By Gayathri Tumkur Venkatesh and Suvarna raga hindola khandachapu tala
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ನೋಡಿದೆ ಗಿರಿಯ ತಿರ್ಮಲನ ನಿತ್ಯ
ಮೂಡಲ ದಿಕ್ಕಿನಲಿಪ್ಪ ನಿರ್ಮಲನಾ ಪ
ನೀರೇರ ಕೂಡಾಡಿದವನಾ ದೇವ
ನೀರೊಳಗೆ ಸದನವ ಬಿಗಿದವನಾ
ನೀರದ ಶ್ಯಾಮ ವರ್ಣನನಾ ಭವ
ನೀರಜ ಭವವಂದ್ಯಾ ದಯಾಸಾಗರನಾ 1
ನೀರು ಪಾದದಲಿ ಪೆತ್ತವನಾ ಮಹಾ
ನೀರು ದಾಟಿ ಮಕ್ಕಳ ತೋರಿದವನಾ
ನೀರಧಿ ಬಿಗಿದ ಪ್ರಬಲನಾ ಅಂದು
ನೀರುಪತಿಯ ಭಂಗವ ಮಾಡಿದವನಾ 2
ನೀರು ಕಟದ ನಿಃಸಂಗನಾ ಸರ್ವ
ನೀರು ಸೇದುವನಾಗಿ ಜಗವ ಸುತ್ತುವನ
ನೀರೊಳಗಾಡುವ ನೀರಜನಾ
ಮೂಡಲ ದಿಕ್ಕಿನಲಿಪ್ಪ ನಿರ್ಮಲನಾ ಪ
ನೀರೇರ ಕೂಡಾಡಿದವನಾ ದೇವ
ನೀರೊಳಗೆ ಸದನವ ಬಿಗಿದವನಾ
ನೀರದ ಶ್ಯಾಮ ವರ್ಣನನಾ ಭವ
ನೀರಜ ಭವವಂದ್ಯಾ ದಯಾಸಾಗರನಾ 1
ನೀರು ಪಾದದಲಿ ಪೆತ್ತವನಾ ಮಹಾ
ನೀರು ದಾಟಿ ಮಕ್ಕಳ ತೋರಿದವನಾ
ನೀರಧಿ ಬಿಗಿದ ಪ್ರಬಲನಾ ಅಂದು
ನೀರುಪತಿಯ ಭಂಗವ ಮಾಡಿದವನಾ 2
ನೀರು ಕಟದ ನಿಃಸಂಗನಾ ಸರ್ವ
ನೀರು ಸೇದುವನಾಗಿ ಜಗವ ಸುತ್ತುವನ
ನೀರೊಳಗಾಡುವ ನೀರಜನಾ
ಓರ್ವ ನೀರೇಳ ನಾರಿಯ ಮಾಡಿದ ಗುಣನಾ 3
ನೀರಜೋದರ ನಿರ್ಮೋಹನನಾ ಏಳು
ನೀರಜ ದಳದಲ್ಲಿ ಪೊಳೆವ ಚನ್ನಿಗನಾ
ನೀರು ಬಯಲು ಮಾಡಿದವನಾ ಅನ್ನ
ನೀರೊಳಗಿದ್ದು ಜಗವ ಪೊತ್ತವನಾ 4
ನೀರಜಪಾಣಿ ವಲ್ಲಭನಾ ತೇಜ
ನೀರನ್ನ ತತ್ವ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡವನಾ
ನೀರೆ ಗತಿಯ ಮಾಡಿದವನಾ ನಮ್ಮ
ನೀರಜಾದ್ರಿ ತಿಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನಾ 5
***
ನೀರಜೋದರ ನಿರ್ಮೋಹನನಾ ಏಳು
ನೀರಜ ದಳದಲ್ಲಿ ಪೊಳೆವ ಚನ್ನಿಗನಾ
ನೀರು ಬಯಲು ಮಾಡಿದವನಾ ಅನ್ನ
ನೀರೊಳಗಿದ್ದು ಜಗವ ಪೊತ್ತವನಾ 4
ನೀರಜಪಾಣಿ ವಲ್ಲಭನಾ ತೇಜ
ನೀರನ್ನ ತತ್ವ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡವನಾ
ನೀರೆ ಗತಿಯ ಮಾಡಿದವನಾ ನಮ್ಮ
ನೀರಜಾದ್ರಿ ತಿಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನಾ 5
***
Pallavi:
Nōḍide giriya tirmalana nitya
Mūḍala dikkinalippa nirmalana ||
Charana 1:
Nīrēra kūḍāḍidavanā dēva
Nīroḷage sadanava bigidavanā
Nīrada śyāma varṇananā bhava
Nīraja bhavavandyā dayāsāgaranā || 1 ||
Charana 2:
Nīru pādadali pettavanā mahā
Nīru dāṭi makkala tōridavanā
Nīradhi bigida prabalanā andu
Nīrupatiya bhaṅgava māḍidavanā || 2 ||
Charana 3:
Nīru kaṭada nissaṅganā sarva
Nīru sēduvanāgi jagava suttuvana
Nīroḷagāḍuva nīrajanā
Ōrva nīrēḷa nāriya māḍida guṇanā || 3 ||
Charana 4:
Nīrajōdara nirmōhananā ēḷu
Nīraja daḷadalli poḷeva channiganā
Nīru bayalu māḍidavanā anna
Nīroḷagiddu jagava pottavanā || 4 ||
Charana 5:
Nīrajapāṇi vallabhanā tēja
Nīranna tatva vyāpisikoṇḍavanā
Nīre gatiya māḍidavanā namma
Nīrajādri timma vijayaviṭhṭhalanā || 5 ||
***
Key for Pronunciation:
ḍ: Retroflex 'd' (tongue touches the roof of the mouth, as in hard).
ṇ / ḷ: Retroflex 'n' and 'l' (curl the tongue back).
ś: Soft 'sh' (as in shiva).
thṭh: Emphasized 'th-t' sound as in Viththala.
ū / ī / ā: Long vowels (pronounced longer than their short counterparts).
***
ಎಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕೇಳಲೂ ಸಹ ಅಷ್ಟೇ ಸುಮಧುರ. ಆದರೆ ಎಷ್ಟು ಸಲ ಓದಿದರೂ/ಕೇಳಿದರೂ ಅರ್ಥ ಮಾತ್ರ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅರ್ಥ ತಿಳಿದು ದೇವರನಾಮವನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಆಗುವ ಆನಂದ ಅಪಾರ ಮತ್ತು ಈ ದೇವರನಾಮದ ಕರ್ತೃ ವಿಜಯದಾಸರ ಮೇಲೆ ನಮಗಾಗುವ ಹೆಮ್ಮೆ ಅನಂತ. ಆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ದ್ವಿಗುಣವಾಗಲಿ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕೃಪೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಭಿಸಲಿ ಎಂದು ಅಷ್ಟಾವಧಾನಿ ಡಾ. ಕಬ್ಬಿನಾಲೆ ಭಾರದ್ವಾಜ್ ರವರು ಈ ಪದ್ಯದ ಅರ್ಥ/ಭಾವಾರ್ಥ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು.
ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ನೋಡಿದೆಯಾ?
- ಗೋಪಿಕೆಯರ ಜೊತೆಗಿದ್ದವನನ್ನು, ದ್ವಾರಕಾವಾಸನನ್ನು, ನೀಲಮೇಘಶ್ಯಾಮನನ್ನು, ಶಿವ ಬ್ರಹ್ಮವಂದಿತನನ್ನು ನೋಡಿದೆಯಾ?
- ಗಂಗೆಯ ಜನಕನನ್ನು, ಸಮುದ್ರದಾಚೆಗೆ ಹೋಗಿ ದೇವಕಿಯ ಮೊದಲ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಂದುತೋರಿದವನನ್ನು, ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟಿದವನನ್ನು, ಸಮುದ್ರರಾಜನ ಗರ್ವಭಂಗಮಾಡಿದವನನ್ನು ನೋಡಿದೆಯಾ?
- ಕೂರ್ಮಾವತಾರಿಯನ್ನು, ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರಿಯನ್ನು, ವಟಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದವನನ್ನು, ಅಹಲ್ಯೆಯ ಶಾಪವನ್ನು ಕಳೆದವನನ್ನು ನೋಡಿದೆಯಾ?
- ಕಮಲನಾಭನನ್ನು (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡೋದರ), ಮೋಹರಹಿತನನ್ನು, ಏಳನೆಯದಾದ ಸಹಸ್ರಾರಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವವನನ್ನು, ಪ್ರಳಯಜಲದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಗೈದವನನ್ನು, ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವವನನ್ನು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದ ವರಾಹಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಕಂಡೆಯಾ?
- ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಗಂಡನನ್ನು, ಅಗ್ನೇರಾಪಃ ಎಂಬಂತೆ ಆಪೋನಾರಾಯಣತತ್ವನನ್ನು, ನೀರಿಗೆ ಗತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸೂರ್ಯನನ್ನು, ನಮ್ಮ ಭೂಲೋಕದ ಶೇಷಗಿರಿಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ಕಂಡೆಯಾ?!
- ಅನ್ವಯಾರ್ಥ: ಡಾ.ಕಬ್ಬಿನಾಲೆ ಭಾರದ್ವಾಜ್. June 2021
***
ವಿಜಯದಾಸರ ಈ ಸುಂದರ ಕೃತಿಯು ತಿರುಪತಿಯ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ (ತಿರುಮಲಪ್ಪ) ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಾಸರು ಪ್ರತಿ ಸಾಲನ್ನು 'ನೀರು' ಅಥವಾ 'ನೀರಜ' ಎಂಬ ಶಬ್ದದ ವಿವಿಧ ಅರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ (ಯಮಕಾಲಂಕಾರದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ) ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೆಣೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಾಸರು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಪವಿತ್ರ ತಿರುಮಲ ಗಿರಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ನಿರ್ಮಲನಾದ ಶ್ರೀನಿವಾಸನನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಧನ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಗವಂತನ ವಿವಿಧ ಅವತಾರಗಳು (ಮತ್ಸ್ಯ, ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ), ಗಂಗೆಯ ಉಗಮ, ಸಮುದ್ರ ಲಂಘನ ಮತ್ತು ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ನ-ನೀರನ್ನು ನೀಡಿ ಸಲಹುವ ಅವನ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 'ನೀರಜಾದ್ರಿ' (ವೆಂಕಟಾದ್ರಿ) ವಾಸಿಯಾದ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನೇ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಎಂದು ಶರಣಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ:
ನೋಡಿದೆ ಗಿರಿಯ ತಿರ್ಮಲನ ನಿತ್ಯ
ಮೂಡಲ ದಿಕ್ಕಿನಲಿಪ್ಪ ನಿರ್ಮಲನಾ || ಪ ||
ಅರ್ಥ: ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಯಾವುದೇ ಮೈಲಿಗೆಯಿಲ್ಲದ ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧನಾದ (ನಿರ್ಮಲ) ತಿರುಮಲ ಗಿರಿಯ ವಾಸಿ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನನ್ನು ನಾನು ಪ್ರತಿದಿನ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಧನ್ಯನಾದೆನು.
ಮೊದಲನೇ ಚರಣ:
ನೀರೇರ ಕೂಡಾಡಿದವನಾ ದೇವ ನೀರೊಳಗೆ ಸದನವ ಬಿಗಿದವನಾ
ನೀರದ ಶ್ಯಾಮ ವರ್ಣನನಾ ಭವ ನೀರಜ ಭವವಂದ್ಯಾ ದಯಾಸಾಗರನಾ || ೧ ||
ಅರ್ಥ: ಗೋಪಿಕೆಯರ (ನೀರೇರ) ಜೊತೆಗೂಡಿ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಆಡಿದವನು, ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ (ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರ) ಮನೆ ಮಾಡಿದವನು ಈ ದೇವ. ಮೋಡದಂತೆ ಶ್ಯಾಮ ವರ್ಣದವನು ಮತ್ತು ಸಂಸಾರ ಭಯವನ್ನು ನೀಗುವವನು. ಕಮಲ ಸಂಭವನಾದ (ನೀರಜ ಭವ) ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ವಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಯಾಸಾಗರ ಇವನು.
or
ಅರ್ಥ:
ನೀರೇರ ಕೂಡಾಡಿದವನಾ: 'ನೀರೇರ' ಎಂದರೆ ಗೋಪಿಕೆಯರು. ಗೋಪಿಕೆಯರ ಜೊತೆ ರಾಸಲೀಲೆ ಆಡಿದವನು ಇವನೇ.
ನೀರೊಳಗೆ ಸದನವ ಬಿಗಿದವನಾ: ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರ ತಾಳಿ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದವನು.
ನೀರದ ಶ್ಯಾಮ ವರ್ಣನನಾ: ನೀರನ್ನು ಹೊತ್ತ ಮೋಡದಂತೆ (ನೀರದ) ಶ್ಯಾಮಲ ಬಣ್ಣದವನು.
ನೀರಜ ಭವವಂದ್ಯಾ: ನೀರಜ (ಕಮಲ) ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ವಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು ಮತ್ತು ಸಂಸಾರ ಭಯವನ್ನು ನೀಗಿಸುವ ದಯಾಸಾಗರ ಇವನು.
ಎರಡನೇ ಚರಣ:
ನೀರು ಪಾದದಲಿ ಪೆತ್ತವನಾ ಮಹಾ ನೀರು ದಾಟಿ ಮಕ್ಕಳ ತೋರಿದವನಾ
ನೀರಧಿ ಬಿಗಿದ ಪ್ರಬಲನಾ ಅಂದು ನೀರುಪತಿಯ ಭಂಗವ ಮಾಡಿದವನಾ || ೨ ||
ಅರ್ಥ: ತನ್ನ ಪಾದದಿಂದ ಪವಿತ್ರ ಗಂಗೆಯನ್ನು (ನೀರು) ಹುಟ್ಟಿಸಿದವನು. ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ (ಮಹಾನೀರು) ಆಚೆಗಿದ್ದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟವನು. ರಾಮಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ (ನೀರಧಿ) ಆಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿದ ಬಲಶಾಲಿ ಇವನು. ಸಮುದ್ರ ರಾಜನ (ನೀರುಪತಿ) ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅಂದು ಅಡಗಿಸಿದವನು.
or
ನೀರು ಪಾದದಲಿ ಪೆತ್ತವನಾ: ತನ್ನ ಪಾದದಿಂದ ಗಂಗೆಯನ್ನು (ನೀರನ್ನು) ಹುಟ್ಟಿಸಿದವನು (ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಾವತಾರ).
ನೀರು ದಾಟಿ ಮಕ್ಕಳ ತೋರಿದವನಾ: ಕೃಷ್ಣಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಯಮುನಾ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಸತ್ತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟವನು.
ನೀರಧಿ ಬಿಗಿದ ಪ್ರಬಲನಾ: ರಾಮಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ (ನೀರಧಿ) ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟಿದ ಪ್ರಬಲನು.
ನೀರುಪತಿಯ ಭಂಗವ ಮಾಡಿದವನಾ: ವರುಣನ (ನೀರುಪತಿ) ಗರ್ವವನ್ನು ಭಂಗ ಮಾಡಿದವನು.
ಮೂರನೇ ಚರಣ:
ನೀರು ಕಟದ ನಿಃಸಂಗನಾ ಸರ್ವ ನೀರು ಸೇದುವನಾಗಿ ಜಗವ ಸುತ್ತುವನ
ನೀರೊಳಗಾಡುವ ನೀರಜನಾ ಓರ್ವ ನೀರೇಳ ನಾರಿಯ ಮಾಡಿದ ಗುಣನಾ || ೩ ||
ಅರ್ಥ: ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಲ್ಲದ (ನಿಃಸಂಗ) ಈತನು ಸೂರ್ಯನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಹೀರಿ ಮಳೆಯಾಗಿ ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಜಗದ ಚಕ್ರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಕಮಲದಂತೆ (ನೀರಜ) ಸುಂದರನಾದ ಈತನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಬ್ಬನೇ ಆದರೂ ನೂರಾರು (ನೀರೇಳು - ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ) ಗೋಪಿಕೆಯರೊಂದಿಗೆ ವಿಹರಿಸಿದ ಗುಣವಂತ ಇವನು.
or
ನೀರು ಕಟದ ನಿಃಸಂಗನಾ: ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೊದಲು ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದ ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ಆಲದ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದ ಸಂಗ ರಹಿತನು.
ನೀರು ಸೇದುವನಾಗಿ: ಮೋಡಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ಮೇಲೆ ಎಳೆದು ಮಳೆಯಾಗಿ ಸುರಿಸುತ್ತಾ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಲಹುವವನು.
ನೀರೊಳಗಾಡುವ ನೀರಜನಾ: ಜಲದ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳ ಒಳಗೆ ನಿಂತು ಆಟವಾಡುವವನು.
ನೀರೇಳ ನಾರಿಯ ಮಾಡಿದ: ಕಲ್ಲಿಗೆ ತನ್ನ ಪಾದ ಸೋಕಿಸಿ ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು (ನಾರಿಯನ್ನು) ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಗುಣವಂತನು.
ನಾಲ್ಕನೇ ಚರಣ:
ನೀರಜೋದರ ನಿರ್ಮೋಹನನಾ ಏಳು ನೀರಜ ದಳದಲ್ಲಿ ಪೊಳೆವ ಚನ್ನಿಗನಾ
ನೀರು ಬಯಲು ಮಾಡಿದವನಾ ಅನ್ನ ನೀರೊಳಗಿದ್ದು ಜಗವ ಪೊತ್ತವನಾ || ೪ ||
ಅರ್ಥ: ಉದರದಲ್ಲಿ ಕಮಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ (ನೀರಜೋದರ), ಮೋಹವಿಲ್ಲದ ಈ ಸುಂದರನು ಏಳು ದಳಗಳ ಕಮಲದಂತೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಜಲಮಯ (ನೀರು ಬಯಲು) ಮಾಡಿದವನು ಹಾಗೂ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅನ್ನ-ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಲಹುವವನು ಇವನೇ.
or
ನೀರಜೋದರ: ಹೊಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕಮಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು (ಪದ್ಮನಾಭ) ಮತ್ತು ಮೋಹವಿಲ್ಲದವನು.
ನೀರಜ ದಳದಲ್ಲಿ ಪೊಳೆವ: ಏಳು ಪದರಗಳ ಕಮಲದ ದಳಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಸುಂದರ (ಚನ್ನಿಗ).
ನೀರು ಬಯಲು ಮಾಡಿದವನಾ: ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಯಲು ಮಾಡುವವನು.
ಅನ್ನ ನೀರೊಳಗಿದ್ದು: ನಾವು ಉಣ್ಣುವ ಅನ್ನ ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತಾನೇ ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗಿದ್ದು ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸಲಹುವವನು.
ಐದನೇ ಚರಣ:
ನೀರಜಪಾಣಿ ವಲ್ಲಭನಾ ತೇಜ ನೀರನ್ನ ತತ್ವ ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡವನಾ
ನೀರೆ ಗತಿಯ ಮಾಡಿದವನಾ ನಮ್ಮ ನೀರಜಾದ್ರಿ ತಿಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನಾ || ೫ ||
ಅರ್ಥ: ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ (ನೀರಜಪಾಣಿ) ಪತಿಯಾದ ಈತನು ತೇಜಸ್ಸು, ನೀರು, ಅನ್ನ ಎಂಬ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಭಕ್ತರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವೇ (ಗತಿ) ಪರಮ ಗುರಿ ಎಂದು ತೋರಿದವನು. ವೆಂಕಟಾದ್ರಿಯ (ನೀರಜಾದ್ರಿ) ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ನಮ್ಮ ಈ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನೇ ಆ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ.
or
ನೀರಜಪಾಣಿ ವಲ್ಲಭನಾ: ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಮಲವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ (ನೀರಜಪಾಣಿ) ಪತಿ.
ತೇಜ ನೀರನ್ನ ತತ್ವ: ಅಗ್ನಿ (ತೇಜ), ಜಲ (ನೀರು) ಮತ್ತು ಪೃಥ್ವಿ (ಅನ್ನ) ಎಂಬ ಪಂಚಭೂತಗಳ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವವನು.
ನೀರೆ ಗತಿಯ ಮಾಡಿದವನಾ: ಭಕ್ತರಿಗೆ "ನೀನೇ ಗತಿ" ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು.
ನೀರಜಾದ್ರಿ ತಿಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನಾ: ಶೇಷಾದ್ರಿ (ನೀರಜಾದ್ರಿ) ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನೇ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನು.
***
***
summary and paragraph-wise meaning of the devaranama by Sri Vijayadasaru in English:
Summary
In this composition, Sri Vijayadasaru describes his divine experience of seeing Lord Venkateshwara on the Tirumala hills. The song is a masterpiece of poetic skill, where the composer repeatedly uses the word "Neeru" (Water) and "Neeraja" (Lotus) to weave various meanings—referring to the Lord's incarnations, his physical beauty, his role as a creator, and his supreme compassion. He concludes that the Lord of the Seven Hills, Vijayavitthala, is the ultimate savior who pervades all elements of nature.
Paragraph-wise Meaning
Refrain (Pallavi):
Nodide giriya tirmalana nitya
Moodala dikkinalippa nirmalana
Meaning: I have daily beheld the Lord of the Tirumala hills. I have seen that pure, blemish-less (Nirmala) Being who resides in the East (at Tirupati).
Stanza 1:
Neerera koodaadidavana deva neerolage sadanava bigidavana
Neerada shyama varnanana bhava neeraja bhavavandya dayasagarana
Meaning:
He is the Lord who played divine sports with the Gopis (Neerera).
He is the one who made his abode in the water (Neerola) during the Matsya (fish) incarnation.
His complexion is dark and beautiful like the rain clouds (Neerada).
He is a vast ocean of mercy who is worshipped by Brahma, the one born from the lotus (Neeraja Bhava).
Stanza 2:
Neeru paadadali pettavana maha neeru daati makkala toridavana
Neeradhi bigida prabalana andu neerupatiya bhangava maadidavana
Meaning:
He is the one from whose feet the holy Ganges (Neeru) was born.
He is the one who crossed the great ocean (Maha neeru) to bring back the lost children of a Brahmin for Arjuna.
He is the mighty one who bridged the ocean (Neeradhi) during the Ramayana.
He is the one who humbled the pride of the King of the Oceans (Neerupati) when he did not yield.
Stanza 3:
Neeru katada nissangana sarva neeru seduvanagi jagava suttuvana
Neerolagaduva neerajana orva neerela nariya maadida gunana
Meaning:
He is the detached one (Nissanga) who controls the water cycle; as the Sun, he draws up water (Neeru seduva) to sustain the world through rain.
He is like a lotus (Neeraja) playing in the water, untouched by the impurities of the world.
He is the virtuous one who multiplied himself to be with many (Neerela) women (Gopis) at once.
Stanza 4:
Neerajodara nirmohanana elu neeraja daladalli poleva channigana
Neeru bayalu maadidavana anna neerolagiddu jagava pottavana
Meaning:
He has a lotus-like navel (Neerajodara) and is free from all worldly attachments (Nirmoha).
He is the beautiful one who shines like a seven-petaled lotus (Neeraja dala).
During the great deluge (Pralaya), he turned the entire universe into a vast expanse of water (Neeru bayalu).
He lives within the elements of food and water to sustain and carry the weight of the entire universe.
Stanza 5:
Neerajapaani vallabhana teja neeranna tatva vyapisikondavana
Neere gatiya maadidavana namma neerajadri timma vijayavithalana
Meaning:
He is the beloved consort of Lakshmi, who holds a lotus in her hand (Neerajapaani).
His brilliance (Tejas) pervades the fundamental elements of water (Neeru) and food.
He is the one who provides the final destination (Salvation/Gati) to the devotees.
He is our Vijayavitthala, the Lord Timmappa (Venkateshwara) who resides on the Lotus Hill (Neerajadri - another name for Venkatadri).
***
Sri Śrī Vijayadāsara Kr̥ti
Rāga: Hindoḷa | Tāḷa: Ādi
Pallavi:
Nōḍide giriya Tirmalana nitya
Mūḍala dikkinalippa nirmalanā
Caraṇa 1:
Nīrēra kūḍāḍidavanā dēva
Nīroḷage sadanava bigidavanā
Nīrada śyāma varṇananā bhava
Nīraja bhavavandyā dayāsāgaranā
Caraṇa 2:
Nīru pādadali pettavanā mahā
Nīru dāṭi makkaḷa tōridavanā
Nīradhi bigida prabalanā andu
Nīrupatiya bhaṅgava māḍidavanā
Caraṇa 3:
Nīru kaṭada niḥsaṅganā sarva
Nīru sēduvanāgi jagava suttuvana
Nīroḷagāḍuva nīrajanā
Ōrva nīrēḷa nāriya māḍida guṇanā
Caraṇa 4:
Nīrajōdara nirmōhananā ēḷu
Nīraja daḷadalli poḷeva canniganā
Nīru bayalu māḍidavanā anna
Nīroḷagiddu jagava pottavanā
Caraṇa 5:
Nīrajapāṇi vallabhanā tēja
Nīranna tatva vyāpisikoṇḍavanā
Nīre gatiya māḍidavanā namma
Nīrajādri Timma Vijayaviṭhṭhalanā
***
ಜಸ್ಟ್ scroll down ಮಾಡಿ ಇತರ ದೇವರನಾಮಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು.
