ರಾಗ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಖಂಡಛಾಪುತಾಳ
Audio by Mrs. Nandini SripadCLCK -> HOME
just scroll down for other devaranama
ನೀ ದಯಾಪರನೊ ನಿನ್ನವರ ಸಾಧನವೊ ॥ ಪ ॥
ಮುದ್ದು ಹಯವದನ ಸುಖಸದನ ಪೇಳಿದನ ॥ ಅ ಪ॥
ಮದಕರಿಯು ಸರಸಿಯೊಳು ಮಕರಿಬಾಧೆಗೆ ಸಿಲುಕಿ ।
ಪದುಮೇಶ ಪದುಮಾಕ್ಷ ಪದುಮನಾಭ ॥
ಪದುಮಸಂಭವ ಜನಕ ಪಾಹಿಪಾಹಿ ಎನಲು ।
ಒದಗಿ ಪಾಲಿಸಿದೆ ತವ ದಯವೋ ಸಾಧನವೊ ॥ 1 ॥
ಅಂತ್ಯಜಳ ಸಹವಾಸದಿ ವಿಪ್ರವರನೊಬ್ಬ ।
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದು ॥
ಅಂತ್ಯಕಾಲಕೆ ತನ್ನ ಮಗನ ಕರೆಯಲು ಕಾಯ್ದೆ ।
ಕಂತುಜನಕ ನಿನ್ನ ದಯವೋ ಸಾಧನವೊ ॥ 2 ॥
ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನರಿತು ಪ್ರೇರಕನಾಗಿ ।
ಅವರಿಂದ ನುಡಿಸಿ ಅವರ ನುಡಿಗಳಿಗೆ ಹಿಗ್ಗಿ ॥
ಅವರಿಗೊಲಿವೆ ನಮ್ಮ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲ ।
ಅವನೀಶ ನಿನ್ನ ದಯವೊ ಸಾಧನವೊ ॥ 3 ॥
***
Nī dayāparano ninnavara sādhanavo || Pa ||
Muddu hayavadana sukhasadana pēḷidana || A Pa ||
Madakariyu sarasiyoḷu makaribādhege siluki |
Padumēśa padumākṣa padumanābha |
Padumasambhava janaka pāhipāhi enalu |
Odagī pāliside tava dayavō sādhanavo || 1 ||
Antyajaḷa sahavāsadi vipravaranobba |
Santōṣadinda bahukāla kaḷedu |
Antyakālake tanna magana kareyalu kāyde |
Kantujanaka ninna dayavō sādhanavo || 2 ||
Avaravara yōgyateyanaritu prērakanāgi |
Avarinda nuḍisi avara nuḍigaḷige higgi |
Avarigolive namma purandaraviṭhṭhala |
Avanīśa ninna dayavo sādhanavo || 3 ||
***
Pronunciation & Recitation Guide
The Retroflex 'ṇ' and 'ḍ': In sādhanavo and hayavadana, curl your tongue back to the roof of your mouth for a hard, resonant 'D' and 'N'.
The Soft 't': In antyajaḷa and viṭṭhala, the 't' is dental—touch your tongue to the back of your front teeth, as in the word "thaw."
Vowel Stretches: Extend the 'ō' in dayāparano and sādhanavo to emphasize the inquisitive, debating nature of the song.
Compound 'kṣa': In padumākaṣa (Lotus-eyed), pronounce it as "k-sha" with a sharp, clear stop.
The Nasal 'n': In sukhasadana and pēḷidana, ensure the 'n' is soft and melodic.
Aspirated 'bh' and 'dh': Give a slight puff of air for nābha and bādhege to distinguish them from simple 'b' and 'd'.
The 'L' Sound: In pēḷidana (please tell) and oḷive (you will be pleased), use the heavy Kannada 'ḷ' by curling the tongue deeply.
Pace: Recite with a steady, thoughtful tempo (Khanda Chaapu Taala), mirroring the logical flow of a philosophical argument.
****
ಇದು ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಮತ್ತು ತಾರ್ಕಿಕವಾದ ಕೃತಿ. ಭಗವಂತನ ದಯೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತನ ಪ್ರಯತ್ನ (ಸಾಧನೆ) ಇವೆರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ದೊಡ್ಡದು ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯನ್ನು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಹಾಡಿನ ಮುಖ್ಯ ಸಾರಾಂಶ 'ದೈವದತ್ತವಾದ ದಯೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತನ ಶರಣಾಗತಿ'. ಭಗವಂತನು ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅವನ ಅಪಾರವಾದ ಕರುಣೆಯಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಭಕ್ತರು ಮಾಡುವ ಸಾಧನೆಯ ಫಲದಿಂದಲೋ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ದಾಸರು ಕೇಳುತ್ತಾ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಭಗವಂತನೇ ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಕನಾಗಿ ನಿಂತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ; ಹಾಗಾಗಿ ಅವನ ದಯೆಯೇ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Meaning Verse-wise)
ಪಲ್ಲವಿ ಹಾಗೂ ಅನುಪಲ್ಲವಿ:
ಓ ಪರಮಾತ್ಮನೇ, ನೀನು ಕೇವಲ ದಯಾಪರನೋ (ಕರುಣಾಳುವೋ) ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರು ಮಾಡುವ ಸಾಧನೆಗೆ ಒಲಿದು ಅವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತೀಯೋ? ಸುಖದ ನೆಲೆಯಾದ, ಮುದ್ದು ಹಯವದನನಾದ ನೀನೇ ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಬೇಕು.
ಚರಣ 1 (ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷದ ದೃಷ್ಟಾಂತ):
ಮದವೇರಿದ ಆನೆ (ಗಜೇಂದ್ರ) ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಸಳೆಯ ಬಾಯಿಗೆ ಸಿಲುಕಿ ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, "ಪದುಮೇಶ, ಪದುಮಾಕ್ಷ, ಪದುಮನಾಭ, ಪದುಮಸಂಭವ ಜನಕ (ಬ್ರಹ್ಮನ ತಂದೆ), ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು" ಎಂದು ಆರ್ತನಾಗಿ ಕರೆದಾಗ, ನೀನು ಕೂಡಲೇ ಓಡಿ ಬಂದು ರಕ್ಷಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆನೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕೂಗು ಮಾತ್ರ; ಆದರೆ ನೀನು ಬಂದದ್ದು ನಿನ್ನ ದಯೆಯಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಆ ಆನೆಯ ಸಾಧನೆಯಿಂದಲೋ?
ಚರಣ 2 (ಅಜಮಿಳನ ದೃಷ್ಟಾಂತ):
ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು (ಅಜಮಿಳ) ತನ್ನ ಜೀವನದ ಬಹುಕಾಲವನ್ನು ಅಧರ್ಮದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದರೂ, ಸಾಯುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ತನ್ನ ಮಗನ ಹೆಸರಾದ 'ನಾರಾಯಣ' ಎಂದು ಕರೆದನು. ಆ ಒಂದು ಕರೆಯನ್ನೇ ನೆವ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನೀನು ಅವನನ್ನು ಯಮಭಟರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡಿದೆ. ಮನ್ಮಥನ ತಂದೆಯಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯೇ, ಇದು ನಿನ್ನ ದಯೆಯೋ ಅಥವಾ ಅವನ ಸಾಧನೆಯೋ?
ಚರಣ 3 (ಸಿದ್ಧಾಂತ):
ಅಸಲಿಗೆ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರಿತು ಅವರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇರಕನಾಗಿ (Antaryami) ನಿಂತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸುವವನು ನೀನೇ. ಅವರಿಂದ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಿಸಿ, ಆ ಮಾತುಗಳಿಗೆ ನೀನೇ ಹಿಗ್ಗಿ (ಸಂತೋಷಪಟ್ಟು), ಅವರಿಗೆ ಒಲಿಯುತ್ತೀಯ. ನಮ್ಮ ಪುರಂದರ ವಿಠಲನೇ, ಲೋಕದ ಒಡೆಯನೇ, ಇದೆಲ್ಲವೂ ನಿನ್ನ ದಯೆಯೇ ಹೊರತು ಬೇರೇನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಸಾರಿದ್ದಾರೆ.
***
This profound and philosophical composition by Sri Purandara Dasa explores a classic spiritual debate: Is a person saved by God's unmerited grace (Daya), or by the person's own spiritual effort (Saadhana)?
The song concludes that even the impulse to perform "effort" comes from God, making His grace the ultimate cause of everything.
Executive Summary
The theme of this song is "Divine Initiative." Using famous scriptural examples like Gajendra (the elephant) and Ajamila (the sinner), Purandara Dasa asks whether the Lord rescued them because of their specific actions or simply because of His nature as a "Merciful One." He eventually reveals that God is the Preraka (the Inner Controller) who inspires the devotee to act, speak, and seek Him, making the distinction between grace and effort disappear into a single divine act.
Verse-wise Meaning
Refrain (Pallavi & Anupallavi):
Are You simply a Merciful One (Dayapara), or do You act based on the spiritual efforts (Saadhana) of Your devotees? O charming Hayavadana (the Horse-headed form of Vishnu), the abode of all happiness, please tell me the truth.
Verse 1 (The Example of Gajendra):
When the intoxicated elephant (Madakari) was trapped in the lake by the jaws of a crocodile, he cried out in agony: "O Lord of the Lotus, Lotus-eyed One, Lotus-navelled One, Father of the Lotus-born Brahma! Save me, Save me!" You rushed to protect him instantly. Was that your Grace, or was it the elephant's effort?
Verse 2 (The Example of Ajamila):
There was once a man of high birth (Vipra) who spent his entire life in the company of the fallen and lived in sin. Yet, at the moment of his death, he simply called out his son's name, "Narayana." You protected him from the messengers of death just for that one call. O Father of Manmatha (Kantu Janaka), was this your Grace or his effort?
Verse 3 (The Final Philosophy):
The truth is, You are the one who knows the inner worth (Yogyate) of every soul. You act as the Inner Inspirer (Preraka), making them speak, and then You celebrate their very words. You are the one who chooses to be pleased by them. O our Purandara Vithala, Lord of the Earth, everything is truly Your Grace.
***
ನೀ ದಯಾಪರನೊ ನಿನ್ನವರ ಸಾಧನವೊ ॥ ಪ ॥
ಮುದ್ದು ಹಯವದನ ಸುಖಸದನ ಪೇಳಿದನ ॥ ಅ ಪ॥
ಮದಕರಿಯು ಸರಸಿಯೊಳು ಮಕರಿಬಾಧೆಗೆ ಸಿಲುಕಿ ।
ಪದುಮೇಶ ಪದುಮಾಕ್ಷ ಪದುಮನಾಭ ॥
ಪದುಮಸಂಭವ ಜನಕ ಪಾಹಿಪಾಹಿ ಎನಲು ।
ಒದಗಿ ಪಾಲಿಸಿದೆ ತವ ದಯವೋ ಸಾಧನವೊ ॥ 1 ॥
ಅಂತ್ಯಜಳ ಸಹವಾಸದಿ ವಿಪ್ರವರನೊಬ್ಬ ।
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದು ॥
ಅಂತ್ಯಕಾಲಕೆ ತನ್ನ ಮಗನ ಕರೆಯಲು ಕಾಯ್ದೆ ।
ಕಂತುಜನಕ ನಿನ್ನ ದಯವೋ ಸಾಧನವೊ ॥ 2 ॥
ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನರಿತು ಪ್ರೇರಕನಾಗಿ ।
ಅವರಿಂದ ನುಡಿಸಿ ಅವರ ನುಡಿಗಳಿಗೆ ಹಿಗ್ಗಿ ॥
ಅವರಿಗೊಲಿವೆ ನಮ್ಮ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲ ।
ಅವನೀಶ ನಿನ್ನ ದಯವೊ ಸಾಧನವೊ ॥ 3 ॥
***
ನೀ ದಯಾಪರನೊ ನಿನ್ನವರ ಸಾಧನವೊ ? |
ಮುದ್ದು ಹಯವದನ ಪೇಳಿದನ ಪ.
ಮದಕರಿಯು ಸರಸಿಯೊಳು ಮಕರಿಬಾಧೆಗೆ ಸಿಲುಕಿ |ಪದುಮಾಕ್ಷ ಪದುಮೇಶ ಪದುಮನಾಭ ||ಪದುಮಸಂಭವನಯ್ಯಪಾಹಿ ಪಾಹಿ - ಯೆನಲು |ಒದಗಿ ರಕ್ಷಿಸದೆ ತವ ದಯೆಯೊ, ಸಾಧನವೊ ? 1
ಅಂತ್ಯಜೆಯ ಸಹವಾಸದಲಿ ವಿಪ್ರವರನೊಬ್ಬ |ಸಂತಸದಿಂದ ಬಹುಕಾಲ ಕಳೆದು ||ಅಂತ್ಯಕಾಲಕೆ ತನ್ನ ಮಗನ ಕರೆಯಲು ಕಾಯ್ದೆ |ಚಿಂತಾಯತನೆ, ವೈರಾಗ್ಯ ಸಾಧನವೊ ? 2
ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನರಿತು ಪ್ರೇರಕನಾಗಿ |ಅವರಿಂದ ನುಡಿಸಿ ನುಡಿನುಡಿಗೆ ಹಿಗ್ಗಿ ||ಅವರಿಗೊಲಿದೆ ನಮ್ಮ ಪುರಂದರವಿಠಲ |ಅವನೀಶನಿನ್ನ ದಯವೊ ಸಾಧನವೊ ?3
***
ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೃತಿ
