ರಾಗ ನೀಲಾಂಬರಿ
Audio by Mrs. Nandini Sripad
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಧ್ರುವತಾಳ
ಅರಳಿದ ಕೆಂದಾವರಿಯ ಇರವ ಧಿಕ್ಕರಿಸುವ
ಗಿರಿಯ ತಿಮ್ಮರಾಯನ ಚರಣಗಳ ಕಂಡೆ ನಾ
ಅರುಣ ತಳದಲಿಪ್ಪ ಅಂಕುಶ ಧ್ವಜ ವಜ್ರಾದಿಂ
ಸುರುಚಿರ ರೇಖೆಗಳ ಸೊಬಗು ಕಂಡೆ ನಾ
ಬೆರಳ ಸಾಲ್ಗಳ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ತೋರುವ ಭಾ -
ಸುರ ನಖಾಮಣಿಗಳೆಸೆವ ಕಿರಣಗಳ ಕಂಡೆ ನಾ
ಕಿರಿಗೆಜ್ಜೆ ಕಡೆಯ ಪೆಂಡೆಯ ಪ್ರಭೆಯ ಕಂಡೆ
ಎರಡು ರನ್ನದ ಕನ್ನಡಿಯ ತೆತ್ತಿಸಿದ ವೋಲು
ಮುರಹರನ ಮೋಹನದ ಜಾನು ದ್ವಯವ ಕಂಡೆ ನಾ
ಕರಿಯ ದಂತವ ಪೋಲ್ವ ಜಂಘೆಗಳ ಕಂಡೆ ನಾ
ಉರುಟು ಕದಳಿಯ ಕಂಭದಂತೆ ಉರುತರವಾದ ವರ್ತುಲ
ಹರಿಯ ಊರು ಪೀವರ ಕಂಡೆ ಕನಸಿನಲಿ
ವರ ಪೀತಾಂಬರ ಕಾಂಚಿ ಕಿಂಕಿಣಿ
ಜಾಲಗಳಿಂದ ದಾಮ ಉಡಗಿ ಮೆರೆವ
ಕರುಣಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಕಟಿಯನ್ನು ಕಂಡೆ ನಾ
ಕಿರಿಡೊಳ್ಳಿನುದರದಿಂ ನಾಭಿ ತ್ರಿವಳಿ ರೇಖೆಯು ಇಂ -
ದಿರೆ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಬ ಮಧ್ಯ ಚೆಲ್ವಿಕೆಯ ಕಂಡೆ ನಾ
ಸಿರಿದೇವಿ ಸಿರಿವತ್ಸ ಕೊರಳ ಕೌಸ್ತುಭ ಹಾರ
ಸರಸದಿಂದೋಲುವ ವಿಶಾಲುರುಸ್ಥಳವ ಕಂಡೆ ನಾ
ಭರದಿ ಮಿಂಚುವ ಉರು ಸ್ಥಳವ ಕಂಡೆ ನಾ
ಕರ ಚತುಷ್ಟದಲಿಪ್ಪ ಶಂಖ ಚಕ್ರಗದೆ ಪದ್ಮ
ವರ ಅಭಯಗಳ ಕಂಡೆ ಕರ್ಣಕುಂಡಲ ಪ್ರಭೆಯ
ತ್ರಿರೇಖೆಗಳಿಂದೊಪ್ಪುವ ಕಂಠ ಶಂಖದಂದದಿ
ವರ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಕಂಧರವ ಕಂಡೆ ನಾ
ಉರಳುಗೂದಲು ಫಣಿ ಸಿಂಗಾಡಿಯಂತಿರ್ಪ ಪುರ್ಬು
ಸರಸಿಜನಯನ ಸುಕಪೋಲ
ಕೂರ್ಮನಂದದಿ ಗಲ್ಲ ಕುಂದ ಪಲ್ಗಳು ಬಿಂಬಾ -
ಧರ ಮಂದಸ್ಮಿತ ವದನ ಚಂಪಕ ನಾಸ ಕ -
ಸ್ತೂರಿ ನಾಮಗಳಿಂದೆಸೆವ ಸಿರಿ ಮೊಗವ ಕಂಡೆ ನಾ
ಸಿರಿ ಹಯವದನಾ ಸಿರಿ ಶೇಷಗಿರಿ ಅರಸನ
ಕಿರೀಟವನೆ ಕಂಡು ಕೃತಾರ್ಥನಾದೆ ॥ 1 ॥
ಮಠ್ಯತಾಳ
ಇಂದಿನಾ ಶುಭದಿನಾ ಗೋವಿಂದನ ಕಂಡ ಕಾರಣಾ
ಹಿಂದಣ ಪಾಪವು ಬೆಂದು ಹೋಯಿತೈ
ತಂದೆ ಹಯವದನನ ಒಲಿಮೆಯಿಂದ
ಇಂದಿನಾ ಶುಭದಿನಾ ॥ 2 ॥
ತ್ರಿಪುಟತಾಳ
ಪಾಪಕಂಜೆನೋ ನಾ ಸಂತಾಪಕಂಜೆನೋ ನಾನು
ಅಪತ್ತಿಗಂಜೆ ಯಮನ ಬಾಧೆಗಂಜೆ
ಶ್ರೀಪತಿ ಹಯವದನನ ಪಾದ ಪದುಮದ
ನೆನವೆ ಇದ್ದರೆ ಸಾಕು
ಅಪತ್ತಿಗಂಜೆ ಯಮನ ಬಾಧಿಗಂಜೆ ॥ 3 ॥
ರೂಪಕತಾಳ
ಗುರು ಭಕ್ತಿ ಬೇಕು ಹಿರಿಯರ ಕರುಣವಿರಬೇಕು
ಹರಿಕಥೆಗಳ ನಿತ್ಯ ಕೇಳುತಲೆ ಇರಬೇಕು
ವಿರಕುತಿ ಬೇಕು ವಿಷ್ಣುನಾರಾಧನೆ ಬೇಕು
ವರಮಂತ್ರ ಜಪಬೇಕು ತಪಬೇಕು ಮುಕ್ತಿ ಸಾಧನಕೆ ಪರಿಪರಿಯ ವ್ರತ ಬೇಕು ಸಿರಿ ಹಯವದನನ್ನ
ಪರಮಾನುಗ್ರಹ ಬೇಕು ವಿಷಯ ನಿಗ್ರಹಬೇಕು ॥ 4 ॥
ಝಂಪೆತಾಳ
ಹರಿ ಸುಗುಣ ಸಾಕಾರ ಸಕಲ ಸುರರೊಡೆಯ ನಿ -
ರ್ಜರರೆಲ್ಲ ಹರಿಯ ಕಿಂಕರರೆಂದರಿಯಬೇಕು
ಮರಣ ಜನನಾದಿ ದೋಷಕತಿದೂರನೆಂಬ ಈ
ಸ್ಮರಣೆ ಸಂತತಬೇಕು ದುರಾಚಾರ ಬಿಡಬೇಕು
ಸಿರಿ ಹಯವದನ ಶ್ರೀ ಶೇಷಗಿರಿಯರಸನಾ
ಸ್ಮರಣೆ ಇದ್ದವನೆ ಸಂಸಾರಭಯ ಉತ್ತರಿಸುವ ॥ 5 ॥
ಅಟ್ಟತಾಳ
ಗಾತ್ರವ ಬಳಲಿಸಿ ಶ್ರೋತ್ರಾದಿ ಕೇಳುತ
ಯಾತ್ರಿಯ ಮಾಡು ವೆಂಕಟಪತಿ ಮೂರ್ತಿಯ
ನೇತ್ರದಿ ನೋಡು ಕಾಮಿತಾರ್ಥವ ಕೊಡುವ ಸ -
ದ್ಭಕ್ತರ ಕಂಡು ಸರ್ವೋತ್ತಮನ ನಂಬೂ
ದೈತ್ಯ ಪೌಂಡ್ರಿಕನ ಮತವ ಮೆಚ್ಚಿ ಕೆಡಬೇಡ
ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಹಯವದನನ್ನ ನೀ ವೊಲಿಸಿಕೋ ವೊಲಿಸಿಕೋ
ಯಾತ್ರಿಯ ಮಾಡು ವೆಂಕಟ ಮೂರ್ತಿಯ ॥ 6 ॥
ತ್ರಿಪುಟತಾಳ
ಶ್ರೀನಾಥ ಪ್ರಭುವೆತ್ತ ಹೀನ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ
ನಾನಾ ಕ್ಲೇಶಗಳುಂಬೋ ಹೀನ ಜೀವನೆತ್ತ
ಭಾನು ಮಂಡಲವೆತ್ತ ಶ್ವಾನನಬ್ಬರವೆತ್ತ
ಮಾನವ ಹರಿಯೆ ತಾನೆಂಬೊದಕ್ಕೆ
ದಾನವಕುಲವೈರಿ ಸಿರಿ ಹಯವದನ
ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ದಾಸದಾಸನೆಂದೆನಿಸೋ ॥ 7 ॥
ರೂಪಕತಾಳ
ಹನುಮಂತನ ನೋಡು ತನ ತನುಮನಧನ ಹರಿಗೊಪ್ಪಿಸಿ
ನೆನೆವ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ್ನ ನೋಡು ತಪ ಮಾಡುವ
ಮುನಿ ಜನರ ಕಂಡು ನಿನ್ನಯ ಮನದ ಭ್ರಾಂತಿಯ ಬಿಡು
ಚಿನುಮಯ ಮೂರುತಿ ಹಯವದನನ ಪಾದ -
ವನಜ ಯುಗ್ಮವ ನಂಬೊ ಸಕಲ ಸುಖಕ್ಕಿಂಬೊ ॥ 8 ॥
ಆದಿತಾಳ
ಕಲ್ಯಾಣವೀವ ನಮ್ಮ ಶ್ರೀವಲ್ಲಭನ ಸೇವಿಸಿ ಸಾ -
ವಿಲ್ಲದ ಮುಕ್ತಿಯ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಿರೋ ಜನದಿಂದ ನೋ -
ವಿಲ್ಲದತಿ ಸುಖಿಸಲು ಬಲ್ಲಂಥ ಕೋವಿದರು ನೀ -
ವೆಲ್ಲ ಕ್ಷುದ್ರವ ಬಿಟ್ಟು ದಾವಲ್ಲಿಗೆ ಪೋಗದಲೇವೆ
ದಿಲ್ಲಿ ರಾಯನ ಕಂಡು ಪುಲ್ಲನು ಬೇಡುವರೇನೊ
ತಲ್ಲೆಯೂರಿ ತಪಸ್ಸು ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಿರೊ
ಕ್ಷುಲ್ಲಕರೆಂಜಲ ಮೆದ್ದು ಬಾಳುವರ ನೋಡಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ -
ವಲ್ಲಭನಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಫಲ್ಲದಾಸೆ
ಸಲ್ಲದು ಪೂಗೊಲ್ಲನಯ್ಯ ವೆಂಕಟೇಶ
ಚಲುವ ಹಯವದನ ಪಾದಪಲ್ಲವ ನೆಂಬೊ ಹಂಚಿಗೆ
ಹಲ್ಲು ತೆರದಂದದಿ ಮತ್ತೆಲ್ಲೆಲ್ಲೇನು ಫಲವಿಲ್ಲಾ ॥ 9 ॥
ಜತೆ
ತಿರುಮಲರಾಯನ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮರಾಯನ
ಸಿರಿ ಹಯವದನನ್ನ ಚರಣವೆ ಗತಿಯೆನ್ನು ॥
***
1. Dhṛvatāḷa
Araḷida keṃdāvariya irava dhikkarisuva |
Giriya timmarāyana charaṇagaḷa kaṃḍe nā |
Aruṇa taḷadalippa aṃkuśa dhvaja vajrādiṃ |
Suruchira rēkhegaḷa sobagu kaṃḍe nā |
Beraḷa sāḷgaḷa mēle bēre tōruva bhā - |
Sura nakhāmaṇigaḷeseva kiraṇagaḷa kaṃḍe nā |
Kirigejje kaḍeya peṃḍeya prabhēya kaṃḍe |
Eraḍu rannada kannadiya tettisida vōlu |
Muraharana mōhanada jānu dvayava kaṃḍe nā |
Kariya daṃtava pōlva jaṃghegaḷa kaṃḍe nā |
Uruṭu kadaḷiya kaṃbhadante urutaravāda vartula |
Hariya ūru pīvara kaṃḍe kanasinali |
Vara pītāṃbara kāṃchi kiṃkiṇi |
Jālagaḷiṃda dāma uḍagi mereva |
Karuṇi veṅkaṭēśvarana kaṭiyannu kaṃḍe nā |
Kiriḍoḷḷinudoradiṃ nābhi trivaḷi rēkheyu iṃ - |
Dire appikoṃba madhya chelviᲳeya kaṃḍe nā |
Siridēvi sirivatsa koraḷa kaustubha hāra |
Sarasadiṃdōluva viśālurusthaḷava kaṃḍe nā |
Bharadi miṃchuva uru sthaḷava kaṃḍe nā |
Kara chatuṣṭadalippa śaṃkha chakragade padma |
Vara abhayagaḷa kaṃḍe karṇakuṃḍala prabhēya |
Trirēkhegaḷiṃdoppuva kaṃṭha śaṃkhadaṃdadi |
Vara veṅkaṭēśvarana kaṃdharava kaṃḍe nā |
Uraḷugūdalu phaṇi siṃgāḍiyaṃtirpa purbu |
Sarasijanayana sukapōla |
Kūrmanandadi galla kuṃda palgaḷu biṃbā - |
Dhara maṃdasmita vadana chaṃpaka nāsa ka - |
Stūri nāmagaḷiṃdeseva siri mogava kaṃḍe nā |
Siri hayavadana siri śēṣagiri arasana |
Kirīṭavane kaṃḍu kṛtārthanāde ॥ 1 ॥
2. Maṭṭatāḷa
Iṃdinā śubhadinā gōviṃdana kaṃḍa kāraṇā |
Hiṃdaṇa pāpavu beṃdu hōyitai |
Taṃde hayavadanana olimēyiṃda |
Iṃdinā śubhadinā ॥ 2 ॥
3. Tripuḍatāḷa
Pāpakaṃjenō nā saṃtāpakaṃjenō nānu |
Āpattigaṃje yamana bādegāṃje |
Śrīpati hayavadanana pāda padumada |
Nenavē iddare sāku |
Āpattigaṃje yamana bādhigāṃje ॥ 3 ॥
4. Rūpakatāḷa
Guru bhakti bēku hiriyara karuṇavirabēku |
Harikathēgaḷa nitya kēḷutale irabēku |
Virakuti bēku viṣṇunārādhanē bēku |
Varamaṃtra japabēku tapabēku mukti sādhanake |
Paripariya vrata bēku siri hayavadananna |
Paramānugraha bēku viṣaya nigrahabēku ॥ 4 ॥
5. Jhaṃpatāḷa
Hari suguṇe sākāra sakala suraroḍeya ni - |
Rjararella hariya kiṃkarareṃdariyabēku |
Maraṇa jananādi dōṣakatidūranēṃba ī |
Smaraṇe saṃtatabēku durāchāra biḍabēku |
Siri hayavadana śrī śēṣagiyarasanā |
Smaraṇe iddavane saṃsārabhaya uttarisuva ॥ 5 ॥
6. Aṭṭatāḷa
Gātrava baḷalisi śrōtrādi kēḷuta |
Yātriya māḍu veṅkaṭapati mūrtiya |
Nētradi nōḍu kāmitārthava koduva sa - |
Dbhaktara kaṃḍu sarvōttamana naṃbū |
Daitya pauṃḍrikana matava mechchi keḍabēda |
Chitrachitra hayavadananna nī volisikō volisikō |
Yātriya māḍu veṅkaṭa mūrtiya ॥ 6 ॥
7. Tripuḍatāḷa
Śrīnātha prabhuvetta hīna yōnigaḷalli |
Nānā klēśagaḷuṃbō hīna jīvanetta |
Bhānu maṃḍalavetta śvānanabbaravetta |
Mānava hariye tāneṃbodakke |
Dānavakulavairi siri hayavadana |
Śrīnivāsana dāsadāsaneṃdanisō ॥ 7 ॥
8. Rūpakatāḷa
Hanumaṃtana nōḍu tana tanumanadhana harigoppisi |
Neneva prahlādanna nōḍu tapa māduva |
Muni janara kaṃḍu ninnaya manada bhrāṃtiya biḍu |
Chinumaya mūruti hayavadanana pāda - |
Vanaja yugmava naṃbo sakala sukhakkiṃbo ॥ 8 ॥
9. Āditāḷa
Kalyāṇavīva namma śrīvallabhana sēvisi sā - |
Villada muktiya bēḍikoḷḷirō janadiṃda nō - |
Villadatisuphisalu ballaṃtha kōvidaru nī - |
Vella kṣudrava biṭṭu dāvallige pōgadalēve |
Dilli rāyana kaṃḍu pullanu bēduvarēno |
Talleyūri tapassu iddalli sādhisikoḷḷirō |
Kṣullakareṃjala meddu bāļuvara nōḍi lakṣmī - |
Vallabhanallade bēre phalladāse |
Salladu pūgollanayya veṅkaṭēśa |
Chaluva hayavadana pādapallava neṃbo haṃchige |
Hallu teradaṃdadi mattellēllēnu phalavillā ॥ 9 ॥
10. Jate
Tirumalarāyana trivikramarāyana |
Siri hayavadananna charaṇave gatiyennu ॥ 10 ॥
***
Phonetic Notes for Chanting:
Āpāda-mauli: The linguistic layout follows an architectural trajectory—starting from the sole of the feet (Charaṇa), moving to the shins (Janghe), the waist (Kati), chest (Uras), throat (Kandhara), and ending at the crown (Kirīṭa).
Hayavadana: Pronounced Ha-ya-va-da-na. The horse-faced form of Vishnu, symbolizing knowledge and liberation, used as Sri Vadiraja's signature loop.
Śēṣagiri: Pronounced Shē-sha-gi-ri. Refers to the hills of Tirupati, poetically described as the resting posture of the serpent Shesha.
Viṣaya-nigraha: Pronounced Vi-sha-ya ni-gra-ha. Meaning sensory withdrawal, highlighted by the poet as a mandatory structural requisite before absolute grace can manifest.
***
ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರು (ಅಂಕಿತ: ಹಯವದನ) ವಿರಚಿಸಿರುವ ಈ 'ಮಹಾತ್ಮೆ ಸುಳಾದಿ'ಯು ಭಕ್ತಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ರಮಣೀಯವಾದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ತಮಗೆ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವಾದ ಶೇಷಗಿರಿಯ ಒಡೆಯ, ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಆಪಾದಮೌಳಿ (ಪಾದದಿಂದ ಕಿರೀಟದವರೆಗೆ) ದಿವ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ, ಮಾನವ ಜನ್ಮದ ಸಾರ್ಥಕತೆಗೆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಶರಣಾಗತಿಯೇ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಧ್ರುವ ಮತ್ತು ಮಠ್ಯತಾಳ: ದಾಸರಿಗೆ ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲಿ ವೆಂಕಟೇಶನ ದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಅರಳಿದ ತಾವರೆಯಂಥ ಪಾದಗಳು, ಉಂಗುರ-ಗೆಜ್ಜೆಗಳು, ಪೀತಾಂಬರ, ಕೌಸ್ತುಭ ಹಾರ, ಶಂಖ-ಚಕ್ರ-ಗದೆ-ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಚತುರ್ಭುಜಗಳು ಮತ್ತು ಮುಗುಳ್ನಗೆಯಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಕಸ್ತೂರಿ ತಿಲಕದ ಮುಖಪದ್ಮವನ್ನು ಕಂಡು ದಾಸರು ಧನ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಶುಭದಿನದ ದರ್ಶನದಿಂದ ಅವರ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲವೂ ಬೆಂದು ಬೂದಿಯಾಗಿವೆ.
ತ್ರಿಪುಟ, ರೂಪಕ ಮತ್ತು ಝಂಪೆತಾಳ: ಹರಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಸ್ಮರಣೆ ಇರುವಾಗ ಯಮಬಾಧೆಗಾಗಲಿ, ಕಷ್ಟಗಳಿಗಾಗಲಿ ಹೆದರುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ. ಮುಕ್ತಿ ಸಾಧನೆಗೆ ಗುರುಭಕ್ತಿ, ಹರಿಕಥಾ ಶ್ರವಣ, ವೈರಾಗ್ಯ, ಮಂತ್ರಜಪ ಹಾಗೂ ಭಗವಂತನು ಸಾಕಾರರೂಪಿ ಎಂಬ ದೃಢನಂಬಿಕೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಶೇಷಗಿರಿಯರಸನ ಸ್ಮರಣೆಯು ಸಂಸಾರ ಭಯವನ್ನು ನೀಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಟ್ಟ, ತ್ರಿಪುಟ, ರೂಪಕ ಮತ್ತು ಆದಿತಾಳ: ತಿರುಪತಿಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿ ವೆಂಕಟೇಶನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಬೇಕು. "ನಾನೇ ದೇವರು" ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರದ (ಪೌಂಡ್ರಿಕನಂತಹ) ತಾಮಸ ಮತಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಕೆಡಬಾರದು. ಸೂರ್ಯನ ತೇಜಸ್ಸಿಗೂ ನಾಯಿಯ ಬೊಗಳುವುದಕ್ಕೂ ಇರುವಷ್ಟೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಶ್ರೀಹರಿಗೂ ಅಲ್ಪಜೀವಿಗೂ ಇದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ದೆಹಲಿ ಬಾದಷಹನಂತಹ ಲೌಕಿಕ ರಾಜರನ್ನು ಬೇಡಿ ಅಲ್ಪ ಸುಖ ಪಡೆಯುವ ಬದಲು, ಕಲ್ಯಾಣಪ್ರದನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಲ್ಲಭ ಹಯವದನನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಸಾಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Meaning Parawise)
೧. ಧ್ರುವತಾಳ (ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶನ ಆಪಾದಮೌಳಿ ಸೌಂದರ್ಯ ದರ್ಶನ)
ಅರ್ಥ: ಹೊಸದಾಗಿ ಅರಳಿದ ಕೆಂದಾವರೆಯ ಅಂದವನ್ನು ಹೀಯಾಳಿಸುವಂತಹ ಶೇಷಗಿರಿಯ ತಿಮ್ಮರಾಯನ (ವೆಂಕಟೇಶನ) ದಿವ್ಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ನಾನು ನನ್ನ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡೆನು. ಆ ಕೆಂಪಾದ ಪಾದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಂಕುಶ, ಧ್ವಜ, ವಜ್ರ ಮುಂತಾದ ರೇಖೆಗಳ ಸೊಬಗನ್ನು ಕಂಡೆ. ಆತನ ಕಾಲಿನ ಬೆರಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಳೆಯುವ ಉಗುರುಗಳೆಂಬ ರತ್ನಗಳ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡೆ. ಕಿರುಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ಪೆಂಡೆಗಳ (ಆಭರಣ) ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಕಂಡೆ.
ರತ್ನದ ಕನ್ನಡಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿಟ್ಟಂತೆ ಇರುವ ಮುರಹರನ ಮೋಹಕವಾದ ಎರಡು ಮೊಣಕಾಲುಗಳನ್ನು, ಆನೆಯ ದಂತದಂತೆ ಸುಂದರವಾದ ಜಂಘೆಗಳನ್ನು (ಪಿಕ್ಕಗಳು) ಕಂಡೆ. ಬಾಳೆಯ ಕಂಬದಂತೆ ದುಂಡಗಿರುವ ಭಗವಂತನ ತೊಡೆಗಳನ್ನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡೆನು. ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಪೀತಾಂಬರ, ನಡುವಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ಒಡ್ಯಾಣ (ಕಾಂಚಿ) ಮತ್ತು ಕಿಂಕಿಣಿ ಮಾಲೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಕರುಣಾಮಯಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಸೊಂಟದ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡೆ. ಸಣ್ಣದಾದ ಉದರ (ಹೊಟ್ಟೆ), ಆಳವಾದ ನಾಭಿ (ಹೊಕ್ಕುಳ) ಮತ್ತು ಇಂದಿರೆ (ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ) ಆಲಿಂಗಿಸಿರುವ ಆ ಮೂರು ರೇಖೆಗಳ ಮಧ್ಯದ ಚೆಲುವನ್ನು ಕಂಡೆ.
ಸಿರಿದೇವಿಯು ನೆಲೆಸಿರುವ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಲಾಂಛನ, ಕೊರಳಿನ ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿ, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳು ಸರಸದಿಂದ ತೂಗಾಡುತ್ತಿರುವ ಆ ವಿಶಾಲವಾದ ಎದೆಯನ್ನು (ವಕ್ಷಸ್ಥಳವನ್ನು) ಕಂಡೆ. ಚತುರ್ಭುಜಗಳಲ್ಲಿ (ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ) ಶೋಭಿಸುತ್ತಿರುವ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ, ಪದ್ಮ ಹಾಗೂ ವರ-ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಕಂಡೆ. ಕಿವಿಗಳ ಕುಂಡಲಗಳ ಪ್ರಭೆಯನ್ನು, ಶಂಖದಂತೆ ಮೂರು ರೇಖೆಗಳಿಂದ ಒಪ್ಪುವ ಸುಂದರವಾದ ಕಂಠವನ್ನು ಕಂಡೆ.
ಗುಂಗುರು ಕೂದಲುಗಳು, ಹಾವಿನಂತೆ ಅಥವಾ ಬಿಲ್ಲುಗಳಂತೆ ಬಾಗಿದ ಹುಬ್ಬುಗಳು, ಕಮಲದ ಕಣ್ಣುಗಳು, ಸುಂದರವಾದ ಕೆನ್ನೆಗಳು, ಆಮೆಯ ಬೆನ್ನಿನಂತೆ ದುಂಡಗಿರುವ ಗಲ್ಲ, ಕುಂದಕುಡ್ಮಲದಂಥ (ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮೊಗ್ಗಿನಂಥ) ಹಲ್ಲುಗಳು, ಹಣ್ಣಿನಂಥ ಕೆಂದೊಟಿ (ಬಿಂಬಾಧರ), ಮುಗುಳ್ನಗೆಯ ಮುಖ, ಸಂಪಿಗೆಯಂಥ ಮೂಗು ಹಾಗೂ ಕಸ್ತೂರಿ ನಾಮದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ ಆ ಶ್ರೀಮುಖವನ್ನು ಕಂಡೆ. ಶ್ರೀಹಯವದನನಾದ, ಶೇಷಗಿರಿಯರಸನ ಆ ದಿವ್ಯ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಕಂಡು ನನ್ನ ಜನ್ಮವನ್ನು ಕೃತಾರ್ಥಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡೆ.
೨. ಮಠ್ಯತಾಳ (ಧನ್ಯತಾ ಭಾವ)
ಅರ್ಥ: ಇಂದಿನ ದಿನವೇ ಅತ್ಯಂತ ಶುಭದಿನ! ಏಕೆಂದರೆ ಇಂದು ನಾನು ಗೋವಿಂದನನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ತಂದೆಯಾದ ಹಯವದನನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ, ನನ್ನ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲವೂ ಬೆಂದು ಬೂದಿಯಾಗಿ ಹೋದವು. ಇಂದಿನ ದಿನವೇ ಪರಮ ಪವಿತ್ರವಾದ ದಿನ.
೩. ತ್ರಿಪುಟತಾಳ (ನಿರ್ಭಯತ್ವ)
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀಪತಿಯಾದ ಹಯವದನನ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಸ್ಮರಣೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಇರುವಾಗ, ನಾನು ಯಾವುದೇ ಪಾಪಗಳಿಗಾಗಲಿ, ದುಃಖಗಳಿಗಾಗಲಿ ಹೆದರುವುದಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಆಪತ್ತಿನ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಯಮನ ಕಾಟದ ಭಯವೂ ಇಲ್ಲ. ಆತನ ಪಾದಸ್ಮರಣೆಯೊಂದೇ ನನಗೆ ರಕ್ಷಣೆ.
೪. ರೂಪಕತಾಳ (ಮುಕ್ತಿ ಸಾಧನ ಮಾರ್ಗಗಳು)
ಅರ್ಥ: ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸನ್ಮಾರ್ಗಗಳಾವುವೆಂದರೆ - ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಭಕ್ತಿ ಇರಬೇಕು, ಜ್ಞಾನಿ-ಹಿರಿಯರ ಕರುಣೆ ಇರಬೇಕು, ನಿತ್ಯವೂ ಭಗವಂತನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿರಬೇಕು, ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ವೈರಾಗ್ಯ (ವಿರಕ್ತಿ) ಇರಬೇಕು, ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಂತ್ರಗಳ ಜಪ-ತಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾದ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕು. ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶ್ರೀಹಯವದನನ ಪರಮ ಅನುಗ್ರಹ ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ (ವಿಷಯ ನಿಗ್ರಹ) ಇರಬೇಕು.
೫. ಝಂಪೆತಾಳ (ಹರಿಯ ನಿಜಸ್ವರೂಪ)
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀಹರಿಯು ಕಲ್ಯಾಣಗುಣಪೂರ್ಣನು, ಸಾಕಾರರೂಪಿಯು ಹಾಗೂ ಸಕಲ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಒಡೆಯನು. ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳೂ ಆ ಹರಿಯ ಕಿಂಕರರು (ಸೇವಕರು) ಎಂಬುದನ್ನು ನಾವು ಅರಿಯಬೇಕು. ಆತನು ಜನನ-ಮರಣಾದಿ ದೋಷಗಳಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ದೂರನಾದವನು. ಇಂತಹ ಜ್ಞಾನದ ಸ್ಮರಣೆ ಸದಾ ಇರಬೇಕು ಮತ್ತು ದುರಾಚಾರಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಿಡಬೇಕು. ಶೇಷಗಿರಿಯರಸನಾದ ಹಯವದನನ ಸ್ಮರಣೆ ಯಾರಲ್ಲಿರುತ್ತದೆಯೋ, ಆತನು ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಭಯಾನಕ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟುತ್ತಾನೆ.
೬. ಅಟ್ಟತಾಳ (ಕ್ಷೇತ್ರ ಯಾತ್ರೆಯ ಮಹಿಮೆ)
ಅರ್ಥ: ಈ ದೇಹವನ್ನು ದಂಡಿಸಿಯಾದರೂ ಸರಿ, ಕಿವಿಯಿಂದ ಹರಿಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾ ತಿರುಪತಿಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿ. ಭಕ್ತರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿ ಕಾಮಿತಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ ಆ ವೆಂಕಟಪತಿಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಿ. ಯೋಗ್ಯರಾದ ಸದ್ಭಕ್ತರನ್ನು ಕಂಡು, ಹರಿಯೇ ಸರ್ವೋತ್ತಮನೆಂದು ನಂಬಿ.
ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಭಗವಂತನೆಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡ ದೈತ್ಯ ಪೌಂಡ್ರಿಕನಂತಹ ತಾಮಸ ಮತಗಳನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ನಿಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಹಯವದನನನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ತಿರುಮಲ ಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿ ವೆಂಕಟೇಶನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿ.
೭. ತ್ರಿಪುಟತಾಳ (ಜೀವ-ಬ್ರಹ್ಮ ಭೇದ)
ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಶ್ರೀಹರಿ! ಎಲ್ಲಿ ನೀಚ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ನಾನಾ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಅಲ್ಪ ಜೀವ! ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲವೆಲ್ಲಿ, ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬೊಗಳುವ ನಾಯಿಯ ಅಬ್ಬರವೆಲ್ಲಿ? ಹೀಗಿರುವಾಗ ಅಲ್ಪ ಮಾನವನು ತಾನೇ ಭಗವಂತ (ಅಹಂ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ಮಿ) ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಷ್ಟು ಮೂರ್ಖತನ! ದಾನವಕುಲ ವೈರಿಯಾದ, ಹಯವದನನಾದ ಆ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ದಾಸರ ದಾಸನೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲೇ ಜೀವನದ ಸಾರ್ಥಕತೆ ಇದೆ.
೮. ರೂಪಕತಾಳ (ಭಕ್ತರ ದೃಷ್ಟಾಂತ)
ಅರ್ಥ: ತನ್ನ ತನು-ಮನ-ಧನ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಹನುಮಂತನನ್ನು ನೋಡು. ಸದಾ ಹರಿಯನ್ನೇ ನೆನೆಯುತ್ತಾ ಕಂಬದಲ್ಲೂ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕಂಡ ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ನೋಡು. ಸದಾ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುವ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಕಂಡು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಭ್ರಾಂತಿಯನ್ನು (ಲೌಕಿಕ ಮೋಹವನ್ನು) ಬಿಡು. ಚಿನ್ಮಯ ಮೂರ್ತಿಯಾದ ಹಯವದನನ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ನಂಬು, ಅದೇ ಸಕಲ ಸುಖಗಳಿಗೂ ಆಶ್ರಯ.
೯. ಆದಿತಾಳ (ಲೌಕಿಕ ಆಸೆಯ ಧಿಕ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ)
ಅರ್ಥ: ನಮಗೆ ಸಕಲ ಕಲ್ಯಾಣಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಶ್ರೀವಲ್ಲಭನನ್ನು ಸೇವಿಸಿ, ಜನನ-ಮರಣಗಳಿಲ್ಲದ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನೋವಿಲ್ಲದೇ ಶಾಶ್ವತ ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ನೀವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಕ್ಷುದ್ರವಾದ ಲೌಕಿಕ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿ. ಎಲ್ಲೆಂದರಲ್ಲಿ ಅಲೆದಾಡಬೇಡಿ. ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನನನ್ನು (ದಿಲ್ಲಿ ರಾಯ) ಕಂಡು ಯಾರಾದರೂ ಹುಲ್ಲನ್ನು ಬೇಡುವರೇ? (ಅಂದರೆ ಜಗದೊಡೆಯನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಲ್ಪ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಬೇಡುವುದು ಮೂರ್ಖತನ).
ಮನಸ್ಸನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ಭಗವಂತನಿದ್ದೆಡೆ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಕ್ಷುಲ್ಲಕ ಮನುಷ್ಯರ ಎಂಜಲೆಲೆ ತಿಂದು ಬದುಕುವ ಅಲ್ಪರನ್ನು ನೋಡಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀವಲ್ಲಭನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ವ್ಯರ್ಥ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಪಡಬೇಡಿ. ಚೆಲುವ ಹಯವದನನ ಪಾದಪಲ್ಲವಗಳೆಂಬ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋದರೆ, ಹಲ್ಲು ಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಿರಾಶೆಯಿಂದ ಮರಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಯಾವುದೇ ಫಲ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
೧0. ಜತೆ (ಮುಕ್ತಾಯ)
ಅರ್ಥ: ತಿರುಮಲದ ರಾಯನಾದ, ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ರೂಪಿಯಾದ, ಸಿರಿ ಹಯವದನನ ದಿವ್ಯ ಚರಣಗಳೇ ನಮಗೆ ಪರಮ ಗತಿ ಎಂದು ನಂಬಿ ಶರಣಾಗಿ.
***
This visually descriptive and philosophically profound hymn, Mahātme Suḷādi, was composed by the eminent saint-scholar Sri Vadiraja Tirtha (Ankita: Hayavadana).
In this composition, Sri Vadiraja describes a divine dream in which he is blessed with an Āpāda-mauli (from the feet to the crown) vision of Lord Venkateshwara of Sheshagiri (Tirupati). He details the exquisite physical beauty of the icon before expanding into a discourse on the necessity of sensory control, the deep distinction between the finite soul and the Infinite Divine, and why seeking liberation at the feet of Vishnu is the ultimate goal of human life.
Summary
Dhruva and Mattya Talas: The poet chronicles his dream of Lord Venkateshwara, capturing every divine feature—from the sacred markings on His lotus feet to the radiating gems of His crown. Witnessing this auspicious form cleanses all accumulated sins of past lifetimes, leaving the poet in a state of absolute spiritual fulfillment.
Tripuḍa, Rūpaka, and Jhampa Talas: Armed with the remembrance of the Lord's feet, the seeker is freed from the fear of death, destiny, or hell (Yama). The poet lists the components of spiritual success: devotion to the Guru, listening to sacred discourses (Hari-katha), detachment, daily meditation (Japa), and understanding that the Lord is full of infinite positive attributes (Sākāra).
Aṭṭa, Tripuḍa, Rūpaka, and Ādi Talas: The text calls upon mankind to undertake pilgrimages to Tirumala and reject the arrogant philosophy that equates the finite soul with God (criticized through the metaphor of King Paundrika). The poet highlights the vast gulf between God and mortals, comparing it to the difference between the glorious sun and a barking dog. He urges people to stop begging from worldly rulers (like the Sultan of Delhi) for cheap material gains, and instead surrender to Hayavadana to attain deathless liberation (Mukti).
Section-wise Meaning
1. Dhruva Tala (The Vision of the Lord’s Auspicious Form)
Meaning: In my dream, I beheld the divine feet of Timmaraya (Venkateshwara), the King of Sheshagiri, which completely humiliate the beauty of a freshly blossomed red lotus. Beneath His crimson soles, I saw the beautiful, distinct lines of the goad (Ankuśa), the flag (Dhvaja), and the thunderbolt (Vajra). I gazed upon the brilliant rays of light emanating from the ruby-like nails of His toes. I witnessed the splendor of His tiny anklets and sacred foot-ornaments.
Like two jeweled mirrors placed side by side, I saw the enchanting knees of Murahara (the slayer of Mura). I beheld His lower legs, which resemble polished ivory tusks, and His well-rounded, sturdy thighs that look like majestic banana pillars. I witnessed the waist of the merciful Venkateshwara, beautifully draped in fine golden silk (Pītāmbar) and adorned with bands of tiny, tinkling waist-bells (Kinkiṇi). I saw His slender waist, His deep navel, and the beautiful symmetry of the three abdominal folds (Trivali) where Goddess Indira embraces Him.
I beheld His broad chest, the permanent abode of Goddess Siri (Lakshmi), marked by the sacred Srivatsa sign and adorned with the swinging Kaustubha gem and pearl necklaces. I gazed upon His four arms wielding the conch, discus, mace, and lotus, alongside the gestures of bestowing boons and fearlessness (Abhaya). I saw the throat that resembles a conch with its three graceful lines, and His beautiful neck.
I beheld His curly locks of hair, His eyebrows curved like bows, His lotus eyes, His handsome cheeks, and His chin shaped like the shell of a tortoise. I saw His jasmine-bud teeth, His crimson lips (Bimbādhara), His gentle smile, His campaka-flower nose, and His forehead glowing with the fragrant Kasturi tilak. Beholding the majestic crown of this King of Sheshagiri, Sri Hayavadana, my entire life found its ultimate fulfillment.
2. Mattya Tala (The Auspicious Day)
Meaning: Today is truly the most auspicious of days! Because I have seen Govinda face to face, the heavy burden of my past sins has been burnt to ashes. Through the sheer grace of my divine Father, Hayavadana, this day has become holy.
3. Tripuḍa Tala (Freedom from Fear)
Meaning: I do not fear sin, I do not fear sorrow, I do not fear misfortune, nor do I fear the torments of Yama (the God of Death). It is more than enough for me if the continuous remembrance of the lotus feet of Sri Hayavadana remains firmly anchored in my mind.
4. Rūpaka Tala (The Tools for Liberation)
Meaning: To achieve liberation, one must possess unwavering devotion to the spiritual master (Guru-bhakti) and receive the blessings of elders. One must listen daily to the sacred glories of the Lord (Hari-katha). One must cultivate detachment (Virakti), worship Lord Vishnu, perform daily mantra recitation (Japa), practice penance, and observe sacred vows. Above all, one needs the supreme grace of Sri Hayavadana and absolute control over worldly senses (Viṣaya-nigraha).
5. Jhampa Tala (The Master of the Cosmos)
Meaning: Hari is full of auspicious virtues, possesses a divine form (Sākāra), and is the absolute Sovereign of all demigods. One must understand that all celestial beings are merely His humble servants (Kinkaras). He is entirely untouched by the flaws of physical birth and death. This realization must be meditated upon constantly, and all corrupt actions must be abandoned. Whoever remembers the King of Sheshagiri, Hayavadana, easily crosses the terrifying ocean of material existence (Saṃsāra).
6. Aṭṭa Tala (The Glory of the Holy Pilgrimage)
Meaning: Even if it exhausts your physical frame, travel on a pilgrimage to Tirupati, hear His glories with your ears, and look upon the deity of Venkatapati with your own eyes. He is the fulfiller of all pure desires. Look upon His true devotees and place your absolute faith in Vishnu as the Supreme (Sarvottama). Do not destroy your soul by following the dark doctrines of the demon Paundrika (who falsely claimed to be God). Win the affection of the wonderful, miraculous Hayavadana by journeying to see the form of Venkateshwara.
7. Tripuḍa Tala (The Distinction Between Soul and God)
Meaning: Where is the Supreme Lord of Lakshmi, and where is the lowly, finite human soul that takes birth in compromised forms and suffers countless miseries? Where is the blinding majesty of the solar orb (Bhānu-maṇḍala), and where is the cheap barking of a street dog? To claim that mortal man is identical to Hari is supreme ignorance. Therefore, find your true pride in calling yourself the servant of the servants of Srinivasa, the enemy of the demonic clans.
8. Rūpaka Tala (Examples of Great Devotees)
Meaning: Look at Hanumān, who surrendered his body, mind, and wealth entirely to the service of Hari. Look at young Prahlāda, who remembered the Lord constantly even under torture. Look at the ancient sages absorbed in penance, and abandon the deep illusions and attachments of your mind. Trust exclusively in the twin lotus feet of the purely conscious Lord Hayavadana, for they are the foundation of all true happiness.
9. Ādi Tala (Rejection of Worldly Begging)
Meaning: Serve the Consort of Lakshmi, who bestows all auspiciousness, and beg Him for deathless liberation (Mukti). If you consider yourselves wise scholars who wish to live without worldly sorrow, give up trivial desires and stop wandering after cheap rewards. Does anyone who has seen the grand Emperor of Delhi beg a common man for a blade of grass? (Meaning: Why beg mortal men when you have the Lord of the Universe?).
Sit firmly in your spiritual practice and achieve your spiritual goals through meditation. Do not look at those who survive on the crumbs of petty human masters. Seeking anything other than the Lord of Lakshmi is completely futile. Venkateshwara is the ultimate provider. If you bypass the tender lotus feet of the beautiful Hayavadana to seek shelter elsewhere, you will return empty-handed and disappointed, like someone opening their mouth wide only to show their bare teeth to the world.
10. Jate (Conclusion)
Meaning: Declare that the divine feet of the King of Tirumala, the cosmic Trivikrama, our beautiful Hayavadana, are your sole and ultimate refuge.*
***
pallavi
aralidha kendAvareya irava dhiKarisuva
giriya thiMayAyana charanagala kande nA
arunathaladaliPa ankusha dhvaja vajRadhi
suruchira rEkhegala sobaga kande nA
berala sAlgala mEle bEre bEre thOruva
bhAsura nakHamanigala kiranagala kandenA
kariya danthada pOlva janGhegala kande nA
eradu raNada kaNadiya tHetHisadavolu
muraharana mOhanadha jAnudvayava kande nA
vurutu kadhaliya kambadanthe varthulhavAda
hariya pIvara thodegala kande kanasinali
vara pIthambara kAnchi kinkinhi jAlagalindha
mereva vEnkatEshana katiya kande nA
kirudolinudharadha nAbhiya thrivaliya
indireyaPikombha madhyadha cheluva kande nA
siridEvi sirivatsa korala kousthubha hAra
saradhim minchuva vishAlurasthalava kande nA
thrirEkhegalindhoPuva shnakhadandadha
karuni venkatEshana kandharda kande nA
karachathushtayadhaLi shankha charka gadhe padhuma
vara abhayagala kande karnakundalava kande nA
sarasa bimbAdhara susmitha nAsaputadha
kasturi nAmadha sarasijanayanagalindeseva sirimogava kande nA
kurulukUdhalu pHala singAdiyanthiPa purbu
kUrmanandhadhi gala chubukAgradhim
siriyarasa hayavadhana shEshagiri arasana kirItava
paripariya sobaga nA kandu krutHarthanAdhe nA
***
