ಚ್ಯುತರಹಿತವಾದಂಥ ಗತಿಯ gopala vittala ankita suladi ಸಾಧನ ಸುಳಾದಿ CHYUTARAHITAVAADANTHA GATIYA SADHANA SULADI

ರಾಗ ಹಂಸಾನಂದಿ 

Audio by Mrs. Nandini Sripad

RESTART MOBILE IF AUDIO IS NOT PLAYING  CLICK-> HOME

CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA

or just scroll down for other devaranama

 ಶ್ರೀಗೋಪಾಲದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ  ಸಾಧನ ಸುಳಾದಿ 

(ಶ್ರೀಹರಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ , ಜೀವ ಪಾರತಂತ್ರ್ಯ ವಿಷಯ , ಅನೇಕ ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥ

ವಿಚಾರ, ಹರಿ ಕರ್ತೃತ್ವ ತಿಳಿದು ತಾರತಮ್ಯ ಪಂಚಭೇದವರಿತವರಿಗೆ

ಹರಿಯು ತಾನೊಲಿವ.) 

 ಧ್ರುವತಾಳ 

ಚ್ಯುತರಹಿತವಾದಂಥ ಗತಿಯ ಬೇಕೆಂಬವರಿಗೆ

ಜಿತ ಜ್ಞಾನ ಭಕುತಿ ವಿರಕುತಿಯು ಬೇಕು

ಪತಿವೃತ ತಾನೆಂಬೋದು ಮನಕೆ ಲೇಶ ತಾರದೆ

ಪತಿತನಾಗಿರಬೇಕು ಅಂತರದಿ

ಪತಿತ ಬಾಹ್ಯರ ಕಂಡು ಪರವೆ ಮಾಡದೆ ತನ್ನ

ಮತಿಯಲಿ ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಮೌನ ಧರಿಸಿ

ಅತಿ ಆಯಾಸವು ಬಡದೆ ಅಲ್ಪ ಬಂದರು ತಾ ಪೂ -

ರ್ಣತಿಯನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತುಷ್ಟನಾಗಿ

ಮತಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರ ಮಾಡದೆ ಸಗುಣದಿಂದ

ಅತಿ ವೇಗ ಬಿಡಿಸಿ ನಿರ್ಗುಣಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ

ಹಿತಾಹಿತದಿ ದಾರಿ ವಿವರವನ್ನೆ ಅರಿದು

ಸತಿಸುತರರ ಮನಕೆ ಸಿಕ್ಕದಲೆ

ವ್ಯಥೆ ಬಂದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹರುಷ ಮನಕೆ ತಂದು

ಅತಿಸುಖ ಬಂದಾಗಲೂ ವ್ಯಥಿಯ ತಿಳಿದು

ಸತತ ನಿತ್ಯವಾದ ವಸ್ತ ಆವದು ಅದಕೆ

ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ತಾನು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು

ಸ್ವತಂತ್ರಾಸ್ವತಂತ್ರ ವಿವೇಕವನ್ನೆ ತಿಳಿದ

ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಧೃಡವ ತನ್ನಲ್ಲಿರವ ನೋಡಿ

ಚತುರ ವಿಧ ವುಪಾಯದಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪ

ಚ್ಯುತನಲ್ಲವೆಂದು ತನ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯನರಿತು

ಪತನಾಗೊದೆಲ್ಲ ತನಗೆ ಬಂದ ದೇಹಗಳೆಂದು

ಹಿತ ಮಾಡದೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಮಮತೆ ಬಿಟ್ಟು

ತತುವ ವಿವೇಕ ಜ್ಞಾನ ವುಳ್ಳವನಾಗಿ ಶಾ -

ಶ್ವಿತವೆಂಬ ಜ್ಞಾನ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು

ಕೃತು ಮೊದಲಾದ ಕರ್ಮ ಹರಿ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಸಿದ

ಸ್ಥಿತಿಯನರಿದು ತನ್ನ ಕೃತಿಯ ಮರೆದು

ದ್ವಿತಿಯ ತೃತಿಯು ತತ್ವ ಚತುರವಿಂಶತಿ ದಶ

ತೃತಿಯು ಮಂಡಲ ತತ್ವಭಾಗವರಿದೂ

ಅತಿ ದೂರನಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ತತು ವಿಲಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಜಡವಸ್ತುವಿನಕಿಂತ

ಶತಗುಣ ವಿಲಕ್ಷಣನೆಂದು ಮತಿ ಮಾತ್ರದದರಲ್ಲಿ

ಸತತ ತಾನಾಗೆ ಶಾಶ್ವತ ವಸ್ತವಿನ್ನು

ಜಿತವಾಗಿ ಪಿಡಿದುಕೊಂಡು ಪತಿತಪಾವನನಾದ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲನಲ್ಲಿ 

ರತಿ ವುಳ್ಳವನಾದರೆ ಪಥ ಪೊಂದುವನು ಗತಿಗೆ ॥ 1 ॥ 

 ಮಟ್ಟತಾಳ 

ಪ್ರಥಮ ಸಾಧನ ಜೀವ ಅಸ್ವತಂತ್ರ

ದ್ವಿತಿಯ ಸಾಧನ ಹರಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ಮೃತಿ

ತೃತಿಯ ಸಾಧನ ಜಡ ಚೇತನ ಜ್ಞಾನ

ಚತುರ ಸಾಧನ ಪೂರ್ಣ ಅಪೂರ್ಣವು

ಮತಿ ಇಂದಲಿ ಇದನೆ ಮತ್ತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು

ಶತ ಸಾಹಸ್ರವು ಆಗಿ ಸಾಧನ ಕಾಣಿಪವು

ಸತುವ ಜೀವ ಮಾತ್ರಕ್ಕೀ ಸಾಧನ ಹೊರ್ತು

ಗತಿ ಆಗದು ಕಾಣೊ ಎಷ್ಟು ಸಾಧನ ಮಾಡೆ

ಗತಿ ಅಗತಿ ಗಮನ ಸ್ವರ್ಗ ನರಕಗಳಲಿ

ಮಿತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಪುನಹಾ ಸುತ್ತುತಲೆ ಇರುವ

ಚ್ಯುತದೂರ ಚಲುವ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ 

ಸ್ವತಃ ವೊಲಿದರೆ ವೊಲಿವ ಯತನಕ್ಕಗೋಚರಾ ॥ 2 ॥ 

 ರೂಪಕತಾಳ 

ಕರ್ತು ನಾನೆಂದರೆ ದೋಷ ಫಲವು ಪ್ರಾಪ್ತಿ

ಕರ್ತುನಲ್ಲೆಂದರೆ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಫಲವಿಲ್ಲ

ವ್ಯರ್ಥ ಸುಮ್ಮನಿಪ್ಪುವದಕ್ಕಿಂತ ಜಡನಲ್ಲ

ಕರ್ತ ಜೀವೆಂಬುವದು ಶ್ರುತಿ ಸ್ಮೃತಿಗಳಲಿ ಸಿದ್ಧಾ

ಕರ್ತ ಜೀವೆಂಬುವದು ಜೀವ ಸ್ವಾಧೀನಲ್ಲಾ

ಕರ್ತು ನಿಷ್ಠಾ ಧರ್ಮ ಕೊಟ್ಟರಿವರಿಗೆ ಉಂಟು

ಕೊರ್ತೆ ಮಾಡುವನಲ್ಲ ಕೊಟ್ಟ ಕರ್ತುತ್ವಂನ್ಯಾ

ನಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜೀವಕ್ಹತ್ತಿ ತಾ ಇಪ್ಪದು

ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಬಂದರೆ ಅರಿವಾ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಬರದಿರೆ ಮರೆವ

ಗಾತ್ರ ಹಸಿದರೆ ಅಳುವ ಗಾತ್ರ ತುಂಬಲು ನಲಿವಾ

ಕೀರ್ತಿ ಅಪಕೀರ್ತಿ ತನ್ನದೆಂದ್ಹಿಗ್ಗುವಾ

ವ್ಯರ್ಥ ಇದರಿಂದ ಆನಂದ ಆಚರಿಸುವ

ಸ್ವಾರ್ಥ ಸುಖವನರಿಯಾ ಹರಿ ಕರ್ತುಕನಾಗಿ

ಸ್ಫೂರ್ತಿ ತಂದಿತ್ತರೆ ಸುಖವೆ ಬಡುವಾ

ಮರ್ತರೆ ಮರೆವುವನು ಸ್ವಾರ್ಥ ಪುಟ್ಟದೊ ಹರಿಯು ತಿಳಿಸದಿರಲು

ಕರ್ತು ಕಾರ್ಯತಾ ವಿಷ್ಣು ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ 

ಪಾತ್ರಪಾತ್ರವರಿತು ಫಲವನೀವಾ ॥ 3 ॥ 

 ಝಂಪೆತಾಳ 

ಅನಾದಿ ಇಂದಲೆ ಹರಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ

ನಾನಾ ಜೀವರಲಿ ವಿವರ ಮಾಡಿ ಇಟ್ಟಿರುವ

ತಾನು ಅಭೇದನಾಗಿ ಸರ್ವಂತರದಿದ್ದು

ನ್ಯೂನಾಧಿಕವೆನಿಪಾ ಅಧಿಕಾರಾನುಸಾರ

ಶ್ರೀನಾರಿಯಲ್ಲಿ ಶತಸಹಸ್ರ ಭಾರವು ನಿಟ್ಟ

ಅನಿಲಾನಲ್ಲಿ ಶತವು ಇಟ್ಟು

ತಾನು ಇಟ್ಟನು ರುದ್ರನಲ್ಲಿ ತದರ್ಧವು

ನ್ಯೂನ ಇದರೊಳಗರ್ಧ ಇಂದ್ರಗಿತ್ತಾ

ಅನಿಮಿಷ ಗಂಧರ್ವ ಋಷಿ ಕ್ಷಿತಿಪರರು ಕ್ರ -

ಮಾನುಸಾರವು ಇತ್ತಾ ಮಾನುಷ್ಯರಿಗೆ

ಏನಿತ್ತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ತಾನೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು

ನಾನಾ ಪರಿಯನಾಟಾನಾಡಿಸುವ

ಆನಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಗೋಣಿಯ ಹೊರಿಸುವಾ

ಹೇನಿನಲ್ಲಿದ್ದರು ತೃಣವು ಭಾರಾ

ಇನಿತಿಘೆಚ್ಚಿಗೊಡ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ

ತಾನು ಸಮ ಸರ್ವತ್ರ ದ್ರವ್ಯಪೂರ್ಣ

ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯಗೊಡದೆ ತನ್ನ

ತಾನು ಬಡಿದಾಡಿಸುವ ಜೀವಿಗಳನ

ತಾನು ಜ್ಞಾನ ಬಲ ಪೂರ್ಣನು ಆದರು

ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯ ಅರಿತು ಚರಿಯ ಮಾಳ್ಪ

ಆನಂದ ಸುಖಸಾಂದ್ರ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ 

ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದೀಗೆ ತಿಳಿಯಪಡುವಾ ॥ 4 ॥ 

 ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ 

ನೋಡು ಕರ್ಮಗಳಿನ್ನು ಅನಂತವಾಗ್ಯುಂಟು

ಮಾಡಿ ಪೂರೈಪದೆ ಅಂತೆ ಇಲ್ಲ

ಮಾಡಿದೆನೆಂಬ ಅಹಂಕಾರ ಬಂದೊದಗಿದರೆ

ಮಾಡಿದವು ನಷ್ಟ ಮೇಲಿನ್ನು ದೋಷಾ

ಮಾಡದಿಪ್ಪವೆ ನಡಿಯದ ಕರ್ಮ ಮಾಡೋದಕಿಂತ

ಮೂಢನಾಗಿಪ್ಪುವದೆ ಜಡನು ಲೇಸು

ನೋಡು ಸಕಲ ಕರ್ಮ ಆವಾದರೊಳು ಅಡಕ

ಮಾಡಿದರೆ ಪುರುಷ ಕೊಡುವಂಥದೂ

ಮಾಡು ಹರಿಕಥಾ ಶ್ರವಣಾಖ್ಯ ಕರ್ಮವು ಮನಕೆ

ಕೂಡಿದರೆ ಪುನಹ ಪುನಹ ಮಾಡಬೇಕೊ

ಮಾಡಿದಂತೆ ಮನನ ಮಾಡಿ ಮನದಲ್ಲಿ ಗುರುತು

ಮಾಡಬೇಕಿನ್ನು ಮಹಾ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ

ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಸುವಂಥ ಹರಿಯ ತಿಳಿದರೆ ಕೈಯ್ಯ

ಗೂಡುವದು ಒಂದಕಾನಂತ ತಿಳಿಪಾ

ಮಾಡಿ ಮಾಡಿ ಹೀಗೆ ಅರ್ಪಣ ಬುದ್ಧಿಯಲಿ

ಮಾಡದೆ ಕರ್ಮ ಫಲ ಕೊಡುವವಲ್ಲಾ

ನೋಡು ಒಂದು ಜನ್ಮ ಶ್ರವಣವ ಮಾಳ್ಪ

ನೋಡು ಒಂದು ಜನ್ಮ ಮನನ ಮಾಳ್ಪ

ನೋಡು ಶತ ಜನ್ಮವು ನಿಧಿಧ್ಯಾಸವು ಮಾಡಿ

ನೋಡುವ ಸಂಪ್ರಜ್ಞಾ ಸ್ಥಿತದಿ ಹರಿಯ

ಮಾಡುವನು ಆಮೇಲೆ ಅಸಂಪ್ರಾಜ್ಞ ಸಮಾಧಿ

ಕೂಡುವನು ಅನ್ಯ ಎಚ್ಚರವ ಮರೆದು

ನೋಡುವ ಜನರಿಗೆ ಜಡನಂದದಿ ಕಾಂಬಾ

ಮಾಡನು ಬಾಹಿರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮನವಾ

ಪಾಡಿದವರ ಪ್ರಾಣ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ 

ನೀಡುವನು ಗತಿ ಅವರ ಯೋಗ್ಯತರಿತು ॥ 5 ॥ 

 ಅಟ್ಟತಾಳ 

ತಿಳುವನಾಗಲಿ ಬೇಕು ತನಗಿಂದುತ್ತಮರಿಂದ

ತಿಳಿದಾಡುತಿರಬೇಕು ತನ್ನ ಸಮಾನಿಕರಿಂದ

ತಿಳಿಯ ಪೇಳಲಿಬೇಕು ತನಗಿಂದವರಾರಿಗೆ

ತಿಳಿದವರವರ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅರಿದಿನ್ನು

ತಲೆವಾಗಿ ಸತ್ವರಿಗಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸು -

ತಲಿರಬೇಕು ಚಲಿಸದೆ ನೀಚರ್ಗೆ

ಆಲ್ಪರಿಯದೆ ಅರ್ಧ ಬಲವಂತರ ಕಂಡು

ಹಳಿದು ತನ್ನ ನಿಜ ಬಡತನ ಪೇಳದೆ

ಘಳಿಸಿ ದ್ರವ್ಯದಿ ಪೂಜೆ ಹರಿಯ ಒಲಿಸೆನೆಂಬ

ಕಳವಳವನು ಬಿಟ್ಟು ಮಲರಹಿತನಾಗಿ

ಸಲಿಲದಿಂದಲೆ ಹರಿ ಸಂತೋಷ ಬಡಿಸಿನ್ನು

ಕಿಲಿಕಿಲಿ ನಗುತಲಿ ದುಷ್ಟರ ಎದುರಿಗೆ

ಶಿಲುಕದೆ ಅವರಿಂದರ್ಚನೆ ಒಮ್ಮೆ ಆದರೂ

ಬಲ ರಹಿತರ ಬಳಿಯಲಿ ಇದ್ದ ತನ್ನ ಭಾಗ

ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಹರಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿ

ಜಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಮಲದಂತೆ ಸಂಸಾರ

ಸುಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕದೆ ಬಯಲಿಗೆ ಬೀಳೊ ಬಗೆ ಇದೇ

ಮಲತಮಲ್ಲರ ಗಂಡ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ 

ಸುಲಭನು ಈ ಪರಿ ತಿಳಿವಿಕಿದ್ದವಗೆ ॥ 6 ॥ 

 ಆದಿತಾಳ 

ದ್ವೇಷಿಯಾದವರಿಗೆ ದ್ವೇಷಿಯಾಗಿರುವ

ದಾಸನಾದವರಿಗೆ ಪೋಷಿಯಾಗಿರುವ

ದೋಷರಹಿತನೆನ್ನೆ ದೋಷ ಕೆಡಿಸುವ

ನಾಶರಹಿತನೆನ್ನೆ ನಾಶ ದೇಹವನೀಯಾ

ದೋಷಕ್ಕೆ ಕ್ಲೇಶ ತಾ ಉಣಿಸಿ ಬಿಡುವದು

ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ದುಃಖ ಶಾಶ್ವಿತವೆಂದೆಂದು

ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಪ್ರಭೇದ ನಾನಾ ಬಗೆ ಉಂಟು

ದೋಷವಲ್ಲದೆ ನೋಡು ಅನೃತವೆಂಬೋದು

ಈ ಸಮಸ್ತ ಜನ ಬಿಡದಲೆ ಆಡೋದು

ನಾಶವಿಲ್ಲದ ಛೇದ್ಯ ಭೇದ್ಯ ಜೀವರಿಗಿತ್ತ

ನಾಶನಾದೆನಲ್ಲ ಯೆಂದಳುವದು ತಾನು

ಮೃಷ ಕಾಣತ್ವಾದಿಗಳನೆಲ್ಲ ತನಗೆ

ಶಾಶ್ವಿತವೆಂದು ತಾ ಕ್ಲೇಶವ ಬಡುವದು

ನಾಶ ತಿಳಿದು ತನ್ನ ತಾನೆವೆ ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು

ಮೋಸ ಹೋಗುವ ತನ್ನ ವಾಸಿಯಾ ಅರಿಯದಾ

ದೋಷ ಇನ್ನಿದರಿಂದೆ ಹೇಸಿ ಸಂಸಾರದಿ

ಬೇಸರದಲೆ ಇದ್ದು ಬೆಂದು ಬೆಂಡಾಗುವ

ಏಸೇಸು ಜನುಮವು ಬಂದರು ದುರ್ವಿಷಯ -

ದಾಸಿಯ ಬಿಡದಲೆ ಲೇಸು ದೊರಿಯದಿನ್ನು

ಶ್ರೀಶನ ಕರುಣವು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತೆ

ಏಸೇಸು ಜನುಮದಿ ಮಾಡಿದಘವು ತೂಲ -

ರಾಶಿಗೆ ವನ್ಹಿ ಸ್ಪರ್ಶವಾದಂತೆ ವಿ -

ನಾಶನವಾಗೋವು ದೋಷಕಾರ್ಯಗಳೆಲ್ಲ

ಭಾಸುರ ಮೂರುತಿ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ 

ಶಾಶ್ವತನಾಗಿನ್ನು ಸಾಕುವ ಬಿಡದೆ ॥ 7 ॥ 

 ಜತೆ 

ಹರಿ ಕರ್ತೃತ್ವ ತಿಳಿದು ತಾರತಮ್ಯ ಪಂಚಭೇದ

ಅರಿದವರಿಗೆ ವೊಲಿವ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ॥

***

1. Dhruva Tāla

chyutarahitavādaṇtha gatiya bēkembavarige

jita jñāna bhakuti virakutiyu bēku

pativruta tānembōdu manake lēsha tārade

patitanāgirabēku antaradi

patita bāhyara kaṇḍu parave māḍade tanna

matiyali tiḷidukoṇḍu mauna dharisi

ati āyāsavu baḍade alpa bandaru tā pū -

rṇatiyanu māḍikoṇḍu tuṣhṭanāgi

mati eraḍu prakāra māḍade saguṇadinda

ati vēga biḍisi nirguṇake nillisi

hitāhitadi dāri vivaravanne aridu

satisutarara manake sikkadale

vyathe banda kāladalli haruṣha manake tandu

atisukha bandāgalū vyathiya tiḷidu

satata nityavāda vasta āvadu adake

pratibimba tānu endu tiḷidukoṇḍu

svatantrāsvatantra vivēkavanne tiḷida

svātantrya dhṛụḍhava tannallirava nōḍi

chatura vidha vupāyadinda tanna svarūpa

chyutanallavendu tanna sthitiyanaritu

patanāgōdella tanage banda dēhagaḷendu

hita māḍade allalli mamate biṭṭu

tatuva vivēka jñāna vuḷḷavanāgi śhā -

ṣhvitavemba jñāna saṁsāradalli biṭṭu

kṛụtu modalāda karma hari māḍi māḍisida

sthitiyanaridu tanna kṛụtiya maredu

dvitīya tṛụtīyu tatva chaturaviṁśhati daśha

tṛụtīyu maṇḍala tatvabhāgavaridū

ati dūranāgi adakke tatu vilakṣhaṇa tanna

jaḍavastuvinakiṁta shataguṇa vilakṣhaṇanendu

mati mātradadaralli satata tānāge

śhāśhvata vastuvinnu jitavāgi piḍidukoṇḍu

patitapāvananāda gōpālaviṭṭhalanalli

rati vuḷḷavanādare patha ponduvanu gatige

2. Matṭa Tāla

prathama sādhana jīva asvatantra

dvitīya sādhana hari svatantra smṛụti

tṛụtīyu sādhana jaḍa chētana jñāna

chatura sādhana pūrṇa apūrṇavu

mati indali idane matte vistarisa lu

shata sāhasravu āgi sādhana kāṇipavu

satuva jīva mātrakki sādhana hortu

gati āgadu kāṇo eṣhṭu sādhana māḍe

gati agati gamana svarga narakagaḷali

miti illade punahā suttutale iruva

chyutadūra chaluva gōpālaviṭṭhala

svataḥ volidare voliva yatanakkagōcharā

3. Rūpaka Tāla

kartu nānendare dōṣha phalavu prāpti

kartunallendare sādhanakke phalavilla

vyartha summanippuvadakkinta jaḍanalla

karta jīvembuvadu śhruti smṛụtigaḷali siddhā

karta jīvembuvadu jīva svādhīnallā

kartu niṣhṭhā dharma koṭṭarivarige uṇṭu

korte māḍuvanalla koṭṭa kartutvannyā

niṣhṭhavāgi jīvakhatti tā ippadu

spūrti bandare arivā spūrti baradire mareva

gātra hasidare aḷuva gātra tumbalu nalivā

kīrti apakīrti tannadendhigguvā

vyartha darinda ānanda ācharisuva

svārtha sukhavanariyā hari kartukanāgi

sphūrti tandittare sukhe va baḍuvā

martyare marevuvanu svārtha puṭṭado hariyu tiḷisadiralu

kartu kāryatā viṣhṇu gōpālaviṭṭhala

pātrapātravariṭu phalavanīvā

4. Jhampe Tāla

anādi indale hari tanna svātāntrya

nānā jīvarali vivara māḍi iṭṭiruva

tānu abhēdanāgi sarvantaradiddu

nyūnādhika venipā adhikārānusāra

śhrīnāriyalli shatasahasra bhāravu niṭṭa

anilānalli shatavu iṭṭa

tānu iṭṭanu rudranalli tadardhavu

nyūna idaroḷagardha indragittā

animiṣha gandharva ṛụṣhi kṣhitipararu kra -

mānusāravu ittā mānuṣhyarige

ēnitta svātāntrya tāne iṭṭukoṇḍu

nānā pariyānāṭānāḍisuva

āniyalli iddu gōṇiya horisuvā

hēninallidda rū tṛụṇavu bhārā

initighechchigoḍa allalli svātāntrya

tānu sama sarvatra dravyāpūrṇa

prāṇigaḷige mātra tiḷiyagoḍade tanna

tānu baḍidāḍisuva jīvigaḷana

tānu jñāna bala pūrṇanu ādaru

prāṇigaḷa sthitiya aritu chariya māḷpa

ānanda sukhasāndra gōpālaviṭṭhala

jñānigaḷindīge tiḷiyapaḍuvā

5. Trividita Tāla

nōḍu karmagaḷinnu anantavāgyuṇṭu

māḍi pūraipade ante illa

māḍideneṁba ahaṁkāra bandoḍagidare

māḍidavu naṣhṭha mēlinnu dōṣhā

māḍadippave naḍiyada karma māḍōdakinta

mūḍhanāgippuvade jaḍanu lēsu

nōḍu sakala karma āvādaroḷu aḍaka

māḍidare puruṣha koduvaṇthadū

māḍu harikathā śhravaṇākhya karmavu manake

kūḍidare punaha punaha māḍabēko

māḍidante manana māḍi manadalli gurutu

māḍabēkinnu mahā śhraddheyinda

māḍi māḍisuvaṇtha hariya tiḷidare kaiyya

gūḍuvadu ondakānanta tiḷipā

māḍi māḍಿಗೆ hīge arpaṇa buddhiyali

ಮಾಡದೆ karma phala koduva vallā

nōḍu ondu janma śhravaṇava māḷpa

nōḍu ondu janma manana māḷpa

nōḍu shata janmavu nididhyāsavu māḍi

nōḍuva saṁprajñā sthitadi hariya

māḍuvanu āmēle asaṁprājña samādhi

kūḍuvanu anya echcharava maredu

nōḍu va janarige jaḍanandadi kāmbā

māḍanu bāhira viṣhayadalli manavā

pāḍidavara prāṇa gōpālaviṭṭhala

nīḍuvanu gati avara yōgyataritu

6. Atṭa Tāla

tiḷuvanāgali bēku tanaginduttamarinda

tiḷidāḍutirabēku tanna samānikarinda

tiḷiya pēlalibēku tanagindavarārige

tiḷidavaravara sthitigaḷu aridinnu

talevāgi satvarigabhimukhavāgi sañcharisu -

talirabēku chalisade nīcharga‌e

alpariyade ardha balavantara kaṇḍu

haḷidu tanna nija baḍatana pēḷade

ghaḷisi dravyadi pūje hariya oliseneṁba

kaḷavaḷavanu biṭṭu malarahitanāgi

saliladindale hari santōṣha baḍisinnu

kilikili nagutali duṣhṭara edurige

śhilukade avarinda rchane omme ādarū

bala rahitara baḷiyali idda tanna bhāga

tiḷidukoṇḍu harige arpaṇe māḍi

jaladalli idda kamaladante saṁsāra

suḷige sikkade bayalige bīḷo bage idē

malatamallara gaṇḍa gōpālaviṭṭhala

sulabhanu ī pari tiḷivikkiddavage

7. Ādi Tāla

dvēṣhiyādavarige dvēṣhiyāgiruva

dāsanādavarige pōṣhiyāgiruva

dōṣharahitanenne dōṣha keḍisuva

nāśharahitanenne nāśha dēhavanīyā

dōṣhakke klēśha tā uṇisi biḍuvadu

dvēṣhakke duḥkha śhāśhvita vendendu

dvēṣhakke prabhēda nānā bage uṇṭu

dōṣhavallade nōḍu anṛutavembōdu

ī samasta jana biḍadale āḍōdu

nāśhavillada chhēdhya bhēdhya jīvarigitta

nāśhanādenalla yendaḷuvadu tānu

mṛụṣha kāṇatvādigaḷanella tanage

śhāśhvata vendu tā klēśhava baḍuvadu

nāśha tiḷidu tanna tāneve bhēdisikoṇḍu

mōsa hōguva tanna vāsiyā ariyadā

dōṣha innidadrinde hēsi saṁsāradi

bēsaradale iddu bendu beṇḍāguva

ēsēsu janumavu bandaru durviṣhaya -

dāsiyā biḍadale lēsu doriyadinnu

śhrīśhana karuṇavu saṁpādisalāyite

ēsēsu janumadi māḍidaghavu tūla -

rāśhige vanhi sparshavādante vi -

nāśhanavāgōvu dōṣhakāryagaḷella

bhāsura mūrti gōpālaviṭṭhala

śhāśhvatanāginnu sākuva biḍade

8. Jate

hari kartṛụtva tiḷidu tāratamya pañchabhēda

aridavarige voliva gōpālaviṭṭhala

***

Pronunciation Key

Vowel Marks (ā, ē, ī, ō, ū): Elongate these sounds (e.g., gatiya bēku is pronounced "ga-thi-ya bay-koo", dāri as "daa-ree").

Retroflex Consonants (ḷ, ṇ, ṭ, ḍ): Curl your tongue backward against the roof of the mouth (e.g., suḷādi sounds like "su-rlaa-dee").

Aspirated Blends (th, dh, bh): Breathe out firmly on the consonant (e.g., bhakuti as "b-ha-ku-thee", dhṛụḍhava as "d-hru-d-ha-va").

Vowel Shortness: Unmarked vowels like "a" sound short like the "u" in "but" (e.g., hari is pronounced "hu-ree").

Nasal Blends (ṁ, ṅ): Pronounce as a soft humming or trailing nasal sound trailing the vowel (e.g., saṁsāra as "sum-saa-ra").

***

ಶ್ರೀಗೋಪಾಲದಾಸರು ವಿರಚಿಸಿದ ಈ "ಸಾಧನ ಸುಳಾದಿ" ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ (ಮಾಧ್ವ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ) ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ದಾರಿ, ಭಗವಂತನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಜೀವದ ಪಾರತಂತ್ರ್ಯ (ಅಸ್ವತಂತ್ರತೆ) ಮತ್ತು ಸಂಸಾರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನಿಮ್ಮ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ, ಮೊದಲು ಇಡೀ ಸುಳಾದಿಯ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು (Summary) ನೀಡಿ, ನಂತರ ಪ್ರತಿ ಚರಣದ (ಪ್ಯಾರಾವಾರು) ಅರ್ಥವನ್ನು ಸರಳ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

1. ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶ (Summary)

ಈ ಸಾಧನ ಸುಳಾದಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ—ಜೀವನು ಮುಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಸದ್ಗತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವುದು.

ಹರಿ ಸರ್ವೋತ್ತಮತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವ ಪಾರತಂತ್ರ್ಯ: ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನೊಬ್ಬನೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕರ್ತೃ. ಜೀವನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅಧೀನ (ಅಸ್ವತಂತ್ರ). ನಾವು ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ನಾವೇ ಕರ್ತರಲ್ಲ, ಭಗವಂತನೇ ನಮ್ಮ ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಜ್ಞಾನವಿರಬೇಕು.

ಸಾಧನೆಯ ಚತುರ್ವಿಧ ಮಾರ್ಗ: ಜೀವನು ಅಸ್ವತಂತ್ರ, ಹರಿಯೇ ಸ್ವತಂತ್ರ, ಜಡ ಮತ್ತು ಚೇತನಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯುವುದು, ಹಾಗೂ ಭಗವಂತನು ಪೂರ್ಣ-ಜೀವನು ಅಪೂರ್ಣ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಸಾಧನೆ.

ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಪಂಚಭೇದ: ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಐದು ಪ್ರಕಾರದ ಭೇದಗಳನ್ನು (ಪಂಚಭೇದ) ಅರಿತು, ಸುಖ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ಸಮನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾ, ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ತಾವರೆಯ ಎಲೆಯ ಮೇಲಿನ ನೀರಿನಂತೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರಬೇಕು.

ಫಲಶೃತಿ: ಯಾರು ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಶ್ರೀಗೋಪಾಲವಿಠಲನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳ ಪಾಪಗಳು ಹತ್ತಿಯ ರಾಶಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಂತೆ ಸುಟ್ಟು ಭಸ್ಮವಾಗಿ, ಅವರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

2. ಅರ್ಥ (Verse-by-Verse Meaning)

1. ಧ್ರುವತಾಳ

ಅರ್ಥ: ಶಾಶ್ವತವಾದ ಹಾಗೂ ಮೋಕ್ಷ ರೂಪದ ಉತ್ತಮ ಗತಿಯನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ವೈರಾಗ್ಯ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಲವಾದ ಭಕ್ತಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಸಾಧಕನಾದವನು ತಾನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪತಿವ್ರತೆಯಂತೆ ನಿಷ್ಠನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅಹಂಕಾರವನ್ನೂ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತರಬಾರದು. ಒಳಗಣ್ಣಿನಿಂದ ತಾನು ದೀನ (ಪತಿತ) ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕು. ಹೊರಗಿನ ದುಷ್ಟರನ್ನು ನೋಡಿ ದ್ವೇಷಿಸದೆ, ತನ್ನ ಬುದ್ಧಿಯಲ್ಲೇ ಭಗವಂತನನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಮೌನವಾಗಿರಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚು ಆಯಾಸ ಪಡದೆ, ತನಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಅಲ್ಪದಲ್ಲೇ ತೃಪ್ತಿ ಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಚಂಚಲಗೊಳಿಸದೆ, ಭಗವಂತನ ಸಗುಣ ರೂಪದಿಂದ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ ನಿರ್ಗುಣ (ಪ್ರಾಕೃತ ಗುಣರಹಿತ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು. ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿ-ಮಕ್ಕಳ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಬಾರದು. ಕಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ನೊಂದುಕೊಳ್ಳದೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿರಬೇಕು, ಸುಖ ಬಂದಾಗ ಇದು ಅಶಾಶ್ವತ ಎಂದು ಕಷ್ಟವನ್ನು ನೆನೆಯಬೇಕು. ಭಗವಂತನೇ ನಿತ್ಯವಾದ ವಸ್ತು, ತಾನು ಅವನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ಭಗವಂತನೇ ಸ್ವತಂತ್ರ, ತಾನು ಅಸ್ವತಂತ್ರ ಎಂಬ ವಿವೇಕವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಾವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಕೇವಲ ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೊರತು ಆತ್ಮಕ್ಕಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಮಮತೆಯನ್ನು ಬಿಡಬೇಕು. ಯಾಗ-ಯಜ್ಞಗಳ ಮೊದಲಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಹರಿಯೇ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಚತುರ್ವಿಂಶತಿ (24) ತತ್ವಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅರಿತು, ತಾನು ಜಡವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ಹಾಗೂ ಭಗವಂತನು ತನಗಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಇಂತಹ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪತಿತಪಾವನನಾದ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಇಟ್ಟರೆ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

2. ಮಟ್ಟತಾಳ

ಅರ್ಥ: ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ:

ಮೊದಲನೆಯದು: ಜೀವನು ಅಸ್ವತಂತ್ರ (ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅಧೀನ) ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು.

ಎರಡನೆಯದು: ಶ್ರೀಹರಿಯೇ ಸರ್ವಸ್ವತಂತ್ರ ಎಂಬ ಸ್ಮರಣೆ.

ಮೂರನೆಯದು: ಜಡ (ಜೀವವಿಲ್ಲದ್ದು) ಮತ್ತು ಚೇತನ (ಜೀವವಿರುವುದು) ವಸ್ತುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯುವುದು.

ನಾಲ್ಕನೆಯದು: ಭಗವಂತನು ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಪೂರ್ಣ, ಜೀವನು ಅಪೂರ್ಣ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದು.

ಈ ನಾಲ್ಕು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ ಹೋದರೆ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಸಾಧನೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಸತ್ತ್ವಗುಣದ ಜೀವಿಗೆ ಈ ಸಾಧನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಸ್ವರ್ಗ-ನರಕಗಳ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಸುತ್ತುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಯತ್ನಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದ ಚಲುವನಾದ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನು ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಒಲಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಮುಕ್ತಿ ಸಾಧ್ಯ.

3. ರೂಪಕತಾಳ

ಅರ್ಥ: "ನಾನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" (ಅಹಂಕಾರ) ಎಂದರೆ ದೋಷ ಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಕರ್ಮಫಲ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. "ನಾನೇನೂ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತರೆ ಸಾಧನೆಗೆ ಫಲ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ; ಏಕೆಂದರೆ ಜೀವನು ಜಡವಸ್ತುವಲ್ಲ. ಜೀವನು ಕರ್ತೃ (ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವನು) ಹೌದು ಎಂದು ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಆ ಕರ್ತೃತ್ವ ಅವನ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿಲ್ಲ!

ಭಗವಂತನು ಕೊಟ್ಟಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಜೀವ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲ. ಬುದ್ಧಿ ಪ್ರೇರಣೆ ಬಂದರೆ ಜೀವಿಗೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ, ಪ್ರೇರಣೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮರೆತುಹೋಗುತ್ತದೆ. ದೇಹ ಹಸಿದಾಗ ಅಳುತ್ತಾನೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದಾಗ ನಗುತ್ತಾನೆ. ಕೀರ್ತಿ-ಅಪಕೀರ್ತಿ ತನ್ನದೇ ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಭಗವಂತನೇ ಒಳಗೆ ನಿಂತು ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಕೊಟ್ಟರೆ ಮಾತ್ರ ನಮಗೆ ಸುಖ ಸಿಗುವುದು. ಹರಿಯು ತಿಳಿಸದಿದ್ದರೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಾರ್ಥದ ಸುಖವೂ ತಿಳಿಯದು. ಗೋಪಾಲವಿಠಲನೇ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತೃ, ಅವನು ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು (ಪಾತ್ರ-ಅಪಾತ್ರ) ಅರಿತು ಫಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

4. ಝಂಪೆತಾಳ

ಅರ್ಥ: ಅನಾದಿ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಶ್ರೀಹರಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಂಚಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಒಳಗೂ ಇದ್ದರೂ ಲಿಪ್ತನಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯಲ್ಲಿ (ಶ್ರೀನಾರಿ) ಅಪಾರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಿಟ್ಟರೆ, ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ ದೇವರಲ್ಲಿ (ಅನಿಲ) ನೂರು ಪಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು, ರುದ್ರದೇವನಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧವನ್ನು, ಇಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಅದರ ಅರ್ಧವನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ದೇವತೆಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಋಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಾನುಸಾರವಾಗಿ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟು, ತಾನೇ ಸೂತ್ರಧಾರನಾಗಿ ನಾಟಕವಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

ಆನೆಯಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ಗೋಣಿಚೀಲದ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರಿಸುವವನೂ ಅವನೇ, ಹೇನಿನಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಸಣ್ಣ ಹುಲ್ಲುಕಡ್ಡಿಯೂ ಭಾರವೆನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವವನೂ ಅವನೇ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಅವನೇ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಅರಿವು ನೀಡದೆ, ಅವರವರ ಕರ್ಮದಂತೆ ಬಡಿದಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಲದಿಂದ ಪೂರ್ಣನಾದ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನ ಈ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಅರಿಯಬಲ್ಲರು.

5. ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ

ಅರ್ಥ: ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ಮಗಳು ಅನಂತವಾಗಿವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಲು ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. "ನಾನೇ ಮಾಡಿದೆ" ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರ ಬಂದರೆ ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯವೆಲ್ಲ ನಾಶವಾಗಿ ಪಾಪ ಸುತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಂದು ಕರ್ಮ ಮಾಡದೆ ಸುಮ್ಮನಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಹರಿಕಥಾ ಶ್ರವಣ (ಕೇಳುವುದು) ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಪ್ಪಿದರೆ ಅದನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಮಾಡಬೇಕು.

ಕೇಳಿದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮನನ (ಧ್ಯಾನ) ಮಾಡಬೇಕು. ಮಾಡುವವನು ಮತ್ತು ಮಾಡಿಸುವವನು ಹರಿಯೇ ಎಂದು ತಿಳಿದರೆ, ಒಂದು ಕರ್ಮವೇ ಅನಂತ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕರ್ಮಫಲವನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸದಿದ್ದರೆ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಧಕನು ಒಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣ, ಇನ್ನೊಂದು ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಮನನ, ನೂರಾರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿಧಿಧ್ಯಾಸನ (ಧ್ಯಾನ) ಮಾಡಿ ಭಗವಂತನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ (ಸಂಪ್ರಜ್ಞಾ ಸಮಾಧಿ) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆಮೇಲೆ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮರೆತು ಅಸಂಪ್ರಜ್ಞಾ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತಾನೆ. ಹೊರಗಿನ ಜನರಿಗೆ ಇವನು ಜಡನಂತೆ (ಹುಚ್ಚನಂತೆ) ಕಂಡರೂ, ಇವನ ಮನಸ್ಸು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನು ಸದ್ಗತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.

6. ಅಟ್ಟತಾಳ

ಅರ್ಥ: ಸಾಧಕನಾದವನು ತನಗಿಂತ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರಾದವರಿಂದ ತತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ತನ್ನ ಸಮಾನರಾದ ಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತಾ ಇರಬೇಕು. ತನಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇರುವವರಿಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡಬೇಕು. ತಲೆಬಾಗಿ ಸಜ್ಜನರ ಜೊತೆಗಿರಬೇಕು, ದುಷ್ಟರಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕು. ತನ್ನ ಬಡತನವನ್ನು ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಇರಬಾರದು. "ತುಂಬಾ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಹರಿ ಒಲಿಯುತ್ತಾನೆ" ಎಂಬ ಕಳವಳ ಬಿಟ್ಟು, ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಬಟ್ಟಲು ನೀರನ್ನು (ಸಲಿಲ) ಕೊಟ್ಟರೂ ಹರಿ ಸಂತೋಷಪಡುತ್ತಾನೆ.

ದುಷ್ಟರ ಎದುರು ಸಿಲುಕದೆ, ತನಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಹರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ನೀರಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನೀರೊಟ್ಟಿಗೆ ಒಟ್ಟದ ತಾವರೆಯ ಎಲೆಯಂತೆ ಸಂಸಾರದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕದೆ ಮುಕ್ತನಾಗಬೇಕು. ಗೋಪಾಲವಿಠಲನು ಇಂತಹ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಲಿಯುತ್ತಾನೆ.

7. ಆದಿತಾಳ

ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನು ತನ್ನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರಿಗೆ ದ್ವೇಷಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ (ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ), ತನ್ನ ದಾಸರಾದವರನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ದೋಷವಿಲ್ಲದವನು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ದೋಷಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು. ಈ ನಾಶವಾಗುವ ದೇಹ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರವನ್ನೇ ಶಾಶ್ವತ ಎಂದು ನಂಬಿ ಮನುಷ್ಯನು ಕ್ಲೇಶ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ಉಣ್ಣುತ್ತಾನೆ. ಭಗವಂತನನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವುದರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ನರಕ ದುಃಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸುಳ್ಳು (ಅನೃತ) ಆಡುವುದನ್ನು ಜನ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಿಂದ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧಾದಿ ದುರ್ವಿಷಯಗಳ ದಾಸನಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ಬೆಂದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಭಗವಂತನ ಕರುಣೆಯಾದರೆ ಸಾಕು; ನೂರಾರು ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲವೂ, ಭಾರಿ ಹತ್ತಿಯ ರಾಶಿಗೆ (ತೂಲರಾಶಿ) ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬೆಂಕಿಯ ಕಿಡಿ (ವನ್ಹಿ) ತಗುಲಿದ ತಕ್ಷಣ ಹೇಗೆ ಸುಟ್ಟು ಬೂದಿಯಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ರೂಪವುಳ್ಳ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕೈಬಿಡದೆ ಕಾಯುತ್ತಾನೆ.

8. ಜತೆ (ಮುಕ್ತಾಯ)

ಅರ್ಥ: ಯಾರು ಶ್ರೀಹರಿಯೇ ಸರ್ವಸ್ವತಂತ್ರ ಕರ್ತೃ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಜೀವರಲ್ಲಿರುವ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಹಾಗೂ ಐದು ವಿಧದ ಭೇದಗಳನ್ನು (ಪಂಚಭೇದ: ಜೀವ-ಈಶ್ವರ ಭೇದ, ಜಡ-ಈಶ್ವರ ಭೇದ, ಜೀವ-ಜೀವ ಭೇದ, ಜಡ-ಜಡ ಭೇದ, ಜೀವ-ಜಡ ಭೇದ) ಸತ್ಯ ಎಂದು ಅರಿಯುತ್ತಾರೋ, ಅಂತಹ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಶ್ರೀಗೋಪಾಲವಿಠಲನು ಒಲಿಯುತ್ತಾನೆ.

***

1. Summary of the Sadhana Suladi

The core objective of this Suladi is to chart the definitive roadmap to Mukti (spiritual liberation) through the lens of Dvaita philosophy.

The Supremacy of Hari & Dependency of Souls: Sri Hari alone is the independent controller (Svatantra) and true doer of all actions. The soul (Jiva) is entirely dependent (Asvatantra) on Him. True realization begins when one sheds the ego of doership and recognizes that God acts through them.

The Four Pillars of Spiritual Practice: To achieve liberation, a seeker must anchor their mind on four basic truths: the soul is dependent, Hari is independent, matter (Jada) and spirit (Chetana) are distinct, and God is complete (Purna) while the soul is incomplete (Apurna).

Detachment and Devotion: A true seeker must navigate the dualities of life (pleasure and pain, praise and blame) with equanimity, living in the material world like a lotus leaf in water—undrenched by its currents.

The Final Reward: By surrendering all actions without ego to Sri Gopalavitthala, a soul's accumulated sins of countless lifetimes are instantly vaporized, like a mountain of cotton catching fire, leading directly to eternal bliss.

2. Verse-by-Verse Meaning

1. Dhruva Tala (The Foundation of Spiritual Practice)

Meaning: For those who desire the unchangeable, supreme state of liberation (Mukti), three things are absolutely necessary: spiritual knowledge (Jnana), absolute devotion (Bhakti), and deep detachment (Virakti). A seeker must not harbor even a trace of subtle pride, such as thinking, "I am perfectly chaste and dedicated to God." Internally, one must remain deeply humble, seeing oneself as a lowly aspirant.

When encountering wicked or worldly people outside, do not waste energy hating or confronting them; maintain silence and keep your mind anchored in inner reflection. Do not overexert yourself for material gains; remain deeply satisfied and content with whatever little comes your way naturally.

Do not let your intellect become divided or waver. First, steady your mind by focusing on God's beautiful attributes (Saguna), and then accelerate your focus toward His transcendental form, which is entirely free from material qualities (Nirguna). Guard your heart so that it does not get hopelessly entangled in the emotional demands of a spouse or children.

When sorrow strikes, maintain a cheerful mind; when intense material happiness arrives, remember that it is fleeting and carries the seed of future grief. Constantly remind yourself of the ultimate reality: Sri Hari is the only eternal, self-shining entity, and you (the soul) are merely His reflection (Pratibimba).

Master the discrimination between what is truly independent and what is dependent. Look within and solidify the realization that Sri Hari's supreme independence controls everything. Understand clearly that death and decay belong only to the physical bodies you pass through, not to your true self, and shed your attachment to those bodies.

Cultivate a sharp intellect rooted in spiritual reality (Tattva Viveka). Abandon the foolish illusion that this material world is permanent. Realize that all actions—from great rituals (Kratu) to daily chores—are ultimately performed and prompted by Sri Hari through you; forget your own sense of ownership over these deeds.

Learn about the cosmic structure: the twenty-four cosmic elements (Chaturvimsati Tattva) and the various spiritual spheres of the universe. Understand that your true soul is fundamentally distinct from inert matter, and that Sri Hari is a hundred times more distinct, superior, and transcendental than you. By firmly anchoring your intellect in this truth and directing an intense, uninterrupted stream of love toward Gopalavitthala—the purifier of the fallen—you will undoubtedly find the path to final liberation.

2. Matta Tala (The Four Pillars of Sadhana)

Meaning: The poet clearly defines the four foundational steps required for spiritual progress:

First Step: Internalizing the truth that the soul (Jiva) is entirely dependent and powerless on its own.

Second Step: Constantly remembering that Sri Hari is the absolute, independent supreme authority.

Third Step: Understanding the clear distinction between what is inert/matter (Jada) and what is living/conscious (Chetana).

Fourth Step: Realizing that God is completely perfect and infinite (Purna), whereas the soul is finite and incomplete (Apurna).

If you expand these four principles through contemplation, they branch out into thousands of distinct spiritual practices. However, without mastering these four core truths, no soul can ever attain salvation, no matter how many other rituals they perform. Without this knowledge, a soul will simply keep spinning endlessly in the cycle of births and deaths, moving between heaven, earth, and hell. Ultimately, liberation cannot be forced by human ego; it occurs only when the beautiful Lord Gopalavitthala—who is far beyond the reach of mere mechanical effort—chooses to bestow His grace out of His own sweet will.

3. Rupaka Tala (The Mystery of True Doership)

Meaning: If a person boasts, "I am the doer of this action," they commit a spiritual error (ego) and become tightly bound to its karmic consequences. Conversely, if one completely denies their role and says, "I will do absolutely nothing," their life becomes useless, for a living soul is not inert like a rock. The sacred scriptures (Shruti and Smriti) confirm that the soul is a doer, but here is the catch: the soul's ability to act is not under its own independent control!

The soul can only exercise as much capability and righteousness as the Supreme Doer grants it. If God brings inspiration to our consciousness, we remember and act; if He does not provide that spark, we sink into forgetfulness. When our physical body is hungry, we weep; when it is full, we rejoice. We foolishly celebrate fame and lament infamy as if they were entirely our own making.

All of this worldly joy and sorrow is superficial; humans do not know the taste of true, spiritual bliss. It is Sri Hari who operates from behind the scenes, bringing inspiration and allocating joy or sorrow. Without Him prompting our intellect, we wouldn't even understand our own self-interests. Lord Gopalavitthala is the ultimate mastermind behind every cause and effect; He perfectly assesses the worthiness (Patra-Apatra) of every soul and dispenses rewards accordingly.

4. Jhampe Tala (The Sovereign Play of the Divine)

Meaning: Since time immemorial, Sri Hari has distributed fractions of His sovereign power and independence among countless living beings, tailoring it precisely to their intrinsic capacities. He resides inside every single entity as the inner soul (Antaryami), yet He remains completely untainted and unaffected by their limitations.

He placed an immense, immeasurable mountain of power within His consort, Goddess Lakshmi (Shrinari). Within Mukhyaprana (the wind god, Anila), He placed a massive portion of power, and gave half of that to Lord Rudra. He then granted half of Rudra's share to Indra. In this strict, hierarchical order (Taratamya), He distributed power down through the lesser gods, celestial musicians (Gandharvas), ancient sages (Rishis), kings, and finally, ordinary human beings.

Retaining the ultimate remote control in His own hands, He orchestrates this magnificent, multi-layered drama of life. He resides within a massive elephant and easily makes it carry heavy sacks of grain, yet He can also reside within a tiny louse and make a single blade of grass feel like an unbearable burden to it.

Even though He manifests in varying degrees across the hierarchy, Sri Hari Himself remains perfectly equal, unbroken, and fully present everywhere—He is the infinite, all-pervading reality. He plays hide-and-seek with living creatures, deliberately withholding the awareness of His presence, causing them to fight and struggle among themselves. Though He is the absolute reservoir of infinite knowledge and power, He perfectly adapts Himself to the nature of each creature and guides their behavior. This blissful, ecstatic Lord Gopalavitthala can only be truly perceived by enlightened sages (Jnanis).

5. Trividita Tala (The Way of Selfless Action and Meditation)

Meaning: Look at the world: the number of actions (Karmas) to be performed is completely infinite; there is no end to them, and no one can finish them all. If the poison of ego enters your heart and you think, "Look what I have accomplished," all the spiritual merit of that deed is instantly destroyed, and you pull heavy sins upon yourself.

On the other hand, sitting completely idle is impossible. Therefore, rather than acting like an ignorant person or a numb, inert block, it is far better to learn the secret of work. Surrender every action you perform into the hands of the Supreme Being. Whenever your heart connects deeply with the listening of God's glories (Hari Katha Shravana), do it over and over again.

Whatever spiritual wisdom you absorb through listening must be intensely contemplated (Manana) and deeply marked in your heart with profound faith and reverence. When you realize that it is Sri Hari who performs actions through you and causes them to be done, even a single small deed yields infinite spiritual rewards.

Actions performed without a spirit of surrender never bear the fruit of liberation. A dedicated seeker may spend an entire lifetime mastering the art of listening (Shravana), another lifetime focusing solely on deep contemplation (Manana), and hundreds of lifetimes absorbing themselves in profound meditation (Nididhyasana). Eventually, they behold the Lord in a state of conscious samadhi (Samprajnata Samadhi).

Beyond that, the seeker enters a state of superconscious trance (Asamprajnata Samadhi), completely losing awareness of the external world. To ordinary, worldly onlookers, such an enlightened sage might appear like an unresponsive, vacant person (Jada), but in reality, their mind has completely withdrawn from sensory objects. Lord Gopalavitthala, who is the very life-breath of those who sing His praises, grants the ultimate state of liberation to seekers based on their hard-earned spiritual maturity.

6. Atta Tala (Social Conduct of a Seeker)

Meaning: A true spiritual seeker must adopt a wise way of living in society. You must actively learn spiritual truths from those who are superior to you in wisdom. You should engage in healthy, elevated discussions with your intellectual peers. And you must kindly pass down knowledge to those who know less than you, keeping everyone’s unique capacities in mind.

Bow your head in deep respect to virtuous people (Sajjana) and walk alongside them, but remain completely unmoved and distant from the corrupt and wicked. Do not behave foolishly by showing off half-baked strength when encountering powerful people, nor should you go around whining about your material poverty to the world.

Completely cast aside the anxious, agonizing delusion that "I can only win Sri Hari's heart if I accumulate massive wealth and perform lavish, expensive rituals." Keep your heart pure and stainless; Sri Hari is immensely pleased if you offer Him even a simple cup of pure water (Salila) with unadulterated love.

Smile cheerfully and avoid getting trapped in the psychological games of malicious people. Even if you receive a small amount of honor or material comfort while living among those who lack spiritual strength, quietly recognize it as God's grace and offer it entirely to Him. Live in this treacherous material world exactly like a lotus leaf in water—completely surrounded by the muddy depths of worldly life, yet never letting a single drop of the swamp stick to you. This is the secret to escaping the whirlpool of relative existence. Lord Gopalavitthala, the champion who destroys the heavy inner enemies of the soul, becomes incredibly easy to attain for anyone who lives with this precise clarity.

7. Adi Tala (The Great Cleansing of Sins)

Meaning: The Supreme Lord reflects your inner attitude: to those who harbor hatred toward righteousness, He becomes a fierce adversary (punishing them), but to those who choose to be His humble servants, He becomes an affectionate protector. He is entirely flawless, and He actively dismantles the defects of His devotees.

Humans foolishly view this temporary, destructible physical body and this material life as permanent, and as a result, they continuously burn in the fires of anxiety and grief. Harboring hatred toward the divine leads to eternal spiritual darkness. People find it incredibly difficult to stop speaking untruths (Anrita).

Even though the soul is inherently immortal, indestructible, and beyond physical tearing, man collapses in tears crying, "Alas, I am ruined, I am dead!" because of his identification with the body. He mistakes the illusions of the senses for absolute reality and undergoes immense suffering. Missing out on his true spiritual potential, he ends up feeling cheated, living in disgust within this repetitive cycle of birth and death, utterly exhausted and burnt out.

Lifetime after lifetime, humans remain enslaved to toxic material desires (Durvishaya), never finding true peace. But the moment you manage to earn the compassionate grace of Sri Hari (the Lord of Lakshmi), a miracle happens: the massive, mountain-like accumulation of sins (Agha) gathered over millions of past lifetimes is completely obliterated in a single flash—just like a towering, massive mound of cotton (Tularashi) vanishes into thin air the very second a tiny spark of fire (Vanhi) touches it. The radiant, extraordinarily beautiful Lord Gopalavitthala will then perpetually protect you as His own, never letting you fall.

8. Jate (The Conclusion)

Meaning: This is the ultimate punchline of the entire composition: Lord Gopalavitthala lovingly surrenders Himself only to those enlightened souls who have thoroughly understood Sri Hari’s absolute doership (Hari Kartrutva), recognized the sacred hierarchy of spiritual beings (Taratamya), and internalised the Five Great Differences (Panchabheda).

Note on Panchabheda: The five eternal distinctions are: (1) Between God and the Soul, (2) Between God and Matter, (3) Between individual Souls, (4) Between individual pieces of Matter, and (5) Between Matter and the Soul.

***