CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಏತರ ಚೆಲುವ ರಂಗಯ್ಯ (, ಇನ್ನೇತರ ಚೆಲುವ )||ಪ||
ಹರಿಯೆಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಮರುಳಾದೆನಲ್ಲದೆ ||ಅ||
ದೇಶಕೋಶಗಳುಳ್ಳೊಡೆ ತಾ ಕ್ಷೀರದ
ರಾಶಿಯೊಳಗೆ ಮನೆ ಕಟ್ಟುವನೆ
ಹಾಸುವುದಕೆ ಹಾಸಿಗೆಯುಳ್ಳೊಡೆ ತಾ
ಶೇಷನ ಬೆನ್ನಿಲಿ ಮಲಗುವನೆ ರಂಗ ||
ಬುದ್ಧಿಯ ಪೇಳುವ ಪಿತನುಳ್ಳೊಡೆ ಬೆಣ್ಣೆ
ಕದ್ದು ಚೋರನೆಂದೆನಿಸುವನೆ
ಬದ್ಧವಾಹನ ತನಗಿದ್ದರೆ ಹಾರುವ
ಹದ್ದಿನ ಮೇಲೇರಿ ತಿರುಗುವನೆ ರಂಗ ||
ಹಡೆದ ತಾಯಿ ತನಗುಳ್ಳೊಡೆ ಗೋಪರ
ಒಡಗೂಡಿ ತುರುವಿಂಡು ಕಾಯುವನೆ
ಮಡದಿಯು ಉಳ್ಳೊಡೆ ಅಡವಿಯೊಳಾಡುವ
ಹುಡುಗಿಯರ ಸಂಗ ಮಾಡುವನೆ ರಂಗ ||
ಸಂಗಡ ಉದಿಸಿದ ಅಣ್ಣನಿದ್ದರೆ ನರ-
ಸಿಂಗನ ರೂಪವ ಧರಿಸುವನೆ
ಅಂಗದ ಮೇಲಿನ ಆಸೆಯಿದ್ದೊಡೆ
ಕಾಳಿಂಗನ ಮಡುವಿಲಿ ಧುಮುಕುವನೆ ರಂಗ ||
ಗತಿಯುಳ್ಳೊಡೆ ರಕ್ಷಃಪತಿಯೆಡೆಗೈದಿ ತಾ
ಕ್ಷಿತಿಯ ದಾನವನು ಬೇಡುವನೆ
ಮತಿವಂತ ಪುರಂದರವಿಠಲರಾಯನ
ಪತಿತಪಾವನನೆಂದು ತುತಿಸಿದೆನಲ್ಲದೆ ||
***
Pallavi
Etara cheluva Rangayya (innetara cheluva) ||
Hariyemba maatige marulaadenallade ||
Anupallavi
Deshakoshagaluullode taa ksheerada
Raashiyolage mane kattuvane
Haasuvudake haasigeyullode taa
Sheshana bennili malaguvane Ranga ||
Charana 1
Buddhiya peluva pitalullode benne
Kaddu choranendenisuvane
Baddhavaahana tanagiddare haaruva
Haddina meleri tiruguvane Ranga ||
Charana 2
Hadeda taayi tanagullode gopara
Odagoodi turuvindu kaayuvane
Madadiyu ullode adaviyolaaduva
Hudugiyara sanga maaduvane Ranga ||
Charana 3
Sangada udisida annaniddare nara-
Singana roopava dharisuvane
Angada melina aaseyiddode
Kaalingana maduvili dhumukuvane Ranga ||
Charana 4
Gatiyullode rakshahpatiyedegaidi taa
Kshitiya daanavanu beduvane
Mativanta Purandara Vithalarayana
Patitapaavananendu tutisidenallade ||
***
Quick Pronunciation Guide:
aa / e / ee: Long vowels (like father, get, see).
d / t: Usually soft (dental) sounds as in Indian languages, unless followed by 'h'.
nn / ll: Stress the double consonants.
'vane' / 'nallade': The 'e' at the end is pronounced like the 'e' in bed.
***
ಈ ಸುಂದರವಾದ ಕೀರ್ತನೆಯು ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದಾಸರು 'ನಿಂದಾ ಸ್ತುತಿ' (ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ನಿಂದಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಂಡರೂ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುವುದು) ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಪುರಂದರದಾಸರು ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ (ರಂಗಯ್ಯನ) ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಸ್ಯದ ಧಾಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡವ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಯಾವುದೂ ಈತನಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಇವನು ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇವನಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಮನೆ ಇಲ್ಲ, ವಾಹನವಿಲ್ಲ, ಸರಿಯಾದ ಬಟ್ಟೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವ 'ಪತಿತಪಾವನ'ನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪದಗಳ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಭಾವಾರ್ಥ (Para-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ ಹಾಗೂ ಅನುಪಲ್ಲವಿ:
ಏತರ ಚೆಲುವ ರಂಗಯ್ಯ (, ಇನ್ನೇತರ ಚೆಲುವ )||
ಹರಿಯೆಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಮರುಳಾದೆನಲ್ಲದೆ ||
ಅರ್ಥ: ರಂಗಯ್ಯ ಎಂತಹ ಚೆಲುವ? ಇವನು ಚೆಲುವನೆಂದು ಹೇಳಲು ಯಾವ ಆಧಾರವಿದೆ? 'ಹರಿ' ಎನ್ನುವ ಎರಡಕ್ಷರದ ಹೆಸರಿಗೆ ಮರುಳಾಗಿ ನಾನು ಇವನನ್ನು ಸುಂದರ ಎಂದು ಅಂದುಕೊಂಡೆನಷ್ಟೆ.
ಚರಣ ೧:
ದೇಶಕೋಶಗಳುಳ್ಳೊಡೆ ತಾ ಕ್ಷೀರದ ರಾಶಿಯೊಳಗೆ ಮನೆ ಕಟ್ಟುವನೆ
ಹಾಸುವುದಕೆ ಹಾಸಿಗೆಯುಳ್ಳೊಡೆ ತಾ ಶೇಷನ ಬೆನ್ನಿಲಿ ಮಲಗುವನೆ ರಂಗ ||
ಅರ್ಥ: ಇವನಿಗೆ ಸ್ವಂತ ದೇಶ ಅಥವಾ ಆಸ್ತಿ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಹಾಲಿನ ಸಮುದ್ರದ (ಕ್ಷೀರಸಾಗರ) ಮಧ್ಯೆ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನೆ? ಮಲಗಲು ಮೃದುವಾದ ಹಾಸಿಗೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ಗಡಚಾದ ಹಾವಿನ (ಆದಿಶೇಷ) ಬೆನ್ನ ಮೇಲೆ ಮಲಗುತ್ತಿದ್ದನೆ?
ಚರಣ ೨:
ಬುದ್ಧಿಯ ಪೇಳುವ ಪಿತನುಳ್ಳೊಡೆ ಬೆಣ್ಣೆ ಕದ್ದು ಚೋರನೆಂದೆನಿಸುವನೆ
ಬದ್ಧವಾಹನ ತನಗಿದ್ದರೆ ಹಾರುವ ಹದ್ದಿನ ಮೇಲೇರಿ ತಿರುಗುವನೆ ರಂಗ ||
ಅರ್ಥ: ಹಿತವಚನ ಹೇಳುವ ತಂದೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಇವನು ಪರರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ ಕದ್ದು 'ಕಳ್ಳ' (ನವನೀತ ಚೋರ) ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನೆ? ಓಡಾಡಲು ಸರಿಯಾದ ವಾಹನ (ರಥ/ಕುದುರೆ) ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ಹಾರುವ ಹಕ್ಕಿಯಾದ ಗರುಡನನ್ನೇರಿ ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದನೆ?
ಚರಣ ೩:
ಹಡೆದ ತಾಯಿ ತನಗುಳ್ಳೊಡೆ ಗೋಪರ ಒಡಗೂಡಿ ತುರುವಿಂಡು ಕಾಯುವನೆ
ಮಡದಿಯು ಉಳ್ಳೊಡೆ ಅಡವಿಯೊಳಾಡುವ ಹುಡುಗಿಯರ ಸಂಗ ಮಾಡುವನೆ ರಂಗ ||
ಅರ್ಥ: ಸರಿಯಾದ ತಾಯಿ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಇವನನ್ನು ಕಾಡಿಗೆ ದನ ಕಾಯಲು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಳೇ? ಇವನು ಗೋಪಾಲಕರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ದನ ಕಾಯುತ್ತಾನಲ್ಲ! ಇವನಿಗೆ ಪತ್ನಿ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಕೆಯರ (ಹುಡುಗಿಯರ) ಜೊತೆ ಸುಮ್ಮನೆ ಸುತ್ತಾಡುತ್ತಿದ್ದನೆ?
ಚರಣ ೪:
ಸಂಗಡ ಉದಿಸಿದ ಅಣ್ಣನಿದ್ದರೆ ನರ-ಸಿಂಗನ ರೂಪವ ಧರಿಸುವನೆ
ಅಂಗದ ಮೇಲಿನ ಆಸೆಯಿದ್ದೊಡೆ ಕಾಳಿಂಗನ ಮಡುವಿಲಿ ಧುಮುಕುವನೆ ರಂಗ ||
ಅರ್ಥ: ಇವನಿಗೆ ಜೊತೆಗಿರಲು ಅಣ್ಣನಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಒಬ್ಬನೇ ಅರೆ-ಮನುಷ್ಯ, ಅರೆ-ಸಿಂಹದಂತಹ ಭಯಂಕರ ರೂಪ (ನರಸಿಂಹ ಅವತಾರ) ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆ? ತನ್ನ ಶರೀರದ ಮೇಲೆ ಆಸೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ವಿಷಕಾರಿ ಹಾವಿರುವ ಕಾಳಿಂಗ ಮಡುವಿಗೆ ಧುಮುಕುತ್ತಿದ್ದನೆ?
ಚರಣ ೫:
ಗತಿಯುಳ್ಳೊಡೆ ರಕ್ಷಃಪತಿಯೆಡೆಗೈದಿ ತಾ ಕ್ಷಿತಿಯ ದಾನವನು ಬೇಡುವನೆ
ಮತಿವಂತ ಪುರಂದರವಿಠಲರಾಯನ ಪತಿತಪಾವನನೆಂದು ತುತಿಸಿದೆನಲ್ಲದೆ ||
ಅರ್ಥ: ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಇವನು ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಬಳಿ ಹೋಗಿ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದನೆ? ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ವಿಚಿತ್ರ ಗುಣಗಳಿದ್ದರೂ, ಬುದ್ಧಿವಂತನಾದ ಈ ಪುರಂದರ ವಿಠಲನು ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವ 'ಪತಿತಪಾವನ'ನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ನಾನು ಇವನನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
***
This beautiful composition by Saint Purandara Dasa is written in a style called 'Ninda Stuti'. In this poetic technique, the devotee appears to mock or criticize the Lord on the surface, but the underlying intent is to highlight His supreme divinity, simplicity, and accessibility to His devotees.
Summary
Purandara Dasa playfully questions the "greatness" and "beauty" of Lord Rangayya (Krishna). He points out that if the Lord were truly wealthy or sophisticated by worldly standards, He wouldn’t be doing such strange things—like sleeping on a snake, stealing butter, or begging for land. Through these humorous observations, the poet concludes that the Lord ignores His own comfort and status just to bless His devotees, ultimately hailing Him as 'Patitapavana' (the savior of the fallen).
Stanza-wise Meaning
Pallavi & Anupallavi
Why is this Rangayya considered beautiful? (Or what kind of beauty is this?)
I only became a fool for Him because of the name 'Hari.'
Meaning: The poet asks what makes Krishna so special. He jokingly claims that he only fell for the Lord's charm because the name "Hari" sounded so sweet, even though the Lord's lifestyle seems quite odd.
Stanza 1
If He owned kingdoms and treasures, would He build a house in the middle of the ocean of milk?
If He had a proper bed to lie on, would He sleep on the back of a serpent (Adishesha)?
Meaning: Dasa mocks the Lord’s "homelessness." If He were a king, He would live in a palace, not in the middle of a sea of milk. If He had a mattress, He wouldn't choose a cold, hard snake as a bed.
Stanza 2
If He had a father to teach Him sense, would He get called a 'thief' for stealing butter?
If He had a proper vehicle of His own, would He roam around sitting on a flying bird (Garuda)?
Meaning: He questions the Lord's upbringing. If a father had guided Him, He wouldn't be caught stealing butter like a common thief. Furthermore, instead of a royal chariot, He uses a bird (Garuda) as His transport—how strange!
Stanza 3
If He had a mother who cared, would He go out with cowherds to graze the cattle?
If He had a wife at home, would He be wandering in the forest with the village girls (Gopikas)?
Meaning: The poet jokes that a caring mother wouldn't let her son work as a cowherd in the hot sun. He also teases Krishna's character, asking why He hangs around with the girls in the forest if He is a "respectable" married man.
Stanza 4
If He had a brother born with Him, would He take the terrifying form of Narasimha (Man-Lion)?
If He had any love for His own body, would He jump into the poisonous pool of the serpent Kaliya?
Meaning: He refers to the solitude of the Narasimha avatar—if the Lord had support, He wouldn't have to take such a scary form alone. He also questions the Lord's self-preservation, noting that only someone reckless would jump into a lake filled with deadly venom.
Stanza 5
If He had any other way out, would He go to the King of Demons (Bali) and beg for a gift of land?
Oh, wise Purandara Vitthala, I only praised You because You are the savior of the fallen.
Meaning: Finally, the poet mentions the Vamana avatar. If the Lord were truly powerful, why would He go as a beggar to ask King Bali for three paces of land? He concludes by revealing his true devotion: despite all these "flaws," the Lord is the most compassionate being who saves everyone, which is why the poet continues to sing His glories.
***
ರಾಗ ಕೇದಾರಗೌಳ. ಛಾಪು ತಾಳ (raga tala may differ in audio)
pallavi
Etara celuva rangayya
anupallavi
hariyemba mAtige maruLAdenallade
caraNam 1
dEshakOshagaLuLLaDe tA kSIrada rAshiyoLage mane kaTTuvane
hAsuvudake hAsigeyuLLaDe tA shESana bennisi malaguvane ranga
caraNam 2
buddhiya pELuva pitanuLLaDe beNNe kaddu cOranendenisuvane
baddha vAhana tanagiddare hAruva haddina mElEri tiruguvane ranga
caraNam 3
haDeda tAyi tanaguLLaDe gOpara Oda gUDi turuviNDu kAyuvane
maDadiyu uLLaDe aDaviyoLADuva huDugiyara sanga mADuvane ranga
caraNam 4
sankaTa udisida aNNaniddare narasingana rUpava dharisuvane
angada mElina AseyiddoDe kALingana maDuvili dhumukuvane ranga
caraNam 5
satiyuLLaDe rakSaha patiyeDekaidi tA kSitiya tAnavanu bEDuvane
mativanda purandara viTTala rAyana patita pAvananendu tutisisidenallade
***
