kruti by prasanna shreenivasaru ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀನಿವಾಸದಾಸರು
On ರಮಾದೇವಿ
ಅಂಬೋನಿಧಿ ಹೃದಯಂಬರಯ ವಾಸಿನಿ
ಅಂಬಾ ಬಾ ಬಾ ಅಂಬುಧಿಜಾ ನಮೋ ಪ
ಅಂಬುಜನಾಭನ ನಿಜಸತಿ ಶ್ರೀ ಭೂ
ಅಂಭ್ರಣಿ ಚಾಮರ ವ್ಯಜನ ರಥಾಂಗ ಪೂ
ಕಂಬು ಮಾಲಾದಿ ಸುರೂಪದಿ ಹರಿಗೆ ನೀ
ಸಮ್ಮುದದಿಂದೆ ಸುಸೇವೆಯ ಮಾಳ್ಪಳೆ ಅ ಪ
ಮಂದರಗಿರಿಯಿಂದ ಸಿಂಧುವ ಮಥಿಸಲು
ನಿಂದು ಪ್ರಕಟವಾದೆ ಇಂದಿರಾದೇವಿಯೆ
ಕುಂದೇನಿಲ್ಲದ ಸುಂದರಗುಣನಿಧಿ
ಬಂಧಮೋಚಕ ಆನಂದಸುಪೂರ್ಣ ಗೋ
ವಿಂದ ಶ್ರೀ ಅಜಿತಭೂಮನನ್ನೆ ವರಿಸಿದೆ
ಮಂದಜಭವ ಶಿವ ವೃಂದಾರಕನುತ 1
ಹರನ ಚಾಪವ ಶ್ರೀರಾಮನು ಮುರಿಯಲು
ವರ ವನಮಾಲೆಯ ಅರ್ಪಿಸಿ ನಿಂದೆ
ಸುರಮುನಿರಾಜರು ಪುರಜನರೆಲ್ಲರು
ಸುರಿಯಲು ಪೂಮಳೆ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದಲಿ
ಸರಿಪರರಿಲ್ಲದ ಶ್ರೀ ರಘುರಾಮನು
ಸಿರಿಜನಕಜೆ ನಿನ್ನ ಕರವನು ಗ್ರಹಿಸಿದ 2
ಭೈಷ್ಮಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಶ್ರೀ ಭೂದೇವಿ
ವಾಮಚಿನ್ಮಯೆ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿ ಕೃಷ್ಣನ ರಾಣಿ
ಹೇಮಗರ್ಭಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಸುಜನರಿಗೆ
ರಮೆ ನಿನ್ನಯ ಸುಮಂದ ಕಟಾಕ್ಷವು
ಕಾಮಿತ ಫಲದವು ಮೋಕ್ಷಹೇತುವೆ ದೇವಿ
ನಮೋ ನಮೋ ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಸತಿ 3
***
Pallavi
Ambōnidhi hr̥dayambaraya vāsini
Ambā bā bā ambudhijā namō
Anupallavi
Ambujanābhana nijasati śrī bhū
Ambhr̥ṇi cāmara vyajana rathāṅga pū
Kambu mālādi surūpadi harige nī
Sammudadinde susēveya māḷpaḷe
Stanza 1
Mandaragiriyinda sindhuva mathisalu
Nindu prakaṭavāde indirādēviye
Kundēnillada sundaraguṇanidhi
Bandhamōcaka ānandasupūrṇa gō-
Vinda śrī ajitabhūmananne variside
Mandajabhava śiva vr̥ndārakanuta
Stanza 2
Harana cāpava śrīrāmanu muriyalu
Vara vanamāleya arpisi ninde
Suramunirājaru purajanarellaru
Suriyalu pūmaḷe sambhramadindali
Saripararillada śrī raghurāmanu
Sirijanakaje ninna karavanu grahisida
Stanza 3
Bhaiṣmi rukmiṇi satyabhāmā śrī bhūdēvi
Vāmacinmayē śrī svāmi kr̥ṣṇana rāṇi
Hēmagarbhādi samasta sujanarige
Ramē ninnaya sumanda kaṭākṣavu
Kāmita phaladavu mōkṣahētuve dēvi
Namō namō prasanna śrīnivāsana sati
***
Pronunciation Guide
Long Vowels: Vowels with a bar (ā, ē, ī, ō, ū) are "long" and should be held for two beats (e.g., nāma sounds like "naama").
Retroflex Dots: Letters with a dot below (ṭ, ḍ, ṇ, ṣ, ḷ) require curling the tongue back to touch the hard palate (roof of the mouth).
The 'r' Sound: The letter 'r̥' (as in hr̥daya or vr̥ndāraka) is a vocalic 'r', pronounced like the "ri" in "rig" or "ru" in "rush."
Nasal Sounds: 'ṁ' or 'ṅ' represents a nasal resonance, similar to the "n" in "song" or a soft humming "m."
Soft Sibilant: The letter 'ś' (as in śrī) is a soft "sh" sound, produced by placing the tongue near the front teeth.
***
ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀನಿವಾಸದಾಸರು ವಿರಚಿಸಿದ ಈ ಸುಂದರ ಕೃತಿಯು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯನ್ನು (ರಮಾದೇವಿ) ಸ್ತುತಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಭಾವಾರ್ಥ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀನಿವಾಸದಾಸರು ಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು "ಅಂಬೋನಿಧಿ" (ಸಮುದ್ರ) ರಾಜನ ಮಗಳಾಗಿ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮ ಸತಿಯಾಗಿ ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಥನದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದ ಇಂದಿರಾದೇವಿಯು ಅಜಿತನಾದ ಗೋವಿಂದನನ್ನು ವರಿಸಿದ ವೈಭವ, ಶ್ರೀರಾಮನು ಶಿವಧನುಸ್ಸನ್ನು ಮುರಿದಾಗ ಸೀತೆಯಾಗಿ ವನಮಾಲೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿ ರುಕ್ಮಿಣಿಯಾಗಿ ಅವಳು ತೋರುವ ದಯೆಯನ್ನು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಕ್ತರ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಕಟಾಕ್ಷವೇ ಕಾರಣವೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾವಾರ್ಥ (Kannada Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ:
ಅಂಬೋನಿಧಿ ಹೃದಯಂಬರಯ ವಾಸಿನಿ
ಅಂಬಾ ಬಾ ಬಾ ಅಂಬುಧಿಜಾ ನಮೋ
ಭಾವಾರ್ಥ: ಸಮುದ್ರ ರಾಜನ ಹೃದಯವೆಂಬ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವಳೇ (ಸಮುದ್ರ ಕನ್ಯೆಯೇ), ತಾಯಿಯೇ ಬಾ, ಬಾ. ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಉದಿಸಿದ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.
ಅನುಪಲ್ಲವಿ:
ಅಂಬುಜನಾಭನ ನಿಜಸತಿ ಶ್ರೀ ಭೂ
ಅಂಭ್ರಣಿ ಚಾಮರ ವ್ಯಜನ ರಥಾಂಗ ಪೂ
ಕಂಬು ಮಾಲಾದಿ ಸುರೂಪದಿ ಹರಿಗೆ ನೀ
ಸಮ್ಮುದದಿಂದೆ ಸುಸೇವೆಯ ಮಾಳ್ಪಳೆ
ಭಾವಾರ್ಥ: ಕಮಲನಾಭನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ನಿಜ ಸತಿಯಾದ ಶ್ರೀದೇವಿ ಮತ್ತು ಭೂದೇವಿಯೇ, ನೀನು ಚಾಮರ, ಬೀಸಣಿಗೆ, ರಥ ಮುಂತಾದ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದ ಸದಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತೀಯೆ. ಶಂಖ, ಮಾಲೆ ಮುಂತಾದ ಸುಂದರ ರೂಪಗಳಿಂದ ನೀನು ಭಗವಂತನನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾ ಅವನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಮಗ್ನಳಾಗಿರುತ್ತೀಯೆ.
ಪದ್ಯ ೧:
ಮಂದರಗಿರಿಯಿಂದ ಸಿಂಧುವ ಮಥಿಸಲು
ನಿಂದು ಪ್ರಕಟವಾದೆ ಇಂದಿರಾದೇವಿಯೆ
ಕುಂದೇನಿಲ್ಲದ ಸುಂದರಗುಣನಿಧಿ
ಬಂಧಮೋಚಕ ಆನಂದಸುಪೂರ್ಣ ಗೋ
ವಿಂದ ಶ್ರೀ ಅಜಿತಭೂಮನನ್ನೆ ವರಿಸಿದೆ
ಮಂದಜಭವ ಶಿವ ವೃಂದಾರಕನುತ
ಭಾವಾರ್ಥ: ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರು ಮಂದರ ಪರ್ವತದಿಂದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಮಥಿಸಿದಾಗ, ನೀನು ಇಂದಿರಾದೇವಿಯಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದೆ. ದೋಷಗಳಿಲ್ಲದ ಸುಂದರ ಗುಣಗಳ ನಿಧಿಯಾದ ನೀನು, ಭವಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ನೀಡುವ, ಆನಂದಮಯನಾದ ಅಜಿತ ಶ್ರೀ ಗೋವಿಂದನನ್ನೇ ಪತಿಯಾಗಿ ವರಿಸಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ನೀನು ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವವಳು.
ಪದ್ಯ ೨:
ಹರನ ಚಾಪವ ಶ್ರೀರಾಮನು ಮುರಿಯಲು
ವರ ವನಮಾಲೆಯ ಅರ್ಪಿಸಿ ನಿಂದೆ
ಸುರಮುನಿರಾಜರು ಪುರಜನರೆಲ್ಲರು
ಸುರಿಯಲು ಪೂಮಳೆ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದಲಿ
ಸರಿಪರರಿಲ್ಲದ ಶ್ರೀ ರಘುರಾಮನು
ಸಿರಿಜನಕಜೆ ನಿನ್ನ ಕರವನು ಗ್ರಹಿಸಿದ
ಭಾವಾರ್ಥ: ಶ್ರೀರಾಮನು ಶಿವಧನುಸ್ಸನ್ನು ಮುರಿದಾಗ, ನೀನು ಜನಕನ ಮಗಳಾಗಿ (ಜಾನಕಿಯಾಗಿ) ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ವನಮಾಲೆಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ನಿಂದೆ. ದೇವತೆಗಳು, ಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಜನರೆಲ್ಲರೂ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಪುಷ್ಪವೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಆ ರಘುರಾಮನು ಸೀತೆಯಾದ ನಿನ್ನ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ಮಾಡಿದನು.
ಪದ್ಯ ೩:
ಭೈಷ್ಮಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಶ್ರೀ ಭೂದೇವಿ
ವಾಮಚಿನ್ಮಯೆ ಶ್ರೀ ಸ್ವಾಮಿ ಕೃಷ್ಣನ ರಾಣಿ
ಹೇಮಗರ್ಭಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಸುಜನರಿಗೆ
ರಮೆ ನಿನ್ನಯ ಸುಮಂದ ಕಟಾಕ್ಷವು
ಕಾಮಿತ ಫಲದವು ಮೋಕ್ಷಹೇತುವೆ ದೇವಿ
ನಮೋ ನಮೋ ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಸತಿ
ಭಾವಾರ್ಥ: ಭೀಷ್ಮಕ ರಾಜನ ಮಗಳಾದ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಭಾಮೆಯ ರೂಪದ ಶ್ರೀದೇವಿ ಹಾಗೂ ಭೂದೇವಿಯಾದ ನೀನೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪಟ್ಟದ ರಾಣಿ. ಬ್ರಹ್ಮನೇ ಮೊದಲಾದ ಸಮಸ್ತ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ನಿನ್ನ ಮಂದಹಾಸದ ಕಟಾಕ್ಷವು (ನೋಟವು) ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತದ್ದು ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದದ್ದು. ಪ್ರಸನ್ನ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ (ಭಗವಂತನ) ಪ್ರಿಯ ಸತಿಯಾದ ನಿನಗೆ ಪುನಃ ಪುನಃ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ವಿವಿಧ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವಳ ವೈಭವವನ್ನು ದಾಸರು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
***
This beautiful composition by Prasanna Shreenivasa Dasa is a profound tribute to Goddess Lakshmi (Ramadevi), celebrating her various incarnations and her eternal role as the consort of Lord Vishnu.
Summary
In this kirtana, the poet praises Lakshmi as the daughter of the ocean ("Ambonidhi") and the eternal companion of Lord Vishnu. He recounts her divine emergence during the churning of the milk ocean where she chose Lord Govinda as her husband. The song further highlights her role as Sita, offering the garland to Sri Rama after he broke Shiva's bow, and as Rukmini and Satyabhama, the queens of Lord Krishna. The poet emphasizes that her gentle glance (kataksha) is the ultimate source of fulfilled desires and the cause of liberation (moksha) for all seekers.
Stanza-wise Meaning
Pallavi:
Ambonidhi hrudayambaraya vasini
Amba ba ba ambudhija namo
Meaning: O Mother, who resides in the vast sky-like heart of the King of the Oceans! O daughter of the ocean, please come to me. I offer my repeated salutations to you.
Anupallavi:
Ambujanabhana nijasati shri bhu
Ambhrani chamara vyajana rathanga pu
Kambu maladid suropadi harige ni
Sammudadinde susevaya malpale
Meaning: You are the true eternal consort of Lord Padmanabha (Vishnu) in the forms of Sri Devi and Bhu Devi. With great joy, you serve the Lord by assuming various forms such as the whisk (chamara), the fan (vyajana), and the chariot (rathanga). In beautiful forms like the conch and the divine garland, you are always immersed in the delightful service of Lord Hari.
Stanza 1:
Mandara-giriyinda sindhuva mathisalu
Nindu prakatavade indiradeviye
Kundenillada sundaragunanidhi
Bandhamochaka anandasupurna go
Vinda shri ajitabhumananne variside
Mandajabhava shiva vrundarakanuta
Meaning: When the gods and demons churned the ocean using Mount Mandara, you manifested there as Indira Devi. You are a treasure house of flawless and beautiful virtues. You chose to marry Lord Govinda—the one who releases us from worldly bonds, who is full of supreme bliss, and who remains unconquered (Ajita). You are worshipped by Brahma, Shiva, and all the groups of deities.
Stanza 2:
Harana chapava shriramanu muriyalu
Vara vanamaleya arpisi ninde
Suramunirajaru purajanarellaru
Suriyalu pumale sambhramadindali
Saripararillada shri raghuramanu
Sirijanakaje ninna karavanu grahisida
Meaning: When Sri Rama broke the mighty bow of Lord Shiva, you stood there as the daughter of Janaka (Sita) and offered him the choice garland. While the celestial sages and the citizens showered flowers in great celebration, the incomparable Sri Raghurama took your hand in marriage.
Stanza 3:
Bhaishmi rukmini satyabhama shri bhudevi
Vamachinmaye shri swami krishnana rani
Hemagarbhadi samasta sujanarige
Rame ninnaya sumanda katakshavu
Kamita phaladavu mokshahetuve devi
Namo namo prasanna shrinivasana sati
Meaning: As Rukmini (daughter of Bhishmaka) and Satyabhama, you are the queen of Lord Krishna. To all virtuous beings, starting from Brahma (Hemagarbha), your gentle and compassionate glance is the granter of all cherished desires and the primary cause of salvation. Salutations again and again to you, the beloved consort of Lord Prasanna Shreenivasa.
***
