by gurujagannatha dasaru Swamirayacharya 1837-1918 ankita gurujagannatha vittala
ಇಂದಿರೆ ನಿನ್ನ ಪಾದ ವಂದಿಸುವ ಎನ್ನ
ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲೆ ಕೇಳುವದೆನ್ನ ಸೊಲ್ಲೆ ||ಪ||
ಅಂಧಕೂಪದ ಭವ ಸಿಂಧೂವಿನೊಳು
ಬಹುನೊಂದು ನಿನ್ನ ಬೇಡಿಕೊಂಬೆ
ಪಾಲಿಸು ಜಗದಂಬೆ ||೧||
ಇಂದಿರೇಶನರಾಣಿ
ಮಂದಭಾಗ್ಯನ ಕರುಣದಿಂದಲಿ
ಎನ್ನ ನೋಡೆ ನೀ ನಲಿದಾಡೆ ||೨||
ಮಂದಜಾಸನ ಜನನಿ ಸುಂದರ ಸುಗುಣಿ
ನಿನ್ನ ಕಂದನು ನಾನಮ್ಮ ಶಿರಿಯೆ
ನೀ ಸುಖ ಸುರಿಯೆ ||೩||
ಎಂದಿಗು ಎನ್ನನು ಪೊಂದಿದ ಈ ಭವ
ಬಂಧನ ಬಿಡಿಸೆಂದೆ ನಿನ್ನನು ಬೇಡಿಕೊಂಡೆ ||೪||
ದಾತ ಗುರುಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲನ
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎನಗೆ ತೋರೆ
ನೀ ಎನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಾರೆ ||೫||
***
Pallavi
Indirē ninna pāda vandisuva enna
Mandiradalli nillē kēḷuvadenna sollē || pa ||
Caraṇa 1
Andhakūpada bhava sindhūvinoḷu
Bahunondu ninna bēḍikombē
Pālisu jagadambē ॥ 1 ॥
Caraṇa 2
Indirēśanarāṇi
Mandabhāgyana karuṇadindali
Enna nōḍē nī nalidāḍē ॥ 2 ॥
Caraṇa 3
Mandajāsana janani sundara suguṇi
Ninna kandanu nānamma śiriyē
Nī sukha suriyē ॥ 3 ॥
Caraṇa 4
Endigu ennanu pondida ī bhava
Bandhana biḍisendē ninnanu bēḍikoṇḍē ॥ 4 ॥
Caraṇa 5
Dāta gurujagannāthaviṭhalana
Prītiyinda enagē tōrē
Nī enna manegē bārē ॥ 5 ॥
***
Pronunciation Guide
ā, ē, ī, ō, ū: Long vowel sounds (e.g., pāda is pronounced "paa-dhuh", tōrē is "toh-reh").
ś: A soft, palatal "sh" sound made with the tongue near the front roof of the mouth, as in śiriyē ("shri-yeh").
t, d, th, dh: Soft dental consonants made by touching the tip of your tongue directly behind your upper front teeth (tande, dāta, bandhana).
ṭ, ḍ: Sharp, heavy retroflex tongue-clicks against the roof of your mouth (viṭhalana, nōḍē, nalidāḍē).
ḷ: The heavy retroflex 'L' sound native to South Indian languages (ಳ), found here in kēḷuvadenna.
nanamma: This is a combination of nanu (I) + amma (mother), pronounced smoothly together as "nah-num-muh".
***
ಶ್ರೀ ಗುರುಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ (ಸ್ವಾಮಿರಾಯಾಚಾರ್ಯರು, ಅಂಕಿತ: ಗುರುಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲ) ವಿರಚಿತ ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ದೇವಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ರೂಪದ ಕೀರ್ತನೆಯ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಚರಣದ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅರ್ಥ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ದಾಸರು ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ತಾಯಿಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಯ ಬಾವಿಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದು ಅನಾಥನಾಗಿ, ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ತನಗೆ ತಾಯಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೇ ದಾರಿದೀಪ ಎಂದು ಶರಣಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ತಮ್ಮನ್ನು "ನಿನ್ನ ಕಂದ" (ಮಗ) ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ಮಗನನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕೈಬಿಡಲಾರಳು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ, ತನ್ನ ಮೇಲೆ ಕರುಣೆ ತೋರಿ ಸಂಸಾರ ಬಂಧನವನ್ನು ಬಿಡಿಸು ಎಂದು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುವ ಮತ್ತು ತಮಗೆ ದಾತರಾಗಿರುವ (ಜ್ಞಾನದಾತ) ತಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಗುರುಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ತಮಗೆ ದರ್ಶಿಸಿಕೊಡು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಹೃದಯವೆಂಬ ಮನೆಗೆ ದಯಮಾಡಿಸು ಎಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸುಂದರ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ
ಇಂದಿರೆ ನಿನ್ನ ಪಾದ ವಂದಿಸುವ ಎನ್ನ
ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲೆ ಕೇಳುವದೆನ್ನ ಸೊಲ್ಲೆ ॥
ಅರ್ಥ: ಐಶ್ವರ್ಯ ದೇವತೆಯಾದ ಇಂದಿರೆ (ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ), ನಿನ್ನ ಪವಿತ್ರವಾದ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುವ ನನ್ನ ಹೃದಯವೆಂಬ ಮನೆಗೆ (ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ) ಬಂದು ನೀನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನೆಲೆನಿಲ್ಲು. ದೀನನಾದ ನಾನು ಆಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು (ಎನ್ನ ಸೊಲ್ಲೆ) ದಯವಿಟ್ಟು ಆಲಿಸು ತಾಯಿಯೇ.
೧ನೇ ಚರಣ
ಅಂಧಕೂಪದ ಭವ ಸಿಂಧೂವಿನೊಳು
ಬಹುನೊಂದು ನಿನ್ನ ಬೇಡಿಕೊಂಬೆ
ಪಾಲಿಸು ಜಗದಂಬೆ ॥ 1 ॥
ಅರ್ಥ: ಕತ್ತಲೆಯ ಬಾವಿಯಂತಿರುವ (ಅಂಧಕೂಪದ) ಈ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ (ಭವಸಿಂಧೂವಿನೊಳು) ಬಿದ್ದು, ಲೌಕಿಕ ಕಷ್ಟ-ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳಿಂದ ಅತಿಯಾಗಿ ನೊಂದು ಬೆಂದು ಹೋಗಿದ್ದೇನೆ. ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಿನ್ನನ್ನೇ ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಾಯಿಯಾದ ಹೇ ಜಗದಂಬೆ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು (ಪಾಲಿಸು).
೨ನೇ ಚರಣ
ಇಂದಿರೇಶನರಾಣಿ
ಮಂದಭಾಗ್ಯನ ಕರುಣದಿಂದಲಿ
ಎನ್ನ ನೋಡೆ ನೀ ನಲಿದಾಡೆ ॥ 2 ॥
ಅರ್ಥ: ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ (ಇಂದಿರೇಶ) ಆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪಟ್ಟದ ಮಹಾರಾಣಿಯೇ! ಯಾವುದೇ ಪುಣ್ಯದ ಸಂಪತ್ತಿಲ್ಲದ, ಅದೃಷ್ಟಹೀನನಾದ (ಮಂದಭಾಗ್ಯನಾದ) ನನ್ನ ಕಡೆಗೆ ನಿನ್ನ ಕರುಣಾ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹರಿಸು. ನನ್ನ ಹೃದಯ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನೀನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನೆಲೆಸಿ ನಲಿದಾಡು ತಾಯಿಯೇ.
೩ನೇ ಚರಣ
ಮಂದಜಾಸನ ಜನನಿ ಸುಂದರ ಸುಗುಣಿ
ನಿನ್ನ ಕಂದನು ನಾನಮ್ಮ ಶಿರಿಯೆ
ನೀ ಸುಖ ಸುರಿಯೆ ॥ 3 ॥
ಅರ್ಥ: ಕಮಲಾಸನನಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಗೆ ತಾಯಿಯಾದವಳೇ (ಮಂದಜಾಸನ ಜನನಿ - ಬ್ರಹ್ಮನು ಹರಿಯ ನಾಭಿಕಮಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನಾದ್ದರಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಆತನಿಗೆ ತಾಯಿ), ದಿವ್ಯ ಸೌಂದರ್ಯದ ಸಾಕಾರಮೂರ್ತಿಯೇ ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಶಾಲಿಯೇ! ಹೇ ಶ್ರೀದೇವಿಯೇ (ಶಿರಿಯೆ), ನಾನು ನಿನ್ನ ಹೆತ್ತ ಮಗನಂತಿದ್ದೇನೆ (ನಿನ್ನ ಕಂದನು ನಾನು). ತಾಯಿಯಾದ ನೀನು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆನಂದದ ಸುಖದ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಬೇಕು.
೪ನೇ ಚರಣ
ಎಂದಿಗು ಎನ್ನನು ಪೊಂದಿದ ಈ ಭವ
ಬಂಧನ ಬಿಡಿಸೆಂದೆ ನಿನ್ನನು ಬೇಡಿಕೊಂಡೆ ॥ 4 ॥
ಅರ್ಥ: ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನನ್ನನ್ನು ಬೆಂಬಿಡದೆ ಕಾಡುತ್ತಿರುವ, ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಿಂದ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಸಂಸಾರದ ಪಾಶವನ್ನು (ಭವಬಂಧನವನ್ನು) ದಯವಿಟ್ಟು ಕತ್ತರಿಸಿ ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡು ಎಂದು ನಾನು ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.
೫ನೇ ಚರಣ
ದಾತ ಗುರುಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲನ
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎನಗೆ ತೋರೆ
ನೀ ಎನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಾರೆ ॥ 5 ॥
ಅರ್ಥ: ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳಿಗೂ ಸನ್ಮಂಗಲವನ್ನು ಕೊಡುವ ದಾತನಾದ, ನಮ್ಮ ಸದ್ಗುರುಗಳ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಗುರುಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನನಗೆ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿಕೊಡು ತಾಯಿಯೇ. ನೀನು ದಯಮಾಡಿ ನನ್ನ ಮನೆಗೆ (ಅಂತರಂಗಕ್ಕೆ) ಬೇಗನೆ ಬಾರಮ್ಮ.
***
summary and paragraph-wise meaning in English for the beautifully gentle and emotional hymn dedicated to Goddess Lakshmi by Sri Guru Jagannatha Dasa (the pen name of Swamirayacharya, 1837–1918), who signed his works as Guru Jagannatha Vithala.
Summary
In this deeply moving and accessible devotional song, Sri Guru Jagannatha Dasa places Goddess Mahalakshmi in the role of a loving, universal mother. The poet approaches her as an exhausted, helpless child who has fallen into the dark, blinding well of material existence (Samsara) and is battered by worldly miseries.
Holding onto the unshakeable faith that a true mother can never abandon her child, he pleads for her comforting glance to dissolve his karmic attachments. Ultimately, he asks the Divine Mother to enter his home—representing both his life and his innermost consciousness—and gently requests her to grant him the supreme visual realization of his beloved master and savior, Lord Guru Jagannatha Vithala.
Paragraph-wise Meaning
Pallavi (Refrain)
Indire ninna pāda vandisuva enna
Mandiradalli nille kēḷuvadenna solle ||
Meaning: O Goddess of Abundance, Indira (Lakshmi)! Come and stay permanently within the humble temple (mandiradalli) of my heart, as I bow down in deep reverence to your sacred feet. Please incline your ears and listen to the earnest prayerful voice (enna solle) of this poor devotee, O Mother.
Charana 1
Andhakūpada bhava sindhūvinoḷu
Bahunondu ninna bēḍikombe
Pālisu jagadambe || 1 ||
Meaning: Having fallen into this oceanic material existence (bhava sindhu), which is as dark and terrifying as a blind well (andhakupa), I am deeply bruised, aching, and weary. Finding no other rescue, I beg you with all my heart; look after me and protect me, O Mother of the Universe (Jagandambe).
Charana 2
Indirēśanarāṇi
Mandabhāgyana karuṇadindali
Enna nōḍe nī nalidāḍe || 2 ||
Meaning: O crowned Queen of Sri Hari, the Lord of Lakshmi (Indiresha-rani)! Look upon me with absolute tenderness and mercy, for I am entirely unfortunate (manda-bhagya) and lack any real spiritual merit. Come and delightfully reside (nalidade) within my soul.
Charana 3
Mandajāsana janani sundara suguṇi
Ninna kandanu nānamma śiriye
Nī sukha suriye || 3 ||
Meaning: O Mother of Lord Brahma, who is seated on the lotus flower emerging from Vishnu's navel (Mandajasana janani)! O Personification of exquisite divine beauty and noble virtues! O Mother Shiri (Lakshmi), I am your own little child (ninna kandanu nanamma). Please pour a generous downpour of true spiritual happiness and peace (sukha suriye) over my life.
Charana 4
Endigu ennanu pondida ī bhava
Bandhana biḍisende ninnanu bēḍikoṇḍe || 4 ||
Meaning: This agonizing chain of worldly life and constant rebirth (bhava bandhana) has pursued and clung to me since time immemorial. I clasp your hands and pray to you endlessly for one thing alone: please snap these spiritual shackles and liberate me.
Charana 5
Dāta gurujagannāthaviṭhalana
Prītiyinda enage tōre
Nī enna manege bāre || 5 ||
Meaning: O Mother, out of your boundless love, please reveal to me the glorious form of the ultimate Granter of Liberation—our supreme indwelling protector, Lord Guru Jagannatha Vithala. Do come, dear Mother, and walk right into the home of my heart (enna manege bare).
***
Indire ninna pada vandisuva
enna mandiradalli nille keluvadenna solle ||pa||
Andhakupada bhava sindhuvinolu
bahunondu ninna bedikombe
palisu jagadambe ||1||
Indireshanarani
mandabhagyana karunadindali
enna node ni nalidade ||2||
Mandajasana janani sundara suguni
ninna kandanu nanamma siriye
ni sukha suriye ||3||
Endigu ennanu pondida i bhava
bandhana bidisende ninnanu bedikonde ||4||
Data gurujagannathavittalana
pritiyinda enage tore
ni enna manege bare ||5||
***
ಇಂದಿರೆ ನಿನ್ನ ಪಾದ ವಂದಿಸುವ ಎನ್ನ
ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲೆ ಕೇಳುವದೆನ ಸೊಲ್ಲೆ ಪ
ಅಂಧಕೂಪದ ಭವ ಸಿಂಧೂವಿನೊಳು ಬಹು
ನೊಂದು ನಿನ್ನ ಬೇಡಿಕೊಂಬೆ ಪಾಲಿಸು ಜಗದಂಬೆ1
ಇಂದಿರೇಶನರಾಣಿ ಮಂದಭಾಗ್ಯನ ಕರುಣ -
ದಿಂದಲಿ ಎನ್ನ ನೋಡೆ ನೀ ನಲಿದಾಡೆ 2
ಮಂದಜಾಸನ ಜನನಿ ಸುಂದರ ಸುಗುಣಿ ನಿನ್ನ
ಕಂದನು ನಾನಮ್ಮ ಶಿರಿಯೆ ನೀ ಸುಖ ಸುರಿಯೆ 3
ಎಂದಿಗು ಎನ್ನನು ಪೊಂದಿದ ಈ ಭವ
ಬಂಧನ ಬಿಡಿಸೆಂದೆ ನಿನ್ನನು ಬೇಡಿಕೊಂಡೆ 4
ದಾತ ಗುರುಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನ
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಎನಗೆ ತೋರೆ, ನೀ ಎನ್ನ ಮನೆಗೆ ಬಾರೆ 5
***
