ಶ್ರೀವಿಜಯದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಸಾಧನ ಸುಳಾದಿ
(ಭಾಗವತ ಧರ್ಮ ಪ್ರವರ್ತಕ ಮಾರ್ಗದಿಂದಲೆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪ್ರಸನ್ನತೆ, ಬಿಂಬಾಪರೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣ)
ಧ್ರುವತಾಳ
ಇಂದಿರುಳು ಎನ್ನ ಹೃದಯ ಮಂದಿರದೊಳಗೆ ತಾನೆ
ನಿಂದಿರಗೋಸುಗ ಹರಿ ಇಂದಿರಾ ಸಹಿತ ಬಂದ
ಮುಂದಿರುವ ನೋಡಿ ಪಾಪ ವೊಂದಿರದಂತೆ ಕಳೆದ
ಹಿಂದಿರವು ನಾನಾ ಯೋನಿ ಬಂದಿರಲು ತಾನೆ ಅಲ್ಲಿ
ಪೊಂದಿರಗಲದೆ ಕಾಯಿದ ಅಂದಿರಾಸಗಳು ಬಾರದಂತೆ
ಚಂದಿರವದನ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ನಮಗಣ್ಣ ತ -
ಮ್ಮಂದಿರೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧ ರಾಜ್ಯರಾಜ್ಯರಲ್ಲಿ ॥ 1 ॥
ಮಟ್ಟತಾಳ
ಅಂತರಿಯಾಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪೂಜಿಯಗೊಂಬ
ಸಂತತ ಸುಮನಸ ಸಂತತಿಗಳ ಕೈಯ್ಯಾ
ಚಿಂತಾಮಣಿ ಕಾಣೊ ಚಿಂತಿಸುವ ಜನಕೆ
ದಂತಿವರದ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯಾ
ಕುಂತಿ ನಂದನಗೆ ಎಂತು ವೊಲಿದ ನೋಡು ॥ 2 ॥
ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ
ಕಮ್ಮೆಣ್ಣಿ ಕಸ್ತೂರಿ ಪುನಗು ಜವ್ವಾದಿ ಅ -
ಗಮ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಕರ್ಪೂರ ಪಚ್ಚಗಂಧ
ಘಮ್ಮ ಘಮ್ಮ ಎಸೆವ ಅಗರು ಪರಿಮಳ ದ್ರವ್ಯ
ಸುಮ್ಮಾನದಲಿ ಪೊಳೆವ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅನುಲೇಪ
ಒಮ್ಮಾಡಿಕೊಂಡಿಪ್ಪ ಪರಮ ಚರಿತ
ಚಮ್ಮಾಳಗಿಯ ಮೆಟ್ಟಿ ವಾರೆ ದುರುಬು ಕಟ್ಟಿ
ಆ ಮಹಾ ಕುಸುಮಗಳ ಜಾತಿವಪ್ಪೆ
ಹೆಮ್ಮೆಗಾರನು ತನ್ನ ಬಗಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ
ಹೆಮ್ಮನೆ ಹಾಕಿದ ಕಠಾರಿಯ
ಧುಮ್ಮ ಗೈಸಿ ನಡೆವ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಶೃಂಗಾರವ
ಉಮ್ಮೆಯರಸು ನೋಡಿ ತುತಿಸುತಿಪ್ಪ
ಹಮ್ಮಿನವರ ಗಂಡ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ಪರಬೊಮ್ಮ
ಬೊಮ್ಮಾಂಡದೊಡಿಯ ನಮ್ಮನೆ ಮನದೈವ ॥ 3 ॥
ಅಟ್ಟತಾಳ
ವೇದ ಶ್ರುತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಓದಿದರೇನು
ಸಾಧುಗಳಿಗೆ ಸೋತು ನಡಿಯದನಕ
ಶೋಧಿಸಿ ವ್ರತಗಳಾಚರಿಸಿದರೇನು
ವೇದಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನವೆ ಇಲ್ಲದನಕ
ಓದನ ಷಡುರಸ ಉಂಡರೆ ಏನು
ಮಾಧವಗೆ ಅರ್ಪಿಸದನ್ನಕಾ
ಮೇದಿನಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿದರೇನು
ಯಾದವ ಕೃಷ್ಣನ್ನ ನೋಡದನ್ನಕಾ
ಸಾಧಿಸಿ ತಪವನೆ ಮಾಡಿದರೇನು
ಕ್ರೋಧವ ತೆಗೆದು ಈಡ್ಯಾಡದನಕ
ಶ್ರೀದೇವಿಯರಸನ್ನ ನೆನಸಿದರೇನು
ಮೋದತೀರ್ಥರಲ್ಲಿ ಕೂಡದನಕ
ನೀಧಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರೆ
ಮೋದ ಪಾಥೇಯಾಗುವದು ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ
ಭೂಧರ ರೂಪ ಶ್ರೀವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ಹರಿಯ
ಪಾದವೆ ನೆರೆನಂಬು ಪುಣ್ಯವೆ ಉಂಬುವಿ ॥ 4 ॥
ಆದಿತಾಳ
ನೋಡು ಕಣ್ಣಿಲಿ ಆಡು ಜಿಹ್ವೆಲಿ
ಬೇಡು ಬಾಯಿಲಿ ಮಾಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ
ಶ್ರವಣ ತ್ರಾಡವಾಗಲಿ ಕರ್ಣಂಗಳಿಗೆ
ನಾಡೊಳಗೆ ಚರಿಸಿ ಯಾತ್ರೆಯ ಮಾಡು ಚರಣದಲಿ
ವಾಸನೆ ಮಾಡು ನಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ನೀಡು ನಮಸ್ಕಾರ ದೇಹದಿ
ಈಡು ಇಲ್ಲದ ಹರಿಯನೆ ಕರದಾಡು ಪ್ರತಿದಿವಸದಲ್ಲಿ
ಕೇಡು ಮನವು ನಿನಗೆ ಬಾರದು ಪಾಡರಿದು ತಿಳಿದು ತಿಳಿ
ಗಾಢದೈವ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ಕಾಡುವ ದುರಿತಗಳ ಬಿಡಿಸಿ
ಗಾಢಗತಿಯನೀವ ಒಲಿದು ಬಾಡಲೀಯ ಬಂದ ಪುಣ್ಯಾ ॥ 5 ॥
ಜತೆ
ತರ್ಕೈಸಿ ಬಿಡದಿಪ್ಪ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನ
ಪಕ್ಕೆಯೊಳಗಿರು ನಿನಗಾವ ಭಯವಿಲ್ಲ ॥
***
Śrī Vijaya Dāsārya Viracita Sādhana Suḷādi
(Bhāgavata dharma pravartaka mārgadindale śrīhariya prasannate, bimbāparōkṣakke kāraṇa)
Dhruva Tāla
Indiruḷu enna hṛdaya mandiradoḷage tāne
nindiragōsuga hari indirā sahita banda |
Mundiruva nōḍi pāpa vondiradante kaḷeda
hindiravu nānā yōni bandiralu tāne alli |
Pondiragalade kāyida andirāsagaḷu bāradante
candiravadana vijayaviṭṭhala namagaṇṇa ta -
Mmandirōpādiyalli sambandha rājyarājyaralli ॥ 1 ॥
Matta Tāla
Antariyāmiyalli nintu pūjiyagomba
santata sumanasa santatigaḷa kaiyyā |
Cintāmaṇi kāṇo cintisuva janake
dantivarada namma vijayaviṭṭhalarēyā |
Kunti nandanage entu volida nōḍu ॥ 2 ॥
Triviḍi Tāla
Kammeṇṇi kastūri punagu javvādi a -
gamyavāgidda karpūra paccagandha |
Ghamma ghamma eseva agaru parimaḷa dravya
summānadali poḷeva dēhakke anulēpa |
Ommāḍikoṇḍippa parama carita
cammāḷagiya meṭṭi vāre durubu kaṭṭi |
Ā mahā kusumagaḷa jāti vappe
hemmegāranu tanna bagalalli iṭṭidda |
Hemmane hākida kaṭhāriya
dhumma gaisi naḍeva hejjegaḷa śṛṅgārava
ummeyarasu nōḍi tutisutippa
hamminavara gaṇḍa vijayaviṭṭhala parabomma
bommāṇḍadoḍiya namma nē manadaiva ॥ 3 ॥
Atṭa Tāla
Vēda śruti śāstra ōdidarēnu
sādhugaḷige sōtu naḍiyadanaka |
Śōdhisi vratagaḷācarisidarēnu
vēdārtha jñānave illadanaka |
Ōdana ṣaḍurasa uṇḍare ēnu
mādhavage arpidadannakā |
Mēdiniyalli tirugidarēnu
yādava kṛṣṇanna nōḍadannakā |
Sādhisi tapavane mādidarēnu
krōdhava tegedu īḍyādadanaka |
Śrīdēviyararasanna nenasidarēnu
mōdatīrtharalli kūḍadanaka |
Nīdhānadalli ī pariyalli naḍedare
mōda pāthēyāguvadu vaikuṇṭhakke |
Bhūdhara rūpa śrīvijayaviṭṭhala hariya
pādave nerenambu puṇyave umbuvi ॥ 4 ॥
Ādi Tāla
Nōḍu kaṇṇili āḍu jihveli
bēḍu bāyili māḍu kaiyalli sēve |
Śravaṇa trāḍavāgali karṇamgaḷige
nāḍoḷage carisi yātreya māḍu caraṇadali |
Vāsene māḍu nāsikadalli nīḍu namaskāra dēhadi
īḍu illada hariyane karadāḍu pratidivasadalli |
Kēḍu manavu ninage bāradu pāḍaridu tiḷidu tiḷi |
Gāḍhadaiva vijayaviṭṭhala kāduva duritagaḷa biḍisi
gāḍhagatiyanīva olidu bāḍalīya banda puṇyā ॥ 5 ॥
Jate
Tarkaisi biḍadippa vijayaviṭṭhalarēyana |
Pakkeyoḷagiru ninagāva bhayavilla ॥
***
Pronunciation Markers Reference
ā, ē, ī, ō, ū: Long, sustained vowel extensions (e.g., tāne is "thaa-neh", kēḍu is "keh-dhu").
ṭ, ḍ: Retroflex tongue-clicks against the roof of the mouth (viṭṭhala, naḍedare).
t, d, th, dh: Soft dental sounds produced directly behind the upper front teeth (tande, dhumma).
ḷ: The heavy, retroflex 'L' unique to Kannada script (ಳ), as in mandiradoḷage.
ṁ / ṅ / ṣ: Nasal markers indicating a soft hum (kūḍadanaka), a back-of-the-throat nasal sound (śṛṅgāra), or a soft "sh" (ṣaḍurasa).
***
ಶ್ರೀವಿಜಯದಾಸಾರ್ಯರು ವಿರಚಿಸಿರುವ ಈ 'ಸಾಧನ ಸುಳಾದಿ'ಯು ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧನೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಭಾಗವತ ಧರ್ಮದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ತಾಳದ ವಿವರವಾದ ಅರ್ಥ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಾಸರು, ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಆಡಂಬರದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ ವ್ರತ-ತಪಸ್ಸುಗಳಿಂದಾಗಲಿ ಭಗವಂತನು ಒಲಿಯುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಿಗೆ ಭಾಗವತ ಧರ್ಮದ ಆಚರಣೆಯಿಂದ, ಅಂದರೆ ನಮ್ಮ ಸರ್ವೇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಹರಿಯ ಸೇವೆಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆತನು ಪ್ರಸನ್ನನಾಗುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ರೀಹರಿಯು ಲಕ್ಷ್ಮೀಸಮೇತನಾಗಿ ನಮ್ಮ ಹೃದಯ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ನಾವು ಓದಿದ ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಸತ್ಪುರುಷರ (ಸಾಧುಗಳ) ಸೇವೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಶ್ರೀಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ (ಮೋದತೀರ್ಥರ) ಸಚ್ಛಾಸ್ತ್ರದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ, ನಾಲಿಗೆ, ಹಸ್ತ ಸೇರಿದಂತೆ ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನ ಧ್ಯಾನ-ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಬೇಕು. ಈ ರೀತಿ ನಿರಂತರ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದರೆ, ವಿಜಯವಿಠಲನು ನಮ್ಮ ಪಾಪಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಕಳೆದು, ಯಾವುದೇ ಭಯವಿಲ್ಲದಂತೆ ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ದಾಸರು ಬಿಂಬಾಪರೋಕ್ಷದ (ದೇವರ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ) ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
1. ಧ್ರುವತಾಳ
ಇಂದಿರುಳು ಎನ್ನ ಹೃದಯ ಮಂದಿರದೊಳಗೆ ತಾನೆ ನಿಂದಿರಗೋಸುಗ ಹರಿ ಇಂದಿರಾ ಸಹಿತ ಬಂದ |
ಮುಂದಿರುವ ನೋಡಿ ಪಾಪ ವೊಂದಿರದಂತೆ ಕಳೆದ ಹಿಂದಿರವು ನಾನಾ ಯೋನಿ ಬಂದಿರಲು ತಾನೆ ಅಲ್ಲಿ |
ಪೊಂದಿರಗಲದೆ ಕಾಯಿದ ಅಂದಿರಾಸಗಳು ಬಾರದಂತೆ ಚಂದಿರವದನ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ನಮಗಣ್ಣ ತ - |
ಮ್ಮಂದಿರೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧ ರಾಜ್ಯರಾಜ್ಯರಲ್ಲಿ ॥ 1 ॥
ಅರ್ಥ: ಈ ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆಯ ನಡುವೆಯೂ (ಇಂದಿರುಳು) ಎನ್ನ ಹೃದಯವೆಂಬ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ (ಹೃದಯ ಮಂದಿರದೊಳಗೆ) ತಾನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಶ್ರೀಹರಿಯು ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯೊಡನೆ (ಇಂದಿರಾ ಸಹಿತನಾಗಿ) ದಯಮಾಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತನು ನನ್ನ ಮುಂದೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡೊಡನೆಯೇ ನನ್ನ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರದ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಲೇಶವೂ ಉಳಿಯದಂತೆ ಕರಗಿಹೋಗಿವೆ. ಹಿಂದೆ ನಾನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಾನಾ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿ ಮೊದಲಾದ ಯೋನಿಗಳ ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ, ನಾನು ಅನಾಥನಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಆತನೇ ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟಗಲದೆ (ಪೊಂದಿರಗಲದೆ) ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮುಂದೆ ಎಂದಿಗೂ ಅಂತಹ ದುಃಖದಾಯಕ ಜನ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸಾರದ ಆಸೆಗಳು ಬಾರದಂತೆ ಆತನೇ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಚಂದ್ರನಂತಹ ಮುಖವುಳ್ಳ ಆ ವಿಜಯವಿಠಲನು ನಮಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಪ್ತನಾದ ಅಣ್ಣ-ತಮ್ಮಂದಿರಂತೆ (ಸಹೋದರರಂತೆ) ಆತ್ಮೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ಪ್ರೇಮದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
2. ಮಟ್ಟತಾಳ
ಅಂತರಿಯಾಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಪೂಜಿಯಗೊಂಬ ಸಂತತ ಸುಮನಸ ಸಂತತಿಗಳ ಕೈಯ್ಯಾ |
ಚಿಂತಾಮಣಿ ಕಾಣೊ ಚಿಂತಿಸುವ ಜನಕೆ ದಂತಿವರದ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯಾ |
ಕುಂತಿ ನಂದನಗೆ ಎಂತು ವೊಲಿದ ನೋಡು ॥ 2 ॥
ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲ ಜೀವರೊಳಗೆ ಅಂತರಾಮಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು, ನಿರಂತರವಾಗಿ ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಸತ್ಪುರುಷರ (ಸುಮನಸ ಸಂತತಿಗಳ) ಪೂಜೆ-ನಮನಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನು, ತನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಬೇಕುದ್ದನ್ನು ನೀಡುವ ದಿವ್ಯ 'ಚಿಂತಾಮಣಿ' ರತ್ನದಂತಿದ್ದಾನೆ. ಗಜೇಂದ್ರನಿಗೆ ಒಲಿದು ರಕ್ಷಿಸಿದ (ದಂತಿವರದ) ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠಲರಾಯನು, ಹಿಂದೆ ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಂತಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ (ಕುಂತಿ ನಂದನ) ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ಹೇಗೆ ಒಲಿದು ಕಾಯ್ದನು ಎಂಬುದನ್ನು ನೀನೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನೋಡು. ಆತನೇ ಭಕ್ತರ ಸಕಲ ಕಾಮಧೇನು.
3. ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ
ಕಮ್ಮೆಣ್ಣಿ ಕಸ್ತೂರಿ ಪುನಗು ಜವ್ವಾದಿ ಅಗಮ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಕರ್ಪೂರ ಪಚ್ಚಗಂಧ |
ಘಮ್ಮ ಘಮ್ಮ ಎಸೆವ ಅಗರು ಪರಿಮಳ ದ್ರವ್ಯ ಸುಮ್ಮಾನದಲಿ ಪೊಳೆವ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅನುಲೇಪ |
ಒಮ್ಮಾಡಿಕೊಂಡಿಪ್ಪ ಪರಮ ಚರಿತ ಚಮ್ಮಾಳಗಿಯ ಮೆಟ್ಟಿ ವಾರೆ ದುರುಬು ಕಟ್ಟಿ |
ಆ ಮಹಾ ಕುಸುಮಗಳ ಜಾತಿವಪ್ಪೆ ಹೆಮ್ಮೆಗಾರನು ತನ್ನ ಬಗಲಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ |
ಹೆಮ್ಮನೆ ಹಾಕಿದ ಕಠಾರಿಯ ಧುಮ್ಮ ಗೈಸಿ ನಡೆವ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಶೃಂಗಾರವ |
ಉಮ್ಮೆಯರಸು ನೋಡಿ ತುತಿಸುತಿಪ್ಪ ಹಮ್ಮಿನವರ ಗಂಡ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ಪರಬೊಮ್ಮ |
ಬೊಮ್ಮಾಂಡದೊಡಿಯ ನಮ್ಮನೆ ಮನದೈವ ॥ 3 ॥
ಅರ್ಥ: ಸುಗಂಧಿತ ತೈಲ (ಕಮ್ಮೆಣ್ಣಿ), ಕಸ್ತೂರಿ, ಪುನುಗು, ಜವ್ವಾದಿ, ಅಳತೆಗೆ ಸಿಗದ ದಿವ್ಯ ಕರ್ಪೂರ, ಪಚ್ಚೆಕರ್ಪೂರದ ಗಂಧ ಮತ್ತು ಘಮ್ಮನೆ ಸುವಾಸನೆ ಬೀರುವ ಅಗರು ಮುಂತಾದ ಪರಿಮಳ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹೊಳೆಯುವ ಶ್ರೀಅಂಗಕ್ಕೆ ಆನಂದದಿಂದ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರೆಯುಳ್ಳವನು ಆ ಕೃಷ್ಣ. ಆತನು ಕಾಲಿಗೆ ಸುಂದರ ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳನ್ನು (ಚಮ್ಮಾಳಗಿ) ಧರಿಸಿ, ತಲೆಗೂದಲನ್ನು ಅಂದವಾಗಿ ವಾರೆ ಮುಡಿಯಾಗಿ (ದುರುಬು) ಕಟ್ಟಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಜಾಜಿ-ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮೊದಲಾದ ದಿವ್ಯ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ಮುಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಆ ಕೃಷ್ಣನು ಅತ್ಯಂತ ಗಾಂಭೀರ್ಯದಿಂದ ತನ್ನ ಸೊಂಟದ ಬಗಲಲ್ಲಿ ರಾಜಗಾಂಭೀರ್ಯದ ಕಠಾರಿಯನ್ನು ಸಿಕ್ಕಿಸಿಕೊಂಡು, ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಧುಮ್ಮುಕ್ಕಿ ವೀರನಂತೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಆ ಶೃಂಗಾರ ನಡಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡು ಪಾರ್ವತಿಯ ಪತಿಯಾದ ಆ ಶಿವನೇ (ಉಮ್ಮೆಯರಸು) ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ದುಷ್ಟರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಅಡಗಿಸುವ ಆ ಹಮ್ಮಿನವರ ಗಂಡ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಕ್ಕೆ ಒಡೆಯನಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮಸ್ವರೂಪಿ ವಿಜಯವಿಠಲನೇ ನಮ್ಮ ಮನೆತನದ ಕುಲದೈವ ಮತ್ತು ಮನದೈವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
4. ಅಟ್ಟತಾಳ
ವೇದ ಶ್ರುತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಓದಿದರೇನು ಸಾಧುಗಳಿಗೆ ಸೋತು ನಡಿಯದನಕ |
ಶೋಧಿಸಿ ವ್ರತಗಳಾಚರಿಸಿದರೇನು ವೇದಾರ್ಥ ಜ್ಞಾನವೆ ಇಲ್ಲದನಕ |
ಓದನ ಷಡುರಸ ಉಂಡರೆ ಏನು ಮಾಧವಗೆ ಅರ್ಪಿಸದನ್ನಕಾ |
ಮೇದಿನಿಯಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿದರೇನು ಯಾದವ ಕೃಷ್ಣನ್ನ ನೋಡದನ್ನಕಾ |
ಸಾಧಿಸಿ ತಪವನೆ ಮಾಡಿದರೇನು ಕ್ರೋಧವ ತೆಗೆದು ಈಡ್ಯಾಡದನಕ |
ಶ್ರೀದೇವಿಯರಸನ್ನ ನೆನಸಿದರೇನು ಮೋದತೀರ್ಥರಲ್ಲಿ ಕೂಡದನಕ |
ನೀಧಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದರೆ ಮೋದ ಪಾಥೇಯಾಗುವದು ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ |
ಭೂಧರ ರೂಪ ಶ್ರೀವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ಹರಿಯ ಪಾದವೆ ನೆರೆನಂಬು ಪುಣ್ಯವೆ ಉಂಬುವಿ ॥ 4 ॥
ಅರ್ಥ: ಸತ್ಪುರುಷರ ಹಾಗೂ ಗುರುಗಳ ಮುಂದೆ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಅವರಿಗೆ ಸೋತು ವಿನಯದಿಂದ ನಡೆಯದ ಹೊರತು ಎಷ್ಟು ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿದರೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ. ವೇದಗಳ ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದ ಜ್ಞಾನ (ಹರಿಯೇ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಎಂಬ ತಿಳುವಳಿಕೆ) ಇಲ್ಲದ ಮೇಲೆ, ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಎಷ್ಟು ವ್ರತ-ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೂ ವ್ಯರ್ಥ. ದಿನನಿತ್ಯ ಷಡ್ರಸೋಪೇತವಾದ ಉತ್ತಮ ಅನ್ನವನ್ನು (ಓದನ) ಉಂಡರೂ, ಅದನ್ನು ಮೊದಲು ಮಾಧವನಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಹೊಟ್ಟೆಬಾಕತನವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ (ಮೇದಿನಿ) ಅದೆಷ್ಟೇ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿದರೂ, ಯಾದವಕುಲದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣದ ಹೊರತು ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗದು. ಕಠಿಣವಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರೂ, ತನ್ನೊಳಗಿನ ಸಿಟ್ಟು-ಕ್ರೋಧಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯದಿದ್ದರೆ ಆ ತಪಸ್ಸು ವ್ಯರ್ಥ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ (ಮೋದತೀರ್ಥರ) ಸಚ್ಛಾಸ್ತ್ರದ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ನಡೆಯದ ಹೊರತು, ಸುಮ್ಮನೆ ಶ್ರೀದೇವಿಯ ಅರಸನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ನೆನೆಸಿದರೆ ಫಲ ಸಿಗದು. ಈ ಎಲ್ಲ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿದು, ಯಾರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ವೈಕುಂಠ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಆನಂದದ ಬುತ್ತಿ (ಮೋದ ಪಾಥೇಯ) ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತ (ಭೂಧರ ರೂಪ) ಶ್ರೀ ವಿಜಯವಿಠಲ ಹರಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನೇ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂಬು; ನೀನು ಮಾಡಿದ ಸಾಧನೆಯ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವನ್ನು ನೀನೇ ಉಣ್ಣುವೆ.
5. ಆದಿತಾಳ
ನೋಡು ಕಣ್ಣಿಲಿ ಆಡು ಜಿಹ್ವೆಲಿ ಬೇಡು ಬಾಯಿಲಿ ಮಾಡು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ |
ಶ್ರವಣ ತ್ರಾಡವಾಗಲಿ ಕರ್ಣಂಗಳಿಗೆ ನಾಡೊಳಗೆ ಚರಿಸಿ ಯಾತ್ರೆಯ ಮಾಡು ಚರಣದಲಿ |
ವಾಸನೆ ಮಾಡು ನಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ನೀಡು ನಮಸ್ಕಾರ ದೇಹದಿ ಈಡು ಇಲ್ಲದ ಹರಿಯನೆ ಕರದಾಡು ಪ್ರತಿದಿವಸದಲ್ಲಿ |
ಕೇಡು ಮನವು ನಿನಗೆ ಬಾರದು ಪಾಡರಿದು ತಿಳಿದು ತಿಳಿ |
ಗಾಢದೈವ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ಕಾಡುವ ದುರಿತಗಳ ಬಿಡಿಸಿ ಗಾಢಗತಿಯನೀವ ಒಲಿದು ಬಾಡಲೀಯ ಬಂದ ಪುಣ್ಯಾ ॥ 5 ॥
ಅರ್ಥ: ನಿನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಸದಾ ಹರಿಯ ದಿವ್ಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ನೋಡು, ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ (ಜಿಹ್ವೆ) ಆತನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಆಡು, ಬಾಯಿಂದ ಆತನ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಬೇಡು ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಭಗವಂತನ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡು. ನಿನ್ನ ಕಿವಿಗಳು ಸದಾ ಹರಿಕಥೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಲಿ (ಶ್ರವಣ ತ್ರಾಡವಾಗಲಿ), ನಿನ್ನ ಕಾಲುಗಳಿಂದ (ಚರಣದಲಿ) ಪುಣ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡು. ಮೂಗಿನಿಂದ (ನಾಸಿಕ) ಹರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ತುಲಸಿ-ಪುಷ್ಪಗಳ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸು (ವಾಸನೆ ಮಾಡು) ಮತ್ತು ನಿನ್ನ ಇಡೀ ದೇಹದಿಂದ ದಂಡವತ್ ನಮಸ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾಡು. ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಸೇವೆ-ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಲಕಳೆಯುವುದನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊ (ಕರದಾಡು). ಈ ರೀತಿ ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆಯ ಹಾಡಿನ (ಪಾಡರಿದು) ಸಾರವನ್ನು ತಿಳಿದು ನಡೆದರೆ, ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಕೆಡುಕು (ವಿನಾಶ) ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೈವನಾದ ವಿಜಯವಿಠಲನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುವ ಸಕಲ ಪಾಪ-ದುರಿತಗಳನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದ ಮುಕ್ತಿ ಗತಿಯನ್ನು (ಗಾಢಗತಿ) ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆತನು ಒಲಿದು ಬಂದರೆ ನಮ್ಮ ಬದುಕು ಎಂದಿಗೂ ಬಾಡದಂತೆ ಪುಣ್ಯದ ಬೆಳೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.
ಜತೆ (ಕೊನೆಯ ಸಾಲುಗಳು)
ತರ್ಕೈಸಿ ಬಿಡದಿಪ್ಪ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನ |
ಪಕ್ಕೆಯೊಳಗಿರು ನಿನಗಾವ ಭಯವಿಲ್ಲ ॥
ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ತರ್ಕ-ಬುದ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನಿಲುಕದಿದ್ದರೂ, ಶರಣಾದವರನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕೈಬಿಡದ ಆ ವಿಜಯವಿಠಲರಾಯನ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ (ಪಕ್ಕೆಯೊಳಗಿರು/ಆತನ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿರು) ನೀನಿದ್ದರೆ, ನಿನಗೆ ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಭಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆತನೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಕಾಯುತ್ತಾನೆ.
***
Sri Vijaya Dasarya's profound composition, "Sadhana Suladi" (The Divine Manual for Spiritual Practice).
Summary
Composed by Sri Vijaya Dasarya, this highly instructional Sadhana Suladi acts as a definitive guide to attaining Bimba-Aparoksha (the direct vision and realization of the indwelling Lord). The core message of the hymn is that superficial rituals, proud asceticism, and dry scholarship cannot win the grace of the Supreme Being; instead, one must practice Bhagavata Dharma—the complete, unconditional surrender of all sensory faculties to the service of Sri Hari.
Through five rhythmic sections (talas), the poet teaches that the Lord, along with Goddess Lakshmi, already resides deep within the temple of the human heart. To realize Him, one must abandon intellectual pride, respect and submit to holy saints (Sadhus), align with the pure philosophical doctrines of Sri Madhvacharya (Modatīrtha), and actively engage every body part—eyes, tongue, ears, nose, and feet—in spiritual action. By transforming everyday existence into a continuous stream of devotion, a seeker burns away lifetimes of karma and prepares an enduring "bounty of bliss" for the journey to Vaikuntha. In the final lines, Vijaya Dasa guarantees absolute fearlessness to anyone who stays close to Lord Vijaya Vithala.
1. Dhruva Tāla
Indiruḷu enna hṛdaya mandiradoḷage tāne nindiragōsuga hari indirā sahita banda |
Mundiruva nōḍi pāpa vondiradante kaḷeda hindiravu nānā yōni bandiralu tāne alli |
Pondiragalade kāyida andirāsagaḷu bāradante candiravadana vijayaviṭṭhala namagaṇṇa ta - |
Mmandirōpādiyalli sambandha rājyarājyaralli ॥ 1 ॥
Meaning: Even in the dense midnight darkness of this material ignorance (indiruḷu), Sri Hari has deliberately arrived along with His consort Goddess Lakshmi (Indirā sahita) to make a permanent home inside the temple of my heart (hṛdaya mandira). Gazing upon Him standing directly before me, my mountain of accumulated sins has instantly dissolved without a trace. In my past, when I cycled helplessly through various animal and sub-human wombs (nānā yōni), it was He alone who never abandoned me (pondiragalade), protecting me when I was entirely unaware. He is guarding me even now so that those agonizing rebirths and worldly attachments never return. This moon-faced (candiravadana) Lord Vijaya Vithala is our closest kin—moving like an affectionate elder or younger brother, ruling over us through an intimate, unbreakable empire of divine love.
2. Matta Tāla
Antariyāmiyalli nintu pūjiyagomba santata sumanasa santatigaḷa kaiyyā |
Cintāmaṇi kāṇo cintisuva janake dantivarada namma vijayaviṭṭhalarēyā |
Kunti nandanage entu volida nōḍu ॥ 2 ॥
Meaning: Present as the mysterious, Indwelling Soul (Antaryāmi) within all living beings, the Lord constantly receives the internal worship and offerings of the gods and pure-hearted saints (sumanasa santati). For those human beings who contemplate Him, He functions as the legendary, wish-fulfilling jewel (Chintāmaṇi), granting their deepest spiritual needs. Behold how our Lord Vijaya Vithala—the savior who answered the cry of the elephant king Gajendra (dantivarada)—lovingly descended to act as a humble charioteer out of sheer grace for Arjuna, the son of Kunti (Kunti nandana).
3. Triviḍi Tāla
Kammeṇṇi kastūri punagu javvādi a - gamyavāgidda karpūra paccagandha |
Ghamma ghamma eseva agaru parimaḷa dravya summānadali poḷeva dēhakke anulēpa |
Ommāḍikoṇḍippa parama carita cammāḷagiya meṭṭi vāre durubu kaṭṭi |
Ā mahā kusumagaḷa jāti vappe hemmegāranu tanna bagalalli iṭṭidda |
Hemmane hākida kaṭhāriya dhumma gaisi naḍeva hejjegaḷa śṛṅgārava |
Ummeyarasu nōḍi tutisutippa hamminavara gaṇḍa vijayaviṭṭhala parabomma |
Bommāṇḍadoḍiya namma nē manadaiva ॥ 3 ॥
Meaning: The Lord of immaculate character (parama charita) joyfully anoints His brilliantly glowing body with scented oils (kammeṇṇi), musk (kastūri), civet (punagu), and unmeasurable amounts of fine camphor, emerald-tinted sandalwood paste (paccagandha), and intensely fragrant aloe-wood oil (agaru). Slipping on majestic leather sandals (cammāḷagi), He styles His hair into an asymmetric, rakish top-knot (vāre durubu), weaving into it premium blossoms like jasmine (jāti). Carrying Himself with stately poise, He tucks a magnificent royal dagger (kaṭhāri) into His waistband and strides forward like a proud warrior. Witnessing the breathtaking grandeur and rhythm of His confident footsteps, Lord Shiva—the king of Goddess Parvati (Ummeyarasu)—gazes in absolute wonder and sings His praises. This subduer of the arrogant (hamminavara gaṇḍa), this Supreme Absolute (Parabrahma) Vijaya Vithala, is the sovereign owner of the universe and the personal deity of our home and heart.
4. Atṭa Tāla
Vēda śruti śāstra ōdidarēnu sādhugaḷige sōtu naḍiyadanaka |
Śōdhisi vratagaḷācarisidarēnu vēdārtha jñānave illadanaka |
Ōdana ṣaḍurasa uṇḍare ēnu mādhavage arpidadannakā |
Mēdiniyalli tirugidarēnu yādava kṛṣṇanna nōḍadannakā |
Sādhisi tapavane mādidarēnu krōdhava tegedu īḍyādadanaka |
Śrīdēviyararasanna nenasidarēnu mōdatīrtharalli kūḍadanaka |
Nīdhānadalli ī pariyalli naḍedare mōda pāthēyāguvadu vaikuṇṭhakke |
Bhūdhara rūpa śrīvijayaviṭṭhala hariya pādave nerenambu puṇyave umbuvi ॥ 4 ॥
Meaning: What is the use of studying the Vedas, scriptures, and Shrutis if one does not cast away ego and learn to walk submissively before saintly souls (Sadhus)? What is the point of meticulously practicing rigorous fasts and vows if one completely lacks the actual essence of Vedic knowledge (that Sri Hari is supreme)? What value is there in dining on luxury meals of six distinct flavors (ṣaḍurasa) if the food is not first offered as a sacrament to Lord Madhava? What is gained by wandering across the holy pilgrimage sites of the Earth (Mēdini) if one fails to see the Yadava prince, Krishna, within one's own heart? What is accomplished by executing intense penances if one does not uproot and discard internal rage and anger (krōdhava)? And what is the use of meditating on the Lord of Goddess Lakshmi if one rejects the pure doctrines established by Sri Madhvacharya (Mōdatīrtha)? If you walk patiently and deliberately along this authentic spiritual path, you will successfully pack the "bounty of bliss" (mōda pāthēya) required for the journey to Vaikuntha. Therefore, place your absolute, unyielding trust in the feet of Sri Vijaya Vithala, who once lifted Mount Govardhana (Bhūdhara rūpa); by doing so, you will taste the real fruits of your own spiritual merits.
5. Ādi Tāla
Nōḍu kaṇṇili āḍu jihveli bēḍu bāyili māḍu kaiyalli sēve |
Śravaṇa trāḍavāgali karṇamgaḷige nāḍoḷage carisi yātreya māḍu caraṇadali |
Vāsene māḍu nāsikadalli nīḍu namaskāra dēhadi īḍu illada hariyane karadāḍu pratidivasadalli |
Kēḍu manavu ninage bāradu pāḍaridu tiḷidu tiḷi |
Gāḍhadaiva vijayaviṭṭhala kāduva duritagaḷa biḍisi gāḍhagatiyanīva olidu bāḍalīya banda puṇyā ॥ 5 ॥
Meaning: Look upon the beautiful form of the Lord with your eyes; chant His names with your tongue (jihve); beg for His mercy with your mouth; and perform physical service with your hands. Keep your ears eagerly tuned (trāḍavāgali) to hear His sacred histories, and use your feet (caraṇadali) to walk on pilgrimages across the land. Inhale the fragrance (vāsane) of the sacred Tulasi and flowers offered to Him with your nose (nāsika), and prostrate your entire physical body in reverent salutations. Make it your daily habit to fully immerse yourself (karadāḍu) in the contemplation of this peerless Sri Hari. If you understand the inner meaning of His glories (pāḍaridu) and live this way, ruin (kēḍu) will never touch your soul. Our supreme deity (gāḍhadaiva) Vijaya Vithala will banish the painful sins that torment you, granting you the highest state of liberation (gāḍhagati). When He looks upon you with love, your life will never wither, and you will harvest an ocean of spiritual merit.
Jate (Concluding Couplet)
Tarkaisi biḍadippa vijayaviṭṭhalarēyana |
Pakkeyoḷagiru ninagāva bhayavilla ॥
Meaning: Remain securely under the shelter and on the side (pakkeyoḷagiru) of King Vijaya Vithala—who cannot be trapped by dry intellectual logic (tarkaisi) but who never abandons those who truly surrender. As long as you are with Him, you have absolutely nothing to fear in this universe.
***
