ರಾಗ ಆರಭಿ
Audio by Mrs. Nandini Sripad
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಧ್ರುವತಾಳ
ಇಂದಿರಾದೇವಿ ಮಾತೆ ತಂದೆ ವಿಠಲನರ-
ವಿಂದ ಚರಣಕಿನ್ನು ಅಂದಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆಯಾದೆ
ಹೊಂದಿಕೆಯಾದ ಊರು ಜಾನು ಕೈಯ ಮೇಲೆ
ಚೆಂದದ ಸ್ವರೂಪ ಪೀತಾಂಬರೊಡ್ಯಾಣಾದೆ
ಮಂದರಧರನೊಕ್ಷ ಸ್ಥಳದಲಿ ನೀ ನಿಂದೆ
ಕಂದರದಲಿ ಚಿತ್ರವೈಚಿತ್ರ್ಯ ಪರಿಗಂಧವು
ಪದಕ ಹಾರಂಗಳು ಪುಷ್ಪ ತುಲಸಿ -
ಯಿಂದೊಪ್ಪುವ ಅಲಂಕಾರ ನಂದ ಶೋಭಿತಳಾದೆ
ಒಂದೊಂದು ಹಸ್ತದಲ್ಲಿ ಆಯುಧಗಳಾದೆ
ಚೆಂದುಳ್ಳ ಕಡೆಯ ತೋಳ್ಬಂದಿ ಭುಜಕೀರ್ತಿ
ಕುಂದು ಇಲ್ಲದೆ ಕರ್ಣಕುಂಡಲ ನಾನಾಪರಿ
ಅಂದವಾದರಳೆಲೆ ಸುಂದರ ಕಿರೀಟವು
ಸಂದಿಸಂದಿಗೆ ನಾನಾಭರಣಾಲಂಕಾರಳಾದೆ
ಇಂದಿರೇಶನ ಪ್ರತಿ ಅವಯವಗಳಲಿನ್ನು
ಇಂದಿರೆ ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿ ವಸ್ತುವಾದೆ
ಕಂದರ್ಪನಯ್ಯನ ಆನಂದ ಬೆರೆದು ಸುಖಸುರಿದೆ ನೀ
ಒಂದರಘಳಿಗೆ ಅಗಲದೆ ಇನ್ನು
ಕಂದ ಬೊಮ್ಮನು ಮತ್ತೆ ನಂದಿವಾಹನ
ಅಮರೇಂದ್ರ ಸನಕ ಸನಂದರಿಂದಲಿನ್ನು
ಕುಂದಿಲ್ಲದೋಲಗವ ನಂದಾದಿ ಕೊಳುತ ಮುಕ್ತ-
ರಿಂದ ಸೇವಿತಳಾಗಿ ಎಂದೆಂದು ಬಿಡದಲೆ
ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನ್ನ
ಪೊಂದಿ ಸುಖದಲಿ ಚೆಂದದಿ ಮೆರೆದೆ ॥ 1 ॥
ಮಠ್ಯತಾಳ
ಹರಿ ಅನಿರುದ್ಧನಾಗೆ ಸಿರಿ ಶಾಂತಿದೇವಿಯಾದೆ
ಹರಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನಾಗೆ ಸಿರಿಕೃತಿದೇವಿ ಆದೆ
ಹರಿ ಸಂಕರ್ಷಣನಾಗೆ ಸಿರಿ ಜಯದೇವಿ ಆದೆ
ಹರಿ ವಾಸುದೇವನಾಗೆ ಸಿರಿ ಮಾಯಾದೇವಿಯಾದೆ
ಎರಡೆರಡವತಾರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ
ಮರಳಿ ಚತುರವತಾರಗಳಾದೆ
ಪರಿಪರಿ ಅವತಾರಕ್ಕೆ ಪರಿಪರಿ ರೂಪಳಾದೆ
ಶರಣರ ಪಾಲಕ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನ್ನ
ಚರಣ ಕಮಲವನ್ನು ಪರಿಪರಿ ಸೇವಿಸುತ ॥ 2 ॥
ತ್ರಿಪುಟತಾಳ
ಧರೆಯ ರೂಪದಿ ಹರಿಗೆ ಕುಳ್ಳಿರೆ ಗದ್ದುಗೆಯಾದೆ
ಮೆರೆವ ಅವ್ಯಾಕೃತ ಗಗನವೆ ಕೊಡೆಯಾದೆ
ಎರಡೆರಡೊಂದು ರೂಪದಿ ಹರಿಯಿತ್ತಲು ರಮಾ
ಮರಳಿ ಶ್ರೀರೂಪದಿ ಹರಿಯಿಂದ ಬೆರೆದು
ಸ್ವರಮಣನ ರಮಿಸಿ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯ ಮಾಡಿ
ಹರಿಯಾಜ್ಞದಿಂದ ಅಂಭ್ರಣಿರೂಪಳಾದೆ
ಪರಿಪರಿ ಶ್ರುತಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ರಚಿಸೆಂದು
ಹರಿಯ ಕೊಂಡಾಡಿದೆ ಹರುಷದಿ ನಲಿದೆ
ಹರಿಯ ನಾಭಿಯಲಿನ್ನು ಸರಸಿಜ ರೂಪದಿ
ವಿರಿಂಚಿಯನೆ ಪಡೆದೆ ಕರುಣಾಕರೆ ಮತ್ತೆ
ಅರಿವಂತೆ ಅಜಗಿನ್ನು ತಪತಪವೆಂದು ಅ -
ಶರೀರ ಹಿತ ನುಡಿದೆ ಅವ್ಯಾಕೃತಕಭಿಮಾನಿ
ಪರಿಪೂರ್ಣ ಗುಣಭರಿತ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನ್ನ
ಕರುಣದಿಂದೆರಡೆರಡು ಸೃಷ್ಟಿಯ ರಚಿಸಿದೆ ॥ 3 ॥
ಅಟ್ಟತಾಳ
ಹರಿಯಾಜ್ಞೆಯಿಂದಲಿ ಜಡ ಪ್ರಕೃತಿ ದೆಸೆಯಿಂದ
ವರ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕವಾದಂಥ ಮಹತತ್ವ
ಅದರಿಂದ ವೈಕಾರಿಕ ತೈಜಸ ತಾಮಸವನ್ನು
ಭರಿತವಾದಂಥ ಅಹಂಕಾರ ತತ್ವ
ಪರಿಪರಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ವರಮಾಯಾ ನೋವಿಲ್ಲದೆ
ಪರಮದಯಾಳು ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನು
ಕರುಣಿಸುವನು ನೀ ಕರವಿಡಿದವರ ॥ 4 ॥
ಆದಿತಾಳ
ಮಹತ್ತತ್ವ ದೆಸೆಯಿಂದ ಬೊಮ್ಮನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ
ಅಹಂಕಾರ ವೈಕಾರಿಕದಿಂದ ಮನಸ್ಸು
ಆ ಮಹಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು
ಅಹಂಕಾರ ಪಂಚ ತನ್ಮಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ
ಅಹಂಕಾರ ತೈಜಸದಿಂದ ಚಕ್ಷುರಾದಿ
ಇಹ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ
ಅಹಂಕಾರ ತಾಮಸದಿಂದಲಿ
ಪಂಚ ಮಹಾಭೂತಂಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ
ಮೋಹದಿಂದ ಸಕಲ ತತ್ವೇಶರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ
ಆ ಹರಿ ಕರುಣಾಪೂರ್ಣ ಕಟಾಕ್ಷದಿ
ಈ ಮಹಾ ಜಗಕೆಲ್ಲ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಸಲಹುವೆ
ಮೋಹನಮೂರುತಿ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನ್ನ
ಸಾಹಸವಿಲ್ಲದೆ ರಹಸ್ಯ ಪೂಜಿಪೆ ॥ 5 ॥
ಜತೆ
ನಮೋ ನಮೋ ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲವೆ ಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕೆ
ಮಮತೆ ಪುಟ್ಟಿಸೆನಗೆ ಗೋಪಾಲವಿಠಲ ನಲ್ಲಿ ॥
***
Dhruva Tāla
Indirādēvi māte tande vithalanara-
vinda charanakiynu andige gejjeyāde |
Hondikeyāda ūru jānu kaiya mēle
chendada svarūpa pītāmbarodyānāde |
Mandaradharanoksha sthaladali nī ninde
kandaradali chithravaichithrya parigandhavu |
Padaka hārangału pushpa thułasi-
yindoppuva alankāra nanda shōbhitałāde |
Ondondu hastadalli āyudhagałāde
chendułła kadeya thōłbandi bhujakīrthi |
Kundu illade karnakundala nānāpari
andavādarałełe sundara kirītavu |
Sandisandige nānābharanałankārałāde
indirēshana prathi avayavagałinnu |
Indire prathi prathi vastuvāde
kandarpanayyana ānanda beredu sukhasuride nī |
Ondaraghałige agałade innu
kanda bommanu matte nandivāhana |
Amarēndra sanaka sanandharindhalinnu
kundilladōlagava nandādi kołuta muktha-
rinda sēvitałāgi endhendhu bidadale
sandēhavillade gōpālaviththallanna
pondi sukhadali chendadhi merede ॥ 1 ॥
Mathya Tāla
Hari aniruddhanāge siri shānthidēviyāde
hari pradyumnanāge sirikrthidēvi āde |
Hari sankarshananāge siri jayadhēvi āde
hari vāsudēvanāge siri māyādēviyāde |
Eraderadavathārakke marałi
marałi chathuravathāragałāde |
Paripari avathārakke paripari rūpałāde |
Sharanara pālaka gōpālaviththallanna
charana kamalavanu paripari sēvisutha ॥ 2 ॥
Triputa Tāla
Dhareya rūpadi harige kułłire gaddugeyāde
mereva avyākrtha gaganave kodeyāde |
Eraderadondu rūpadi hariyiththalu ramā
marałi shrīrūpadi hariyinda beredu |
Svaramanana ramisi yōganidreya mādi
hariyāñadhinda ambhranirūpałāde |
Paripari shruthiyinda srishtiya rachisendu
hariya kondādide harushadi nalide |
Hriya nābhiyałinnu sarasija rūpadi
virinchiyane padede karunākare matte |
Arivanthe ajaġinnu thapathapavendu a -
sharīra hitha nudide avyākrthakabhimāni |
Paripūrna gunabharitha gōpālaviththallanna
karunadinderaderadu srishtiya rachiside ॥ 3 ॥
Atta Tāla
Hariyāñeyindali jada prakrthi deseyinda
vara thrigunātmakavādanda mahathathva |
Adharinda vaikārika thaijasa thāmasavanu
bharithavādanda ahamkāra tathva |
Paripari srishtiside varamāyā nōvillade |
Paramadayāłu gōpālaviththallanu
karunisuvanu nī karavididavara ॥ 4 ॥
Ādi Tāla
Mahatthathva deseyinda bommana srishtiside
ahamkāra vaikārikadhinda manassu |
Ā mahā indriyagałigabhimāni dēvategalanu
ahamkāra pancha thanmāthreyanu srishtiside |
Ahamkāra thaijasadhinda chakshurādi
iha indriyagałennella srishtiside |
Ahamkāra thāmasadindali
pancha mahābhūtangała srishtiside |
Mōhadhanda sakala tathvēsharanu srishtiside
ā hari karunāpūrna katākshadi |
Ī mahā jagakella prēmadhinda salahuve |
Mōhanamūruthi gōpālaviththallanna
sāhasavillade rahasya pūjipe ॥ 5 ॥
Jathe
Namō namō ninna pādakamalave more hokke |
Mamathe puttisenage gōpālavithalla nalli ॥
***
Pronunciation Guide
ā, ē, ī, ō: Extended, long vowel sounds (e.g., māte sounds like "maa-theh", rūpadi sounds like "roo-pha-dhi").
th / d / dh: Soft dental sounds produced by touching the tip of the tongue to the back of the upper front teeth (like the "th" in "thanks").
t / d / ł (in retroflex words): In words like vithala, gadduge, and marali, these are hard, sharp sounds produced by curling the tongue backward against the roof of the mouth. The ł represents the distinct retroflex 'L' sound in Kannada (ಳ).
sh / ch / ñ: Pronounce shōbhita with a soft "sh" as in "shoe", and rachisendu with a clear "ch" sound as in "chair".
Double Consonants: Words containing double letters like thth, ll, or tt require a distinct vocal emphasis and a brief micro-pause on the consonant sound before continuing to the next syllable (e.g., gōpālaviththallanna).
***
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಜ್ಞಾನಿ ಹಾಗೂ ತಪಸ್ವಿಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲದಾಸರು (ಅಂಕಿತನಾಮ: ಗೋಪಾಲವಿಠಲ) ರಚಿಸಿರುವ ಈ 'ರಮಾ ಸುಳಾದಿ'ಯು ಭಗವಂತನ ಸೃಷ್ಟಿವಿಲಾಸ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ (ರಮಾದೇವಿಯ) ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿತ್ವವನ್ನು ಸಾರುವ ಪರಮ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ದಾಸರು ಶ್ರೀಹರಿ ಹಾಗೂ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯರ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ದಾರ್ಶನಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪಾದದ ಅಂದಿಗೆಯಾಗಿ, ತೊಡುವ ಆಭರಣವಾಗಿ, ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ, ಆಯುಧವಾಗಿ ಹೀಗೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಯವದಲ್ಲಿಯೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಸ್ತುವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಳೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಶ್ರೀಹರಿಯ ಚತುರ್ವ್ಯೂಹ ರೂಪಗಳಿಗೆ (ಅನಿರುದ್ಧ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ, ಸಂಕರ್ಷಣ, ವಾಸುದೇವ) ತಕ್ಕಂತೆ ತಾನೂ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳನ್ನು (ಶಾಂತಿ, ಕೃತಿ, ಜಯಾ, ಮಾಯಾ) ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಡ ಪ್ರಕೃತಿ, ಮಹತ್ತತ್ವ, ತ್ರಿಗುಣಗಳು, ಪಂಚಭೂತಗಳು ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣಳಾಗಿ, ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಸಲಹುವ ರಮಾದೇವಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಶರಣಾಗಿದ್ದಾರೆ.
1. ಧ್ರುವತಾಳ
ಇಂದಿರಾದೇವಿ ಮಾತೆ ತಂದೆ ವಿಠಲನರವಿಂದ ಚರಣಕಿನ್ನು ಅಂದಿಗೆ ಗೆಜ್ಜೆಯಾದೆ |
ಹೊಂದಿಕೆಯಾದ ಊರು ಜಾನು ಕೈಯ ಮೇಲೆ ಚೆಂದದ ಸ್ವರೂಪ ಪೀತಾಂಬರೊಡ್ಯಾಣಾದೆ |
ಮಂದರಧರನೊಕ್ಷ ಸ್ಥಳದಲಿ ನೀ ನಿಂದೆ ಕಂದರದಲಿ ಚಿತ್ರವೈಚಿತ್ರ್ಯ ಪರಿಗಂಧವು |
ಪದಕ ಹಾರಂಗಳು ಪುಷ್ಪ ತುಲಸಿಯಿಂದೊಪ್ಪುವ ಅಲಂಕಾರ ನಂದ ಶೋಭಿತಳಾದೆ |
ಒಂದೊಂದು ಹಸ್ತದಲ್ಲಿ ಆಯುಧಗಳಾದೆ ಚೆಂದುಳ್ಳ ಕಡೆಯ ತೋಳ್ಬಂದಿ ಭುಜಕೀರ್ತಿ |
ಕುಂದು ಇಲ್ಲದೆ ಕರ್ಣಕುಂಡಲ ನಾನಾಪರಿ ಅಂದವಾದರಳೆಲೆ ಸುಂದರ ಕಿರೀಟವು |
ಸಂದಿಸಂದಿಗೆ ನಾನಾಭರಣಾಲಂಕಾರಳಾದೆ ಇಂದಿರೇಶನ ಪ್ರತಿ ಅವಯವಗಳಲಿನ್ನು |
ಇಂದಿರೆ ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿ ವಸ್ತುವಾದೆ ಕಂದರ್ಪನಯ್ಯನ ಆನಂದ ಬೆರೆದು ಸುಖಸುರಿದೆ ನೀ |
ಒಂದರಘಳಿಗೆ ಅಗಲದೆ ಇನ್ನು ಕಂದ ಬೊಮ್ಮನು ಮತ್ತೆ ನಂದಿವಾಹನ |
ಅಮರೇಂದ್ರ ಸನಕ ಸನಂದರಿಂದಲಿನ್ನು ಕುಂದಿಲ್ಲದೋಲಗವ ನಂದಾದಿ ಕೊಳುತ ಮುಕ್ತ- |
ರಿಂದ ಸೇವಿತಳಾಗಿ ಎಂದೆಂದು ಬಿಡದಲೆ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನ್ನ |
ಪೊಂದಿ ಸುಖದಲಿ ಚೆಂದದಿ ಮೆರೆದೆ ॥ 1 ॥
ಅರ್ಥ: ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾದ ಹೇ ಇಂದಿರಾದೇವಿಯೇ, ನೀನು ನಮ್ಮ ತಂದೆಯಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ (ವಿಠಲನ) ತಾವರೆಯಂತಹ ಪಾದಗಳಿಗೆ (ಅರವಿಂದ ಚರಣಕ್ಕೆ) ಧರಿಸುವ ಅಂದವಾದ ಗೆಜ್ಜೆಯುಳ್ಳ ಅಂದಿಗೆಯಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಆತನ ತೊಡೆ (ಊರು), ಮಂಡಿ (ಜಾನು) ಹಾಗೂ ಹಸ್ತಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಪೀತಾಂಬರ ವಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಒಡ್ಯಾಣ (ಸೊಂಟದ ಪಟ್ಟಿ) ನೀನೇ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ. ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಆ ಹರಿಯ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ (ಎದೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ) ನೀನು ಸದಾ ನೆಲೆಸಿದ್ದೀಯೆ. ಆತನ ಕಂಠದಲ್ಲಿ (ಕಂದರ) ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರವಾದ ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯವೂ ನೀನೇ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೊರಳನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿರುವ ಪದಕ, ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳು, ಹೂವು ಹಾಗೂ ತುಲಸಿ ಮಾಲೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಪರಮಾತ್ಮನ ಒಂದೊಂದು ಹಸ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಆಯುಧಗಳೂ (ಶಂಖ, ಚಕ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ) ನೀನೇ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ. ಆತನ ತೋಳುಗಳಿಗೆ ಧರಿಸುವ ತೋಳ್ಬಂದಿ, ಭುಜಕೀರ್ತಿ, ಕಿವಿಯ ಕುಂಡಲಗಳು, ಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಅರಳೆಲೆ ಆಭರಣ ಹಾಗೂ ಸುಂದರವಾದ ಕಿರೀಟವೂ ನೀನೇ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ. ಹೀಗೆ ಇಂದಿರೇಶನ (ಶ್ರೀಹರಿಯ) ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಯವದ ಸಂಧಿ-ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೀನೇ ನಾನಾ ಆಭರಣಗಳಾಗಿ, ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದೀಯೆ. ಮನ್ಮಥನ ತಂದೆಯಾದ ಆ ಶ್ರೀಹರಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿ ಆನಂದದ ಸುಖವನ್ನು ಉಣಿಸುತ್ತಾ, ಆತನನ್ನು ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ (ಅರಘಳಿಗೆ) ಅಗಲದೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದೀಯೆ. ನಿನ್ನ ಮಗನಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವ, ಶಿವ (ನಂದಿವಾಹನ), ದೇವೇಂದ್ರ, ಸನಕ-ಸನಂದನಾದಿ ಮುನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತರಾದ ಜೀವರು ಮಾಡುವ ದೋಷರಹಿತವಾದ ಓಲಗವನ್ನು (ಸೇವೆಯನ್ನು) ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾ, ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದಂತೆ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನನ್ನು ಕೂಡಿ ಆನಂದದಿಂದ ರಾಜ್ಯಭಾರ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
2. ಮಠ್ಯತಾಳ
ಹರಿ ಅನಿರುದ್ಧನಾಗೆ ಸಿರಿ ಶಾಂತಿದೇವಿಯಾದೆ ಹರಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನಾಗೆ ಸಿರಿಕೃತಿದೇವಿ ಆದೆ |
ಹರಿ ಸಂಕರ್ಷಣನಾಗೆ ಸಿರಿ ಜಯದೇವಿ ಆದೆ ಹರಿ ವಾಸುದೇವನಾಗೆ ಸಿರಿ ಮಾಯಾದೇವಿಯಾದೆ |
ಎರಡರಡವತಾರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಮರಳಿ ಚತುರವತಾರಗಳಾದೆ |
ಪರಿಪರಿ ಅವತಾರಕ್ಕೆ ಪರಿಪರಿ ರೂಪಳಾದೆ |
ಶರಣರ ಪಾಲಕ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನ್ನ ಚರಣ ಕಮಲವನ್ನು ಪರಿಪರಿ ಸೇವಿಸುತ ॥ 2 ॥
ಅರ್ಥ: ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಚತುರ್ವ್ಯೂಹ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದಾಗ, ಆತನಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೀನೂ ರೂಪಗಳನ್ನು ತಳೆಯುತ್ತೀಯೆ. ಹರಿಯು 'ಅನಿರುದ್ಧ'ನಾದಾಗ ನೀನು 'ಶಾಂತಿದೇವಿ'ಯಾಗುತ್ತೀಯೆ; ಹರಿಯು 'ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ'ನಾದಾಗ ನೀನು 'ಕೃತಿದೇವಿ'ಯಾಗುತ್ತೀಯೆ; ಹರಿಯು 'ಸಂಕರ್ಷಣ'ನಾದಾಗ ನೀನು 'ಜಯದೇವಿ'ಯಾಗುತ್ತೀಯೆ; ಹರಿಯು 'ವಾಸುದೇವ'ನಾದಾಗ ನೀನು 'ಮಾಯಾದೇವಿ'ಯಾಗುತ್ತೀಯೆ. ಹೀಗೆ ಹರಿಯ ಎರಡೆರಡು ರೂಪಗಳ ಜೋಡಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನೀನು ನಾಲ್ಕು ರೂಪಗಳಾಗಿ (ಚತುರವತಾರ) ಮರಳಿ ಮರಳಿ ಅವತರಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಬಗೆಬಗೆಯ ಅವತಾರಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೀನೂ ಬಗೆಬಗೆಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶರಣರ ರಕ್ಷಕನಾದ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ವಿಧವಿಧವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
3. ತ್ರಿಪುಟತಾಳ
ಧರೆಯ ರೂಪದಿ ಹರಿಗೆ ಕುಳ್ಳಿರೆ ಗದ್ದುಗೆಯಾದೆ ಮೆರೆವ ಅವ್ಯಾಕೃತ ಗಗನವೆ ಕೊಡೆಯಾದೆ |
ಎರಡರಡೊಂದು ರೂಪದಿ ಹರಿಯಿತ್ತಲು ರಮಾ ಮರಳಿ ಶ್ರೀರೂಪದಿ ಹರಿಯಿಂದ ಬೆರೆದು |
ಸ್ವರಮಣನ ರಮಿಸಿ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯ ಮಾಡಿ ಹರಿಯಾಜ್ಞದಿಂದ ಅಂಭ್ರಣಿರೂಪಳಾದೆ |
ಪರಿಪರಿ ಶ್ರುತಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ರಚಿಸೆಂದು ಹರಿಯ ಕೊಂಡಾಡಿದೆ ಹರುಷದಿ ನಲಿದೆ |
ಹರಿಯ ನಾಭಿಯಲಿನ್ನು ಸರಸಿಜ ರೂಪದಿ ವಿರಿಂಚಿಯನೆ ಪಡೆದೆ ಕರುಣಾಕರೆ ಮತ್ತೆ |
ಅರಿವಂತೆ ಅಜಗಿನ್ನು ತಪತಪವೆಂದು ಅಶರೀರ ಹಿತ ನುಡಿದೆ ಅವ್ಯಾಕೃತಕಭಿಮಾನಿ |
ಪರಿಪೂರ್ಣ ಗುಣಭರಿತ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನ್ನ ಕರುಣದಿಂದೆರಡೆರಡು ಸೃಷ್ಟಿಯ ರಚಿಸಿದೆ ॥ 3 ॥
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀಹರಿಯು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ನೀನೇ ಭೂಮಿಯ (ಧರೆಯ) ರೂಪದ ಸಿಂಹಾಸನ (ಗದ್ದುಗೆ) ಆಗಿದ್ದೀಯೆ. ಆಕಾಶವೇ (ಅವ್ಯಾಕೃತ ಗಗನ) ಆತನಿಗೆ ಛತ್ರಿಯಾಗಿ (ಕೊಡೆಯಾಗಿ) ಒಪ್ಪುತ್ತಿದೆ. ಹೇ ರಮಾದೇವಿಯೇ, ಹರಿಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀನು ಶ್ರೀರೂಪದಿಂದ ಒಂದಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಪತಿಯಾದ ಆ ಹರಿಯನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿ, ಆತನೊಂದಿಗೆ ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತೀಯೆ. ನಂತರ ಹರಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ನೀನು ವೇದಪ್ರತಿಪಾದ್ಯಳಾದ 'ಅಂಭ್ರಣಿ' ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಬಗೆಬಗೆಯ ಶ್ರುತಿಗಳ (ವೇದಗಳ) ಮೂಲಕ 'ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡು' ಎಂದು ಹರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ನರ್ತಿಸುತ್ತೀಯೆ. ಹೇ ಕರುಣಾಮಯಿಯೇ, ಹರಿಯ ನಾಭಿಕಮಲದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ತಾವರೆಯ (ಸರಸಿಜ) ರೂಪವನ್ನು ತಳೆದು ಬ್ರಹ್ಮದೇವನನ್ನು (ವಿರಿಂಚಿ) ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ನೀನು. ಹಾಗೆ ಜನಿಸಿದ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಜ್ಞಾನವಾಗಲು 'ತಪ ತಪ' ಎಂದು ಅಶರೀರವಾಣಿಯಾಗಿ ಹಿತನುಡಿದ ಅವ್ಯಾಕೃತ ಆಕಾಶದ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆ ನೀನು. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಗುಣಭರಿತನಾದ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನ ಕರುಣೆಯಿಂದ ನೀನು ಚೇತನ ಮತ್ತು ಅಚೇತನ ಎಂಬ ಎರಡೆರಡು ವಿಧದ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದೀಯೆ.
4. ಅಟ್ಟತಾಳ
ಹರಿಯಾಜ್ಞೆಯಿಂದಲಿ ಜಡ ಪ್ರಕೃತಿ ದೆಸೆಯಿಂದ ವರ ತ್ರಿಗುಣಾತ್ಮಕವಾದಂಥ ಮಹತತ್ವ |
ಅದರಿಂದ ವೈಕಾರಿಕ ತೈಜಸ ತಾಮಸವನ್ನು ಭರಿತವಾದಂಥ ಅಹಂಕಾರ ತತ್ವ |
ಪರಿಪರಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ವರಮಾಯಾ ನೋವಿಲ್ಲದೆ |
ಪರಮದಯಾಳು ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನು ಕರುಣಿಸುವನು ನೀ ಕರವಿಡಿದವರ ॥ 4 ॥
ಅರ್ಥ: ಹೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾಯಾಸ್ವರೂಪಿಣಿಯೇ (ವರಮಾಯಾ), ನೀನು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಜಡ ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್, ತಮಸ್ಸು ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ 'ಮಹತತ್ವ'ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಆ ಮಹತತ್ವದಿಂದ ಮುಂದೆ ವೈಕಾರಿಕ (ಸಾತ್ತ್ವಿಕ), ತೈಜಸ (ರಾಜಸ) ಮತ್ತು ತಾಮಸ ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಧದ 'ಅಹಂಕಾರ ತತ್ವ'ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ನೀನು ಹೆರಿಗೆಯ ಯಾವುದೇ ನೋವಿಲ್ಲದೆಯೇ (ನೋವಿಲ್ಲದೆ) ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಇಂತಹ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ನೀನು ಯಾರ ಕೈಹಿಡಿದು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯೋ, ಅವರ ಮೇಲೆ ಪರಮ ದಯಾಳುವಾದ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನು ಸದಾ ಕರುಣೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತಾನೆ.
5. ಆದಿತಾಳ
ಮಹತ್ತತ್ವ ದೆಸೆಯಿಂದ ಬೊಮ್ಮನ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ಅಹಂಕಾರ ವೈಕಾರಿಕದಿಂದ ಮನಸ್ಸು |
ಆ ಮಹಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅಹಂಕಾರ ಪಂಚ ತನ್ಮಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ |
ಅಹಂಕಾರ ತೈಜಸದಿಂದ ಚಕ್ಷುರಾದಿ ಇಹ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ |
ಅಹಂಕಾರ ತಾಮಸದಿಂದಲಿ ಪಂಚ ಮಹಾಭೂತಂಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ |
ಮೋಹದಿಂದ ಸಕಲ ತತ್ವೇಶರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ ಆ ಹರಿ ಕರುಣಾಪೂರ್ಣ ಕಟಾಕ್ಷದಿ |
ಈ ಮಹಾ ಜಗಕೆಲ್ಲ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಸಲಹುವೆ |
ಮೋಹನಮೂರುತಿ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನ್ನ ಸಾಹಸವಿಲ್ಲದೆ ರಹಸ್ಯ ಪೂಜಿಪೆ ॥ 5 ॥
ಅರ್ಥ: ನೀನು ಮಹತ್ತತ್ವದ ಮೂಲಕ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಸಾತ್ತ್ವಿಕ (ವೈಕಾರಿಕ) ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಪಂಚ ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು (ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ, ಗಂಧ) ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ರಾಜಸ (ತೈಜಸ) ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕಣ್ಣು ಮೊದಲಾದ (ಚಕ್ಷುರಾದಿ) ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ತಾಮಸ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಪಂಚಮಹಾಭೂತಗಳನ್ನು (ಪೃಥ್ವಿ, ಅಪ್, ತೇಜಸ್ಸು, ವಾಯು, ಆಕಾಶ) ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಮೋಹಕ ಲೀಲೆಗಾಗಿ ಸಕಲ ತತ್ವಾಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವಳು ನೀನೇ. ಆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಕರುಣಾಪೂರ್ಣವಾದ ಕಟಾಕ್ಷದಿಂದ (ನೋಟದಿಂದ) ಈ ಇಡೀ ಜಗತ್ತನ್ನು ತಾಯಿಯ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಸಲಹುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ. ಇಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಲೀಲಾಮಯಿಯಾದ ನೀನು ಮನಮೋಹಕ ಮೂರ್ತಿಯಾದ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನನ್ನು ಯಾವುದೇ ಆಡಂಬರ, ಸಾಹಸಗಳಿಲ್ಲದೆ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.
ಜತೆ (ಕೊನೆಯ ಸಾಲುಗಳು)
ನಮೋ ನಮೋ ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲವೆ ಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕೆ |
ಮಮತೆ ಪುಟ್ಟಿಸೆನಗೆ ಗೋಪಾಲವಿಠಲ ನಲ್ಲಿ ॥
ಅರ್ಥ: ಜಗನ್ಮಾತೆಯೇ, ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನನ್ನ ಅನಂತ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು. ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಶರಣು ಹೋಗಿ (ಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕೆ) ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದೇನೆ. ನನ್ನ ಪ್ರಾಣನಾಥನಾದ ಆ 'ಗೋಪಾಲವಿಠಲ'ನ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ನಿರಂತರವಾದ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮ (ಮಮತೆ) ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸು ತಾಯೇ.
***
Summary
Composed by Sri Gopala Dasa, one of the brilliant luminaries and deeply realized mystics of Haridasa literature, this 'Rama Suladi' is a magnificent theological exposition detailing the cosmic architecture of creation and the all-pervading presence of Goddess Mahalakshmi (Rama).
Written across various rhythmic cycles (talas), the poet explores the inseparable, organic bond between Sri Hari and Mahalakshmi. He describes how the Goddess intimately merges into the very anatomy of the Lord—becoming the anklet bells on His feet, the fabric of His golden robes, the weapons in His hands, the fragrance around His neck, and the jewels on His crown. Furthermore, matching the Lord’s primal four-fold expansions (Aniruddha, Pradyumna, Sankarshana, and Vasudeva), she expands herself accordingly into her own four functional aspects (Shanti, Kriti, Jaya, and Maya). Tracing her role as the sovereign womb of the cosmos (Jada Prakriti), she sets into motion the fundamental elements of existence—the three gunas, cosmic intelligence (Mahat-tattva), ego (Ahamkara), the senses, and the five great physical elements (Pancha Mahabhuta). Gopala Dasa ultimately surrenders to this Cosmic Mother, begging her to plant an unshakeable, loving devotion in his heart for his deity, Lord Gopala Vithala.
1. Dhruva Tāla
Indirādēvi māte tande vithalanara-vinda charanakiynu andige gejjeyāde |
Hondikeyāda ūru jānu kaiya mēle chendada svarūpa pītāmbarodyānāde |
Mandaradharanoksha sthaladali nī ninde kandaradali chithravaichithrya parigandhavu |
Padaka hārangału pushpa thułasi-yindoppuva alankāra nanda shōbhitałāde |
Ondondu hastadalli āyudhagałāde chendułła kadeya thōłbandi bhujakīrthi |
Kundu illade karnakundala nānāpari andavādarałełe sundara kirītavu |
Sandisandige nānābharanałankārałāde indirēshana prathi avayavagałinnu |
Indire prathi prathi vastuvāde kandarpanayyana ānanda beredu sukhasuride nī |
Ondaraghałige agałade innu kanda bommanu matte nandivāhana |
Amarēndra sanaka sanandharindhalinnu kundilladōlagava nandādi kołuta muktha- |
Rinda sēvitałāgi endhendhu bidadale sandēhavillade gōpālaviththallanna |
Pondi sukhadali chendadhi merede ॥ 1 ॥
Meaning: O Cosmic Mother Indira Devi! For the lotus feet (aravinda charana) of our Lord and Father Vithala, You have become the beautifully resonant, gem-studded anklets (andige gejje). You form the golden silk robes (pītāmbara) and the ornate waist-band (odyāna) that wrap flawlessly around His thighs (ūru), knees (jānu), and hands. You reside eternally upon the broad chest (vaksha sthala) of the One who lifted Mount Mandara. Around His neck (kandara), You manifest as a collection of multi-hued, extraordinary cosmic fragrances. You radiate majesty in the form of the central pendants, pearl necklaces, flowers, and holy Tulasi garlands that drape His shoulders. In each of the Lord’s hands, You become His divine weapons (the discus, the conch, etc.). You shape His upper-arm bands (thōłbandi), glorious epaulets (bhujakīrthi), flawless earrings (karnakundala), forehead ornaments, and His towering crown. Thus, at every joint and fold (sandi-sandige) of the Lord's frame, You pervade as His jewelry and vital attire. Merging into the bliss of Sri Hari—the father of Cupid—You shower absolute ecstasy, never leaving His side even for a micro-second (araghałige). Receiving the blemishless assembly (ōlaga) of Your son Brahma, Lord Shiva (nandivāhana), King Indra, and sages like Sanaka and Sanandana, You reign magnificently in a state of undivided union with Lord Gopala Vithala.
2. Mathya Tāla
Hari aniruddhanāge siri shānthidēviyāde hari pradyumnanāge sirikrthidēvi āde |
Hari sankarshananāge siri jayadhēvi āde hari vāsudēvanāge siri māyādēviyāde |
Eraderadavathārakke marałi marałi chathuravathāragałāde |
Paripari avathārakke paripari rūpałāde |
Sharanara pālaka gōpālaviththallanna charana kamalavanu paripari sēvisutha ॥ 2 ॥
Meaning: When Sri Hari adopts His fundamental four-fold cosmic expansions (Chaturvyuha) to initiate the cycles of creation, You immediately adopt corresponding parallel forms. When Hari expands as Aniruddha, You become Goddess Shanti; when Hari expands as Pradyumna, You become Goddess Kriti; when Hari expands as Sankarshana, You become Goddess Jaya; and when Hari expands as Vasudeva, You become Goddess Maya. To perfectly balance the dual pairs of His descents, You incarnate over and over into these four distinct forms. Across His infinite variety of avatars, You assume mirroring, custom-tailored forms, serving the lotus feet of Gopala Vithala—the protector of the surrendered—in endless, magnificent ways.
3. Triputa Tāla
Dhareya rūpadi harige kułłire gaddugeyāde mereva avyākrtha gaganave kodeyāde |
Eraderadondu rūpadi hariyiththalu ramā marałi shrīrūpadi hariyinda beredu |
Svaramanana ramisi yōganidreya mādi hariyāñadhinda ambhranirūpałāde |
Paripari shruthiyinda srishtiya rachisendu hariya kondādide harushadi nalide |
Hariya nābhiyałinnu sarasija rūpadi virinchiyane padede karunākare matte |
Arivanthe ajaġinnu thapathapavendu a-sharīra hitha nudide avyākrthakabhimāni |
Paripūrna gunabharitha gōpālaviththallanna karunadinderaderadu srishtiya rachiside ॥ 3 ॥
Meaning: When the Lord desires to sit, You assume the form of the Earth (Dhare), serving as His royal throne (gadduge). The unmanifest, primordial sky (avyākrtha gagana) acts as His royal umbrella (kode). O Rama! While Hari projects Himself through multiple cosmic offices, You align with Him via Your sovereign aspect (Shrī-rūpa), delighting Your self-contained Husband (Svaramana) and joining Him in His yogic slumber (yōganidra). Under His divine command, You then take the Vedic form of Ambhrani. Singing hymns through the various Shrutis (Vedas), You urge Him to begin creation, dancing before Him in pure joy. O Merciful Mother (Karunākare), it is You who took the form of the lotus flower (sarasija) rising from Hari's navel to give birth to Brahma (Virinchi). To give the newborn Brahma his primal orientation, You spoke into the void as a disembodied, benevolent voice, whispering the syllable "Tapa, Tapa" (penance); You are the presiding deity over the unmanifest sky. Powered by the grace of the completely perfect Gopala Vithala, You flawlessly balance the dual networks of creation—the conscious souls (chit) and un-conscious matter (achit).
4. Atta Tāla
Hariyāñeyindali jada prakrthi deseyinda vara thrigunātmakavādanda mahathathva |
Adharinda vaikārika thaijasa thāmasavanu bharithavādanda ahamkāra tathva |
Paripari srishtiside varamāyā nōvillade |
Paramadayāłu gōpālaviththallanu karunisuvanu nī karavididavara ॥ 4 ॥
Meaning: Executing the master plan of Sri Hari, You operate through the raw, inert matrix of nature (Jada Prakriti) to create the magnificent cosmic intelligence (Mahat-tattva), which is infused with the three great primal gunas (Sattva, Rajas, Tamas). From that cosmic intelligence, You branch out into the three forms of cosmic ego (Ahamkara-tattva): Vaikarika (Sattvik), Taijasa (Rajasik), and Tamasa (Tamasik). O Master Illusionist (Varamāyā), You birthed this entire multi-layered universe effortlessly, free from the pain of labor (nōvillade). Because You hold such supreme creative power, whomever You choose to guide and hold by the hand (karavididavara) is immediately showered with the ultimate grace of the exceptionally merciful Gopala Vithala.
5. Ādi Tāla
Mahatthathva deseyinda bommana srishtiside ahamkāra vaikārikadhinda manassu |
Ā mahā indriyagałigabhimāni dēvategalanu ahamkāra pancha thanmāthreyanu srishtiside |
Ahamkāra thaijasadhinda chakshurādi iha indriyagałennella srishtiside |
Ahamkāra thāmasadindali pancha mahābhūtangała srishtiside |
Mōhadhanda sakala tathvēsharanu srishtiside ā hari karunāpūrna katākshadi |
Ī mahā jagakella prēmadhinda salahuve |
Mōhanamūruthi gōpālaviththallanna sāhasavillade rahasya pūjipe ॥ 5 ॥
Meaning: Through the medium of Mahat-tattva, You brought forth the creator Brahma. From the Sattvik (Vaikarika) ego, You fashioned the cosmic mind (manas) along with the presiding celestial deities that control human senses. Through the same ego, You developed the five subtle elements (Pancha Tanmatra—sound, touch, sight, taste, smell). Utilizing the Rajasik (Taijasa) ego, You manufactured the active senses, including the eyes (chakshurādi) and other organs of perception and action. From the Tamasik ego, You solidified the five gross elements (Pancha Mahabhuta—earth, water, fire, air, space). For the execution of this mesmerizing cosmic play, You created all the element-governing gods. Basking in the exceptionally compassionate gaze (katāksha) of Sri Hari, You sustain this entire vast universe with a mother's profound love. Without any loud display or exhausting ritualism (sāhasavillade), You worship the enchanting form of Gopala Vithala in the quiet secrecy of Your inner heart.
Jathe (Concluding Couplet)
Namō namō ninna pādakamalave more hokke |
Mamathe puttisenage gōpālavithalla nalli ॥
Meaning: I offer my repeated, humble salutations (Namō namō) to Your lotus feet; I have entered them as my absolute asylum (more hokke). O Mother, awaken within my consciousness an undying, deep spiritual affection and intense love (mamathe) for my eternal Master and Beloved, Lord Gopala Vithala.
***
