ಈ ತನುವಿನೊಳಗೆ ಅನುದಿನವಿದ್ದು ಎನಗೊಂದು
ಮಾತ ಹೇಳದೆ ಹೋದಿ ಹಂಸ ಪ
ಜಾಳಂಧರಯೆಂಬೊ ಮಾಳಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ
ನೋಳ್ಪರೆ ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲು
ಗಾಳಿ ಪುಟ್ಟುತ್ತ ಎಲೆ ಹಾರಿ ಹೋಗುವಾಗ ಈ
ಬೇರಿಗೆ ಹೇಳಿ ಹೋಯಿತೆ ಒಂದು ಮಾತ 1
ಏರಿಯು ನೀರನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೊ
ಭೋರೆಂಬೋ ಮಳೆ ಹೊಯ್ದು
ಭೋರೆಂಬೊ ಮಳೆ ಹೊಯ್ದು ಬಣವೆದ್ದು ಹೋಗುವಾಗ ಈ
ಏರಿಗೆ ಹೇಳಿಹೋಯಿತೆ ಒಂದು ಮಾತ 2
ಗಟ್ಟಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಟ್ಟಡವಿಯಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕಿತ್ತು
ಇಟ್ಟಿತ್ತು ಜೇನು ತನ್ನ ಸುಖಕಾಗಿ
[ಇಟ್ಟ]ತುಪ್ಪವನುಂಡು ನೊಣ ಹಾರಿಹೋಗುವಾಗ ಈ
ಬೆಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳಿ ಹೋಯಿತೆ ಒಂದು ಮಾತ 3
ಶತಬಾರಿ ಶತಕೂಟ ಹಂಸಕರೊಡನಾಡಿ
ಹೆಸರು ಹೇಳುವೆ ನಾನನುದಿನವು
ರಸಭೋಜನವವುಂಡು ಜೋತಿತಾಹೋಗುವಾಗ
ಪ್ರಣತಿಗೆ ಹೇಳಿ ಹೋಯಿತೆ ಒಂದು ಮಾತ 4
ಸಪರ್Àಶಯನ ಹಯವದನನಾಡಿದ ಮಾತು
ಪಣೆ ಲಕ್ಷ್ಯವ ತೊಡೆದು ಮ್ಯಾಲಿರಲಾಗಿ
ಸುಪ್ಪಾಣಿಮುತ್ತು ಬಾಯ್ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವಾಗ ಈ
ಚಿಪ್ಪಿಗೆÀ ಹೇಳಿ ಹೋಯಿತೆ ಒಂದು ಮಾತ 5
***
Pallavi
Ī tanuvinoḷage anudinaviddu enagondu
Māta hēḷade hōdi haṃsa
Charana 1
Jāḷandharayembo māḷige maneyalli
Nōḷpare ombattu bāgilu
Gāḷi puṭṭutta ele hāri hōguvāga ī
Bērige hēḷi hōyite ondu māta
Charana 2
Ēriyu nīranu tegedukoṇḍiddēnō
Bhōrembō maḷe hoydu
Bhōrembō maḷe hoydu baṇaveḍdu hōguvāga ī
Ērige hēḷihōyite ondu māta
Charana 3
Gaṭṭi beṭṭagaḷalli aṭṭaḍaviyalli ikkittu
Iṭṭittu jēnu tanna sukhakāgi
[Iṭṭa]tuppavanuṇḍu noṇa hārihōguvāga ī
Beṭṭige hēḷi hōyite ondu māta
Charana 4
Śatabāri śatakūṭa haṃsakaroḍanāḍi
Hesaru hēḷuve nānanudinavu
Rasabhojanavavuṇḍu jōtitāhōguvāga
Praṇatige hēḷi hōyite ondu māta
Charana 5
Saparśayana hayavadananāḍida mātu
Paṇe lakṣyava toḍedu myāliralāgi
Suppāṇimuttu bāybiṭṭu hōguvāga ī
Cippige hēḷi hōyite ondu māta
***
Pronunciation Guide
Vowels: "a" (cup), "ā" (father), "i" (pin), "ī" (see), "u" (put), "ū" (boot), "e" (bed), "o" (go).
Consonants: 'ṭ/ḍ' are retroflex (tongue to roof of mouth); 'ṅ' is nasal "ng" as in "song".
Soft Sounds: 'ś' is a soft "sh" sound; 'j' is as in "joy"; 'g' is always hard as in "go".
Rhythm: Recite with a meditative, philosophical tempo to emphasize the transient nature of the soul.
Aspiration: Ensure clear 'bh', 'dh', 'gh', 'ph' for the correct phonetic weight.
***
ಸಾರಾಂಶ
ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರು ಜೀವ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮತ್ತು ಅನಿತ್ಯತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ರೂಪಕಗಳ ಮೂಲಕ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆತ್ಮವು (ಹಂಸ) ದೇಹವನ್ನು ತೊರೆದು ಹೋಗುವಾಗ, ತಾನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳು, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಧವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸದೆ ಹೋಗುವುದೇಕೆ ಎಂದು ದಾರ್ಶನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಜೀವನದ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ, ಭಗವಂತನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯೇ ಶಾಶ್ವತ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ದಾಸರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪದ್ಯದ ಅರ್ಥ (ಕನ್ನಡ)
ಪಲ್ಲವಿ:
ಈ ತನುವಿನೊಳಗೆ ಅನುದಿನವಿದ್ದು ಎನಗೊಂದು
ಮಾತ ಹೇಳದೆ ಹೋದಿ ಹಂಸ ||
ಅರ್ಥ: ಓ ಆತ್ಮವೇ (ಹಂಸವೇ), ಈ ದೇಹದೊಳಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರೂ, ನೀನು ಹೋಗುವಾಗ ನನಗೆ ಒಂದು ಮಾತನ್ನೂ ಹೇಳದೆ ಹೊರಟುಹೋದೆಯಲ್ಲಾ!
ಚರಣ 1:
ಜಾಳಂಧರಯೆಂಬೊ ಮಾಳಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ
ನೋಳ್ಪರೆ ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲು |
ಗಾಳಿ ಪುಟ್ಟುತ್ತ ಎಲೆ ಹಾರಿ ಹೋಗುವಾಗ ಈ
ಬೇರಿಗೆ ಹೇಳಿ ಹೋಯಿತೆ ಒಂದು ಮಾತ ||
ಅರ್ಥ: ಒಂಬತ್ತು ಬಾಗಿಲುಗಳಿರುವ ಈ ದೇಹವೆಂಬ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದೆ. ಗಾಳಿ ಬೀಸಿ ಎಲೆ ಉದುರಿ ಹೋಗುವಾಗ, ಅದು ತಾನು ಹುಟ್ಟಿದ ಬೇರಿಗೆ ಒಂದು ಮಾತನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲವಲ್ಲವೇ?
ಚರಣ 2:
ಏರಿಯು ನೀರನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೊ
ಭೋರೆಂಬೊ ಮಳೆ ಹೊಯ್ದು |
ಭೋರೆಂಬೊ ಮಳೆ ಹೊಯ್ದು ಬಣವೆದ್ದು ಹೋಗುವಾಗ ಈ
ಏರಿಗೆ ಹೇಳಿಹೋಯಿತೆ ಒಂದು ಮಾತ ||
ಅರ್ಥ: ಮಳೆ ಬಂದು ಹಳ್ಳ-ಕೊಳ್ಳ ತುಂಬಿ ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗುವಾಗ, ಆ ನೀರು ತಡೆಗೋಡೆಯಾದ ಏರಿಗೆ ಒಂದು ಮಾತನ್ನೂ ಹೇಳದೆ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ.
ಚರಣ 3:
ಗಟ್ಟಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಟ್ಟಡವಿಯಲ್ಲಿ ಇಕ್ಕಿತ್ತು
ಇಟ್ಟಿತ್ತು ಜೇನು ತನ್ನ ಸುಖಕಾಗಿ |
[ಇಟ್ಟ]ತುಪ್ಪವನುಂಡು ನೊಣ ಹಾರಿಹೋಗುವಾಗ ಈ
ಬೆಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳಿ ಹೋಯಿತೆ ಒಂದು ಮಾತ ||
ಅರ್ಥ: ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೇನು ನೊಣ ತನಗಾಗಿ ಜೇನನ್ನು ಕೂಡಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ತಿಂದು ನೊಣ ಹಾರಿಹೋಗುವಾಗ, ಬೆಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ.
ಚರಣ 4:
ಶತಬಾರಿ ಶತಕೂಟ ಹಂಸಕರೊಡನಾಡಿ
ಹೆಸರು ಹೇಳುವೆ ನಾನನುದಿನವು |
ರಸಭೋಜನವವುಂಡು ಜೋತಿತಾಹೋಗುವಾಗ
ಪ್ರಣತಿಗೆ ಹೇಳಿ ಹೋಯಿತೆ ಒಂದು ಮಾತ ||
ಅರ್ಥ: ನಾನು ದಿನವೂ ನಿನ್ನ (ಹಂಸದ) ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತೇನೆ. ಮಧುರವಾದ ಭೋಜನವನ್ನು ಉಂಡು ನೀನು ಹೊರಟುಹೋಗುವಾಗ, ದೇಹವೆಂಬ ಪ್ರಣತಿಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಾತನ್ನೂ ಹೇಳಲಿಲ್ಲವಲ್ಲಾ.
ಚರಣ 5:
ಸಪರ್Àಶಯನ ಹಯವದನನಾಡಿದ ಮಾತು
ಪಣೆ ಲಕ್ಷ್ಯವ ತೊಡೆದು ಮ್ಯಾಲಿರಲಾಗಿ |
ಸುಪ್ಪಾಣಿಮುತ್ತು ಬಾಯ್ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವಾಗ ಈ
ಚಿಪ್ಪಿಗೆ ಹೇಳಿ ಹೋಯಿತೆ ಒಂದು ಮಾತ ||
ಅರ್ಥ: ಹಯವದನನು ಆಡಿದ ಈ ಮಾತು ಸತ್ಯ. ಮುತ್ತು ಚಿಪ್ಪಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಅದು ಆ ಚಿಪ್ಪಿಗೆ ಏನನ್ನೂ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಆತ್ಮವೂ ದೇಹವನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತದೆ.
***
ummary
In this composition, Vadiraja Teertharu uses beautiful metaphors to describe the transient nature of life. He compares the departure of the Soul (Hamsa) from the body to natural occurrences: a leaf falling from a tree without consulting the roots, water flowing past an embankment without notice, and a bee leaving a honeycomb without informing the mountain. He questions why the soul departs without bidding farewell to the body that harbored it, ultimately teaching that all material attachments are temporary.
Meaning Stanza by Stanza (English)
Pallavi:
Ī tanuvinoḷage anudinaviddu enagondu
Māta hēḷade hōdi haṃsa ||
Meaning: Oh Soul (Hamsa), having lived within this body every day, why did you leave without saying a single word to me?
Charana 1:
Jāḷandharayembo māḷige maneyalli
Nōḷpare ombattu bāgilu |
Gāḷi puṭṭutta ele hāri hōguvāga ī
Bērige hēḷi hōyite ondu māta ||
Meaning: In this house (body) with nine openings, when the wind blows and a leaf falls away, does it inform the roots before departing?
Charana 2:
Ēriyu nīranu tegedukoṇḍiddēnō
Bhōrembō maḷe hoydu |
Bhōrembō maḷe hoydu baṇaveḍdu hōguvāga ī
Ērige hēḷihōyite ondu māta ||
Meaning: When a heavy rain falls and the water overflows, does the flowing water tell the embankment (Eri) that it is moving away?
Charana 3:
Gaṭṭi beṭṭagaḷalli aṭṭaḍaviyalli ikkittu
Iṭṭittu jēnu tanna sukhakāgi |
[Iṭṭa]tuppavanuṇḍu noṇa hārihōguvāga ī
Beṭṭige hēḷi hōyite ondu māta ||
Meaning: When the bee gathers honey on the mountain for its own pleasure and flies away after consuming it, does it inform the mountain of its departure?
Charana 4:
Śatabāri śatakūṭa haṃsakaroḍanāḍi
Hesaru hēḷuve nānanudinavu |
Rasabhojanavavuṇḍu jōtitāhōguvāga
Praṇatige hēḷi hōyite ondu māta ||
Meaning: I praise your name daily, associating with the divine Hamsa. When you consume the nectar and depart, does the light tell the lamp (Praṇati) that it is leaving?
Charana 5:
Saparśayana hayavadananāḍida mātu
Paṇe lakṣyava toḍedu myāliralāgi |
Suppāṇimuttu bāybiṭṭu hōguvāga ī
Cippige hēḷi hōyite ondu māta ||
Meaning: This is the word spoken by Hayavadana. Just as a pearl falls from an oyster shell without informing it, the soul leaves the body similarly.
***
