ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರು
ಚಿತ್ತಜನಯ್ಯನ ಚಿಂತಿಸು ಮನವೇ
ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯದೆ ಸರ್ವೋತ್ತಮನ ನೆನೆ ಮನವೆ ||ಪ||
ಕಾಲನ ದೂತರು ನೂಲು ಹಗ್ಗವ ತಂದು
ಕಾಲು ಕೈಗಳ ಕಟ್ಟಿ ಮ್ಯಾಲೆ ಕುಟ್ಟಿ
ಕಾಲಪಾಶದೊಳಿಟ್ಟು ಶೂಲದಿಂದಿರುವಾಗ
ಪಾಲಿಸುವರುಂಟೆ ಜಾಲವ ಮಾಡದೆ ||೧||
ದಂಡಧರನ ಭಟರು ಚಂಡಕೋಪದಿ ಬಂದು
ಕೆಂಡದ ನದಿಯ ತಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು
ಖಂಡಖಂಡವ ಕಿತ್ತು ಕೆಂಡದೊಳಿಡುವಾಗ
ಹೆಂಡಿರು ಮಕ್ಕಳು ಬಂದು ಬಿಡಿಸಬಲ್ಲರೆ ಮರುಳೆ ||೨||
ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಡಬ್ಬಣಂಗಳ ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು
ಕಂಗಳಿಗೆ ಸೀಸವ ಕಾಸಿ ಪೊಯ್ಯಲು
ತಂಗಿ ಅಕ್ಕ ಬಂದು ಭಂಗವ ಬಿಡಿಸುವರೆ
ಅಂಗವು ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ ರಂಗವಿಠಲ ಬಲ್ಲ ||೩||
**
chittajanayana chintisu manave
hottu kaḷayade sarvottamman nene manave ||pa||
kālana dūtaru nūlu haggava tandu
kālu kaigaḷa kaṭṭi myāle kuṭṭi
kālapāshadoḷiṭṭu shūladindiruvāga
pālisuvaruṇte jālava māḍade ||1||
daṇḍadharana bhaṭaru chaṇḍakopadi bandu
keṇḍada nadiya taḍege koṇḍoydu
khaṇḍakhaṇḍava kittu keṇḍadoḷiḍuvāga
heṇḍiru makkaḷu bandu biḍisaballare maruḷe ||2||
aṅgagaḷige ḍabbaṇaṅgaḷa sėrisi eraḍu
kaṁgaḷige sīsava kāsi poyyalu
taṅgi akka bandu bhaṅgava biḍisuvare
aṅgavu sthiravalla raṅgavithala balla ||3||
***
Pronunciation Guide
Pronounce 'ś' like the 'sh' in "shoe" and 'ṇ' and 'ḷ' with the tongue retroflexed against the roof of the mouth.
Long vowels (marked with a macron like ā, ī, ū) should be held for twice the duration of short vowels.
The retroflex 'ṭ' and 'ḍ' require curling the tongue tip back to touch the hard palate.
Read 'c' as 'ch' (as in "church") and double consonants (like 'tt' or 'll') with a slight emphasis.
Sanskrit/Kannada aspirates like 'bh' and 'dh' are pronounced with an audible puff of breath following the consonant.
***
Summary (Kannada)
ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರ ಈ ತತ್ವಪದ ಹಾಗೂ ವೈರಾಗ್ಯ ಭರಿತ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಜನಯ್ಯನಾದ (ಕಾಮಪಿತನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು) ಸದಾ ಚಿಂತಿಸುವಂತೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನ ನಶ್ವರವಾಗಿದ್ದು, ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಮದೂತರು ಬಂದು ಕಾಲಪಾಶದಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುವಾಗ ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು ಯಾರೂ ಜೊತೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇಹವು ಕ್ಷಣಿಕವಾದದ್ದು, ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸೀಸ ಕಾಸಿ ಪೊಯ್ದಾಗ ಅಕ್ಕ-ತಂಗಿಯರು ಬಂದು ಆ ಯಾತನೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾರರು. ಆದುದರಿಂದ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯದೆ ಸರ್ವೋತ್ತಮನಾದ ಶ್ರೀರಂಗವಿಠಲನನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕೆಂದು ಈ ಕೃತಿಯು ಸಾರುತ್ತದೆ.
Padyada Artha (Kannada Stanza and Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ
ಚಿತ್ತಜನಯ್ಯನ ಚಿಂತಿಸು ಮನವೇ
ಹೊತ್ತು ಕಳೆಯದೆ ಸರ್ವೋತ್ತಮನ ನೆನೆ ಮನವೇ ||ಪ||
ಅರ್ಥ: ಎಲೈ ಮನವೇ, ಮನ್ಮಥನ ತಂದೆಯಾದ (ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ) ಚರಣಗಳನ್ನು ಸದಾ ಚಿಂತಿಸು; ವೃಥಾ ಕಾಲವನ್ನು ಕಳೆಯದೆ ಸಕಲರಿಗಿಂತ ಸರ್ವೋತ್ತಮನಾದ ದೇವರನ್ನು ಸದಾ ನೆನೆಯು.
ಚರಣ ೧
ಕಾಲನ ದೂತರು ನೂಲು ಹಗ್ಗವ ತಂದು
ಕಾಲು ಕೈಗಳ ಕಟ್ಟಿ ಮ್ಯಾಲೆ ಕುಟ್ಟಿ
ಕಾಲಪಾಶದೊಳಿಟ್ಟು ಶೂಲದಿಂದಿರುವಾಗ
ಪಾಲಿಸುವರುಂಟೆ ಜಾಲವ ಮಾಡದೆ ||೧||
ರ್ಥ: ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಮಧರ್ಮರಾಜನ ದೂತರು ಬಂದು ದೃಢವಾದ ಹಗ್ಗದಿಂದ ನಿನ್ನ ಕಾಲು-ಕೈಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಥಳಿಸಿ, ಕಾಲಪಾಶಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಸಿ ಶೂಲದಿಂದ ಹಿಂಸಿಸುವಾಗ, ಈ ಲೌಕಿಕ ಜಾಲಗಳು ಅಥವಾ ಯಾರಾದರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಬರುವವರು ಉಂಟೆ? ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ!
ಚರಣ ೨
ದಂಡಧರನ ಭಟರು ಚಂಡಕೋಪದಿ ಬಂದು
ಕೆಂಡದ ನದಿಯ ತಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದು
ಖಂಡಖಂಡವ ಕಿತ್ತು ಕೆಂಡದೊಳಿಡುವಾಗ
ಹೆಂಡಿರು ಮಕ್ಕಳು ಬಂದು ಬಿಡಿಸಬಲ್ಲರೆ ಮರುಳೆ ||೨||
ರ್ಥ: ಯಮನ ಭಟರು ಭಯಂಕರ ಕೋಪದಿಂದ ಬಂದು, ಸುಡುವ ಕೆಂಡದ ನದಿಯ ಬಳಿಗೆ ಒಯ್ದು ನಿನ್ನ ಶರೀರವನ್ನು ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ಕೆಂಡದಲ್ಲಿ ಹಾಕುವಾಗ, ಎಲೈ ಮೂಢನೇ, ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಬಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ಆ ಯಾತನೆಯಿಂದ ಬಿಡಿಸಬಲ್ಲರೇ?
ಚರಣ ೩
ಅಂಗಗಳಿಗೆ ಡಬ್ಬಣಂಗಳ ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು
ಕಂಗಳಿಗೆ ಸೀಸವ ಕಾಸಿ ಪೊಯ್ಯಲು
ತಂಗಿ ಅಕ್ಕ ಬಂದು ಭಂಗವ ಬಿಡಿಸುವರೆ
ಅಂಗವು ಸ್ಥಿರವಲ್ಲ ರಂಗವಿಠಲ ಬಲ್ಲ ||೩||
ರ್ಥ: ಶರೀರದ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸೂಜಿಗಳನ್ನು (ಡಬ್ಬಣಗಳನ್ನು) ಚುಚ್ಚಿ, ಎರಡು ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗಿಸಿದ ಸೀಸವನ್ನು ಸುರಿಯುವಾಗ, ಅಕ್ಕ ಅಥವಾ ತಂಗಿ ಬಂದು ನಿನ್ನ ಆ ಸಂಕಟವನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಈ ಶರೀರವು ಎಂದಿಗೂ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲ; ಇದರ ಸತ್ಯವನ್ನು ಶ್ರೀರಂಗವಿಠಲನೊಬ್ಬನೇ ಬಲ್ಲನು.
***
Summary (English)
In this deeply philosophical and dispassionate composition set in Raga Revati/Adi Tala by Sri Sripadaraja, the saint earnestly urges the mind to meditate upon the Supreme Lord, the Father of Kama (Hari), without wasting precious time. Reminding the mortal of the inevitable hour of death—when the fierce messengers of Yama bind the soul with nooses, drag it through fiery rivers, and subject it to terrible torments—the hymn emphasizes that fleeting worldly relationships like wives and children cannot save one. Declaring this physical body to be entirely transient, the saint calls for absolute surrender to Lord Srirangavithala.
Meaning (English Transliterated Stanza and Meaning)
Pallavi
Chittajanayana chintisu manave
hottu kaḷayade sarvottamman nene manave ||pa||
Meaning: O mind, contemplate unceasingly upon the Lord (Father of Kama); do not waste time, but constantly remember the Supreme Lord!
Stanza 1
Kālana dūtaru nūlu haggava tandu
kālu kaigaḷa kaṭṭi myāle kuṭṭi
kālapāshadoḷiṭṭu shūladindiruvāga
pālisuvaruṇte jālava māḍade ||1||
Meaning: When the messengers of Yama arrive with cords to bind your hands and feet, beat you, cast you into the noose of death, and pierce you with tridents, are there any who will protect you without worldly hypocrisy?
Stanza 2
Daṇḍadharana bhaṭaru chaṇḍakopadi bandu
keṇḍada nadiya taḍege koṇḍoydu
khaṇḍakhaṇḍava kittu keṇḍadoḷiḍuvāga
heṇḍiru makkaḷu bandu biḍisaballare maruḷe ||2||
Meaning: When the fierce attendants of Yama drag you to the banks of burning fiery rivers, tearing your body into pieces and casting them into the embers, O foolish one, can your wife and children ever come and rescue you?
Stanza 3
Aṅgagaḷige ḍabbaṇaṅgaḷa sėrisi eraḍu
kaṁgaḷige sīsava kāsi poyyalu
taṅgi akka bandu bhaṅgava biḍisuvare
aṅgavu sthiravalla raṅgavithala balla ||3||
Meaning: When iron spikes are driven into your limbs and molten lead is poured into your eyes, will your sisters or brothers come to relieve your suffering? This body is transient and unstable; only Lord Srirangavithala knows the ultimate truth.
***
ಚಿತ್ತಜನಯ್ಯನ ಚಿಂತಿಸು ಮನವೇ
ಕಾಲನ ದೂತರು ನೂಲು ಹಗ್ಗವ ತಂದು
ದಂಡಧರನ ಭಟರು ಚಂಡಕೋಪದಿ ಬಂದು
ಅಂಗಳಿಗೆ ಡಬ್ಬಣಂಗಳ ಸೇರಿಸಿ ಎರಡು
