CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ
ಅಂಬೆ ಶ್ರೀ ಅಂಬೆ ಜಗದಂಬೆ ಶರಣೆಂಬೆ
ಅಂಬುಜಾಯತಾಂಬಕನ ಇಂಬಲಿಹ ಬೊಂಬೆ ಪ.
ಕಾವನಯ್ಯನ ಭಟರ ಕಾವೆ ವರವೀವೆದೇವಾದಿ ದೇವರ್ಕಳಿಗೆ ಕುಲದ ದೇವೆ ವಿ?ಭಾವಕರ ಜೀವೆ ಚಿದ್ಭವನೈದಿಸುವೆಸೇವಕರಾವೆ ಕಾಯಿ ಎನುವೆ ಧನ್ಯ ಎನುವೆ 1
ಮಾಯಾಗುಣಮಯ ಅಂಬಾ ತರುವ ಹೊಂದಿರುವೆತಾಯಂದಿರಖಿಳಾರ್ಥ ತಾಯಿ ನೀನೀವೆಬಾಯೆನ್ನ ತಾಯೆನ್ನಲಾಯಾಸ ಬಿಡಿಸುವೆ ಎನ್ನಯ ಪ್ರಿಯಳೆ ಪೀಯೂಷನುಣಿಸುವೆ 2
ಬೊಮ್ಮನಿಗಮ್ಮ ಪರಬೊಮ್ಮನೊಲಿಸಮ್ಮಸುಮ್ಮನಸರ ಮನೋರಮ್ಮೆ ಶ್ರೀರಮ್ಮೆನಿಮ್ಮ ಮನ ನಮ್ಮರಿಯಾ ಉಮ್ಮಯವೀಯಮ್ಮನಮ್ಮಯ ಪ್ರಸನ್ನವೆಂಕಟನ ಮೆಚ್ಚಿನಮ್ಮ 3
***
ಕಾವನಯ್ಯನ ಭಟರ ಕಾವೆ ವರವೀವೆದೇವಾದಿ ದೇವರ್ಕಳಿಗೆ ಕುಲದ ದೇವೆ ವಿ?ಭಾವಕರ ಜೀವೆ ಚಿದ್ಭವನೈದಿಸುವೆಸೇವಕರಾವೆ ಕಾಯಿ ಎನುವೆ ಧನ್ಯ ಎನುವೆ 1
ಮಾಯಾಗುಣಮಯ ಅಂಬಾ ತರುವ ಹೊಂದಿರುವೆತಾಯಂದಿರಖಿಳಾರ್ಥ ತಾಯಿ ನೀನೀವೆಬಾಯೆನ್ನ ತಾಯೆನ್ನಲಾಯಾಸ ಬಿಡಿಸುವೆ ಎನ್ನಯ ಪ್ರಿಯಳೆ ಪೀಯೂಷನುಣಿಸುವೆ 2
ಬೊಮ್ಮನಿಗಮ್ಮ ಪರಬೊಮ್ಮನೊಲಿಸಮ್ಮಸುಮ್ಮನಸರ ಮನೋರಮ್ಮೆ ಶ್ರೀರಮ್ಮೆನಿಮ್ಮ ಮನ ನಮ್ಮರಿಯಾ ಉಮ್ಮಯವೀಯಮ್ಮನಮ್ಮಯ ಪ್ರಸನ್ನವೆಂಕಟನ ಮೆಚ್ಚಿನಮ್ಮ 3
***
Pallavi
Ambe śrī ambe jagadambe śaraṇembe |
Ambujāyatāmbakana imbaliha bombe ||
Charana 1
Kāvanayyana bhaṭara kāve varavīve |
Dēvādi dēvarkaḷige kulada dēve |
Vibhāvakara jīve cidbhavanaidisuve |
Sēvakarāve kāyi enuve dhanya enuve ||
Charana 2
Māyāguṇamaya ambā taruvu hondiruve |
Tāyandirakhiḷārtha tāyi nīnīve |
Bāyennatāyennalāyāsa biḍisuve |
Ennaya priyaḷe pīyūṣanuṇisuve ||
Charana 3
Bommanigamma parabommanolisamma |
Summanasara manōramme śrīramme |
Nimma mana nammariyā ummayavīyamma |
Nammaya prasannaveṅkaṭana meccinamma ||
***
Key Pronunciation Guide:
ḷ (Retroflex L): As in dēvarkaḷige or priyaḷe.
ṇ (Retroflex N): As in śaraṇembe or nammariyā.
ṣ (Hard Sh): As in pīyūṣa (nectar).
ā, ē, ī, ō, ū: Long vowels.
Imbaliha: Pronounced "Im-ba-li-ha" (residing within).
Prasanna-veṅkaṭa: The 'n' in Venkata is a nasal sound like "ng" (represented by ṅ).
***
ಶ್ರೀ ಪ್ರಸನ್ನವೆಂಕಟದಾಸರು (೧೬೮೦-೧೭೫೨) ವಿರಚಿಸಿದ ಈ ಕೃತಿಯು ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಲಯಬದ್ಧವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ದಾಸರು ಈ ಪದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಬದ್ಧವಾದ ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ ತಾಯಿಯ ಮೊರೆಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು ಜಗನ್ಮಾತೆ (ಅಂಬೆ) ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಎದೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಸೌಂದರ್ಯದ ಬೊಂಬೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕುಲದೇವತೆಯಾಗಿರುವ ಆಕೆ, ಭಕ್ತರ ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಮೋಕ್ಷದ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವವಳು. "ನನ್ನ ತಾಯಿ ನೀನು" ಎಂದು ಕರೆದರೆ ಸಾಕು, ಸಂಸಾರದ ಆಯಾಸವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ ಅಮೃತವನ್ನು ಉಣಿಸುವ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದಂತೆ ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪದ್ಯದ ಭಾವಾರ್ಥ (Stanza-wise Meaning)
ಅಂಬೆ ಶ್ರೀ ಅಂಬೆ ಜಗದಂಬೆ ಶರಣೆಂಬೆ |
ಅಂಬುಜಾಯತಾಂಬಕನ ಇಂಬಲಿಹ ಬೊಂಬೆ || ಪ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾದ ಶ್ರೀ ಅಂಬೆಯೇ, ನಿನಗೆ ಶರಣು ಎನ್ನುತ್ತೇನೆ. ಕಮಲದಂತಹ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳುಳ್ಳ ಶ್ರೀಹರಿಯ (ಅಂಬುಜಾಯತಾಂಬಕ) ಎದೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿರುವ ಸುಂದರ ಬೊಂಬೆಯಂತಿರುವವಳೇ, ನನಗೆ ಮಂಗಳವನ್ನು ಮಾಡು.
ಕಾವನಯ್ಯನ ಭಟರ ಕಾವೆ ವರವೀವೆ |
ದೇವಾದಿ ದೇವರ್ಕಳಿಗೆ ಕುಲದ ದೇವೆ |
ವಿಭಾವಕರ ಜೀವೆ ಚಿದ್ಭವನೈದಿಸುವೆ |
ಸೇವಕರಾವೆ ಕಾಯಿ ಎನುವೆ ಧನ್ಯ ಎನುವೆ || ೧ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಲೋಕವನ್ನು ಕಾಯುವ ಹರಿಯ ಭಕ್ತರನ್ನು ನೀನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯೆ ಮತ್ತು ವರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀಯೆ. ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ನೀನು ಕುಲದೇವತೆಯಾಗಿದ್ದೀಯೆ. ಸತ್ಪುರುಷರಿಗೆ ಚೈತನ್ಯ ನೀಡುವವಳೇ, ನಿನ್ನ ಸೇವಕರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷದ ಹಾದಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವವಳೇ, ನನ್ನನ್ನು ಕಾಯಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವೆ; ನಿನ್ನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ನಾನು ಧನ್ಯನಾಗುವೆ.
ಮಾಯಾಗುಣಮಯ ಅಂಬಾ ತರುವ ಹೊಂದಿರುವೆ |
ತಾಯಂದಿರಖಿಳಾರ್ಥ ತಾಯಿ ನೀನೀವೆ |
ಬಾಯೆನ್ನ ತಾಯೆನ್ನಲಾಯಾಸ ಬಿಡಿಸುವೆ |
ಎನ್ನಯ ಪ್ರಿಯಳೆ ಪೀಯೂಷನುಣಿಸುವೆ || ೨ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಅಂಬೆಯೇ, ನೀನು ಮಾಯಾಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಂಸಾರವೃಕ್ಷವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವವಳು. ಸಕಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಬೇಕಾದ ಅರ್ಥ (ಸಂಪತ್ತು/ಫಲ) ನೀಡುವ ತಾಯಿ ನೀನು. "ಅಮ್ಮ" ಎಂದು ಬಾಯಿಬಿಟ್ಟು ಕರೆದರೆ ಸಾಕು, ಸಂಸಾರದ ಸುಸ್ತು-ಆಯಾಸವನ್ನು ನೀಗಿಸಿ, ನನಗೆ ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಅಮೃತವನ್ನು (ಪೀಯೂಷ) ಉಣಿಸುವವಳು ನೀನು.
ಬೊಮ್ಮನಿಗಮ್ಮ ಪರಬೊಮ್ಮನೊಲಿಸಮ್ಮ |
ಸುಮ್ಮನಸರ ಮನೋರಮ್ಮೆ ಶ್ರೀರಮ್ಮೆ |
ನಿಮ್ಮ ಮನ ನಮ್ಮರಿಯಾ ಉಮ್ಮಯವೀಯಮ್ಮ |
ನಮ್ಮಯ ಪ್ರಸನ್ನವೆಂಕಟನ ಮೆಚ್ಚಿನಮ್ಮ || ೩ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಗೂ ತಾಯಿಯಾದವಳೇ, ಪರಬ್ರಹ್ಮನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಒಲಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಮ್ಮ. ದೇವತೆಗಳ ಮನಸ್ಸನ್ನು ರಂಜಿಸುವ ಶ್ರೀರಮೆಯೇ, ನಿನ್ನ ಮಹಾತ್ಮೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಸುಖವನ್ನೀಯುವ ಅಮ್ಮನೇ, ನಮ್ಮ ಪ್ರಸನ್ನವೆಂಕಟನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯಳಾದವಳೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
ವಿಶೇಷ ಟಿಪ್ಪಣಿ:
ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ 'ಬೊಂಬೆ', 'ದೇವೆ', 'ಜೀವೆ' ನಂತಹ ಪದಗಳ ಅಂತ್ಯಪ್ರಾಸವು ಹಾಡಲು ಬಹಳ ಮಧುರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸನ್ನವೆಂಕಟದಾಸರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಕಿತವಾದ 'ಪ್ರಸನ್ನವೆಂಕಟ' ಇಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯನ್ನು 'ಹರಿಗೆ ಪ್ರಿಯಳಾದವಳು' ಎಂದು ಕರೆದ ತಕ್ಷಣ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
***
This rhythmic and lyrical composition by Sri Prasanna Venkata Dasa (1680–1752) is renowned for its beautiful wordplay and rhymes. He addresses Goddess Lakshmi with a mixture of awe and childlike affection, using the ankita (signature) Prasanna Venkata.
Summary
In this hymn, the poet salutes the Mother of the Universe (Ambe), describing her as the delicate "doll" who resides in the heart of Lord Sri Hari. He portrays her as the presiding deity of all gods and the one who transforms the "fatigue" of worldly life into the "nectar" of spiritual bliss. The poet’s primary request is for the Mother to act as a mediator—to help him please the Supreme Lord, Prasanna Venkata.
Verse-wise Meaning
Ambe śrī ambe jagadambe śaraṇembe |
Ambujāyatāmbakana imbaliha bombe || PA ||
Meaning: O Mother, Divine Mother, Mother of the Universe, I surrender to You. You are like a beautiful, radiant doll residing in the heart (Imba) of the one with wide, lotus-like eyes (Lord Sri Hari).
Kāvanayyana bhaṭara kāve varavīve |
Devādi dēvarkaḷige kulada dēve |
Vibhāvakara jīve cidbhavanaidisuve |
Sēvakarāve kāyi enuve dhanya enuve || 1 ||
Meaning: You protect the devotees of the Great Protector (Hari) and grant them boons. You are the family deity (Kula Devi) even for the primary gods like Indra. You are the very life-breath of the wise, and You lead your servants to the state of pure consciousness (Chidbhava). If I simply call out "Protect me," I consider myself blessed.
Māyāguṇamaya ambā taruvu hondiruve |
Tāyandirakhiḷārtha tāyi nīnīve |
Bāyennatāyennalāyāsa biḍisuve |
Ennaya priyaḷe pīyūṣanuṇisuve || 2 ||
Meaning: O Mother, You control the vast tree of material nature (Maya). You are the Mother who fulfills all four goals of human life (Purusharthas). The moment I open my mouth and call You "Mother," You remove the exhaustion (Ayasa) of my worldly struggles. O dear one, You nourish me with the nectar (Piyusha) of wisdom.
Bommanigamma parabommanolisamma |
Summanasara manōramme śrīramme |
Nimma mana nammariyā ummayavīyamma |
Nammaya prasannaveṅkaṭana meccinamma || 3 ||
Meaning: You are the Mother of Brahma (Bomma); please help me win the grace of the Supreme Brahman (Parabomma - Sri Hari). You are the one who delights the minds of the virtuous and the gods. No one can truly know the depths of Your mind. O Mother who grants us happiness, You are the beloved consort of our Lord Prasanna Venkata.
Key Note
Prasanna Venkata Dasa was known for his "Shabdalaankara" (ornamentation of words). Notice the end-rhymes in the first verse: Ambe, Sarane-mbe, Bombe. This makes the song very catchy and easy to memorize, which is likely why it remains a favorite for blog archives like yours.
The use of the word "Bombe" (Doll) is a very specific Haridasa metaphor—it suggests that the Goddess is the most exquisite and delicate ornament of the Lord's chest (the Srivatsa).
Note:
In Charana 2, the poet says "Bāyennatāyennalāyāsa biḍisuve". This is a beautiful wordplay meaning: "The moment the mouth (Bāye) says 'My Mother' (Enna tāye), the exhaustion (āyāsa) of life is removed (biḍisuve)."
***
