ರಾಗ ಯಮನ್ ಕಲ್ಯಾಣಿ
Audio by Mrs. Nandini Sripad
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
( ದಾಸರು ಉಡುಪಿಯಾತ್ರೆ ಮಾಡಿದಾಗ್ಯೆ ರಚಿಸಿದ್ದು)
ಧ್ರುವತಾಳ
ಅಣುಮೂರುತಿ ಪರಮಾಣು ಮೂರುತಿ ಇದೆ
ಘನ ಮೂರುತಿ ಮಹ ಘನವಾದ ಮೂರುತಿ
ತೃಣಕಾಷ್ಠ ಮೊದಲಾದ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಮೂರುತಿ
ಗುಣತ್ರಯಾತ್ಮಕವಾದ ಗುಣವಂತ ಮೂರುತಿ
ಮನುಜೋತ್ತಮರ ವಿಡಿದು ವನಜಭವಾದ್ಯರ
ಮನಕೆ ಪೊಳೆವ ಮೂರುತಿ ಚಿನುಮಯ ಮೂರುತಿ
ದನುಜ ಕುಲಕೆ ದಲ್ಲಣವಾದ ಮೂರುತಿ
ರಣದೊಳಗರ್ಜುನನ್ನ ತನು ಉಳುಹಿದ ಮೂರ್ತಿ
ಕ್ಷಣವಗಲದೆ ಜೀವನ ಕೂಡಲಿಪ್ಪದೆ
ಅನಿರುದ್ಧ ಮೂರುತಿ ಅಚ್ಯುತ ಮೂರುತಿ
ಜನನಿ ಗೋಪಿಯ ಮುಂದೆ ಮೊಸರು ಕಟುವಾಗ
ಕುಣಿದ ಮೂರುತಿ ಅಪ್ರಮೇಯ ಮೂರುತಿ ಇದೆ
ಪ್ರಣವ ಮೂರುತಿ ಮಧ್ವಮುನಿಗೊಲಿದ ಉಡು -
ಪಿನ ವಾಸ ಶಿರಿ ಕೃಷ್ಣ
ಎನ್ನ ಮೂರುತಿ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲ ನಿರುತಿಪ್ಪ ॥ 1 ॥
ಮಟ್ಟತಾಳ
ದ್ವಾರವತಿ ಎತ್ತ ಪಡುವಲ ದಿಕ್ಕಿನ
ವಾರಿನಿಧಿ ಎತ್ತ ಗೋಪಿಚಂದನವೆತ್ತ
ಮಾರಾಟದ ಹಡಗ ಪೋಗಿಬರುವದೆತ್ತ
ಭಾರತಿಪತಿಯಾದ ಮಧ್ವಮುನಿ ಎತ್ತ
ಈ ರೀತಿ ಸಂಗತಿಯಾ ಆವಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸೀ
ತೋರಿದಿಯೋ ದೇವ ಆರು ಬ -
ಲ್ಲರು ನಿನ್ನ ಮಹಾ ವಿಚಿತ್ರವು
ಸಾರಲಾಪಿನೆ ನಿತ್ಯ ಉಡುಪಿನ ಸಿರಿ ಕೃಷ್ಣ
ಜಾರ ಚೋರ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲರೇಯಾ
ದ್ವಾರಾವತಿ ಎತ್ತ ಪಡುವಲ ದಿಕ್ಕಿನ ॥ 2 ॥
ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ
ಅಂದು ದೇವಕಿದೇವಿ ದ್ವಾರಕಾಪುರದಲ್ಲಿ
ಒಂದು ದಿವಸ ನಿನ್ನ ಮಾಯಾ ಮುಸುಗೇ
ಕಂದ ನೀನಾಗಿ ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯಾ
ಮುಂದೆ ಬಾಲಕನಾಗಿ ತೋರಿದಾಟಾ
ಒಂದಾದರು ನೋಡಿ ದಣಿಯಾಲಿಲ್ಲವು ಮನಸು
ಎಂದೆನೆ ಜನನಿಯಾ ಮಾತು ಕೇಳಿ
ನಂದನನಾಗಿ ತೋರುವೆನೆಂದು ನೆನೆದು ಗೋ -
ವಿಂದನು ಗೋಪಳ್ಳಿಯಲಿ ನಲಿದದ್ದು
ಒಂದೊಂದು ತೋರುತ್ತ ಬರಲಾದಾರೊಳಗಿದೆ
ಚಂದವಾದಾರೂಪಾ ಮನಕೆ ಪೊಳಿಯೇ
ನಿಂದಿರ ಪೇಳಿ ಮಗನಾ ಮುದ್ದಾಡಿ ನೋಡಿ
ತಂದೆ ಈ ರೂಪದಲಿ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ
ಕುಂದಾದರ್ಚನೆಗೊಂಡು ಕೀರ್ತಿ ಮೆರೆವದೆಂದು
ಮಂದಹಾಸದಲ್ಲಿ ಪೇಳಲು ಕೈಕೊಂಡು
ಒಂದು ಕೈಯಲಿ ಕಡಗೋಲು ಪಿಡಿದು ಮ -
ತ್ತೊಂದು ಕೈಲಿ ನೇಣು ಧರಿಸಿ ಬಾಲಾ
ನಂದದಿ ಇರಲಿತ್ತ ಭೈಷ್ಮಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ -
ನಿಂದ ಅದರಂತೆ ರಚಿಸಾ ಪೇಳಿ
ನಂದಾದಿಂದಲೆ ತನ್ನ ಮೂಗುತಿಯನು ಇಟ್ಟು
ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹದೊಡನಾಡುತ
ಇಂದಿರೆ ಇರ ಇತ್ತ ಕಲಿಯುಗ ಬರೆ ಗೋಪಿ -
ಚಂದನದೊಳು ನಿನ್ನ ಅಡಗಿಸಲೂ
ಸಿಂಧುವಿನೊಳಗೊಬ್ಬ ಹಡಗದ ವಶಕೆ
ತಂದಿರೆ ತವಕದಿಂದಲಿ ಅಲ್ಲಿಂದ
ನಂದತೀರ್ಥರಿಗೊಲಿದ ಉಡುಪಿನ ಶಿರಿ ಕೃಷ್ಣ
ಕಂದರ್ಪಪಿತ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲರೇಯಾ ॥ 3 ॥
ಅಟ್ಟತಾಳ
ಈ ಉಡುಪಿನ ಯಾತ್ರಿ ಶ್ರೀ ವೈಕುಂಠದ ಯಾತ್ರಿ
ಆವಾವ ಮನುಜನು ಸೇವಿಸಾಲು ದುರಿ -
ತವನ ದಾವನ ಪಾವನ ಮಾಡುವ
ಯಾವತ್ತು ಜನುಮದ ನೋವು ಕಳದು ತನ್ನ
ಸೇವಿಯೊಳಿಟ್ಟು ಅಪವರ್ಗ ಕೊಡುವಾನು
ದೇವಕಿನಂದನ ಕೃಷ್ಣ ಮೂರುತಿ ಕರು -
ಣಾವಾರಿಧಿ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲರೇಯ
ಜೀವೋತ್ತುಮಾ ಮಧ್ವಮುನಿ ಮನ ದೈವವೇ ॥ 4 ॥
ಆದಿತಾಳ
ಇದೆ ಜನುಮ ಸಾರ್ಥಕಾ ಇದೆ ಸರ್ವಕಾರ್ಯಸಿದ್ಧಿ
ಇದೆ ಕುಲಕೋಟಿ ಉದ್ಧಾರ ಇದಕ್ಕಿಂತಧಿಕವಿಲ್ಲ
ಇದಕೆ ಸಮಾನವಿಲ್ಲ ಇದೆ ಮುಖ್ಯಯಾತ್ರಿ ಎನ್ನಿ
ಇದೆ ಇದೆ ಇದೆ ಸಿದ್ಧ ಯದುಕುಲೇಶನ ದಿವ್ಯ
ಪದಗಳ ಒಮ್ಮೆ ನೋಡೆ ಪದವಿಗೆ ಸೋಪಾನ
ಮುದದಿಂದ ಸ್ಥಿರವಹದು
ಸದಮಲಾನಂದಮುನಿಗೊಲಿದ ಮುದ್ದು ಕೃಷ್ಣನು
ಹೃದಯರ ಮನೋವಾಸ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲ ಪಡುವಲ
ಉದಧಿ ತೀರದಲಿಪ್ಪ ಇದೆ ದ್ವಾರಕಿ ಎಂದು ॥ 5 ॥
ಜತೆ
ಮಧ್ವಸರೋವರ ಸ್ನಾನ ಮುದ್ದು ಕೃಷ್ಣನ ಧ್ಯಾನ
ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಮಾಡೆ ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲ ಕಾವಾ ॥
***
1. Dhṛvatāḷa
Aṇumūruti paramāṇu mūruti ide |
Ghana mūruti maha ghanavāda mūruti |
Tṛṇakāṣṭha modalāda paripūrṇa mūruti |
Guṇatrayātmakavāda guṇavanta mūruti |
Manujōttamara viḍidu vanajabhavādyara |
Manake poḷeva mūruti cinumaya mūruti |
Danuja kulake dallaṇavāda mūruti |
Raṇadoḷagārijunanna tanu uḷuhida mūrti |
Kṣaṇavagalade jīvana kūḍalippade |
Aniruddha mūruti acyuta mūruti |
Janani gōpiya munde mosaru kaṭuvāga |
Kuṇida mūruti apramēya mūruti ide |
Praṇava mūruti madhvamunigolida uḍu - |
Pina vāsa śiri kṛṣṇa |
Enna mūruti vijayaviṭhthala nirutīppa ॥ 1 ॥
2. Maṭṭatāḷa
Dvāravati etta paḍuvala dikkina |
Vārinidhi etta gōpicaṇdanavetta |
Mārāṭada haḍaga pōgibaruvadetta |
Bhāratīpatiyāda madhvamuni etta |
Ī rīti saṅgatiyā āvalli kalpisī |
Tōridiyō dēva āru ba - |
Llaru ninna mahā vicitravu |
Sāralāpine nitya uḍupina siri kṛṣṇa |
Jāra cōra namma vijayaviṭhthalarēyā |
Dvārāvati etta paḍuvala dikkina ॥ 2 ॥
3. Triviḍatāḷa
Aṇdu dēvakidēvi dvārākāpuradalli |
Oṇdu divasa ninna māyā musugē |
Kaṇda nīnāgi gōkuladalli gōpiyā |
Muṇde bālamanāgi tōridāṭā |
Oṇdādaru nōḍi daṇiyālillavu manasu |
Eṇdene jananiyā mātu kēḷi |
Naṇdananāgi tōruveneṇdu nenedu gō - |
Viṇdanu gōpaḷliyali nalidaddu |
Oṇdoṇdu tōrutta baralādāroḷagide |
Caṇdavādārūpā manake poḷiyē |
Niṇdira pēḷi maganā muddāḍi nōḍi |
Taṇde ī rūpadali bhūmiyoḷage |
Kuṇdādārcanegeṇdu kīrti merevadeṇdu |
Maṇdahāsadalli pēḷalu kaikōṇḍu |
Oṇdu kaiyali kaḍagōlu piḍidu ma - |
Ttoṇdu kaili nēṇu dharisi bālā |
Naṇdadi iralitta bhaiṣmi viśvakarmā - |
Niṇda adaraṇte racisā pēḷi |
Naṇdādiṇdale tanna mūgutiyanu iṭṭu |
Suṇdara vigrahadoḍanāḍuta |
Iṇdire ira itta kaliyuga bare gōpi - |
Caṇdanaḍolu ninna aḍagisalū |
Siṇdhuvinoḷagobba haḍagada vaśake |
Taṇdire tavakadiṇdali allliṇda |
Naṇdatīrtharigolida uḍupina śiri kṛṣṇa |
Kaṇdarpapita namma vijayaviṭhthalarēyā ॥ 3 ॥
4. Aṭṭatāḷa
Ī uḍupina yātri śrī vaikuṇṭhada yātri |
Āvāva manujanu sēvisālu duri - |
Tavana dāvana pāvana māḍuva |
Yāvattu janumada nōvu kaḷadu tanna |
Sēviyoḷiṭṭu apavarga koḍuvānu |
Dēvakinandana kṛṣṇa mūruti karu - |
Nāvāridhi namma vijayaviṭhthalarēya |
Jīvōttumā madhvamuni mana daivamavē ॥ 4 ॥
5. Āditāḷa
Ide januma sārthakā ide sarvakāryasiddhi |
Ide kulakōṭi uddhāra idakiṇtadhikavilla |
Idake samānavilla ide mukhyayātri eṇni |
Ide ide ide siddha yadukulēśana divya |
Padagaḷa oṃme nōḍe padavige sōpāna |
Mudadinda sthiravahadu |
Sadamalānandamunigolida muddu kṛṣṇanu |
Hṛdayara manōvāsa vijayaviṭhthala paḍuvala |
Udadhi tīradalippa ide dvāraki eṇdu ॥ 5 ॥
Jate
Madhvasarōvara snāna muddu kṛṣṇana dhyāna |
Śuddhanāgi māḍe vijayaviṭhthala kāvā ॥
***
Key Transliteration & Linguistic Insights:
Paḍuvala Udadhi / Vārinidhi: The Western Ocean (Arabian Sea), setting the geography of the Udupi shrine.
Bhaiṣmi: Another scriptural name for Queen Rukmini, meaning the daughter of King Bhishmaka.
Nandatīrtha / Sadamalānandamuni: Traditional titles used to honor Śrī Madhvacharya.
Apavarga: The state of final liberation, salvation, or Moksha.
Cinumaya / Cinmaya: Pure, spiritual consciousness uncorrupted by physical elements.
***
ಶ್ರೀ ವಿಜಯದಾಸಾರ್ಯರು (ಅಂಕಿತ: ವಿಜಯವಿಠಲ) ಉಡುಪಿ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾತ್ರೆ ಕೈಗೊಂಡಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ದ್ವಾರಕಾಧೀಶ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದಿವ್ಯ ವಿಗ್ರಹದ ಇತಿಹಾಸ, ಮಹಿಮೆ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿ ಯಾತ್ರೆಯ ಫಲವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿ ಈ ಪ್ರಸಿದ್ಧ 'ಉಡುಪಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಸುಳಾದಿ'ಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಾಸರು ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಆ ವಿಗ್ರಹ ಉಡುಪಿಗೆ ಬಂದ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಕೀ ದೇವಿಯ ಆಸೆಯಂತೆ ಕೃಷ್ಣನು ಬಾಲರೂಪಿಯಾಗಿ ನಿಂತಾಗ, ರುಕ್ಮಿಣೀ ದೇವಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಡಗೋಲು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೇಣು ಹಗ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವ ಈ ಸುಂದರ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕೆತ್ತಿದನು. ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಗ್ರಹವು ಗೋಪಿಚಂದನದ ಮುದ್ದೆಯೊಳಗೆ ಅಡಗಿ, ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ ಮಲ್ಪೆಯ ಸಮುದ್ರ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಅಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು (ಆನಂದತೀರ್ಥರು) ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹಡಗನ್ನು ಬಿರುಗಾಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆ ಗೋಪಿಚಂದನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಅದರೊಳಗಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ಉಡುಪಿಯ ಯಾತ್ರೆಯು ವೈಕುಂಠ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಮಧ್ವಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮುದ್ದುಕೃಷ್ಣನನ್ನು ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಾಗಿ ಮುಕ್ತಿ (ಅಪವರ್ಗ) ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ದಾಸರು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Meaning Parawise)
೧. ಧ್ರುವತಾಳ (ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸಕಲ ವ್ಯಾಪಕ ರೂಪದ ವರ್ಣನೆ)
ಅರ್ಥ: ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಈ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಅಣು ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ರೂಪದಲ್ಲೂ ಇದ್ದಾನೆ; ಹಾಗೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಘನ ಹಾಗೂ ಮಹಾಘನ ರೂಪದಲ್ಲೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಆತನು ಹುಲ್ಲು (ತೃಣ), ಒಣಕಟ್ಟಿಗೆ (ಕಾಷ್ಠ) ಮೊದಲಾದ ಸಕಲ ಜಡ-ಚೇತನ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೂ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿರುವ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಸತ್ತ್ವ, ರಜಸ್ಸು, ತಮಸ್ಸು ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಗೆ ನಿಯಾಮಕನಾದ (ಗುಣತ್ರಯಾತ್ಮಕ) ಕಲ್ಯಾಣಗುಣನಿಧಿ ಈತ. ಯೋಗ್ಯರಾದ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬ್ರಹ್ಮದೇವರವರೆಗಿನ (ವನಜಭವ) ಮುಕ್ತರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪಿಯಾಗಿ (ಚಿನುಮಯ) ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಮೂರ್ತಿ ಇವನೇ. ದೈತ್ಯರ ಕುಲಕ್ಕೆ ಭಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದವನು, ಮಹಾಭಾರತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜುನನ ರಥವನ್ನು ನಡೆಸಿ ಅವನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಕಾಯ್ದವನು (ತನು ಉಳುಹಿದ) ಇವನೇ. ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣವೂ ಸಕಲ ಜೀವರೊಳಗೆ ಅನಿರುದ್ಧ ಮತ್ತು ಅಚ್ಯುತ ರೂಪದಿಂದ ಜೊತೆಯಲ್ಲೇ ಇರುವವನು. ತಾಯಿ ಯಶೋದೆಯ (ಇಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಯ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ) ಮುಂದೆ ಮೊಸರು ಕಡೆಯುವಾಗ ಆನಂದದಿಂದ ಕುಣಿದ ಅಪ್ರಮೇಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಣವ (ಓಂಕಾರ) ಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಈ ಮೂರ್ತಿಯೇ, ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗಾಗಿ ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು. ಇವನೇ ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರುವ ವಿಜಯವಿಠಲನು.
೨. ಮಟ್ಟತಾಳ (ಕೃಷ್ಣನ ಅಚಿಂತ್ಯ ಲೀಲೆ - ದ್ವಾರಕೆಯಿಂದ ಉಡುಪಿಗೆ)
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಲೀಲೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾದವು! ಎಲ್ಲಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ಸಮುದ್ರದ ದ್ವಾರಕಾ ನಗರ? ಎಲ್ಲಿಯ ಗೋಪಿಚಂದನದ ಮುದ್ದೆ? ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಡಗುಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಬರುವುದು ಎಲ್ಲಿ? ಮತ್ತು ಭಾರತೀದೇವಿಯ ಪತಿಯಾದ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನ ಅವತಾರರಾದ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಮುನಿಗಳು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿರುವುದು ಎಲ್ಲಿ? ಇವೆಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಎಲ್ಲಿಯ ಸಂಬಂಧ! ಆದರೆ ಇಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಿಸಿ, ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಉಡುಪಿಗೆ ತಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಿನ್ನ ಮಹಾ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಯಾರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯ ದೇವ? ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಭಕ್ತರ ಮನ ಕದಿಯುವ (ಜಾರ ಚೋರ) ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠಲನಾದ ಉಡುಪಿಯ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ನಾನು ಸದಾ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತೇನೆ.
೩. ತ್ರಿವಿಡತಾಳ (ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ವಿಗ್ರಹದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಧ್ವರ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ)
ಅರ್ಥ: ಹಿಂದೆ ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ದೇವಕೀ ದೇವಿಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೋಡಿ, "ಮಗನೇ, ನೀನು ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣ ನಿನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಗೋಕುಲಕ್ಕೆ ಹೋದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಯಶೋದೆಯ ಮುಂದೆ ಬಾಲಕನಾಗಿ ನೀನು ಆಡಿದ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಆನಂದಿಸಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲವಲ್ಲಾ" ಎಂದು ಹಂಬಲಿಸಿದಳು. ತಾಯಿಯ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಕೃಷ್ಣನು ಮತ್ತೆ ಅವಳಿಗಾಗಿ ಗೋಕುಲದ ಬಾಲಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಆಡಿ ತೋರಿಸಿದನು. ಆ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಆನಂದಿಸಿದ ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿಯಾದ ರುಕ್ಮಿಣೀ ದೇವಿಯು (ಭೈಷ್ಮಿ), "ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಈ ಸುಂದರ ಬಾಲರೂಪದ ಪೂಜೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕು" ಎಂದು ಆಶಿಸಿ, ವಿಶ್ವಕರ್ಮನ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಡಗೋಲು (ಮೊಸರು ಕಡೆಯುವ ಕೋಲು) ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ನೇಣು (ಹಗ್ಗ) ಹಿಡಿದಿರುವ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕೆತ್ತಿಸಿದಳು. ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು, ಕಲಿಯುಗ ಬಂದಾಗ ದ್ವಾರಕೆಯು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವ ಮುನ್ನ ದೇವತೆಗಳು ಗೋಪಿಚಂದನದ ಮುದ್ದೆಯೊಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟರು.
ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ದ್ವಾರಕೆಯಿಂದ ಹೊರಟ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಡಗೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ಚಂದನದ ಮುದ್ದೆ ಮಲ್ಪೆಯ ಸಮುದ್ರ ತೀರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಬಿರುಗಾಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಹಡಗನ್ನು ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು (ನಂದತೀರ್ಥರು) ತಮ್ಮ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿದರು. ಕೃತಜ್ಞತೆಯಾಗಿ ಹಡಗಿನ ಒಡೆಯನು ನೀಡಿದ ಗೋಪಿಚಂದನದ ಮುದ್ದೆಯನ್ನು ಒಡೆದಾಗ, ಅದರೊಳಗಿಂದ ಈ ಸುಂದರ ವಿಗ್ರಹವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು ಪರಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ತಂದು ಉಡುಪಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದರು. ಇವನೇ ಮನ್ಮಥನಿಗೆ ತಂದೆಯಾದ (ಕಂದರ್ಪಪಿತ) ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠಲ ರೇಯನು.
೪. ಅಟ್ಟತಾಳ (ಉಡುಪಿ ಯಾತ್ರೆಯ ಮಹಿಮೆ)
ಅರ್ಥ: ಈ ಉಡುಪಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಯಾತ್ರೆಯು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀ ವೈಕುಂಠದ ಯಾತ್ರೆಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೇ ಆಗಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಅವನ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳೆಂಬ ಕಾಡನ್ನು (ದುರಿತವನ) ಈ ಕೃಷ್ಣನು ದಾವಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಸುಟ್ಟು ಪಾವನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಜೀವಿಗಳ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರದ ದುಃಖ ಮತ್ತು ನೋವುಗಳನ್ನು ಕಳೆದು, ತನ್ನ ಸೇವೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಅವರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು (ಅಪವರ್ಗ) ಕರುಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವಕಿನಂದನನಾದ, ಕರುಣಾಸಾಗರನಾದ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠಲನೇ ಜೀವರಲ್ಲೇ ಉತ್ತಮರಾದ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಮುನಿಗಳ ಮನಸ್ಸಿನ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾಗಿದ್ದಾನೆ.
೫. ಆದಿತಾಳ (ಧ್ಯೇಯ ಸಿದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಉಡುಪಿಯೇ ದ್ವಾರಕೆ)
ಅರ್ಥ: ಉಡುಪಿಯ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಮಾಡುವುದೇ ಜನ್ಮದ ಸಾರ್ಥಕತೆ! ಇದೇ ಸಕಲ ಕಾರ್ಯಗಳ ಸಿದ್ಧಿ. ಇದರಿಂದಲೇ ಕೋಟಿ ಕುಲಗಳು ಉದ್ಧಾರವಾಗುತ್ತವೆ, ಇದಕ್ಕಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದದ್ದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದದ್ದು ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದೇ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಮುಖ್ಯವಾದ ಯಾತ್ರೆಯಾಗಿದೆ. ಯದುಕುಲದ ಒಡೆಯನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದಿವ್ಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರೆ, ಅದು ಮೋಕ್ಷದ ಪದವಿಗೆ ಮೆಟ್ಟಿಲಿನಂತೆ (ಸೋಪಾನ) ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸ್ಥಿರವಾದ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಶುದ್ಧ ಆನಂದಸ್ವರೂಪರಾದ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ (ಸದಮಲಾನಂದಮುನಿ) ಒಲಿದ ಈ ಮುದ್ದುಕೃಷ್ಣನು ಭಕ್ತರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರದ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ (ಪಡುವಲ ಉದಧಿ ತೀರ) ಈ ಉಡುಪಿಯೇ ಇಂದಿನ ದ್ವಾರಕೆಯಾಗಿದೆ.
ಜತೆ (ಮುಕ್ತಾಯ)
ಅರ್ಥ: ಪವಿತ್ರವಾದ 'ಮಧ್ವಸರೋವರ'ದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ, ಉಡುಪಿಯ ಮುದ್ದುಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನಿಶ್ಚಲ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಿದರೆ, ಶ್ರೀ ವಿಜಯವಿಠಲನು ಸದಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿ ಸಲಹುತ್ತಾನೆ.
***
This Uḍupi Śrī Kṛṣṇa Suḷādi was composed by Sri Vijaya Dasaru (Ankita: Vijaya Vittala) when he went on a pilgrimage to Udupi. In this hymn, the poet beautifully describes the cosmic nature of the deity, the fascinating history of how the specific idol of Lord Krishna reached Udupi from Dvaraka, and the immense spiritual benefits of visiting this sacred seashore shrine.
Summary
Vijaya Dasaru captures the divine journey of the world-famous Udupi Krishna idol. Originating in Dvaraka, the idol was sculpted by the celestial architect Vishwakarma at the request of Queen Rukmini, who wished to worship the exact, charming child-form (Bala Rupa) that Krishna assumed during his upbringing in Gokula.
As the age of Kaliyuga approached and Dvaraka prepared to submerge, the idol was concealed inside a massive mound of sacred clay (Gopi Chandana). Centuries later, a merchant ship carrying this clay ran into a violent storm near the Malpe coast. Through his divine foresight, the great philosopher Sri Madhvacharya (Anandateertha) saved the ship and received the clay as a token of gratitude. Upon washing the clay in the Madhva Sarovara, the stunning idol holding a churning rod and rope emerged. Vijaya Dasaru concludes that Udupi is the "Dvaraka of the West" and a portal to Vaikuntha itself.
Section-wise Meaning
1. Dhruva Tala (The All-Pervading Cosmic Form)
Meaning: The Lord residing in Udupi is the finest subatomic form (Anu and Paramanu Murti), yet He is also the most expansive, infinite, and grand supreme form (Maha Ghana Murti). He fully pervades everything from a simple blade of grass (Trina) to dry wood (Kashta). He is the master of the three primordial cosmic qualities—Sattva, Rajas, and Tamas—and is adorned with infinite auspicious attributes (Gunavanta). He is the pure spiritual consciousness (Chinumaya Murti) who illuminates the minds of all realized souls, from noble human beings to the four-faced Lord Brahma (Vanajabhava).
He is the terror of the demonic clans, and the very same charioteer who protected the body and life of Arjuna on the battlefield of Kurukshetra. Without leaving us for even a split second, He resides inside every living being as the indwelling ruler, Aniruddha and Achyuta. This incomprehensible and primordial Lord (Pranava Murti), who once danced delightfully before mother Yashoda as she churned curds, has now settled down in Udupi out of deep affection for the great sage Sri Madhvacharya. He is my very own Lord, Vijaya Vittala, ruling eternally.
2. Matta Tala (The Mystical Connection across the Seas)
Meaning: Where is the ancient city of Dvaravati (Dvaraka), and where is the Western Ocean (Arabian Sea)? Where is the sacred mound of Gopi Chandana clay, and where are the commercial merchant ships that sail back and forth across the deep seas? Most importantly, where is the great sage Sri Madhvacharya, the incarnation of Mukhyaprana (husband of Bharati Devi), who resides in Udupi?
O Lord! Who can possibly comprehend your highly mysterious and wondrous design? You wove all these distant events, locations, and people together across centuries to manifest yourself here. O Sri Krishna of Udupi, I shall sing your glories daily! You are the captivating thief who steals the hearts of your devotees, my own Lord Vijaya Vittala.
3. Trivida Tala (The Creation and Journey of the Churning Krishna)
Meaning: Long ago in Dvaraka, Mother Devaki lamented to Krishna that because of His cosmic illusions, her eyes were shielded when He was born, and He was whisked away to Gokula. She expressed that her heart never found fulfillment because she missed seeing His beautiful childhood antics as a toddler before Yashoda. Hearing His mother's wish, the Lord assumed His childhood form again and re-enacted those playful pastimes in Dvaraka.
Witnessing this gorgeous child form, His queen Rukmini (Bhaishmi) desired to worship this specific posture forever. At her request, the divine architect Vishwakarma sculpted a beautiful વિಗ್ರಹ (idol) holding a churning rod (Kadagolu) in one hand and a herding rope (Nenu) in the other. Queen Rukmini lovingly placed her own nose-ring onto the idol and worshipped it daily.
When the age of Kaliyuga arrived and Dvaraka was about to sink into the sea, the idol was safely hidden inside a large block of Gopi Chandana clay. Centuries later, a merchant captain unknowingly loaded this heavy block onto his ship as ballast. As the ship neared Malpe, a terrible storm threatened to sink it. Sri Madhvacharya (Nandateertha), who was meditating on the shore, sensed the danger through his spiritual vision and calmed the storm with a wave of his saffron robe. In gratitude, the captain offered him anything from the ship. The master chose only the lump of clay, which later cracked open to reveal this magnificent idol. This is our Lord Vijaya Vittala, the father of Cupid (Kandarpa-pita).
4. Atta Tala (The Glories of the Udupi Pilgrimage)
Meaning: A pilgrimage to this holy town of Udupi is entirely equal to a pilgrimage to Sri Vaikuntha (the celestial abode of Vishnu). Whosoever visits and serves the Lord here with pure devotion will find that their vast forest of accumulated sins (Duritavana) is instantly burned away as if by a raging forest fire (Davana). The Lord wipes away the deep-seated pains and miseries accumulated over countless past births, takes the soul under His eternal protection, and grants liberation (Apavarga). This son of Devaki, Sri Krishna, is a boundless ocean of compassion, our Vijaya Vittala, the personal deity worshipped by the highest of souls, Sri Madhvacharya.
5. Adi Tala (The Western Dvaraka)
Meaning: Beholding this Lord is the true fulfillment of human birth! This is the ultimate success of all endeavors, the spiritual upliftment of millions of ancestral lineages, and there is absolutely nothing greater or equal to this. Proclaim it to all: this is the foremost of all pilgrimages! Gazing upon the divine feet of the Lord of the Yadu clan is like climbing a secure, royal staircase (Sopana) to the highest spiritual realms, bringing permanent bliss to the heart. This charming child Krishna, who blessed the spotlessly pure Sri Madhvacharya (Sadamalanandamuni), resides permanently in the hearts of the righteous and sits gracefully on the shores of the Western Ocean (Paduvala Udadhi). Truly, Udupi is Dvaraka itself.
Jate (Conclusion)
Meaning: Bathe in the holy waters of the Madhva Sarovara pond and meditate deeply upon the charming child Krishna; if you do this with a pure heart, Lord Vijaya Vittala will eternally protect and guide you.
***
