ಮಂತ್ರಾಲಯದೊಳು ರಾಜಿಪನಾರೆ ।
ಸಂತರ ಒಡೆಯನ ನೋಡುವ ಬಾರೆ - ಪಾಡುವ ಬಾರೆ ।। ಪಲ್ಲವಿ ।।
ಇಂದ್ರ ನೀಲಮಣಿ ಕಾಂತಿಯಂತೆಸೆಯುವ ।
ಬೃಂದಾವನ ಸನ್ಮಂದಿರನಾರೆ - ಚಂದಿರನಾರೆ ।
ಎಂದಿಗೂ ಕುಂದದ ಮಹಿಮ ಮುನೀಂದ್ರನು ।
ವಂದಿತ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಕಣಮ್ಮ - ಚಂದ್ರಕಣಮ್ಮ ।। ಚರಣ ।।
ಗಂಧ ತುಲಸೀ ಮಾಲಾ ದಂಡ ಕಮಂಡಲು ।
ಸುಂದರ ಕಷಾಯ ವಸನನಾರೆ ಸಖೀ ವಸನನಾರೆ ।
ವಂದಿತ ಕನ್ನಡ ರಾಯನಘವ ತರಿದು ।
ಚಂದ್ರಿಕೆ ರಚಿಸಿದ ವ್ಯಾಸಮುನೀಂದ್ರನೇ - ವ್ಯಾಸಯತೀಂದ್ರ ।। ಚರಣ ।।
ಚಂದದಿ ಮಣಿಮಯ ಮಕುಟವ ಧರಿಸಿಹ ।
ಸುಂದರ ಬಾಲಕ ಇವನಾರೆ ಸಖೀ ಇವನಾರೆ ।
ತಂದೆ ಅಸಿಹಿರಿದು ಕಮಲೇಶನ ತೋರೆನೆ ।
ಮುಕುಂದನ ತೋರಿದ ಬಾಲ ಪ್ರಹ್ಲಾದನೇ - ಬಾಲ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ।। ಚರಣ ।।
****
As you prepare for your journey from Krishnamurthypuram, here is the exact line-by-line transliteration of this beautiful composition. I have matched the structure of your provided text precisely.
Transliteration (IAST)
Mantrālayadoḷu rājipanāre |
Santara oḍeyana nōḍuva bāre - pāḍuva bāre ||
Indra nīlamaṇi kāntiyanteseyuva |
Bṛndāvana sanmandiranāre - candiranāre |
Endigū kundada mahima munīndranu |
Vandita śrī rāghavēndra kaṇamma - candrakaṇamma ||
Gandha tulasī mālā daṇḍa kamaṇḍalu |
Sundara kaṣāya vasananāre sakhī vasananāre |
Vandita kannada rāyanaghava taridu |
Candrike racisida vyāsamunīndranē - vyāsayatīndra ||
Candadi maṇimaya makuṭava dharisiha |
Sundara bālaka ivanāre sakhī ivanāre |
Tande asihiridu kamalēśana tōrene |
Mukundana tōrida bāla prahlādanē - bāla prahlāda ||
***
Recitation Guide
Pronunciation & Recitation Guide
Retroflex 'ḷ' and 'ṇ': In mantrālayadoḷu, oḍeyana, and daṇḍa, curl your tongue back to the roof of your mouth for a hard, resonant 'L' and 'N'.
The Soft 't': In mantrālayadoḷu and santara, the 't' is soft—tongue touching the back of your front teeth, as in "thaw."
Long Vowels: Stretch the 'ā' in bāre (come) and nāre (who) to give the song its inviting, melodic flow.
The Nasal 'ṅ': In rāghavēndra and munīndra, the 'n' before 'd' is a nasal sound that flows into the 'd'.
Aspirated 'ph' and 'bh': While not heavy in these lines, ensure prahlādanē has a clear 'p-r' start and a soft 'h' sound.
The 'Sh' Sound: In śrī, use a soft, palatal "sh" with the tongue near the front of the palate.
Rhythmic Repetition: When you recite "bāre" or "nāre", do it with a slight "call and response" pulse.
Pace: Recite with a joyful, medium tempo (Madhyama Kaala), envisioning the golden Brindavana of Mantralaya.
***
ಇದು ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಯತಿಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ತೀರ್ಥರ (ರಾಯರ) ಕುರಿತಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕೃತಿ. ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ದಾಸರು ರಾಯರ ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪದೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಅವತಾರಗಳಾದ ವ್ಯಾಸರಾಜರು ಮತ್ತು ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಬೆಸೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಹಾಡಿನ ಮುಖ್ಯ ಸಾರಾಂಶ 'ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳ ತ್ರಿಕಾಲ ಅವತಾರ ವೈಭವ'. ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಬೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ಮಹಾತ್ಮರು ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ; ಹಿಂದೆ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತಂಭದಿಂದ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಬಾಲ ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಆಪ್ತಗುರುಗಳಾಗಿ 'ಚಂದ್ರಿಕೆ' ಗ್ರಂಥ ಬರೆದ ವ್ಯಾಸರಾಜರು, ಹಾಗೂ ಈಗ ಕರುಣಾಮಯಿ ಯತಿಗಳಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ರಾಘವೇಂದ್ರರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದಾಸರು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Meaning Verse-wise)
ಪಲ್ಲವಿ:
ಮಂತ್ರಾಲಯದ ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾ (ರಾಜಿಪನು) ಕುಳಿತಿರುವವರು ಯಾರು? ಅವರು ಸಕಲ ಸಂತರ ಒಡೆಯರು. ಅಂತಹ ಮಹಾತ್ಮರನ್ನು ನೋಡಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡಲು ಬನ್ನಿ ಸಖಿಯರೇ.
ಚರಣ 1 (ಪ್ರಸ್ತುತ ರೂಪ - ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು):
ಇಂದ್ರನೀಲ ಮಣಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಸುಂದರವಾದ ಬೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ಚಂದಿರನಂತಹ ಕಾಂತಿಯುಳ್ಳವರು ಯಾರು? ಇವರು ಎಂದಿಗೂ ಕುಂದದ (ಕಡಿಮೆಯಾಗದ) ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳ ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠರು. ಇವರೇ ಎಲ್ಲರಿಂದ ವಂದಿಸಲ್ಪಡುವ ನಮ್ಮ ಮುದ್ದು ರಾಘವೇಂದ್ರ ಸ್ವಾಮಿಗಳು.
ಚರಣ 2 (ಹಿಂದಿನ ಅವತಾರ - ವ್ಯಾಸರಾಜರು):
ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಧದ ತುಳಸಿ ಮಾಲೆ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ದಂಡ-ಕಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸುಂದರವಾದ ಕಷಾಯ (ಕೇಸರಿ) ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಈ ಯತಿಗಳು ಯಾರು? ಇವರು ಹಿಂದೆ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸನಾದ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ (ಕನ್ನಡ ರಾಯ) ಕುಹೂ ಯೋಗದಂತಹ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿದವರು. 'ತಾತ್ಪರ್ಯ ಚಂದ್ರಿಕೆ'ಯಂತಹ ಮಹಾನ್ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ವ್ಯಾಸಮುನೀಂದ್ರರೇ (ವ್ಯಾಸರಾಜರೇ) ಇವರು.
ಚರಣ 3 (ಮೂಲ ಅವತಾರ - ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದ):
ತಲೆಯಲ್ಲಿ ರತ್ನಖಚಿತವಾದ ಸುಂದರ ಮಕುಟವನ್ನು ಧರಿಸಿರುವ ಈ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕ ಯಾರು? ತಂದೆಯಾದ ಹಿರಣ್ಯಕಶ್ಯಪುವು ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು "ನಿನ್ನ ಕಮಲೇಶ (ವಿಷ್ಣು) ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ತೋರಿಸು?" ಎಂದು ಗದರಿಸಿದಾಗ, ಸ್ತಂಭದಿಂದಲೇ ಮುಕುಂದನನ್ನು (ನರಸಿಂಹ) ತೋರಿಸಿದ ಆ ಮಹಾನ್ ಭಕ್ತ ಬಾಲ ಪ್ರಹ್ಲಾದನೇ ಇವರು.
***
This beautiful song is a tribute to Saint Raghavendra Teertha (popularly known as Rayaru) of Mantralaya. The poet marvels at the various incarnations of this great saint—linking his current form to his previous lives as Vyasaraja and the child-devotee Prahlada.
Executive Summary
The theme of this song is "The Three Incarnations of a Divine Soul." It invites devotees to visit Mantralaya to witness the glory of the "King of Saints." The lyrics explain that the saint residing in the Brindavana today is the same soul who appeared as Vyasaraja (the advisor to the Vijayanagara Empire) and originally as Prahlada (who made Lord Narasimha emerge from a pillar).
Verse-wise Meaning
Refrain (Pallavi):
Who is this shining star residing in Mantralaya? Come, friends, let us go see the Master of all Saints. Come, let us sing his glory.
Verse 1 (The Current Form - Sri Raghavendra):
Who is this moon-like figure dwelling in the sacred shrine of the Brindavana, which glows like the precious blue sapphire (Indra Neelamani)? He is the supreme sage whose greatness never diminishes. He is our beloved Sri Raghavendra, worshipped by all.
Verse 2 (The Second Form - Sri Vyasaraja):
Who is this ascetic wearing a beautiful garland of Tulsi and sandalwood, holding the sacred staff (Danda) and water-pot (Kamandalu)? Who is this figure in beautiful saffron robes? He is the great Vyasateertha, who removed the obstacles (Aghava taridu) of the King of Karnataka (Krishnadevaraya) and authored the magnificent work Tatparya Chandrika.
Verse 3 (The Original Form - Bhakta Prahlada):
Who is this beautiful boy wearing a crown studded with gems? When his father (Hiranyakashipu) raised a sword and demanded to see the Lord, this child showed him Mukunda (Narasimha) emerging from the pillar. He is none other than the young devotee Prahlada.
***
ರಾಗ : ಭೀಮಪಲಾಸ್ ತಾಳ : ಆದಿ (raga, taala may differ in audio)
pallavi
mantrAlayadoLu prAjipanArE santara oDeyana nODuva bArE
anupallavi
indra nIla maNi taneyanteteyuva brndAvan san mandiranArE endisu kundada mahima munIndranu vandita shrI rAghavEnrdra taLammA
caraNam
candadi maNimaya makuTava dharisida sundara bAlaka ivanyArE
tandeha tiritidu kamalEsha tOrida mukunda tOrida bAla prahlAdanE
***
