Audio by Mrs. Nandini Sripad
ಶ್ರೀಗೋಪಾಲದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಹರಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸುಳಾದಿ
(ಹರಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ , ಜೀವ ಪರತಂತ್ರನೆಂದು ತಿಳಿದವರಿಗೆ , ಪರತಂತ್ರ ದೂರನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಒಲಿವನು.)
ಧ್ರುವತಾಳ
ಆವನ್ನೀಧರಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತನೆಂದೆನಿಸುವ
ಆವಪುರುಷನೆ ನಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿ ಕಾಣೊ
ಆವಾವ ನಿರ್ದೋಷ ಎಂದೆನಿಸುವನೊ
ಆವನೆ ಎನ್ನ ಭಾಗ್ಯದೊಡಿಯ ಕಾಣೊ
ಆವಾವ ಜ್ಞಾನ ಗುಣಪೂರ್ಣ ನೆಂದೆನಿಪನೊ
ಆವನೆ ಎನ್ನ ಮನದೊಡೆಯ ಕಾಣೊ
ಆವಾವ ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ಥನಾಗಿಪ್ಪನೊ
ಆವನೇ ಎನಗೆ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ ಕಾಣೊ
ಆವನಿಂದ ಜಾಗ್ರವು ಸೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ ಲಯವು
ಆವನೇ ಎನ್ನ ದಾತಾಶ್ರಿತನು ಕಾಣೊ
ಆವನಿಂದ ಬಂಧಕ ಮೋಚಕಾದುದೊ
ಆವನೆ ಈಗ ಮನವೆ ಪಿಡಿಯೊ ಕಾಣೊ
ಆವನೆ ಕಾವನ್ನ ಬಾವನ್ನ ತಾವನ್ನ
ಈವನ್ನ ಪಾವನ್ನ ಪೂರ್ಣಗುಣಸಂಪನ್ನ
ಮಾವನ್ನ ಮರ್ದನ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ನೆಂಬ
ದೇವನ್ನ ತಂದು ತೋರು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ॥ 1 ॥
ಮಟ್ಟತಾಳ
ರಮ್ಮೆಯ ಅರಸನ್ನ ಬೊಮ್ಮನಯ್ಯನ್ನ
ಮೊಮ್ಮಗ ನೆಂದೆನಿಪ ಹರನ ಪೊರೆವನ್ನ
ಸುಮ್ಮನಸರನೆಲ್ಲ ಪರಿವಾರವು ಮಾಡಿ
ಬೊಮ್ಮಾಂಡವೆ ಮನಿಯ ಗಮ್ಯನೆಂದೆನಿಪನ
ಸುಮ್ಮನೆ ಹೋಗಿನ್ನು ಒಮ್ಮನದಲ್ಲಿ
ಘಮ್ಮನೆ ಅಳಗಿರಿ ತಿಮ್ಮನ್ನ ಕರದು ತಾ
ನಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪೇಳಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿಕೊಂಬಾ
ಇಮ್ಮನ ಬ್ಯಾಡಿದಕೆ ಈಗಲೆ ಸಮ್ಯಯಿದಕೆ
ನಮ್ಮ ಪೊರೆವ ದಾತ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ
ಹಮ್ಮೆ ತೊರೆದು ಅಧಮ್ಮನೆಂದವಗೊಲಿವ ॥ 2 ॥
ರೂಪಕತಾಳ
ಜೀವನಲ್ಲಿ ಅಸ್ವತಂತ್ರವೆಂಬೋದು ಸಿದ್ಧ
ಅವನಲ್ಲೆ ಅವನಿರೂಪಾ ಅನುಭವ ತೋರುತಾ
ಅವನೆ ಅವನ ಮಹಿಮೆಯನು ಬಲ್ಲವ
ಅವನೆ ಸಕಲ ವಿಧಿಯನು ಮಾಡಿದವ
ಪಾವನ್ನನಾಗುವ ಅವನ ಕಂಡರೆ ಮನುಜ
ಈ ವೇಳ್ಯೆದಲಿ ಮನವೆ ಅನುಭೋಗವಲ್ಲದೆ
ದೇವಕಿನಂದನ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ತ -
ನ್ನವನೆಂದವನಿಗೆ ತನ್ನ ತೋರಿಸಿಕೊಂಬ ॥ 3 ॥
ಅಟ್ಟತಾಳ
ಕುಣಿದು ಕುಣಿಸುವ ಮಣಿದು ಮಣಿಸುವ
ಉಣಿಸುವ ನುಂಡು ತನಗಭೇದಾಗಿ
ಎಣಿಕೆ ತಟ್ಟುವನಲ್ಲ ಅನುಮಾನ ವಸ್ತಲ್ಲ
ಘನ ಜಾಗ್ರ ಪ್ರತಾಪ ನಿತ್ಯವ್ಯಕ್ತ ದೇವ
ಎಣಿಸು ಮನವೆ ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾವರ್ತಕ
ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕೆ ಇನ್ನು ಕಾಣಿಸುವನು ಆ -
ರನು ನಾಚದೆ ಪಿಡಿಯಿನ್ನು ನೂಕು ಸಕಲ ಅಘ
ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಪೋಗುವದಿದಕೆ ಅನುಮಾನ ಸಲ್ಲದು
ಘನ್ನಮಹಿಮ ನಮ್ಮ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲನ್ನ
ನೆನೆಸುವದೆ ಸುಖ ನಿನಗದೆ ಬಹುಲಾಭ ॥ 4 ॥
ಆದಿತಾಳ
ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭಕ್ತನಾಗು ಮುಕುತಿ ಬೇಕಿಚ್ಛೆ ಇತ್ತೆ
ಸಕಲ ವಿಷಯದಿ ವಿರಕ್ತಿವುಳ್ಳವನಾಗು
ಕಕುಲಾತಿ ಬಿಡು ಇನ್ನೊಂದು ದೈವಿಲ್ಲ ಯೆಂದು
ಲಕುಮಿರಮಣನಲ್ಲಾಸಕುತಿಯುಳ್ಳವನಾಗು
ಸಕಲ ವಿಧಿ ನಿಷೇಧ ಹರಿಗೆ ಆಧೀನವೆಂದು
ಉಕುತಿಗಳಿಂದ ಹರಿಯ ತುತಿಗೆ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗು
ಭಕುತವತ್ಸಲ ರಂಗ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ
ಸಕಲ ಬಂಧವ ಬಿಡಿಸಿ ಸುಖ ಅಂಬುಧಿಯೊಳಿಡುವ ॥ 5 ॥
ಜತೆ
ಸ್ವಾತಂತ್ರಾಸ್ವತಂತ್ರ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಪಾರ -
ತಂತ್ರ ವಿದೂರ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ವೊಲಿವ ॥
***
Dhruva Tāla
āvannīdhariya vyāptanendenisuva
āvapuruṣane namma svāmi kāṇo
āvāva nirdōṣa endenisuvanō
āvane enna bhāgyadoḍeya kāṇo
āvāva jñāna guṇapūrṇa nendenipano
āvane enna manadoḍeya kāṇo
āvāva sarvatra vyāpthanāgippano
āvanē enage mukhya viṣaya kāṇo
āvaninda jāgravu sṛṣṭi sthiti layavu
āvanē enna dātāśritanu kāṇo
āvaninda bandhaka mōcakādudo
āvane īga manave piḍiyo kāṇo
āvane kāvanna bāvanna tāvanna
īvanna pāvanna pūrṇaguṇasampanna
māvanna mardana gōpālaviṭṭhala nemba
dēvanna tandu tōru anubhavakke || 1 ||
Matṭa Tāla
rammeya arasanna bommannayanna
mommaga nendenipa harana porevanna
summanasaranealla parivāravu māḍi
bommāṇḍave maniya gamyandenipana
summane hōginnu ommanadalli
ghammane aḷagiri timmanna karadu tā
namma sthitiya pēḷi sammatisikombā
immana byāḍidake īgale samyayidake
namma poreva dāta gōpālaviṭṭhala
hamme toredu adhammanendavagoliva || 2 ||
Rūpaka Tāla
jīvanalli asvatantravembōdu siddha
avanalle avanirūpa anubhava tōrutā
avane avana mahimeyanu ballava
avane sakala vidhiyanu māḍidava
pāvannānāguva avana kaṇḍare manuja
ī vēḷyedali manave anubhōgavallade
dēvakinandana gōpālaviṭṭhala ta -
nnavanendavanige tanna tōrisikomba || 3 ||
Atṭa Tāla
kuṇidu kuṇisuva maṇidu maṇisuva
uṇisuva nuṇḍu tanagabhēdāgi
eṇike taṭṭuvanalla anumāna vastalla
ghana jāgra pratāpa nityavyakta dēva
eṇisu manave ninna ella prāvartaka
kṣaṇakṣaṇake innu kāṇisuvanu ā -
ranu nāchade piḍiyinnu nūku sakala agha
kṣīṇisi pōguvadidake anumāna salladu
ghannamahima namma gōpālaviṭṭhalanna
nenesuvade sukha ninagade bahulābha || 4 ||
Ādi Tāla
bhaktarige bhaktanāgu mukuti bēkiččhe itte
sakala viṣayadi viraktivuḷḷavanāgu
kakulāti biḍu innondu daivilla yendu
lakumiramaṇanallāsakutiyuḷḷavanāgu
sakala vidhi niṣēdha harige ādhīnavendu
ukutigaḷinda hariya tutige dīkṣitanāgu
bhakutavatsala raṅga gōpālaviṭṭhala
sakala bandhava biḍisi sukha ambudhiyoḷiḍuva || 5 ||
Jate
svātantrāsvatantra tiḷidavanige pāra -
tantra vidūra gōpālaviṭṭhala voliva ||
***
Pronunciation Guide
Macrons (ā, ē, ī, ō, ū): Vowels with a line on top are long sounds; hold them twice as long (e.g., āva is "aa-va", nīnu is "nee-nu").
Underdots (ḍ, ṭ, ṇ): Letters with a dot underneath are retroflex; curl your tongue backward to hit the roof of your mouth (e.g., māḍi, gōpālaviṭṭhala).
The Special 'ḷ': The ḷ with an underdot is a thick, curled 'L' sound unique to Dravidian languages, pronounced by flipping the tongue against the palate (e.g., pēḷi).
The Overdot (ṅ, ñ, m): The ṅ sounds like the "ng" in sing (e.g., raṅga), while an 'm' or 'ṃ' at the end of a syllable represents a soft nasal sound blending into the next consonant.
The Combined 'kṣ': The kṣ represents a compound sound pronounced like the "ksh" in action or fluxion (e.g., kṣaṇakṣaṇake).
***
ಶ್ರೀಗೋಪಾಲದಾಸರು ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ತಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದು, ವಿಜಯದಾಸರ ಮುಖ್ಯ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಳಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿ ಉಣಬಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ 'ಹರಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸುಳಾದಿ'ಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹರಿಯೇ ಸರ್ವಸ್ವತಂತ್ರ, ಜೀವನು ಪರತಂತ್ರ ಎಂಬ ಪರಮ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾರಾಂಶ
ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಸರ್ವೋತ್ತಮತ್ವ, ವ್ಯಾಪಕತೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯ, ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಎಲ್ಲವೂ ಹರಿಯ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದು, ಅವನೇ ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಜೀವರೆಲ್ಲರೂ ಅವನಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಅಸ್ವತಂತ್ರರು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮನಗಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೀವನು ತನ್ನ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತೊರೆದು, ತಾನು ಅಸ್ವತಂತ್ರನೆಂದು ಅರಿತು ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನನ್ನು ಶರಣುಹೋದರೆ, ಭಗವಂತನು ಸಂಸಾರ ಬಂಧನವನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಮುಕ್ತಿಯ ಆನಂದವನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದು ಈ ಕೃತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರತಿ ಚರಣದ ಭಾವಾರ್ಥ
ಧ್ರುವತಾಳ
ಆವನ್ನೀಧರಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತನೆಂದೆನಿಸುವ
ಆವಪುರುಷನೆ ನಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿ ಕಾಣೊ
ಆವಾವ ನಿರ್ದೋಷ ಎಂದೆನಿಸುವನೊ
ಆವನೆ ಎನ್ನ ಭಾಗ್ಯದೊಡಿಯ ಕಾಣೊ
ಆವಾವ ಜ್ಞಾನ ಗುಣಪೂರ್ಣ ನೆಂದೆನಿಪನೊ
ಆವನೆ ಎನ್ನ ಮನದೊಡೆಯ ಕಾಣೊ
ಆವಾವ ಸರ್ವತ್ರ ವ್ಯಾಪ್ಥನಾಗಿಪ್ಪನೊ
ಆವನೇ ಎನಗೆ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ ಕಾಣೊ
ಆವನಿಂದ ಜಾಗ್ರವು ಸೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ ಲಯವು
ಆವನೇ ಎನ್ನ ದಾತಾಶ್ರಿತನು ಕಾಣೊ
ಆವನಿಂದ ಬಂಧಕ ಮೋಚಕಾದುದೊ
ಆವನೆ ಈಗ ಮನವೆ ಪಿಡಿಯೊ ಕಾಣೊ
ಆವನೆ ಕಾವನ್ನ ಬಾವನ್ನ ತಾವನ್ನ
ಈವನ್ನ ಪಾವನ್ನ ಪೂರ್ಣಗುಣಸಂಪನ್ನ
ಮಾವನ್ನ ಮರ್ದನ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ನೆಂಬ
ದೇವನ್ನ ತಂದು ತೋರು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ॥ 1 ॥
ಭಾವಾರ್ಥ:
ಇಡೀ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಆ ಪರಮಪುರುಷನೇ ನಮ್ಮ ಒಡೆಯನು. ಯಾವುದೇ ದೋಷಗಳಿಲ್ಲದ ನಿರ್ದೋಷಿಯೂ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಗುಣಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನೂ ಆದ ಆ ಹರಿಯೇ ನನ್ನ ಭಾಗ್ಯದ ವಿಧಾತ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಒಡೆಯ. ಅವನೇ ಎಲ್ಲೆಡೆ ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದು, ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯ ಹಾಗೂ ಜೀವರ ಬಂಧನ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ ಆ ದಾತನನ್ನೇ ಎಲೈ ಮನಸ್ಸೇ, ನೀನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊ. ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ, ಸಕಲ ಸದ್ಗುಣ ಸಂಪನ್ನನಾದ, ಕಂಸಾದಿ ದಾನವರನ್ನು ಮರ್ದನ ಮಾಡಿದ ಆ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನನ್ನು ನನ್ನ ಅಪರೋಕ್ಷ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದು ತೋರು ಎಂದು ದಾಸರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮಟ್ಟತಾಳ
ರಮ್ಮೆಯ ಅರಸನ್ನ ಬೊಮ್ಮನಯ್ಯನ್ನ
ಮೊಮ್ಮಗ ನೆಂದೆನಿಪ ಹರನ ಪೊರೆವನ್ನ
ಸುಮ್ಮನಸರನೆಲ್ಲ ಪರಿವಾರವು ಮಾಡಿ
ಬೊಮ್ಮಾಂಡವೆ ಮನಿಯ ಗಮ್ಯನೆಂದೆನಿಪನ
ಸುಮ್ಮನೆ ಹೋಗಿನ್ನು ಒಮ್ಮನದಲ್ಲಿ
ಘಮ್ಮನೆ ಅಳಗಿರಿ ತಿಮ್ಮನ್ನ ಕರದು ತಾ
ನಮ್ಮ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪೇಳಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿಕೊಂಬಾ
ಇಮ್ಮನ ಬ್ಯಾಡಿದಕೆ ಈಗಲೆ ಸಮ್ಯಯಿದಕೆ
ನಮ್ಮ ಪೊರೆವ ದಾತ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ
ಹಮ್ಮೆ ತೊರೆದು ಅಧಮ್ಮನೆಂದವಗೊಲಿವ ॥ 2 ॥
ಭಾವಾರ್ಥ:
ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ (ರಮ್ಮೆ) ಪತಿಯೂ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ತಂದೆಯೂ ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗನಾದ ಶಿವನನ್ನು (ಹರ) ಸಲಹುವವನೂ ಆದ ಆ ಹರಿಯು ಸಕಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಪರಿವಾರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೇ ಅವನ ವಾಸಸ್ಥಾನ. ಎಲೈ ಮನಸ್ಸೇ, ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಅಳಗಿರಿ ಮತ್ತು ತಿರುಪತಿಯ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನನ್ನು ಕರೆದು, ನಮ್ಮ ದೈನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೇಳಿ ಅವನ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗೋಣ. ದ್ವಂದ್ವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಬಿಡಲು ಇದೇ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯ. ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ದಾತನಾದ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನು ತನ್ನ ಸಿರಿಯ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ತೊರೆದು, ತಾನು ದೀನ ಮತ್ತು ಅಧಮ ಎಂದು ನಂಬಿ ಶರಣಾಗುವ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಒಲಿಯುತ್ತಾನೆ.
ರೂಪಕತಾಳ
ಜೀವನಲ್ಲಿ ಅಸ್ವತಂತ್ರವೆಂಬೋದು ಸಿದ್ಧ
ಅವನಲ್ಲೆ ಅವನಿರೂಪಾ ಅನುಭವ ತೋರುತಾ
ಅವನೆ ಅವನ महिಮೆಯನು ಬಲ್ಲವ
ಅವನೆ ಸಕಲ ವಿಧಿಯನು ಮಾಡಿದವ
ಪಾವನ್ನನಾಗುವ ಅವನ ಕಂಡರೆ ಮನುಜ
ಈ ವೇಳ್ಯದಲಿ ಮನವೆ ಅನುಭೋಗವಲ್ಲದೆ
ದೇವಕಿನಂದನ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ತ -
ನ್ನವನೆಂದವನಿಗೆ ತನ್ನ ತೋರಿಸಿಕೊಂಬ ॥ 3 ॥
ಭಾವಾರ್ಥ:
ಜೀವರು ಎಂದಿಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರರಲ್ಲ, ಅವರು ಅಸ್ವತಂತ್ರರು ಎಂಬುದು ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಆ ಹರಿಯು ಜೀವಕೋಟಿಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ತನ್ನ ರೂಪದ ಅನುಭವವನ್ನು ತೋರುತ್ತಾನೆ. ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಅವನಿಂದ ಮಾತ್ರ ಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತು ಅವನೇ ಸಕಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುವವನು. ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಪವಿತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಎಲೈ ಮನಸ್ಸೇ, ಲೌಕಿಕ ಭೋಗಗಳಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿರದೆ ಭಗವಂತನನ್ನು ಚಿಂತಿಸು. ದೇವಕಿನಂದನನಾದ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನು "ನಾನು ನಿನ್ನವನು" ಎಂದು ಶರಣಾದ ಭಕ್ತನಿಗೆ ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
ಅಟ್ಟತಾಳ
ಕುಣಿದು ಕುಣಿಸುವ ಮಣಿದು ಮಣಿಸುವ
ಉಣಿಸುವ ನುಂಡು ತನಗಭೇದಾಗಿ
ಎಣಿಕೆ ತಟ್ಟುವನಲ್ಲ ಅನುಮಾನ ವಸ್ತಲ್ಲ
ಘನ ಜಾಗ್ರ ಪ್ರತಾಪ ನಿತ್ಯವ್ಯಕ್ತ ದೇವ
ಎಣಿಸು ಮನವೆ ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾವರ್ತಕ
ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕೆ ಇನ್ನು ಕಾಣಿಸುವನು ಆ -
ರನು ನಾಚದೆ ಪಿಡಿಯಿನ್ನು ನೂಕು ಸಕಲ ಅಘ
ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ಪೋಗುವದಿದಕೆ ಅನುಮಾನ ಸಲ್ಲದು
ಘನ್ನಮಹಿಮ ನಮ್ಮ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲನ್ನ
ನೆನೆಸುವದೆ ಸುಖ ನಿನಗದೆ ಬಹುಲಾಭ ॥ 4 ॥
ಭಾವಾರ್ಥ:
ಭಗವಂತನು ತಾನು ಸ್ವತಃ ಆನಂದದಿಂದ ಕುಣಿಯುತ್ತಾ ಜೀವರನ್ನು ಕುಣಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮಣಿಸುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಉಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಯಾರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೂ ಸಿಗುವವನಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ನಿಲುಕುವ ವಸ್ತುವಲ್ಲ; ಅವನು ನಿತ್ಯ ಜಾಗೃತನಾದ ಮಹಾ ಪ್ರತಾಪಶಾಲಿ. ಎಲೈ ಮನಸ್ಸೇ, ನಿನ್ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪ್ರೇರಕನು ಅವನೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊ. ಕ್ಷಣಕ್ಷಣಕ್ಕೂ ಪ್ರೇರಿಸುವ ಆ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಯಾರ ಹೆದರಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲದೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊ. ಇದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳು (ಅಘ) ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಬೇಡ. ಮಹಾ ಮಹಿಮನಾದ ನಮ್ಮ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನನ್ನು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಸುಖ ಮತ್ತು ಅದೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಲಾಭ.
ಆದಿತಾಳ
ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭಕ್ತನಾಗು ಮುಕುತಿ ಬೇಕಿಚ್ಛೆ ಇತ್ತೆ
ಸಕಲ ವಿಷಯದಿ ವಿರಕ್ತಿವುಳ್ಳವನಾಗು
ಕಕುಲಾತಿ ಬಿಡು ಇನ್ನೊಂದು ದೈವಿಲ್ಲ ಯೆಂದು
ಲಕುಮಿರಮಣನಲ್ಲಾಸಕುತಿಯುಳ್ಳವನಾಗು
ಸಕಲ ವಿಧಿ ನಿಷೇಧ ಹರಿಗೆ ಆಧೀನವೆಂದು
ಉಕುತಿಗಳಿಂದ ಹರಿಯ ತುತಿಗೆ ದೀಕ್ಷಿತನಾಗು
ಭಕುತವತ್ಸಲ ರಂಗ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ
ಸಕಲ ಬಂಧವ ಬಿಡಿಸಿ ಸುಖ ಅಂಬುಧಿಯೊಳಿಡುವ ॥ 5 ॥
ಭಾವಾರ್ಥ:
ನಿನಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಆಸೆಯಿದ್ದರೆ, ಮೊದಲು ಭಗವದ್ಭಕ್ತರಿಗೆ ದಾಸನಾಗು ಮತ್ತು ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯ ಭೋಗಗಳ ಮೇಲೆ ವಿರಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದು. ಮನಸ್ಸಿನ ಆತಂಕಗಳನ್ನು ಬಿಡು, ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆ ದೈವವಿಲ್ಲ ಎಂದು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿ ಆ ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊ. ಸಕಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ವಿಧಿ-ನಿಷೇಧಗಳು ಹರಿಯ ಅಧೀನವೇ ಆಗಿವೆ ಎಂದು ಅರಿತು, ಯುಕ್ತಿಪೂರ್ಣ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಹರಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲು ದೀಕ್ಷೆ ತೊಡು. ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ರಂಗ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನು ನಮ್ಮ ಸಕಲ ಸಂಸಾರ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ಆನಂದದ ಕಡಲಿನಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಜತೆ
ಸ್ವಾತಂತ್ರಾಸ್ವತಂತ್ರ ತಿಳಿದವನಿಗೆ ಪಾರ -
ತಂತ್ರ ವಿದೂರ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ವೊಲಿವ ॥
ಭಾವಾರ್ಥ:
ಯಾರು ಹರಿಯೇ ಸರ್ವಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಜೀವನೇ ಅಸ್ವತಂತ್ರ (ಪರತಂತ್ರ) ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಅಂತವರಿಗೆ ಪರತಂತ್ರದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡುವ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಒಲಿಯುತ್ತಾನೆ.
***
Sri Gopaladasaru is one of the pillars of the Haridasa bhakti movement, a prime disciple of Sri Vijayadasaru, who simplified Dvaita philosophy for the common man through his compositions. In this 'Hari Svatantra Suladi', he profoundly establishes the ultimate truth that Sri Hari alone is independently supreme, while the soul is entirely dependent.
Overall Summary
In this Suladi, Gopaladasaru extols the absolute supremacy, all-pervasiveness, and independence of Sri Hari. The entire cosmic cycle of creation, sustenance, dissolution, bondage, and liberation operates under His control, making Him the universe's sole independent entity while all souls remain dependent. The core message conveys that when a soul discards its ego, realizes its own dependency, and surrenders completely to Gopalavitthala, the Lord shatters the bonds of worldly existence and bestows the ocean of liberation.
Paragraph-wise Meaning
Dhruva Tala
The supreme entity who pervades the entire earth is our true Master. Free from all flaws, complete with absolute knowledge and auspicious attributes, that Hari alone is the architect of my destiny and the ruler of my mind. He is present everywhere and is the ultimate object of my devotion. O Mind, firmly hold onto that provider who governs creation, sustenance, destruction, bondage, and liberation. The poet prays to bring into his direct perception that Gopalavitthala—the protector, the reservoir of perfect virtues, and the slayer of demons like Kamsa.
Matta Tala
The consort of Goddess Lakshmi, the father of Lord Brahma, and the protector of Lord Shiva (the grandson), has all the gods as his retinue and the entire universe as his abode. O Mind, shed your pride and call upon Lord Venkateshwara of Alagiri and Tirupati with single-minded devotion to submit our helpless state. This is the right time to abandon a conflicted mind. Our savior Gopalavitthala abandons His own grandeur to bless the devotee who surrenders with humility, acknowledging themselves as lowly and helpless.
Rupaka Tala
It is an established doctrine that the living soul is inherently dependent. Sri Hari dwells within all souls, revealing glimpses of His own form and presence. He alone fully comprehends His own immense glory, and He is the ultimate orchestrator of all actions. Witnessing that Supreme Soul purifies a human being. O Mind, do not remain drowned in worldly pleasures; instead, contemplate Him. Lord Gopalavitthala, the son of Devaki, reveals His true self to the devotee who declares, "I am Yours."
Atta Tala
The Lord dances in bliss and makes the souls dance, humbles them, and provides sustenance to everyone, remaining unattached. He is beyond human calculations and cannot be doubted; He is the eternally awake, magnificent Lord. O Mind, realize that He is the mover behind your every action. Hold fast to this Lord who prompts you every moment, without any hesitation; through this, all your sins will perish without a doubt. Remembering our glorious Gopalavitthala is the truest joy and the greatest spiritual gain.
Adi Tala
If you desire liberation, first become a servant to His devotees and cultivate detachment toward worldly pleasures. Shed your anxieties, firmly believe that there is no other God but Him, and develop deep affection for the consort of Lakshmi. Understand that all scriptural injunctions and prohibitions are subordinate to Hari, and dedicate yourself to praising Him with meaningful arguments. Gopalavitthala, who loves His devotees, will break all worldly bondages and place you in an ocean of pure bliss.
Jate
To the one who truly understands the nature of the Independent (Hari) and the dependent (soul), Sri Gopalavitthala, who keeps the miseries of material dependency far away, will joyfully manifest His grace.
***
