.jpeg)
ರಾಗ : ದೇಶ್ ಆದಿತಾಳ
Audio by Vidwan Sumukha Maudgalya
ಶ್ರೀಪುರಂದರದಾಸರ ಕೃತಿ
ಕಂದನೇಕೆ ಮಲಗನೆ ಕೇಳೆಲೆ ಸಖಿ ||ಪ||
ಕಾಯಜಜನಕಗೆ ಏನಾಯಿತು ಇವಗೆ
ಯಾವಳ ದೃಷ್ಟಿ ತಾಗಿತೆ ||ಅ||
ಕಂದನೇಕೆ ಕಣ್ಣ ಮುಚ್ಚನೆ ಇಂದು
ನೀರದಡದಲ್ಲಿರುವನೆ ,
ಏನೆಂದರು ಮುಖವೆತ್ತಿ ನೋಡನೆ ,
ಗೋವಿಂದ ಬಾ ಎಂದರೆ ಬಾಯ ತೆರೆವನೆ ॥೧॥
ತನಯನಾಗಿ ಧರೆ ಅಳೆದನೆ , ತನ್ನ
ಜನನಿಯ ಕಂಡರೆ ಸೇರನೆ
ಮುನಿಗಳಂತೆ ಮೌನ ಪಿಡಿದನೆ
ಘನ ಗೋವು ಕಾಯ್ವಾಗ ಗಾಳಿ ಸೋಕಿತೇನೆ ॥೨॥
ಸುಮ್ಮನೇತಕೆ ವ್ರತ ಕೆಡಿಸಿದನೆ
ಹಮ್ಮಿನಿಂದಲಿ ಖಡ್ಗ ಪಿಡಿದನೆ
ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡದಲಿರುವ ನೀಬಾರೊ
ಬೊಮ್ಮ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರವಿಠಲ ॥೩॥
***
kandanēke malagane kēlele sakhi ||pa||
kāyajanakage ēnāyitu ivage
yāvaḷa dr̥ṣṭi tāgite ||a.pa||
kandanēke kaṇṇa mucchane indu
nīradaḍadalliruvane ,
ēnendaru mukhavetti nōḍane ,
gōvinda bā enḍare bāya terevane ॥1||
tanayanāgi dhare aḷadane , tanna
jananiya kaṇḍare sērane
munigaḷante mauna piḍidane
ghana gōvu kāywāga gāḷi sōkitēne ॥2||
summanētake vrata keḍisidane
hamminindali khaḍga piḍidane
janmajanmagaḷalli biḍadaliruva nībāro
bomma śrī purandaraviṭhala ॥3||
***
Pronunciation Guide
Pronounce 'ś' like the 'sh' in "shoe" and 'ṇ' and 'ḷ' with the tongue retroflexed against the roof of the mouth.
Long vowels (marked with a macron like ā, ī, ū) should be held for twice the duration of short vowels.
The retroflex 'ṭ' and 'ḍ' require curling the tongue tip back to touch the hard palate.
Read 'c' as 'ch' (as in "church") and double consonants (like 'tt' or 'll') with a slight emphasis.
Sanskrit/Kannada aspirates like 'bh' and 'dh' are pronounced with an audible puff of breath following the consonant.
***
Summary (Kannada)
ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರ ಈ ಮಧುರವಾದ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶ್ ರಾಗ ಹಾಗೂ ಆದಿತಾಳದಲ್ಲಿ ಯಶೋದೆ ಅಥವಾ ಗೋಪಿಕಾ ಸ್ತ್ರೀಯು ಮಗುವಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಏಕಜೆ ಮಲಗಲಿಲ್ಲ, ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಲಿಲ್ಲ, ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಸಖಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕಂದನಿಗೆ ಯಾರ ದೃಷ್ಟಿ ತಾಗಿತು, ಕಾಯಜಜನಕನಿಗೆ ಏನಾಯಿತು ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಮೂರು ಲೋಕವನ್ನು ಅಳೆದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಮುನಿಗಳಂತೆ ಮೌನ ವಹಿಸಿದ್ದೇಕೆ, ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವಾಗ ಗಾಳಿ ಸೋಕಿತೇ ಎಂದು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಾ, ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಬಿಡದೆ ಇರುವ ಬೊಮ್ಮ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರವಿಠಲನೇ ಬೇಗ ಬಾರ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾಳೆ.
Padyada Artha (Kannada Stanza and Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ
ಕಂದನೇಕೆ ಮಲಗನೆ ಕೇಳೆಲೆ ಸಖಿ ||ಪ||
ಅರ್ಥ: ಎಲೈ ಸಖಿಯೇ, ನನ್ನ ಕಂದನು (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು) ಯಾಕೆ ಹೀಗೆ ಮಲಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಹೇಳೆ!
ಅನುಪಲ್ಲವಿ
ಕಾಯಜಜನಕಗೆ ಏನಾಯಿತು ಇವಗೆ
ಯಾವಳ ದೃಷ್ಟಿ ತಾಗಿತೆ ||ಅ||
ಅರ್ಥ: ಮನ್ಮಥನ ತಂದೆಗೆ (ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ) ಇವತ್ತು ಏನಾಯಿತು? ಯಾರ ಕೆಟ್ಟ ದೃಷ್ಟಿ ಇವನಿಗೆ ತಗುಲಿತೋ ಏನೋ!
ಚರಣ ೧
ಕಂದನೇಕೆ ಕಣ್ಣ ಮುಚ್ಚನೆ ಇಂದು
ನೀರದಡದಲ್ಲಿರುವನೆ ,
ಏನೆಂದರು ಮುಖವೆತ್ತಿ ನೋಡನೆ ,
ಗೋವಿಂದ ಬಾ ಎಂದರೆ ಬಾಯ ತೆರೆವನೆ ॥೧||
ರ್ಥ: ನನ್ನ ಕಂದನು ಇಂದು ಯಾಕೆ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚುವುದಿಲ್ಲ? ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವವನಂತೆ ಮೌನವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಏನೇ ಮಾತನಾಡಿಸಿದರೂ ಮುಖವೆತ್ತಿ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ; "ಗೋವಿಂದ ಬಾ" ಎಂದರೆ ಮುಂಚಿನಂತೆ ಬಾಯಿ ತೆರೆಯುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲ!
ಚರಣ ೨
ತನಯನಾಗಿ ಧರೆ ಅಳೆದನೆ , ತನ್ನ
ಜನನಿಯ ಕಂಡರೆ ಸೇರನೆ
ಮುನಿಗಳಂತೆ ಮೌನ ಪಿಡಿದನೆ
ಘನ ಗೋವು ಕಾಯ್ವಾಗ ಗಾಳಿ ಸೋಕಿತೇನೆ ॥2||
ರ್ಥ: ವಾಮನನಾಗಿ ತ್ರಿಲೋಕಗಳನ್ನು ಅಳೆದ ಈ ಮಗನು, ತನ್ನ ತಾಯಿಯಾದ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡರೂ ಹತ್ತಿರ ಸೇರುತ್ತಿಲ್ಲವಲ್ಲ! ಋಷಿಮುನಿಗಳಂತೆ ಮೌನವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆಯೇ? ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವಾಗ ಇವನಿಗೆ ಕಣ್ಣು ದೃಷ್ಟಿ ಅಥವಾ ಗಾಳಿ ತಗುಲಿತೇ?
ಚರಣ ೩
ಸುಮ್ಮನೇತಕೆ ವ್ರತ ಕೆಡಿಸಿದನೆ
ಹಮ್ಮಿನಿಂದಲಿ ಖಡ್ಗ ಪಿಡಿದನೆ
ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡದಲಿರುವ ನೀಬಾರೊ
ಬೊಮ್ಮ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರವಿಠಲ ॥3||
ರ್ಥ: ಸುಮ್ಮನೆ ಹೀಗೆ ಏಕೆ ವ್ರತವನ್ನು ಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ? ಅಥವಾ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಖಡ್ಗ ಹಿಡಿದು ರೌದ್ರರೂಪ ತಾಳಿದ್ದಾನೆಯೇ? ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಅಗಲದೆ ಇರುವ ಬೊಮ್ಮನೆ, ಶ್ರೀ ಪುರಂದರವಿಠಲನೇ, ಬೇಗ ಬಂದು ನನ್ನ ಕಂದನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸು!
***
Summary (English)
In this endearing and tender composition set in Raga Desh and Adi Tala by Sri Purandara Dasa, Mother Yashoda (or a cowherd woman) anxiously asks her friend why child Krishna is not sleeping, closing His eyes, or responding as usual. Wondering if someone's evil eye has fallen on the Lord who measured the earth, she laments His unusual silence, comparing it to that of a meditating sage. The hymn concludes with a loving plea to the Supreme Lord Sri Purandaravithala to return and dispel her worries.
Meaning (English Transliterated Stanza and Meaning)
Pallavi
Kandanēke malagane kēlele sakhi ||pa||
Meaning: O dear friend, tell me why my child is not falling asleep!
Anupallavi
Kāyajanakage ēnāyitu ivage
yāvaḷa dr̥ṣṭi tāgite ||a.pa||
Meaning: What has happened to the father of Kama (Krishna) today? Whose evil glance or spell could have affected Him?
Stanza 1
Kandanēke kaṇṇa mucchane indu
nīradaḍadalliruvane ,
ēnendaru mukhavetti nōḍane ,
gōvinda bā enḍare bāya terevane ॥1||
Meaning: Why is my child not closing His eyes today? Is He hiding beneath the waters? Even if I speak, He lifts not His face to look; when I call "Govinda, come," does He open His mouth as before?
Stanza 2
Tanayanāgi dhare aḷadane , tanna
jananiya kaṇḍare sērane
munigaḷante mauna piḍidane
ghana gōvu kāywāga gāḷi sōkitēne ॥2||
Meaning: As a son, He once measured the earth; now, upon seeing His mother, does He refuse to come close? Has He taken a vow of silence like a sage? Did some affliction or wind strike Him while tending the mighty cows?
Stanza 3
Summanētake vrata keḍisidane
hamminindali khaḍga piḍidane
janmajanmagaḷalli biḍadaliruva nībāro
bomma śrī purandaraviṭhala ॥3||
Meaning: Why has He broken His vow of calm for no reason? Has He proudly taken up a sword? O Brahma, Sri Purandaravithala, who stays with me birth after birth, please come quickly!
***
ಕಂದನೇಕೆ ಮಲಗನೆ , ಕೇಳೆಲೆ ಸಖಿ ||ಪ||
ಕಾಯಜಜನಕಗೇನಾಯಿತು ಇವಗೆ
ಯಾವಳ ದೃಷ್ಟಿ ತಾಗಿತೆ ||ಅ||
ಕಂದನೇಕೆ ಕಣ್ಣ ಮುಚ್ಚನೆ
ಇಂದು ನೀರದಡದಲ್ಲಿರುವನೆ , ಏ-
ನೆಂದರು ಮುಖವೆತ್ತಿ ನೋಡನೆ , ಗೋ-
ವಿಂದ ಬಾ ಎಂದರೆ ಬಾಯ ತೆರೆವನೆ ||
ತನಯನಾಗಿ ಧರೆ ಅಳೆದನೆ , ತನ್ನ
ಜನನಿಯ ಕಂಡರೆ ಸೇರನೆ
ಮುನಿಗಳಂತೆ ಮೌನ ಪಿಡಿದನೆ
ಘನ ಗೋವು ಕಾಯ್ವಾಗ ಗಾಳಿ ಸೋಕಿತೇನೆ ||
ಸುಮ್ಮನೇತಕೆ ವ್ರತ ಕೆಡಿಸಿದನೆ
ಹಮ್ಮಿನಿಂದಲಿ ಖಡ್ಗ ಪಿಡಿದನೆ
ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡದಲಿರುವ ನೀ ಬಾರೊ
ಬೊಮ್ಮ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರವಿಠಲ ||
***
ಕಾಯಜಜನಕಗೇನಾಯಿತು ಇವಗೆ
ಯಾವಳ ದೃಷ್ಟಿ ತಾಗಿತೆ ||ಅ||
ಕಂದನೇಕೆ ಕಣ್ಣ ಮುಚ್ಚನೆ
ಇಂದು ನೀರದಡದಲ್ಲಿರುವನೆ , ಏ-
ನೆಂದರು ಮುಖವೆತ್ತಿ ನೋಡನೆ , ಗೋ-
ವಿಂದ ಬಾ ಎಂದರೆ ಬಾಯ ತೆರೆವನೆ ||
ತನಯನಾಗಿ ಧರೆ ಅಳೆದನೆ , ತನ್ನ
ಜನನಿಯ ಕಂಡರೆ ಸೇರನೆ
ಮುನಿಗಳಂತೆ ಮೌನ ಪಿಡಿದನೆ
ಘನ ಗೋವು ಕಾಯ್ವಾಗ ಗಾಳಿ ಸೋಕಿತೇನೆ ||
ಸುಮ್ಮನೇತಕೆ ವ್ರತ ಕೆಡಿಸಿದನೆ
ಹಮ್ಮಿನಿಂದಲಿ ಖಡ್ಗ ಪಿಡಿದನೆ
ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡದಲಿರುವ ನೀ ಬಾರೊ
ಬೊಮ್ಮ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರವಿಠಲ ||
*******
