like rangolis, and waving chawars, to washing the Lord's feet and serving as the servant of devotees, the poet joyfully surrenders himself to Kaginele Adikeshavana.
Meaning (English Transliterated Stanza and Meaning)
Pallavi
Baṇṭanāgi bāgila kāyve hariya vaikunṭhada sompina dāsara maneya || pa ||
Meaning: As a loyal guard, I will stand and watch the doors of Lord Hari's abode and the delightful homes of His devotees.
Stanza 1
Horasuttu prākāra nā suttu baruve baruva hōguvara vicārisutiruve karadi kambiya pottu alli nindiruve śrīhariya sammukhada ōlagadoḷiruve || 1 ||
Meaning: I will walk around the outer corridors, inquiring about those who come and go. Holding a staff in my hand, I will stand right there, present in the divine assembly in the presence of Sri Hari.
Stanza 2
Tottu toṇḍanāgi bāgila kāyve citrada cāvaḍi rajananu baḷive muttina raṅgavalliyaniṭṭu bareve ratnagaṁbaḷi hottu hāsuvenu || 2 ||
Meaning: Acting as an obedient servant, I will guard the door, sweep and cleanse the painted courtyard, draw rangolis with pearls, and carry and spread gem-studded carpets.
Stanza 3
Vēḷevēḷege nānūḷigava māduve ālavattaige cāmarava bīsuve tāḷadaṇdige bhṛṁgi mēḷagaḷa kūḍi śrīlōlana koṇḍāḍi pāḍuvenu || 3 ||
Meaning: Timely and dutifully I will render service, holding fans and chowries to wave. Joining with tāla, daṇḍige, and musical troupes, I will praise and sing of the Lord of Sri (Hari).
Stanza 4
Eṃjala harivāṇaṅgaḷa beḷaguve kaṃjanābhana pādakamalava toḷeve raṃjipa kusumada māle taṃdiḍuve saṃjege paṃjina dāsanāgiruve || 4 ||
Meaning: I will wash the used plates and vessels, cleanse the lotus feet of the lotus-naveled Lord, bring and offer radiant flower garlands, and serve as the torch-bearer in the evening.
Stanza 5
Mīsalūḷigava nā māḍikoṇḍiruve śēṣa prasādava uṇḍukoṇḍiruve śēṣagiri kāgineleya ādikeśavana dāsara dāsara dāsara maneya || 5 ||
Meaning: I have dedicated myself exclusively to this service and partaken of the blessed remnants (prasada). I am the servant of the servants of the servants of Kaginele Adikeshavana, who resides on Seshagiri!
***
No comments:
Post a Comment