raga regupti Atta Tala
PRERANA SURESH RAO 2018
ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ಕೇಶವ ನಾರಾಯಣ
ಮಾಧವ ಎನಬಾರದೆ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ||ಪಲ್ಲವಿ||
ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲೆದ್ದು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೆಂದು
ಪ್ರೀತಿಲಿ ನೆನೆದು ಸದ್ಗತಿಯ ಹೊಂದದೆ ವ್ಯರ್ಥ
ಮಾತುಗಳಾಡಲ್ಯಾಕೆ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ||ಅನುಪಲ್ಲವಿ||
ಜಲಜನಾಭನ ನಾಮವು ಈ ಜಗಕ್ಕೆಲ್ಲ
ಜನನ ಮರಣಹರವು
ಸುಲಭವಾಗಿಹುದು ಸುಖಕೆ ಕಾರಣವಿದು
ಬಲಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪರಿಹರಿಸುವುದೆಂದು
ತಿಳಿದು ತಿಳಿಯದಿಹರೇ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ||೧||
ತರಳೆ ದ್ರೌಪದಿಯ ಸೀರೆ ಸೆಳೆಯುತಿರೆ
ಹರಿ ನೀನೆ ಗತಿಯೆನಲು
ಪರಮ ಪುರುಷ ಭವಭಂಜನ ಕೇಶವ
ದುರುಳರ ಮರ್ದಿಸಿ ತರುಣಿಗೆ ವರವಿತ್ತ
ಹರಿನಾಮ ಪ್ರಿಯವಲ್ಲವೇ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ||೨||
ಹೇಮ ಕಶ್ಯಪ ಸಂಭವ ಈ ಜಗಕ್ಕೆಲ್ಲ
ನಾಮವೇ ಗತಿಯೆನಲು
ಪ್ರೇಮದಿಂದಲಿ ಬಂದು ಕಾಮಿತಾರ್ಥಗಳಿತ್ತ
ಸ್ವಾಮಿ ಹಯವದನನ ನಾಮವ ನೆನೆಯುತ್ತ
ಯಾಮ ಯಮಕೆ ಬಿಡದೆ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ||೩||
***
ಮಾಧವ ಎನಬಾರದೆ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ||ಪಲ್ಲವಿ||
ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲೆದ್ದು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೆಂದು
ಪ್ರೀತಿಲಿ ನೆನೆದು ಸದ್ಗತಿಯ ಹೊಂದದೆ ವ್ಯರ್ಥ
ಮಾತುಗಳಾಡಲ್ಯಾಕೆ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ||ಅನುಪಲ್ಲವಿ||
ಜಲಜನಾಭನ ನಾಮವು ಈ ಜಗಕ್ಕೆಲ್ಲ
ಜನನ ಮರಣಹರವು
ಸುಲಭವಾಗಿಹುದು ಸುಖಕೆ ಕಾರಣವಿದು
ಬಲಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪರಿಹರಿಸುವುದೆಂದು
ತಿಳಿದು ತಿಳಿಯದಿಹರೇ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ||೧||
ತರಳೆ ದ್ರೌಪದಿಯ ಸೀರೆ ಸೆಳೆಯುತಿರೆ
ಹರಿ ನೀನೆ ಗತಿಯೆನಲು
ಪರಮ ಪುರುಷ ಭವಭಂಜನ ಕೇಶವ
ದುರುಳರ ಮರ್ದಿಸಿ ತರುಣಿಗೆ ವರವಿತ್ತ
ಹರಿನಾಮ ಪ್ರಿಯವಲ್ಲವೇ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ||೨||
ಹೇಮ ಕಶ್ಯಪ ಸಂಭವ ಈ ಜಗಕ್ಕೆಲ್ಲ
ನಾಮವೇ ಗತಿಯೆನಲು
ಪ್ರೇಮದಿಂದಲಿ ಬಂದು ಕಾಮಿತಾರ್ಥಗಳಿತ್ತ
ಸ್ವಾಮಿ ಹಯವದನನ ನಾಮವ ನೆನೆಯುತ್ತ
ಯಾಮ ಯಮಕೆ ಬಿಡದೆ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ||೩||
***
Mātu mātige Kēśava Nārāyaṇa
Mādhava enabāradē - hē jihvē || Pallavi ||
Prātaḥ kāladaleddu Pārthasārathiyendu
Prītili nenedu sadgatiya hondade vyartha
Mātugaḷāḍalyāke - hē jihvē || Anupallavi ||
Jalajanābhana nāmavu ī jagakkella
Janana maraṇaharavu
Sulabhavāgihudu sukhake kāraṇavidu
Balida pāpagaḷannella pariharisuvudendu
Tiḷidu tiḷiyadiharē - hē jihvē || 1 ||
Taraḷe Draupadiya sīre seḷeyutire
Hari nīne gatiyenalu
Parama puruṣa bhavabhañjana Kēśava
Duruḷara mardisi taruṇige varavitta
Harināma priyavallavē - hē jihvē || 2 ||
Hēma Kaśyapa sambhava ī jagakkella
Nāmavē gatiyenalu
Prēmadindali bandu kāmitārthagaḷitta
Swāmi Hayavadanana nāmava neneyutta
Yāma yamake biḍade - hē jihvē || 3 ||
**
A Few Pronunciation Tips:
ś (in Kēśava): Soft 'sh' like "sugar".
ṇ (in Nārāyaṇa/Nāmava): Retroflex 'N' (curl your tongue back).
ḷ (in Taraḷe/Duruḷara): The special Kannada 'L'.
hē jihvē: Pronounced as "Hay Jih-way" (O Tongue!).
Pārthasārathi: "Paar-tha-saa-ra-thee" (Lord Krishna as Arjuna's charioteer).
***
ಸಾರಾಂಶ: ಈ ಕೃತಿಯು ನಮಗೆ ಮಾತು ಬೆಳ್ಳಿ, ಮೌನ ಬಂಗಾರ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ "ಮಾತು ಹರಿನಾಮವಾದರೆ ಅದು ವಜ್ರಕ್ಕಿಂತ ಅಮೂಲ್ಯ" ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಪಲ್ಲವಿ
ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ಕೇಶವ ನಾರಾಯಣ |
ಮಾಧವ ಎನಬಾರದೆ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ||
ಅರ್ಥ: ಎಲೈ ನಾಲಿಗೆಯೇ, ನೀನು ಆಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ಆ ಕೇಶವ, ನಾರಾಯಣ, ಮಾಧವ ಎಂಬ ಪರಮಾತ್ಮನ ನಾಮಗಳನ್ನು ಏಕಪ್ಪಾ ಉಚ್ಚರಿಸಬಾರದು? ವ್ಯರ್ಥ ಮಾತುಗಳಿಗಿಂತ ಹರಿನಾಮವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಕವಿಗಳು ನಾಲಿಗೆಗೆ ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಅನುಪಲ್ಲವಿ
ಪ್ರಾತಃಕಾಲದಲೆದ್ದು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೆಂದು |
ಪ್ರೀತಿಲಿ ನೆನೆದು ಸದ್ಗತಿಯ ಹೊಂದದೆ ವ್ಯರ್ಥ |
ಮಾತುಗಳಾಡಲ್ಯಾಕೆ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ||
ಅರ್ಥ: ಮುಂಜಾನೆ ಎದ್ದ ತಕ್ಷಣ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ 'ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ'ಯನ್ನು (ಕೃಷ್ಣನನ್ನು) ನೆನೆದರೆ ನಿನಗೆ ಸದ್ಗತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಪ್ರೀತಿಯಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲದ ಹರಟೆ ಅಥವಾ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾ ಸಮಯವನ್ನು ಏಕಪ್ಪಾ ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತೀಯೆ?
ಚರಣ 1
ಜಲಜನಾಭನ ನಾಮವು ಈ ಜಗಕ್ಕೆಲ್ಲ ಜನನ ಮರಣಹರವು |
ಸುಲಭವಾಗಿಹುದು ಸುಖಕೆ ಕಾರಣವಿದು |
ಬಲಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪರಿಹರಿಸುವುದೆಂದು |
ತಿಳಿದು ತಿಳಿಯದಿಹರೇ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ||
ಅರ್ಥ: ಪದ್ಮನಾಭನ (ಜಲಜನಾಭ) ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯು ಈ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಜನನ ಮತ್ತು ಮರಣಗಳ ಚಕ್ರದಿಂದ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾದ ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಅತೀವ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವಂಥದ್ದು. ಬೆಟ್ಟದಷ್ಟು ಬೆಳೆದಿರುವ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಈ ನಾಮವು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಅದನ್ನು ತಿಳಿಯದವರಂತೆ ಏಕಪ್ಪಾ ಸುಮ್ಮನಿರುವೆ?
ಚರಣ 2
ತರಳೆ ದ್ರೌಪದಿಯ ಸೀರೆ ಸೆಳೆಯುತಿರೆ ಹರಿ ನೀನೆ ಗತಿಯೆನಲು |
ಪರಮ ಪುರುಷ ಭವಭಂಜನ ಕೇಶವ |
ದುರುಳರ ಮರ್ದಿಸಿ ತರುಣಿಗೆ ವರವಿತ್ತ |
ಹರಿನಾಮ ಪ್ರಿಯವಲ್ಲವೇ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ||
ಅರ್ಥ: ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ದುಶ್ಯಾಸನನು ದ್ರೌಪದಿಯ ಸೀರೆಯನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವಳು "ಹರಿ ನೀನೇ ಗತಿ" ಎಂದು ಮೊರೆಹೋದಳು. ಆಗ ಆ ಪರಮಪುರುಷನಾದ ಕೇಶವನು ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸದೆಬಡಿದು, ಆಕೆಗೆ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿ ಅವಳ ಮಾನ ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ಇಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಹರಿನಾಮವು ನಿನಗೆ ಪ್ರಿಯವಲ್ಲವೇ?
ಚರಣ 3
ಹೇಮ ಕಶ್ಯಪ ಸಂಭವ ಈ ಜಗಕ್ಕೆಲ್ಲ ನಾಮವೇ ಗತಿಯೆನಲು |
ಪ್ರೇಮದಿಂದಲಿ ಬಂದು ಕಾಮಿತಾರ್ಥಗಳಿತ್ತ |
ಸ್ವಾಮಿ ಹಯವದನನ ನಾಮವ ನೆನೆಯುತ್ತ |
ಯಾಮ ಯಾಮಕೆ ಬಿಡದೆ - ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ||
ಅರ್ಥ: ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ (ಹೇಮ ಕಶ್ಯಪ ಸಂಭವ) ಮಗನಾದ ಪ್ರಹ್ಲಾದನು "ಹರಿನಾಮವೇ ಗತಿ" ಎಂದು ನಂಬಿದಾಗ, ಭಗವಂತನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅವತರಿಸಿ ಬಂದು ಅವನ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದನು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಶ್ರೀ ಹಯವದನನ ನಾಮವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣವೂ (ಯಾಮ ಯಾಮಕ್ಕೆ) ಬಿಡದೆ ಸ್ಮರಿಸು ಎಂದು ವಾದಿರಾಜರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
***
This classic composition by Sri Vadiraja Tirtha is a direct address to one's own tongue (Jihve), urging it to leave behind mundane gossip and find salvation through the sacred names of Lord Vishnu.
English meaning:
Pallavi
Maatu maatige keshava naarayana |
Madhava enabarade - he jihve ||
Meaning: O tongue, why can’t you utter the names Keshava, Narayana, and Madhava with every word you speak? Instead of wasting your power on idle chatter, why not dedicate every breath to the names of the Lord?
Anupallavi
Pratahkala-daleddu parthasarathiyendu |
Preetili nenedu sadgatiya hondade vyartha |
Maatugaladalyaake - he jihve ||
Meaning: Having woken up in the early hours of the morning, why do you engage in useless talk? Why not lovingly meditate on Parthasarathi (Krishna, the charioteer of Arjuna) and attain the highest spiritual state (Sadgati)? Why waste this precious life on meaningless conversations?
Charana 1
Jalajanabhana namavu ee jagakkella janana maranahuravu |
Sulabhavagihudu sukhake karanavidu |
Balida papagala-nella parihari-suvudendu |
Tilidu tiliyadihare - he jihve ||
Meaning: The name of Jalajanabha (He with the lotus in His navel) is the ultimate cure for the cycle of birth and death for the entire world. It is the easiest path to true happiness. Knowing very well that His name can dissolve even the most deep-rooted and mountainous sins, why do you still act as if you are ignorant of its power?
Charana 2
Tarale draupadiya seere seleyutire hari neene gatiyenalu |
Parama purusha bhavabhanjana keshava |
Durulara mardisi tarunige varavitta |
Harinaama priyavallave - he jihve ||
Meaning: When the young Draupadi’s sari was being pulled in the royal court and she cried out, "Hari, You are my only refuge!", the Supreme Being, the destroyer of worldly bonds, appeared. He crushed the wicked and granted her the boon of endless protection. Is such a powerful and compassionate name not dear to you, O tongue?
Charana 3
Hema kashyapa sambhava ee jagakkella namave gatiyenalu |
Preemadindali bandu kamitarthagalitta |
Swami hayavadanana namava neneyutta |
Yama yamake bidade - he jihve ||
Meaning: When the son of Hiranyakashipu (Prahlad) declared to the world that the Lord's name is the only true refuge, the Lord arrived with great love and fulfilled all his desires. Therefore, O tongue, without skipping a single moment (Yama), constantly remember and chant the name of my Lord, Hayavadana.
Summary
This poem is a beautiful example of Dasa Sahitya, where the poet uses a conversational tone to teach a profound lesson. It emphasizes that Namasmarna (chanting the Lord's name) is the simplest "lite" version of spiritual practice—requiring no complex rituals, just a willing tongue and a devoted heart.
***
ರಾಗ : ರೇಗುಪ್ತಿ ತಾಳ : ಅಟ್ಟ (raga, taala may differ in audio)
ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ಕೇಶವ ನಾರಾಯಣ
ಮಾಧವ ಎನಬಾರದೆ ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ।।ಪ॥
ಪ್ರಾತಃಕಾಲದೊಳೆದ್ದು ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿಯೆಂದು
ಪ್ರೀತಿಲಿ ನೆನೆಯೆ ಸುಪ್ರೀತನಾಗುವ ಹರಿ ।।ಅ.ಪ॥
ಜಲಜನಾಭನ ನಾಮವು ಈ ಜಗಕ್ಕೆಲ್ಲ ಜನನ ಮರಣ ಹರವು
ಸುಲಭವೆಂದೆನಲಾಗಿ ಸುಖಕೆ ಕಾರಣವಿದು
ಬಲ್ಲಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಪರಿಹರಿಸುವುದೆಂದು
ತಿಳಿದು ತಿಳಿಯದಿಹರೇ ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ।।೧।।
ತರಳೆ ದ್ರೌಪದಿ ಸೀರೆಯ ಸೆಳೆಯುತಿರೆ ಹರಿ ನೀನೆ ಗತಿಯೆನಲು
ಪರಮಪುರುಷ ಭವಭಂಜನ ಕೇಶವ
ದುರುಳರ ಮರ್ದಿಸಿ ತರುಣಿಗಭಯವಿತ್ತ
ಹರಿ ನಮ್ಮೊಡೆಯನಲ್ಲವೆ ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ।।೨।।
ಹೇಮಕಶ್ಯಪಸಂಭವ ಈ ಜಗಕ್ಕೆಲ್ಲ ನಾಮವೆ ಗತಿಯೆನಲು
ವಾಮನ ನೀನೆಂದು ವಂದಿಸಿದವರಿಗೆ ಶ್ರೀಮದನಂತ
ಸ್ವಾಮಿ ಹಯವದನನು
ಕಮಿಟ ಫಲವೀವನು ಹೇ ಜಿಹ್ವೆ ।।೩।।
***
ataana--aadi thaalamu (raga tala may differ in audio)
mAtu mAtige kESava, nArAyaNa, mAdhava enabAradE ||pa||
prAtaH kAladaleddu pArthasArathiyanu
prItili nenedare prItanAguva hari ||apa||
jalajanABana nAmavu I jagakella janana maraNa haravu
sulaBaveMdenalAgi suKake kAraNavidu
ballida pApaMgaLella pariharisuvudeMdu
tiLidu tiLiyadihare hE jihve ||1||
taraLe draupadi sIreya seLeyalAga
hari nIne gati enalu parama puruSha
Bava BaMjana kESava duruLara mardhisi
taraLegaBayavitta, hari namma oDeyanallavE hE jihve ||2||
hEma kaSyapa saMBava I jagakella
nAmave gati enalu vAmana nIneMdu
vaMdisidavarige SrImadanaMta svAmi
hayavadananu kAmita PalavIvanu hE jihve ||3||
***
Maatu maatige kesava narayana
Madhava enabarade he jihve ||pa||
Pratahkaladoleddu parthasarathiyendu
Pritili neneye supritanaguva hari ||a.pa||
Jalajanabana namavu I jagakkella janana marana haravu
Sulabavendenalagi sukake karanavidu
Ballida papagalannella pariharisuvudendu
Tilidu tiliyadihare he jihve ||1||
Tarale draupadi sireya seleyutire hari nine gatiyenalu
Paramapurusha bavabanjana kesava
Durulara mardisi tarunigabayavitta
Hari nammodeyanallave he jihve ||2||
Hemakasyapasambava I jagakkella namave gatiyenalu
Vamana ninemdu vandisidavarige srimadananta
Svami hayavadananu
Kamita palavivanu he jihve ||3||
***
