ಶ್ರೀ purandaradasara kruti
ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಿ ಮಗುವಿಗೆ ಏನಾಯಿತೆ , ಇದ-
ರಾಗಮವ ಬಲ್ಲವರು ತಿಳಿದು ಪೇಳಿ ||ಪ||
ಕಣ್ಣಮುಚ್ಚಲೊಲ್ಲನು ತೂಗಿ ಮಲಗಿಸಿದರೆ
ಬೆನ್ನ ಮೇಲಿನ ಬುಕಟಿ ಕಲ್ಲ ಅರಿಯಾಗಿದೆ ||
ರೋಗವಿದೇನು ದಾಡೆಯಲಿ ನೀರು ಇಳಿವುತದೆ
ಕೂಗುವ ಧ್ವನಿ ಒಮ್ಮೆ ಕುಂದಿದುದು ||
ಖಂಡ ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಲು ಉಣಕೊಟ್ಟರೊಲ್ಲದೆ
ಮಣ್ಣು ಹೇಂಟೆ ಬೇಡಿದ ಕೈಯಾಗೆ ಏನು ಕೊಡಲಿ
ಮಂಡೆ ಜಡೆಕಟ್ಟಿತಿನ್ನೇನು ಮಾಡಲಿ ಇದಕೆ
ಹಿಂಡು ಸತಿಯರ ಸಂಗ ಘನವಾಯಿತು ||
ಮಾಲೆಯನು ತೆಗೆದು ಮೈಮುರಿದುಟ್ಟು ನಗುತಿದೆ
ಕಲಕಿತನದಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮ ಕಾಡುತಾನೆ
ನೆಲೆಯ ಬಲ್ಲವರು ಕಾಣೆ ಧರೆಯೊಳಗೆ
ಚೆಲುವ ಶ್ರೀಪುರಂದರವಿಠಲ ಒಬ್ಬನೇ ಬಲ್ಲ ||
***
hēge māḍali maguvige ēnāyite, ida- rāgamava ballavaru tiḷidu pēḷi ||pa||
kaṇṇamuccalollanu tūgi malagisidare benna mēlina bukaṭi kalla ariyāgide || rōgavidēnu dāḍeyali nīru iḷivutade kūguva dhvani omme kuṁdidudu ||
khaṇḍa sakkare hālu uṇakoṭṭarollade maṇṇu hēṇṭe bēḍida kaiyāge ēnu koḍali || maṇḍe jaḍekaṭṭitinēnu māḍali idake hiṇḍu satiyara saṁga ghanavāyitu ||
māleyanu tegedu maimuriduṭṭu nagutide kalakitanadalli emma kāḍutāne || neleyu ballavaru kāṇe dhareyoḷu celuva śrīpurandaraviṭhala obbane balla ||
***
Pronunciation Guide
Pronounce 'ś' like the 'sh' in "shoe" and 'ṇ' and 'ḷ' with the tongue retroflexed against the roof of the mouth.
Long vowels (marked with a macron like ā, ī, ū) should be held for twice the duration of short vowels.
The retroflex 'ṭ' and 'ḍ' require curling the tongue tip back to touch the hard palate.
Read 'c' as 'ch' (as in "church") and double consonants (like 'ṭṭ' or 'll') with a slight emphasis.
Sanskrit/Kannada aspirates like 'bh' and 'dh' are pronounced with an audible puff of breath following the consonant.
***
Summary (Kannada)
ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ (ಬಾಲಕನ) ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಯಶೋಧೆಯು ಅನುಭವಿಸುವ ತಾಯಿಯ ಆತಂಕವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಗುವಿಗೆ ಏನಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯದೆ, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚದಂತೆ ಇರುವುದು, ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಕಟ್ಟುವುದು, ದಾಡೆಯಿಂದ ನೀರು ಇಳಿವುದು, ಮಣ್ಣು ಕೇಳುವುದು ಮತ್ತು ಜಡೆಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಂತಾದ ವಿಚಿತ್ರ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಅಮ್ಮನು ಆತಂಕಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಈ ಮಾಯಾಲೀಲೆಯನ್ನು ಚೆಲುವ ಶ್ರೀಪುರಂದರವಿಠಲನೊಬ್ಬನೇ ಬಲ್ಲನು ಎಂದು ಕೃತಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
Padyada Artha (Kannada Stanza and Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ
ಹೇಗೆ ಮಾಡಲಿ ಮಗುವಿಗೆ ಏನಾಯಿತೆ, ಇದ- ರಾಗಮವ ಬಲ್ಲವರು ತಿಳಿದು ಪೇಳಿ ||ಪ||
ಅರ್ಥ: ನನ್ನ ಮಗುವಿಗೆ ಏನಾಗಿದೆ? ಈ ವಿಚಿತ್ರ ಲೀಲೆಯ ರಹಸ್ಯವನ್ನು (ಆಗಮವನ್ನು) ಬಲ್ಲವರು ಯಾರಾದರೂ ತಿಳಿದು ನನಗೆ ಹೇಳಿ, ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ?
ಚರಣ ೧
ಕಣ್ಣಮುಚ್ಚಲೊಲ್ಲನು ತೂಗಿ ಮಲಗಿಸಿದರೆ ಬೆನ್ನ ಮೇಲಿನ ಬುಕಟಿ ಕಲ್ಲ ಅರಿಯಾಗಿದೆ || ರೋಗವಿದೇನು ದಾಡೆಯಲಿ ನೀರು ಇಳಿವುತದೆ ಕೂಗುವ ಧ್ವನಿ ಒಮ್ಮೆ ಕುಂದಿದುದು ||
ಅರ್ಥ: ತೂಗಿ ಮಲಗಿಸಲು ಹೋದರೂ ಮಗು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲಿನ ಗುರುತು ಕಲ್ಲಿನಂತೆ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ. ಇದೇನು ರೋಗವೋ, ಬಾಯಿಯ ದವಡೆಯಿಂದ ನೀರು ಇಳಿಯುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಅಳುವ ಅಥವಾ ಕೂಗುವ ಧ್ವನಿ ಒಮ್ಮೆಲೆ ಕುಸಿದುಹೋಗಿದೆ.
ಚರಣ ೨
ಖಂಡ ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಲು ಉಣಕೊಟ್ಟರೊಲ್ಲದೆ ಮಣ್ಣು ಹೇಂಟೆ ಬೇಡಿದ ಕೈಯಾಗೆ ಏನು ಕೊಡಲಿ || ಮಂಡೆ ಜಡೆಕಟ್ಟಿತಿನ್ನೇನು ಮಾಡಲಿ ಇದಕೆ ಹಿಂಡು ಸತಿಯರ ಸಂಗ ಘನವಾಯಿತು ||
ಅರ್ಥ: ಕಲ್ಲುಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಹಾಲು ಕುಡಿಯಲು ಕೊಟ್ಟರೆ ಬೇಡವೆನ್ನುತ್ತಾನೆ, ಬದಲಿಗೆ ಮಣ್ಣು ಹಾಗೂ ಹೆಂಟೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ; ಇವನ ಕೈಗೆ ನಾನು ಏನು ಕೊಡಲಿ? ತಲೆಯ ಕೂದಲು ಜಡೆಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ನಾನ್ಯೇನು ಮಾಡಲಿ? ಗೋಪಿಕಾ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಸಂಗಡದ ಲೀಲೆಯು ಬಹಳವಾಯಿತು.
ಚರಣ ೩
ಮಾಲೆಯನು ತೆಗೆದು ಮೈಮುರಿದುಟ್ಟು ನಗುತಿದೆ ಕಲಕಿತನದಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮ ಕಾಡುತಾನೆ || ನೆಲೆಯ ಬಲ್ಲವರು ಕಾಣೆ ಧರೆಯೊಳಗೆ ಚೆಲುವ ಶ್ರೀಪುರಂದರವಿಠಲ ಒಬ್ಬನೇ ಬಲ್ಲ ||
ಅರ್ಥ: ಮೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾಲೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಮೈಮುರಿದು ಧರಿಸಿ ನಗುತ್ತಾ, ತನ್ನ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಮಗುವಿನ ಲೀಲೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಬಲ್ಲವರು ಈ ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಚೆಲುವ ಶ್ರೀಪುರಂದರವಿಠಲನೊಬ್ಬನೇ ಇದನ್ನು ಬಲ್ಲವನು.
***
Summary (English)
In this composition, Sri Purandara Dasa beautifully captures Mother Yashodha's anxiety over the mysterious and playful antics of child Krishna. Wondering what has happened to her child—who refuses to sleep, exhibits unusual bodily changes, demands mud instead of milk, and sports matted hair—Yashoda worries endlessly. The poet concludes that only the charming Sri Purandara Vitthala alone knows the true mystery behind these divine pastimes.
Meaning (English Transliterated Stanza and Meaning)
Pallavi
Hēge māḍali maguvige ēnāyite, ida- rāgamava ballavaru tiḷidu pēḷi ||pa||
Meaning: What shall I do? What has happened to the child? Let those who know the secret of this mystery kindly tell me!
Stanza 1
Kaṇṇamuccalollanu tūgi malagisidare benna mēlina bukaṭi kalla ariyāgide || rōgavidēnu dāḍeyali nīru iḷivutade kūguva dhvani omme kuṁdidudu ||
Meaning: He refuses to close his eyes even when rocked to sleep; the mark on his back has become hard like stone. What disease is this? Water is dripping from his jaw, and his crying voice suddenly subsided.
Stanza 2
Khaṇḍa sakkare hālu uṇakoṭṭarollade maṇṇu hēṇṭe bēḍida kaiyāge ēnu koḍali || maṇḍe jaḍekaṭṭitinēnu māḍali idake hiṇḍu satiyara saṁga ghanavāyitu ||
Meaning: Instead of accepting lump sugar and milk, he asks for mud and clods of earth; what can I put in his hands? His head is tangled in matted locks; what shall I do about this? The company of the flock of women has become too much!
Stanza 3
Māleyanu tegedu maimuriduṭṭu nagutide kalakitanadalli emma kāḍutāne || neleyu ballavaru kāṇe dhareyoḷu celuva śrīpurandaraviṭhala obbane balla ||
Meaning: Removing his garland, twisting his body and wearing it, he smiles and teases us with his mischievous ways. I see no one on earth who knows his true origin; only the charming Sri Purandara Vitthala knows it all!
***
ತೂಗಿ ಮಲಗಿಸೆ ಕಣ್ಣ ಮುಚ್ಚಲೊಲ್ಲನು, ಬೆನ್ನ - |
ಖಂಡಸಕ್ಕರೆ ಹಣ್ಣ ಕೊಟ್ಟರೊಲ್ಲದೆ ಮಣ್ಣ |
ಮೊಲೆಯನುಂಬಾಗ ಮೈಯಂಬರವನೊದೆಯುತಿದೆ |
***
ರಾಗಮವ ಬಲ್ಲವರು ತಿಳಿದು ಪೇಳಿ ||ಪ||
ಕಣ್ಣಮುಚ್ಚಲೊಲ್ಲನು ತೂಗಿ ಮಲಗಿಸಿದರೆ
ಬೆನ್ನ ಮೇಲಿನ ಬುಕಟಿ ಕಲ್ಲ ಅರಿಯಾಗಿದೆ ||
ರೋಗವಿದೇನು ದಾಡೆಯಲಿ ನೀರು ಇಳಿವುತದೆ
ಕೂಗುವ ಧ್ವನಿ ಒಮ್ಮೆ ಕುಂದಿದುದು ||
ಖಂಡ ಸಕ್ಕರೆ ಹಾಲು ಉಣಕೊಟ್ಟರೊಲ್ಲದೆ
ಮಣ್ಣು ಹೇಂಟೆ ಬೇಡಿದ ಕೈಯಾಗೆ ಏನು ಕೊಡಲಿ
ಮಂಡೆ ಜಡೆಕಟ್ಟಿತಿನ್ನೇನು ಮಾಡಲಿ ಇದಕೆ
ಹಿಂಡು ಸತಿಯರ ಸಂಗ ಘನವಾಯಿತು ||
ಮಾಲೆಯನು ತೆಗೆದು ಮೈಮುರಿದುಟ್ಟು ನಗುತಿದೆ
ಕಲಕಿತನದಲ್ಲಿ ಎಮ್ಮ ಕಾಡುತಾನೆ
ನೆಲೆಯ ಬಲ್ಲವರು ಕಾಣೆ ಧರೆಯೊಳಗೆ
ಚೆಲುವ ಶ್ರೀಪುರಂದರವಿಠಲ ಒಬ್ಬನೇ ಬಲ್ಲ ||
*******
