ಅಂತರಂಗದೊಳು vijaya vittala ankita suladi ವೆಂಕಟೇಶ ಅಪರೋಕ್ಷ ಸುಳಾದಿ ANTARANGADOLU VENKATESHA APAROKSHA SULADI

Audio by Mrs. Nandini Sripad

ರಾಗ ಭೈರವಿ 

Audio by Vidwan Sumuk Moudgalya

RESTART MOBILE IF AUDIO IS NOT PLAYING  CLICK-> HOME

CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA

or just scroll down for other devaranama 

ಶ್ರೀ ವಿಜಯದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಶ್ರೀವೆಂಕಟೇಶ ಅಪರೋಕ್ಷ ಸುಳಾದಿ 


 ಧ್ರುವತಾಳ 

ಅಂತರಂಗದೊಳು ಪೊಳೆವವನು ಶ್ರೀ -
ಕಾಂತನೊ ಬೊಮ್ಮನ ಪಡೆದ ದೇವನೊ 
ಕಂತುಜನಕನೊ ಅನಂತ ನದಿಯ ಪಿತನೊ 
ಅಂತಕಾಂತಕನ ಪೆತ್ತಯ್ಯನೊ ಅಯ್ಯನೊ 
ಸಂತತ ಚಿಂತಿಪ ಭಕ್ತರ ಮನೋಹರನೊ 
ಅಂತಕನೊ ದೈತ್ಯಸಂತತಿಗೆ 
ದಂತಿಯ ಪಾಲಿಸಿದ ಪರಮಪವಿತ್ರನೊ
ಕುಂತಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬಿಡದೆ ಬೆಂಬಲನೊ 
ದಂತವಕ್ರಾದಿಯ ಕೊಂದ ಬಲವಂತನೊ 
ಹೊಂತಕಾರನೊ ಜಗದಂತರಿಯಾಮನೊ 
ತಂತುಗಾರನೊ ಶ್ರಿಂಗಾರವರನೊ 
ಪಂಥದ ದೈವಾವೆ ವಿಜಯವಿಠಲರೇಯಾ 
ಎಂಥವರನ ಭ್ರಾಂತಿಗೊಳಿಸುವ ದಿಟ್ಟನೊ ॥ 1 ॥

 ಮಟ್ಟತಾಳ 

ಶ್ರೀಶ ಈಶ ಶೇಷಭೂಷಾಧೀಶ ದಾಸ -
ರಾಶ ಪಾಶ ಕ್ಲೇಶನಾಶ ದಾಸವೇಷ 
ದಾಶಧೀಶಾಕಾಶವಾಸ ಹೃಷಿಕೇಶ 
 ವಿಜಯವಿಠಲ ಶೇಷಪೋಷ ಲೇಶವೆನಿಸ ॥ 2 ॥

 ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ 

ಅಲೌಕೀಕ ವಸ್ತವೊ ಅಮಂದನಂದಾನೊ 
ಮೂಲಾಧಾರನೊ ಸಕಲಗುಣ ಪರಿಪೂರ್ಣನೊ 
ಕಾಲಾದಿಗಳಧಿಷ್ಠಾನವಾದ ಮಹಿಮನೊ 
ಮೂಲೋಕದಲಿ ಮೆರೆವ ಮುದ್ದು ಲಾವಣ್ಯನೊ 
ಬಾಲಕ್ರೀಡೆಯ ತೆರದಿ ಆಡುವ ಅಗಣಿತನೊ 
ಏಳು ಕಮಲದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದವನೊ 
ಏಳು ಗೂಳಿಯನು ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಬಿಗಿದವನೊ 
ಲಾಲಿಪಾಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಾಗಾರಿಗಮನನೊ 
ಮೇಲುಗಿರಿಯವಾಸ ವಿಜಯವಿಠಲ ವೆಂಕಟ -
ಶೈಲದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪ ಸರ್ವರಾಭೀಷ್ಟನೊ ॥ 3 ॥

 ಅಟ್ಟತಾಳ 

ವೀರಮುದ್ರಿಕೆ ಬೆರಳರವಿಂದ ಪಾದನೊ 
ಭೋರಗರುವಗೆಜ್ಜೆ ಚಾರು ಹೇಮಪೆಂಡೆ 
ವಾರಣ ಜಾನು ಜಂಘೆವುಳ್ಳ ಚಲುವಾನೊ 
ಊರರಂಭ ಉಡದಾರ ಪೀತಾಂಬರ 
ಧಾರನೊ ನಾಭಿಕಮಲ ವೈಯಾರನೊ 
ಹಾರ ಕೌಸ್ತುಭ ಹೀರತಾರಾದಿಸರನೊ 
ಶ್ರೀರಮಣಿ ವಕ್ಷ ಸಿರಿಗಂಧಲೇಪ ಶೃಂ -
ಗಾರದ ದರಹಸ್ತ ಸಾರಿಕಂಬುಧರನೊ 
ಚಾರು ಮೊಗದಂತ ನಾಸನಯನ ಕರ್ನಾ 
ಪಾರ ಭೂಷಣವಾದ ಕಿರೀಟಾಂಗದ ನೂ -
ಪುರ ತಿರುಗಿ ತಿರುಗಿ ತೋರುವ ಜಾಣನೋ 
ಸಾರ ಹೃದಯವಾಸ ವಿಜಯವಿಠಲ ಕಂ -
ಸಾರಿ ಸಾರಿ ಸಾರಿಗೆ ಪೊರೆವವನೊ ॥ 4 ॥

 ಆದಿತಾಳ 

ಮಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಅಭಯ ಹಸ್ತವನು ಇಟ್ಟ ಬಲು 
ಅಸ್ತಮಾನ ಉದಯದಾವಸ್ತಿಯನು ಹರಿಸುತ್ತಾ 
ಸ್ವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಯೆನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತವನ್ನು ನಡಿಸಿ 
ಹಸ್ತಕನ್ನ ಮಾಡು ಪರವಸ್ತವೆ ವಿಜಯವಿಠಲ 
ವಿಸ್ತಾರ ಮಹಿಮನೊ 
ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗದಂತಸ್ತವಾಗಿ ಪೊಳೆವಾನೊ ॥ 5 ॥

 ಜತೆ 

ಇಂದು ಸುಳಿದಂತೆ ಅನುಗಾಲ ಎನ್ನೊಳಗೆ 

ಬಂದು ಉದ್ಧರಿಸೋದು ವಿಜಯವಿಠಲರೇಯಾ ॥
***

1. Dhṛvatāḷa

Aṇtaraṅgadoḷu poḷevavanu śrī - |

Kāṇtano bommana paḍeda dēvano |

Kaṇtujanakano anaṇta nadiyā pitano |

Aṇtakāṇtakana pettayvano ayvano |

Saṇtata ciṇtipa bhaktara manōharano |

Aṇtakano daityasaṇtatige |

Daṇtiya pālisida paramapavitrano |

Kuṇtiya makkaḷige biḍade beṃbalano |

Daṇtavakrādiya koṇda balavaṇtano |

Hoṇtakārano jagadaṇtariyāmano |

Taṇtugārano śriṅgāravarano |

Paṇthada daivāve vijayaviṭhalarēyā |

Eṃthavarana bhrāṇtigoḷisuva diṭṭano ॥ 1 ॥

2. Maṭṭatāḷa

Śrīśa īśa śēṣabhūṣādhīśa dāsa - |

Rāśa pāśa klēśanāśa dāsavēṣa |

Dāśadhīśākāśavāsa hṛṣikēśa |

Vijayaviṭhala śēṣapōṣa lēśavenisa ॥ 2 ॥

3. Triviḍatāḷa

Alaukīka vastavo amaṇdanaṇdāno |

Mūlādhārano sakalaguṇa paripūrṇano |

Kālādigaḷadhiṣṭhānavāda mahimano |

Mūlōkadali mereva muddu lāvaṇyano |

Bālakrīḍeya teradi āduva agaṇitano |

Ēḷu kamaladalli vāsavāgiddavano |

Ēḷu gūḷiyanu oṇdē bāri bigidavano |

Lālipāḍisikoṇdu nāgārigamanano |

Mēlugariyavāsa vijayaviṭhala veṅkaṭa - |

Śailadalli ippa sarvarābhīṣṭano ॥ 3 ॥

4. Aṭṭatāḷa

Vīramudrike beraḷaraviṇda pādano |

Bhōragaruvagejje cāru hēmapeṇḍe |

Vāraṇa jānu jaṅghevuḷḷa caluvāno |

Ūrarambha uḍadāra pītāmbara |

Dhārano nābhikamala vaiyārano |

Hāra kaustubha hīratārādisarano |

Śrīramaṇi vakṣa sirigaṇdhalēpa śṛṃ - |

Gārada darahasta sārikambudharano |

Cāru mogadaṇta nāsanayana karnā |

Pāra bhūṣaṇavāda kirīṭāṅgada nū - |

Pura tirugi tirugi tōruva jāṇano |

Sāra hṛdayavāsa vijayaviṭhala kaṃ - |

Sāri sāri sārige porevavano ॥ 4 ॥

5. Āditāḷa

Mastakadalli abhaya hastavanu iṭṭa balu |

Astamāna udayadāvastiyanu harisuttā |

Svasthānadalli yenna prastutavannu naḍisi |

Hastakanna māḍu paravastave vijayaviṭhala |

Vistāra mahimano |

Kastūri mṛgadaṇtastavāgi poḷevāno ॥ 5 ॥

6. Jate

Iṇdu suḷidaṇte anugāla ennoḷage |

Baṇdu uddharisōdu vijayaviṭhalarēyā ॥

***

Linguistic and Phonetic Breakdowns:

Antakāntaka: Pronounced as An-tha-kaan-tha-ka. Splits into Antaka (Yama/Death) + Antaka (Destroyer of Yama, which is Shiva). Thus, it means "the father of the creator who generated Shiva."

Hontakārano: Pronounced as Hon-tha-kaa-ra-no. A pure Old Kannada structure referring to a strategist, protector, or someone who tracks down and manages situations behind the scenes.

Dāśadhīśā: Pronounced as Daa-sha-dhee-shaa. It translates to the Lord or King of King Dasharatha (referring to Lord Sri Rama).

Nāgārigamanano: Pronounced as Naa-gaa-ri-ga-ma-na-no. It refers to Nagari (the enemy of serpents, Garuda) + Gamana (the one whose vehicle is).

***

ಶ್ರೀ ವಿಜಯದಾಸಾರ್ಯರು (ಅಂಕಿತ: ವಿಜಯವಿಠಲ) ವಿರಚಿಸಿರುವ ಈ 'ಶ್ರೀವೆಂಕಟೇಶ ಅಪರೋಕ್ಷ ಸುಳಾದಿ'ಯು ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಅಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಭಗವಂತನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರವನ್ನು (ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನವನ್ನು) ಪಡೆದ ದಾಸರು, ತಿರುಪತಿಯ ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಂತರಂಗದ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗದ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾರಾಂಶ (Summary)

ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಾಸರು ಶ್ರೀ ವೆಂಕಟೇಶನ ಸರ್ವೋತ್ತಮತ್ವ ಮತ್ತು ಆತನ ಅಚಿಂತ್ಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಭಗವಂತನು ಸಕಲ ಜೀವರ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಬಿಂಬರೂಪಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಜಗದಂತರಾಮಿ. ಆತನೇ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನನ್ನು ಹೆತ್ತವನು, ಗಂಗಾನದಿಯ ತಂದೆ, ಮತ್ತು ಯಮನಿಗೆ ತಂದೆಯಾದ ಸೂರ್ಯನಿಗೂ ಒಡೆಯನು. ದಾಸರು ವೆಂಕಟೇಶನ ಪಾದದಿಂದ ಮಸ್ತಕದವರೆಗಿನ (ಆಪಾದಮಸ್ತಕ) ಆಭರಣ ಭೂಷಿತವಾದ ಶೃಂಗಾರ ರೂಪವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ವೈಭವದಿಂದ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನವ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಸಪ್ತ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು (ಏಳು ಕಮಲಗಳನ್ನು) ಭೇದಿಸಿ ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಒಲಿಯುವ ವೆಂಕಟೇಶನು, ತಿರುಮಲೆಯ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಭಕ್ತರ ಸಕಲ ಅಭೀಷ್ಟಗಳನ್ನು ಸಲಹುವ ಪರಮದೈವ. ಸದಾ ಕಾಲ ತನ್ನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ದಾಸರು ವಿಜಯವಿಠಲನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅರ್ಥ (Meaning Parawise)

೧. ಧ್ರುವತಾಳ (ಅಂತರಂಗದ ಬಿಂಬಮೂರ್ತಿಯ ಮಹಿಮೆ)

ಅರ್ಥ: ಸಕಲ ಚೇತನರ ಹೃದಯ ಕಮಲದ ಒಳಗೆ (ಅಂತರಂಗದೊಳು) ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಮೂರ್ತಿ ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ; ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಪತಿಯಾದ ಶ್ರೀಕಾಂತನು. ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನನ್ನು (ಬೊಮ್ಮನ) ತನ್ನ ನಾಭಿಕಮಲದಿಂದ ಪಡೆದ ಆದಿದೇವನು. ಮನ್ಮಥನಿಗೆ ತಂದೆಯಾದವನು (ಕಂತುಜನಕ), ತನ್ನ ಪಾದದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅನಂತ ಪುಣ್ಯಪ್ರದವಾದ ಗಂಗಾನದಿಗೆ ಪಿತನಾದವನು. ಯಮನ ಸಂಹಾರಕನಾದ ಶಿವನನ್ನು ಹೆತ್ತ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಗೆ ತಂದೆಯಾದ ಜಗದೊಡೆಯನು (ಅಯ್ಯನೊ ಅಯ್ಯನು). ಸದಾ ಕಾಲ ತನ್ನನ್ನೇ ಧ್ವಾನಿಸುವ ಭಕ್ತರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕದಿಯುವ ಮನೋಹರ ಇವನು. ಆದರೆ ದೈತ್ಯರ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ (ದೈತ್ಯಸಂತತಿಗೆ) ಈತನೇ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಯಮಸ್ವರೂಪನು (ಅಂತಕನು). ಹಿಂದೆ ಮೊಸಳೆಯ ಬಾಯಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಗಜೇಂದ್ರನನ್ನು (ದಂತಿ) ರಕ್ಷಿಸಿದ ಪರಮಪವಿತ್ರನು. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಂತಿಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ (ಪಾಂಡವರಿಗೆ) ಯಾವುದೇ ಕಷ್ಟ ಬಾರದಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆನ್ನಿಗೆ ನಿಂತು ಕಾಯ್ದ ಬೆಂಬಲನು ಇವನೇ. ದಂತವಕ್ರ ಮುಂತಾದ ದುಷ್ಟ ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಮಹಾ ಬಲವಂತನು. ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಬಲೆಯನ್ನು ನೇಯುವ ತಂತುಗಾರನಂತೆ (ಕೋಲಿಗನಂತೆ) ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಅದರ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ತುಂಬಿರುವ ಜಗದಂತರಾಮಿ ಈತ. ಶೃಂಗಾರ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು, ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಪರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಪಂಥದ (ಪಣ ತೊಟ್ಟ) ದೈವ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠಲ ರೇಯನು. ಎಂತಹ ಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನೂ ತನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಭ್ರಾಂತಿಗೊಳಿಸಬಲ್ಲ ಪರಮ ಚತುರ ಇವನು.

೨. ಮಟ್ಟತಾಳ (ಶಬ್ದಾಲಂಕಾರಯುತ ಭಗವನ್ನಾಮ ಸ್ತುತಿ)

ಅರ್ಥ: ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯೇ (ಶ್ರೀಶ), ರುದ್ರದೇವರಿಗೆ ಒಡೆಯನೇ (ಈಶ), ಶೇಷನಾಮನಾದ ಸರ್ಪವನ್ನು ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸುವ ಶಿವನಿಗೂ ಸ್ವಾಮಿಯಾದವನೇ (ಶೇಷಭೂಷಾಧೀಶ)! ನಿನ್ನ ದಾಸರ ಸಮೂಹದ (ದಾಸರಾಶಿ) ಪಾಶಗಳನ್ನೂ (ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನ) ಮತ್ತು ಸಕಲ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನೂ (ದುಃಖ) ನಾಶಮಾಡುವವನೇ! ಭಕ್ತರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ದಾಸನಂತೆ ವೇಷ ಧರಿಸುವವನೇ! ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಒಡೆಯನಾದ ರಾಮನೇ, ಆಕಾಶದಂತೆ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದವನೇ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಯಾಮಕನಾದ ಹೃಷಿಕೇಶನೇ! ಶೇಷಪರ್ವತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಸಕಲ ಜಗತ್ತನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ (ಶೇಷಪೋಷ) ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠಲನೇ, ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಜ್ಞಾನವೂ ಅತ್ಯಲ್ಪ (ಲೇಶ) ಎನಿಸುವುದು.

೩. ತ್ರಿವಿಡತಾಳ (ಯೋಗಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವೆಂಕಟೇಶನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಗಳು)

ಅರ್ಥ: ಈ ವೆಂಕಟೇಶನು ಲೌಕಿಕ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಸಿಗದ ಅಲೌಕಿಕ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದಾನೆ; ಅಪಾರವಾದ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡುವ ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನು (ಅಮಂದನಂದನ). ಇಡೀ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮೂಲಾಧಾರನಾದವನು, ಸಕಲ ಕಲ್ಯಾಣ ಗುಣಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾದವನು. ಕಾಲವೇ ಮೊದಲಾದ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ಅಧಿಷ್ಠಾನ ದೇವತೆಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಮಹಾ ಮಹಿಮಾವಂತನು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಮುದ್ದು ಲಾವಣ್ಯದ ಮೂರ್ತಿ ಇವನು. ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಬಾಲಕನ ಆಟದಂತೆ (ಬಾಲಕ್ರೀಡೆ) ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಡುವ, ಗಣನೆಗೆ ಸಿಗದ ಅಗಣಿತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಈತ. ಮಾನವ ದೇಹದ ಯೋಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಏಳು ಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ (ಮೂಲಾಧಾರದಿಂದ ಸಹಸ್ರಾರವರೆಗಿನ ಸಪ್ತ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ) ಬಿಂಬರೂಪಿಯಾಗಿ ವಾಸವಾಗಿರುವವನು. ಹಿಂದೆ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ನಗ್ನಜಿತ್ ಎಂಬ ರಾಜನ ಮಗಳನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಲು ಏಳು ಮದಿಸಿದ ಗೂಳಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಬಾರಿಗೆ ಹಗ್ಗದಿಂದ ಬಿಗಿದು ಪಳಗಿಸಿದ ಪರಾಕ್ರಮಿ ಇವನು. ಭಕ್ತರು ಹಾಡುವ ಲಾಲಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಲಿಸುವ, ಗರುಡ ವಾಹನನಾದ (ನಾಗಾರಿಗಮನ) ಆ ದೇವನು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಶೇಷಾಚಲ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ತಿರುಮಲೆಯ ವೆಂಕಟಶೈಲದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಭಕ್ತರ ಸಕಲ ದಿವ್ಯ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ (ಸರ್ವರಾಭೀಷ್ಟನೊ) ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠಲನೇ ಈ ವೆಂಕಟೇಶನು.

೪. ಅಟ್ಟತಾಳ (ಆಪಾದಮಸ್ತಕ ದಿವ್ಯ ರೂಪ ವರ್ಣನೆ)

ಅರ್ಥ: ಆ ವೆಂಕಟೇಶನ ದಿವ್ಯ ರೂಪ ಎಂತಹುದ್ದು! ಆತನ ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ವೀರಮುದ್ರಿಕೆಯ ಉಂಗುರವಿದೆ, ಆತನ ಪಾದಗಳು ತಾವರೆಯಂತೆ (ಅರವಿಂದ ಪಾದ) ಸುಂದರವಾಗಿವೆ. ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಝಣ ಝಣ ಎಂದು ಸದ್ದು ಮಾಡುವ ದಿವ್ಯ ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂಗಾರದ ಕಾಲ್ಗೆಜ್ಜೆಗಳು (ಹೇಮಪೆಂಡೆ) ಶೋಭಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲಿನಂತೆ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಮೊಣಕಾಲು ಮತ್ತು ಜಂಘೆಗಳುಳ್ಳ (ವಾರಣ ಜಾನು ಜಂಘೆ) ಸುಂದರ ಚಲುವ ಇವನು. ರಂಭಾ ವೃಕ್ಷದ ಕಾಂಡದಂತೆ ಸುಂದರವಾದ ತೊಡೆಗಳು, ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿರುವ ಒಡ್ಯಾಣ (ಉಡದಾರ) ಮತ್ತು ಹೊಳೆಯುವ ಪೀತಾಂಬರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ನಾಭಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಮಲದ ವೈಯಾರವು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಕಂಠದಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಹಾರಗಳು, ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿ ಹಾಗೂ ವಜ್ರ-ಮುತ್ತುಗಳ ಹಾರಗಳು (ಹೀರತಾರಾದಿಸರ) ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯೇ ನೆಲೆಸಿರುವ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ (ಎದೆಯಲ್ಲಿ) ಶ್ರೀಗಂಧದ ಲೇಪನವಿದೆ. ಶೃಂಗಾರಮಯವಾದ ಆತನ ಹಸ್ತಗಳು ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಆತನು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಶಂಖವನ್ನು (ಸಾರಿಕಂಬು) ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಸುಂದರವಾದ ಮುಖ, ಹಲ್ಲುಗಳು, ಮೂಗು, ಕಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಕಿವಿಗಳುಳ್ಳ ಆತನ ಮಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪಾರಾವಾರವಿಲ್ಲದ (ಅಮೂಲ್ಯವಾದ) ದಿವ್ಯ ಕಿರೀಟ ಹಾಗೂ ತೋಳುಬಂದಿ (ಅಂಗದ) ಶೋಭಿಸುತ್ತಿವೆ. ಆತನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಭಕ್ತರ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮುಂದೆ ತಿರುಗಿ ತಿರುಗಿ ತೋರಿಸುವ ಮಹಾ ಜಾಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಪರಿಶುದ್ಧ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ, ಕಂಸನ ಶತ್ರುವಾದ (ಕಂಸಾರಿ) ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಠಲನು ಭಕ್ತರು ನೆನೆದ ತಕ್ಷಣವೇ ಸಾರಿಗೆ ಸಾರಿಗೆ (ಸದಾ ಕಾಲ) ಬಂದು ರಕ್ಷಿಸುವವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

೫. ಆದಿತಾಳ (ಆತ್ಮಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ)

ಅರ್ಥ: ಓ ಪರವಸ್ತುವಾದ (ಪರಬ್ರಹ್ಮನಾದ) ವಿಜಯವಿಠಲನೇ, ನಿನ್ನ ಆ ಕರುಣಾಮಯವಾದ ಅಭಯಹಸ್ತವನ್ನು ನನ್ನ ಮಸ್ತಕದ (ತಲೆಯ) ಮೇಲೆ ಇಡಯ್ಯಾ. ಈ ಸಂಸಾರದ ಹುಟ್ಟು-ಸಾವಿನ (ಉದಯ-ಅಸ್ತಮಾನದ) ಆವಸ್ಥೆಯನ್ನು, ಕಷ್ಟ-ಕಾರ್ಪಣ್ಯಗಳನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಪರಿಹರಿಸು. ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಸನ್ನಿಧಾನದಲ್ಲಿ (ಸ್ವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ) ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ನನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೀವನದ ಸಕಲ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸು. ನನ್ನನ್ನು ನಿನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಆಧೀನವನ್ನಾಗಿ (ಹಸ್ತಕನ್ನ) ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಪ್ಪಾ. ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದದ್ದು. ಕಸ್ತೂರಿ ಮೃಗದ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಕಸ್ತೂರಿಯು ಅಡಗಿದ್ದು ಸುವಾಸನೆ ಬೀರುವಂತೆ, ನೀನು ಸಕಲ ಜೀವರ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದು ದಿವ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದ್ದೀಯೆ.

ಜತೆ (ಮುಕ್ತಾಯ)

ಅರ್ಥ: ಜ್ಞಾನದ ಸೂರ್ಯನಾದ ವಿಜಯವಿಠಲ ರೇಯನೇ, ಹೇಗೆ ಚಂದ್ರನು (ಇಂದು) ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಿ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆ ನೀನು ಅನುಗಾಲವೂ (ಸದಾ ಕಾಲವೂ) ನನ್ನ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸುಳಿದಾಡುತ್ತಾ ಬಂದು ನನ್ನನ್ನು ಈ ಸಂಸಾರದಿಂದ ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡು ಸ್ವಾಮಿ.

***

This Śrī Veṅkaṭēśa Aparōkṣa Suḷādi composed by Sri Vijaya Dasaru (Ankita: Vijaya Vittala) holds a towering position in Haridasa literature. Having attained Aparōkṣa Jñāna (direct, mystical realization of the Divine), the poet-saint graphically documents both the internal, macrocosmic (Antaraṅga) and the external, beautifully adorned physical (Bahiraṅga) forms of Lord Venkateswara of Tirupati, seamlessly blending Vedantic theology with Yogic sciences.

Summary

Vijaya Dasaru celebrates Lord Venkateswara as the ultimate indwelling ruler (Jagadantarayami) who illuminates the heart of every soul. He is the primordial creator who gave birth to Brahma, the source of the holy river Ganga, and the grand-ancestor of Shiva.

The hymn offers a breathtaking, head-to-toe (Aapada-mastaka) description of Tirumala's deity, depicting Him as the cosmic driver who pierces through the seven mystical chakras (Lotus-wheels) of the human energy system to bless accomplished yogis. Standing atop the Seshachalam hills, He acts as the ultimate wish-fulfilling tree for humanity. The poet concludes with an intimate plea for the Lord to remain active within his daily thoughts to guide his ultimate salvation.

Section-wise Meaning

1. Dhruva Tala (The Majesty of the Indwelling Image)

Meaning: The self-luminous form shining brilliantly within the deepest sanctuary of the heart is none other than the consort of Goddess Lakshmi (Shrikaanta). He is the primeval Lord who generated the creator Brahma (Bomma) from His navel and fathered Cupid (Kantu-janaka). He is the source of the infinite, sacred river Ganga and the supreme ancestor of Shiva (who destroyed the god of death, Antaka). While He is the ultimate enchanter of devotees who meditate upon Him continuously, He is the literal personification of death (Antaka) to the demonic forces.

He is the spotlessly pure savior who rescued the elephant Gajendra (Danti) and stood as an unyielding pillar of strength behind the sons of Kunti (the Pandavas) throughout their trials. He is the mighty warrior who slew demonic tyrants like Dantavakra. Like a master weaver (Tantugaara) spinning the intricate web of creation, He fully pervades the cosmos as its internal governor. He is the pinnacle of divine aesthetics, a stubborn protector who takes a vow to safeguard His own, my Lord Vijaya Vittala. He is the ultimate master who can plunge even the greatest intellects into cosmic illusion (Bhranti) by His sheer power.

2. Matta Tala (Phonetic Praise of the Lord of Senses)

Meaning: O Master of Lakshmi (Shrisha)! O Sovereign of all (Eesha)! O Ruler of Shiva who uses the serpent Sesha as an ornament (Shesabhushadhisha)! You are the breaker of worldly chains (Pasha) and eraser of the miseries (Klesha-nasha) of Your assembly of servants. You assume the form of a humble guide for Your devotees! O Lord of Dasharatha, all-pervading like the infinite sky, the absolute controller of human senses (Hrishikesha)! O Vijaya Vittala, who nourishes the sacred Sesha mountain (Seshaposha), compared to Your vast wisdom, the knowledge of all other gods appears like a microscopic drop (Lesha).

3. Trivida Tala (Yogic Science and Divine Exploits)

Meaning: This Venkateswara is a transcendental reality (Alaukika Vastu) hidden from material sight, an absolute powerhouse of infinite spiritual ecstasy (Amandananda). He is the foundational root of existence (Mulaadhara) and is completely packed with infinite auspicious virtues. He is the supreme platform upon which time, space, and elements operate. He is the epitome of captivating charm and youthful beauty (Muddu Lavanya) celebrated across the three worlds.

He manages the complex creation and dissolution of universes as effortlessly as a toddler playing a casual children's game (Bala-kreeda). In the subtle science of Yoga, He sits as the inner light residing across the seven lotuses (the Sapta Chakras from Mulaadhara to Sahasrara within the human spine). Historically, He is the hero who simultaneously bound and subdued seven wild, raging bulls in one single go to win the hand of Princess Nagnajiti. He loves to listen to the sweet lullabies sung by His devotees and rides upon the enemy of serpents, Garuda (Nagari-gamana). This wish-fulfiller of all mankind resides permanently on the high Seshachalam hills as our Lord Vijaya Vittala.

4. Atta Tala (The Gorgeous Head-to-Toe Vision)

Meaning: Behold the majestic physical form of Lord Venkateswara! His holy fingers are adorned with royal signet rings (Veeramudrike), and His feet are as delicate as fresh lotuses (Aravinda Pada). His ankles chime beautifully with heavy, gold anklets (Hema-pende). His thighs and knees possess the majestic contour of an elephant's trunk (Varana Janu Janghe). He wears a golden waist-band (Udadaara) over His brilliant, shimmering silk garments (Peetaambara). His deep, lotus-like navel (Nabhi-kamala) is beautifully striking.

His chest, which serves as the permanent home of Goddess Lakshmi (Shreeramani Vaksha), is smeared with cool, aromatic sandalwood paste (Sirigandha) and decorated with the brilliant Kaustubha gem, diamonds, and pearl necklaces. His beautifully shaped hands are posed in the gesture of fearlessness (Abhaya), holding the sacred, spiraled conch shell (Sarikambu).

His charming face, perfect teeth, sharp nose, compassionate eyes, and ears are framed by an invaluable, towering crown (Kireeta), armlets (Angada), and anklets that seem to playfully turn and showcase His beauty to His onlookers. Residing deep within the hearts of the pure, this enemy of Kansa (Kansari), our Vijaya Vittala, rushes forward repeatedly to guard those who call out His name.

5. Adi Tala (The Hand of Protection and Purity)

Meaning: O Ultimate Transcendental Reality (Paravastu), Vijaya Vittala! Place Your powerful, fear-dispelling hand of protection (Abhaya Hasta) firmly upon my head. Instantly dry up and dissolve my endless cycles of worldly births and deaths, my settings and risings (Udaya-Asta-maana). Anchor my soul safely within Your divine presence (Svasthaana) and smoothly manage my day-to-day duties.

Take me over completely, making me Your personal instrument (Hasta-kanna). Your majesty is vast and infinite. Just like the elusive musk deer carries the priceless musk fragrance secretly inside its own abdomen, You remain beautifully hidden, radiating divinity from within the interior of every living soul.

Jate (Conclusion)

Meaning: Just as the cooling moon (Indu) glides gracefully across the night sky, come and move within my inner thoughts at all times (Anugaala). Reach down, lift me out of this worldly swamp, and redeem my soul, O King Vijaya Vittala!

***

ಈ ಸುಳಾದಿಯ ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭ : 

ಶ್ರೀವಿಜಯದಾಸಾರ್ಯರು ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಬ್ರಹ್ಮೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಶ್ರೀವೆಂಕಟಗಿರಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಬೆಳೆಸಿ , ಕಪಿಲತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಾದಿಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿ , ಸಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿರುಪತಿಯ ಬೆಟ್ಟವನ್ನು ಹತ್ತಿ , ಶ್ರೀವರಾಹಸ್ವಾಮಿಯ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ದಿವ್ಯಸನ್ನಿಧಿಯನ್ನು ಸೇರಿ , ಸ್ವಾಮಿಯ ಸಂದರ್ಶನ ಮಾಡಿ ಆನಂದಭರಿತರಾದರು. ಈ ನವರಾತ್ರಿ ಉತ್ಸವದ ಒಂದುದಿನ , ಶ್ರೀವಿಜಯದಾಸಾರ್ಯರು , ಸಾಯಂಕಾಲದ ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಮುಗಿಸಿ , ಶ್ರೀವೆಂಕಟೇಶನ ಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಬಂದು , ತಾವೊಬ್ಬರೇ ಶ್ರೀಪುರಂದರದಾಸರು ಅಹ್ನಿಕಕ್ಕೆ ಕೂಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಂಟಪವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ , ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀವೆಂಕಟೇಶನನ್ನು ನೋಡುವ ಹಂಬಲವಿಶೇಷವುಳ್ಳವರಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದಾರೆ. ಧ್ಯಾನಿಸಲು ಕೂತು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರೋ ತಮ್ಮ ತಲೆಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಂತಾಯಿತು. ಶ್ರೀಶ್ರೀನಿವಾಸನೇ ಇವರ ಎದುರಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂತು , ದಾಸಾರ್ಯರ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಭಯಹಸ್ತವನ್ನು ಇಟ್ಟು ನಿಂತಿದ್ದನು ! ಒಂದು ಬಾರಿ ಆ ಸ್ವಾಮಿಯ ಪೂರ್ಣರೂಪವನ್ನು ದರ್ಶನಮಾಡುವುದರೊಳಗೆ ಶ್ರೀಶ್ರೀನಿವಾಸನು ಕಣ್ಮರೆಯಾದನು. 

ಉತ್ಸವವನ್ನು ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದು , ತಮ್ಮ ಬಿಡಾರದಲ್ಲಿ ಕೂತು , ತನ್ನ ಉತ್ಸವಕ್ಕೆ ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರಲಿ ಎಂಬ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ತಾನಾಗಿ ತಾನು ಎದುರಿಗೆ ಬಂದು ನಿಂದು ತಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅಭಯಹಸ್ತವನ್ನು ಇಟ್ಟಾಗ ನೋಡಿದ ಶ್ರೀವೇಂಕಟನ ಆ ರೂಪವನ್ನು ತಾವು ಕಂಡಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿ ಆನಂದಿಸಿದ ಸುಳಾದಿ ಇದು .

**********