CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಅಪ್ಪನ ನೋಡಿರೊ
ವರಗಳ ತಪ್ಪದೆ ಬೇಡಿರೋ
ಸರ್ಪನ ಮೇಲೆ ಉಪ್ಪವಡಿಸಿ
ಮುಪ್ಪು ಇಲ್ಲದೆ ಭಕ್ತರನ ಪೊರೆವಾ ||ಪ||
ಇಂದ್ರ ನೀಲಿದ ರತನೋ ಕಾಂತಿ
ಚಂದ್ರಬಿಂಬ ವದನೋ
ಚಂದ್ರಿಕೆಯ ಪೋಲಿಪ ಮುಖವೊ
ಬಲುವಾ ನಂದಗಡಲ ಸುಖವೊ
ಮುಂದಿನ ಬೆಳಸುವ ಮಿಂಚೋ
ತೂಗುವ ಸುಳಿಗುರುಳ ಚುಂಚೊ
ಒಂದೊಂದೊ ದಕ್ಕನಂತಾದ ಸುಂದರದವತಾರ ಮಂದರಧರನೋ ||೧||
ಅರಳಿದ ಸಂಪಿಗೆ ತೆನೆಯು ನಾಸಾ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಣಿಯು
ತರುಳ ಹಾರವೋ ಮುಂದಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರಳೆಲೆ ವೈಯಾರವೋ
ಎರಳಿಯ ಗಂಗಳೋ ನೊಸುಲಲಿ
ತಿಲಕಾಂಬರದ ಬಿದಿಗೆ ತಿಂಗಳೊ
ಪರಿಪರಿ ನಗೆ ಸಾವಿರ ಮಿಹಿರನಂತೆ
ಕಿರಣವ ಮಿಗೆ ಮಕರ ಕುಂಡಲವೊ ||೨||`
ಬಿಲ್ಲು ಬಾಗಿದ ಪುಬ್ಬೊ ಮುಡಿಯಲಿ ಕುಸುಮ ವನದ ಹಬ್ಬೊ
ಗಲ್ಲದ ಚಿಬವೊ ಕಮಠದ ಬೆನ್ನೊ ಹೋಲಿಕೆ ಬಲು ಚನ್ನೊ
ಪಲ್ಲು ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಕರಿಯು ಅಧರಾಮೃತದ ಸುರಿಯು
ಅಲ್ಲಲ್ಲಿಗೆ ಕಿರಿಬೆವರಿಡೆ ನಿಲ್ಲದೆ ವೀಳ್ಯದ ಜೊಲ್ಲಿನ ಧಾರೆಯು ||೩||
ಬಾಳಿದಿಂಡಿನ ತೋಳು ಕಟ್ಟಿದ ತಾಯಿತಗಳೇಳು
ಕೀಲು ಕಡಗ ಝಣವೊ ದ್ವಾರೆ ಘಟ್ಟಿ ಕಂಕಣವೋ
ನೀಲದುಂಗುರ ಹರಳೊ
ಮುಂಗೈ ಸರಪಳಿಯ ಬೆರಳೊ
ಏಳು ಗೂಳಿಯ ನಯತೋಳಿಲಿ ಬಿಗಿದ
ಬಾಲಲೋಲ ಗೋಪಾಲನೊ ||೪||
ಪನ್ನಲಗ ಮುರಿಗ್ಯೂ ರಕ್ಷಿಯ ಮಣಿಯು ಥೋರ ದಾಸರಿಗೆ
ಚಿನ್ನದ ಸರವೊ ರೇಶಮಿಗೊಂಡೆ ಕೌಸ್ತುಭ ಶೃಂಗಾರವೊ
ರನ್ನದ ಮಾಲೆ ತುಲಸಿ ಪದಕ ಹಾಕಿದ ಎಣ್ಣಿನುಲೊ
ಅಣ್ಣಣ್ಣ ಹೊನ್ನಿನ ಗುಬ್ಬಿ ಎನುತ ಗೋಪಿ ಮನ್ನಿಸುತಲಿ ||೫||
ಹುಲಿಯುಗುರೂ ಮುತ್ತಿನ ಮಾಲಿಕಿಯ ಪೂಸಿದ ಗಂಧಗರೊ
ವೀಳೆಯ ರುಣನೊ ಅಂಗೈಯ ಗೆರೆಯು ವಿಸವ ಲಕ್ಷಣನೊ
ಪೊಳೆವ ಪವಳವೊ ಪೋಣಿಸಿಯಿದ್ದ ವೈಜಯಂತಿ ಸುಳ್ಳುವೊ
ನಲಿನಲಿದು ವಲಿದಾದೆನುತ ಒಲಿಸಿದಳೊ ಮಗನ ಯಶೋದೆ ||೬||
ಕಂಬು ಕೊರಳೊ ಮೂರೇಖಿಯು ಅಂಗೈಯಿವರಿಗೆ ಮರುಳೊ
ತುಂಬಿ ಸೂಸುವ ಹೊಳೆಯು ಜಠರದ ನಾಭಿ ತ್ರಿವಳಿಯು
ಅಂಬಿನ ತೆರೆಯು ಯೆನಲು ಮಿನುಗುವ ಬಿಸಿಲಿನ ಘನ ಹರಿಯು
ಭೊಂ ಭೊಂ ಭೊಮೆಂದು ಕೊಂಬಿನ ಊದು
ಎಂಬೊ ನುಡಿಯಲಿ ರಂಬಿಸಿ ಕೃಷ್ಣನ ||೭||
ಕಮಲದ ಮಗ್ಗ್ಯೊ ಉಂಗುರ ನಡುವಿದು ಅಲಂಕಾರದ ಸುಗ್ಗ್ಯೊ
ಅಮಮ ಧೊರೆಯು ನಾದದ ಘಂಟ್ಯೊಮಣಿಶಿಂಗನ ಮರಿಯು
ಸಮಸಮವಾತೊಡೆ ಬಾಳಿಯ ಸ್ತಂಭೊಜಾನು ಕನ್ನಡಿ ಕ್ರಮವೊ
ಧಿಮಿ ಧಿಮಿ ಎಂದು ರಂಗನ ಕುಣಿಯೆಂದು ನಿಮನಿಮಗೆಲ್ಲ ||೮||
ಕಾಲಲಿಯಿಟ್ಯ ಗೆಜ್ಜ್ಯೋ ಅಂದಿಗೆ ತಪ್ಪು ತಪ್ಪು ಹೆಜ್ಜ್ಯೊ
ನೀಳದ ದಂತೊ ಜಂಘ ಸರಪಳಿಯ ಗಗ್ಗರಿಯ ಯಿಂತೊ
ಸಾಲಾಂಗುಲಿಯು ವೀರ ಮುದ್ರಿಕೆ ನಖ ಕೇದಿಗೆ ಮುಳೆಯು
ಲಾಲಿ ಲಾಲಿ ಕಂದ ಎನುತಲಿ ಶ್ರೀ ಲಕುಮಿ ಲೋಲನ ಎಬ್ಬಿಸಿ ||೯||
ನೆರೆದವರಿಗೆ ತರುಳರನೆಲ್ಲಾ ಕರೆದು ಸುತ್ತಲು ನಿಲಿಸಿ
ಹರಿಹರಿ ಎಂದು ಹರದಾಡುತಲಿ ಪರಿಪರಿಯಿಂದ ಮಾತನು
ಅಪ್ಪನೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಕುಣಿಯೆಂದು
ಪರಮ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಕರೆಕರೆದು ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನ
ತರಕಿಸಿ ಸಂತತ ಉಡಿಯಲಿ ಎತ್ತಿ ||೧೦||
***
Pallavi
Appana nōḍiro varagaḷa tappade bēḍirō |
Sarpana mēle uppavaḍisi muppu illade bhaktarana porevā ||
Charana 1
Indra nīlida ratanō kānti candrabimba vadanō |
Candrikeya pōlipa mukhavo baluvā nandagaḍala sukhavo |
Mundina beḷasuva miñcō tūguva suḷiguruḷa cuñco |
Ondondo dakkanantāda sundaradavatāra mandardharaṇo || 1 ||
Charana 2
Araḷida sampige teneyu nāsā koneyalli maṇiyu |
Taruḷa hāravō mundaleyalli araḷele vaiyāravō |
Eraḷiya gaṅgaḷō nosulali tilakāmbarada bidige tiṅgaḷo |
Paripari nage sāvira mihiranante kiraṇava mige makara kuṇḍalavo || 2 ||
Charana 3
Billu bāgida pubbo muḍiyali kusuma vanada habbo |
Gallada cibavo kamaṭhada benno hōlike balu canno |
Pallu paṅktige hākida kariyu adharāmṛtada suriyu |
Allallige kiribevariḍe nillade vīḷyada jollina dhāreyu || 3 ||
Charana 4
Bāḷidiṇḍina tōḷu kaṭṭida tāyitagaḷēḷu |
Kīlu kaḍaga jhaṇavo dvāre ghaṭṭi kaṅkaṇavō |
Nīladuṅgura haraḷo muṅgai sarapaḷiya beraḷo |
Ēḷu gūḷiya nayatōḷili bigida bālalōla gōpālano || 4 ||
Charana 5
Pannalaga murigyū rakṣiya maṇiyu thōra dāsarige |
Cinnada saravo rēśamigoṇḍe kaustubha śṛṅgāravo |
Rannada māle tulasi padaka hākida eṇṇinulo |
Aṇṇanna honnina gubbi enuta gōpi mannisutali || 5 ||
Charana 6
Huliyugurū muttina mālikiya pūsida gandhagarō |
Vīḷeya ruṇano aṅgaiya gereyu visava lakṣaṇano |
Poḷeva pavaḷavo pōṇisiyidda vaijayanti suḷḷuvo |
Nalinālidu validādenuta olisidaḷo magana yaśōde || 6 ||
Charana 7
Kambu koraḷo mūrēkhiyu aṅgaiyivarige maruḷo |
Tumbi sūsuva hoḷeyu jaṭharada nābhi trivaḷiyu |
Ambina tereyu yeṇalu minuguva bisilina ghana hariyu |
Bhom bhom bhomendu kombina ūdu embo nuḍiyali rambisi kṛṣṇana || 7 ||
Charana 8
Kamalada maggyo uṅgura naḍuvidu alaṅkārada suggyo |
Amama dhoreyu nādada ghaṇṭyomaṇiśiṅgana mariyu |
Samasamavātoḍe bāḷiya stambhojānu kannaḍi kramavo |
Dhimi dhimi endu raṅgana kuṇiyendu nimanimageḷla || 8 ||
Charana 9
Kālaliyiṭya gejjyō andige tappu tappu hejjyō |
Nīḷada dantō jaṅgha sarapaḷiya gaggariya yinto |
Sālāṅguliyu vīra mudrike nakha kēdige muḷeyu |
Lāli lāli kanda enutali śrī lakumi lōlana ebbisi || 9 ||
Charana 10
Neredavarige taruḷaranellā karedu suttalu nilisi |
Harihari endu haradāḍutali pariyariyinda mātanu |
Appane sariyāgi kuṇiyendu parama sambhramadinda |
Karekaredu vijayaviṭhalana tarakisi santata uḍiyali etti || 10 ||
***
Key Pronunciation Guide:
ḷ (Retroflex L): Tongue touches the roof of the mouth (as in Porevā or Kāḷa).
ṇ (Retroflex N): Tongue touches the roof (as in Maṇi).
ś / sh: Soft "sh" as in Shree.
ṣ / sh: Hard "sh" as in Krishna.
ā, ē, ī, ō: Long vowels—hold them longer than the short ones.
***
ಈ ಅದ್ಭುತವಾದ ಕೃತಿಯು ಶ್ರೀ ವಿಜಯದಾಸರ (ಅಂಕಿತ: ವಿಜಯವಿಠಲ) ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಪಾದದಿಂದ ಶಿರಸ್ಸಿನವರೆಗೆ (ನಖಶಿಖಾಂತ) ಅವನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಶ್ರೀ ವಿಜಯದಾಸರು ಈ ಪದದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಶೋದೆಯು ತನ್ನ ಮಗನ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮರುಳಾಗಿ, ಅವನ ದೃಷ್ಟಿ ತೆಗೆಯುತ್ತಾ, ಅವನನ್ನು ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಆನಂದಿಸುವ ದೃಶ್ಯ ಇಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯ. ಕೃಷ್ಣನ ಉಗುರು, ಕಾಲುಗೆಜ್ಜೆ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ತ್ರಿವಳಿಗಳು, ಸುಳಿಜಟ್ಟು, ಮತ್ತು ಅವನ ಆಭರಣಗಳ ವಿವರಣೆಯು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಕೃಷ್ಣನ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುತ್ತದೆ. "ಇಂತಹ ಸುಂದರವಾದ ಅಪ್ಪನನ್ನು (ತಂದೆಯನ್ನು/ಕೃಷ್ಣನನ್ನು) ನೋಡಿ, ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವರಗಳನ್ನು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳಿ" ಎಂದು ದಾಸರು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪದ್ಯದ ಭಾವಾರ್ಥ (Stanza-wise Meaning)
ಅಪ್ಪನ ನೋಡಿರೊ ವರಗಳ ತಪ್ಪದೆ ಬೇಡಿರೋ
ಸರ್ಪನ ಮೇಲೆ ಉಪ್ಪವಡಿಸಿ ಮುಪ್ಪು ಇಲ್ಲದೆ ಭಕ್ತರನ ಪೊರೆವಾ ||ಪ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಶೇಷಶಾಯಿಯಾಗಿ ಹಾವಿನ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವ, ಮುಪ್ಪಿಲ್ಲದ (ಅಜೇಯನಾದ) ಮತ್ತು ಭಕ್ತರನ್ನು ಸಲಹುವ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ತಂದೆಯಾದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೋಡಿರಿ. ಆತನನ್ನು ಕಂಡು ನಿಮಗೆ ಬೇಕಾದ ವರಗಳನ್ನು ತಪ್ಪದೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಇಂದ್ರ ನೀಲಿದ ರತನೋ ಕಾಂತಿ ಚಂದ್ರಬಿಂಬ ವದನೋ... ||೧||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಕೃಷ್ಣನ ಮೈಬಣ್ಣ ಇಂದ್ರನೀಲ ಮಣಿಯಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅವನ ಮುಖ ಚಂದ್ರಬಿಂಬದಂತೆ ಪ್ರಸನ್ನವಾಗಿದೆ. ತೂಗಾಡುವ ಅವನ ಸುಳಿಜಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಅವತಾರವು ಆನಂದದ ಸಮುದ್ರದಂತಿದೆ. ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತಿದ ಆ ಧೀರನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಅರಳಿದ ಸಂಪಿಗೆ ತೆನೆಯು ನಾಸಾ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಣಿಯು... ||೨||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಅವನ ಮೂಗು ಅರಳಿದ ಸಂಪಿಗೆಯ ಹೂವಿನಂತಿದೆ, ಅದರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ರತ್ನದ ಮಣಿಯು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಸುರುಳಿ ಕೂದಲು ಮತ್ತು ತಿಲಕವು ಬಿದಿಗೆ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ. ಸಾವಿರ ಸೂರ್ಯರ ಪ್ರಭೆಯಂತೆ ಅವನ ಕಿವಿಗಳ ಮಕರ ಕುಂಡಲಗಳು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ.
ಬಿಲ್ಲು ಬಾಗಿದ ಪುಬ್ಬೊ ಮುಡಿಯಲಿ ಕುಸುಮ ವನದ ಹಬ್ಬೊ... ||೩||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ಹುಬ್ಬುಗಳು ಬಾಗಿದ ಬಿಲ್ಲಿನಂತಿವೆ. ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮುಡಿದ ಹೂವುಗಳು ವಸಂತ ಹಬ್ಬದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ಕೆನ್ನೆ ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ಸೌಂದರ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ. ಅವನ ತುಟಿಗಳಿಂದ ಸದಾ ಆನಂದದ ಅಮೃತವು ಸುರಿಯುತ್ತಿದೆ.
ಬಾಳಿದಿಂಡಿನ ತೋಳು ಕಟ್ಟಿದ ತಾಯಿತಗಳೇಳು... ||೪||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಕೃಷ್ಣನ ತೋಳುಗಳು ಬಾಳೆಕಂಬದಂತೆ ಮೃದು ಹಾಗೂ ಸದೃಢವಾಗಿವೆ. ಕೈಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ ತಾಯಿತಗಳು, ಕಡಗಗಳು 'ಝಣ' ಎಂದು ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಏಳು ಗೂಳಿಗಳನ್ನು ಅಡಗಿಸಿದ ಬಲಶಾಲಿ ಬಾಲಗೋಪಾಲನ ಕೈಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ನೀಲ ರತ್ನದ ಉಂಗುರಗಳು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಪನ್ನಲಗ ಮುರಿಗ್ಯೂ ರಕ್ಷಿಯ ಮಣಿಯು ಥೋರ ದಾಸರಿಗೆ... ||೫||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಭಕ್ತರಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಮಣಿಕಟ್ಟು, ಚಿನ್ನದ ಸರಗಳು ಮತ್ತು ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿಯ ಶೃಂಗಾರವು ಅಪೂರ್ವವಾಗಿದೆ. ರತ್ನದ ಮಾಲೆ ಮತ್ತು ತುಳಸಿ ಪದಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಆ ಹೊನ್ನಿನ ಮಗುವನ್ನು ಗೋಪಿಕೆಯರು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಮನ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಹುಲಿಯುಗುರೂ ಮುತ್ತಿನ ಮಾಲಿಕಿಯ ಪೂಸಿದ ಗಂಧಗರೊ... ||೬||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯುಗುರು ಮತ್ತು ಮುತ್ತಿನ ಹಾರಗಳಿವೆ. ಮೈಗೆ ಗಂಧವನ್ನು ಪೂಸಲಾಗಿದೆ. ವೈಜಯಂತಿ ಮಾಲೆಯು ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ. ಯಶೋದೆಯು ತನ್ನ ಮಗನ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಆನಂದದಿಂದ ಮೈಮರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ಕಂಬು ಕೊರಳೊ ಮೂರೇಖಿಯು ಅಂಗೈಯಿವರಿಗೆ ಮರುಳೊ... ||೭||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಕೃಷ್ಣನ ಕುತ್ತಿಗೆಯು ಶಂಖದಂತೆ (ಕಂಬು) ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದು ಮೂರು ರೇಖೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಮೇಲಿನ ನಾಭಿ ಮತ್ತು ತ್ರಿವಳಿಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿವೆ. ಯಶೋದೆಯು 'ಭೊಂ ಭೊಂ' ಎಂದು ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕೃಷ್ಣನೊಡನೆ ಸರಸವಾಡಿ ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ಕಮಲದ ಮಗ್ಗ್ಯೊ ಉಂಗುರ ನಡುವಿದು ಅಲಂಕಾರದ ಸುಗ್ಗ್ಯೊ... ||೮||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಅವನ ಕಾಲುಗಳು ಕಮಲದ ಮೊಗ್ಗಿನಂತೆ ಕೋಮಲವಾಗಿವೆ. ನಡುವಿನ ಉಂಗುರ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು ಅಲಂಕಾರದ ಹಬ್ಬದಂತೆ (ಸುಗ್ಗಿ) ಕಾಣುತ್ತಿವೆ. ರಂಗನು 'ಧಿಮಿ ಧಿಮಿ' ಎಂದು ಕುಣಿಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಸಕಲರಿಗೂ ಆನಂದ ಉಕ್ಕುತ್ತಿದೆ.
ಕಾಲಲಿಯಿಟ್ಯ ಗೆಜ್ಜ್ಯೋ ಅಂದಿಗೆ ತಪ್ಪು ತಪ್ಪು ಹೆಜ್ಜ್ಯೊ... ||೯||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಕಾಲಿನ ಗೆಜ್ಜೆಗಳು 'ಘಲ್ ಘಲ್' ಎನ್ನುತ್ತಿವೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತಾ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಕಾಲಿನ ಉಗುರುಗಳು ಕೇದಿಗೆ ಹೂವಿನ ದಳದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಯಶೋದೆಯು 'ಲಾಲಿ ಲಾಲಿ' ಎನ್ನುತ್ತಾ ತನ್ನ ಕಂದನನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ ಮುದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ನೆರೆದವರಿಗೆ ತರುಳರನೆಲ್ಲಾ ಕರೆದು ಸುತ್ತಲು ನಿಲಿಸಿ... ||೧೦||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಯಶೋದೆಯು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕರೆದು, "ನನ್ನಪ್ಪ ಸರಿಯಾಗಿ ಕುಣಿಯಪ್ಪಾ" ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ವಿಜಯವಿಠಲನ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಎತ್ತಿ ಮುದ್ದಾಡಿ ತನ್ನ ಮಡಿಲಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ಈ ಕೃತಿಯು ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಧ ಸೌಂದರ್ಯ ಎರಡನ್ನೂ ಸಮನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
***
This magnificent composition by Sri Vijaya Dasa (Ankita: Vijaya Vithala) is a "Nakhashikha-varnane"—a poetic description of Lord Krishna from his toenails to the hair on his head. It captures the divine beauty of Child Krishna through the eyes of Mother Yashoda.
Summary
The poet invites everyone to behold the "Father of the Universe" (Krishna) and ask for boons. The song describes Krishna’s physical features and ornaments in exquisite detail: his sapphire-like skin, his lotus-shaped eyes, the tiger-claw pendant on his chest, and the tinkling bells on his waist. It culminates in a scene of pure maternal bliss, where Yashoda encourages her son to dance, eventually lifting him into her lap with overwhelming love.
Verse-wise Meaning
Appana nōḍiro varagaḷa tappade bēḍirō
Sarpana mēle uppavaḍisi muppu illade bhaktarana porevā
Meaning: Behold the Father! Ask Him for boons without fail. He is the one who reclines on the serpent (Shesha), the ageless one who protects his devotees eternally.
Indra nīlida ratanō kānti candrabimba vadanō... (1)
Meaning: His complexion radiates like a blue sapphire (Indra-neela), and his face is as serene as the full moon. With his curly locks swaying as he moves, he is like an ocean of supreme bliss. This is the mighty Lord who once lifted the Mandara mountain.
Araḷida sampige teneyu nāsā koneyalli maṇiyu... (2)
Meaning: His nose is shaped like a budding Champaka flower with a sparkling gem at its tip. His forehead, adorned with a tilaka, looks like the crescent moon of the second lunar day. His shark-shaped earrings (Makara Kundala) shine with the brilliance of a thousand suns.
Billu bāgida pubbo muḍiyali kusuma vanada habbo... (3)
Meaning: His eyebrows are curved like a bow, and the flowers in his hair look like a forest festival. The beauty of his cheeks and chin is incomparable. His lips overflow with the nectar of immortality (Adharamruta), and tiny beads of sweat glisten on his face.
Bāḷidiṇḍina tōḷu kaṭṭida tāyitagaḷēḷu... (4)
Meaning: His arms are smooth and strong like banana pillars, adorned with protective amulets and jingling bracelets. This is the mighty child who subdued seven bulls, now wearing blue sapphire rings on his delicate fingers.
Pannalaga murigyū rakṣiya maṇiyu thōra dāsarige... (5)
Meaning: He wears golden chains and the legendary Kaustubha gem. The Gopis adore this "Golden Child" who wears necklaces of gems and Tulasi beads, treating him with the utmost affection.
Huliyugurū muttina mālikiya pūsida gandhagarō... (6)
Meaning: He wears a tiger-claw pendant (Huliyuguru) and pearl necklaces over his chest, which is smeared with fragrant sandalwood paste. Yashoda is completely enchanted by the sight of the Vaijayanti garland resting on her son.
Kambu koraḷo mūrēkhiyu aṅgaiyivarige maruḷo... (7)
Meaning: His neck is shaped like a conch with three distinct lines. His navel and the three folds on his stomach (Trivali) are perfectly formed. Yashoda plays with him, making playful sounds to delight the child.
Kamalada maggyo uṅgura naḍuvidu alaṅkārada suggyo... (8)
) and his thighs are like pillars of a banana tree. As he dances "Dhimi-Dhimi," the ornaments on his waist create a festival of beauty.
Kālaliyiṭya gejjyō andige tappu tappu hejjyō... (9)
Meaning: His anklets go "Ghal-Ghal" as he takes tiny, faltering steps. His toenails shine like the petals of the Kedige flower. Yashoda sings "Lali Lali" (lullaby) to wake her beloved child, who is the Lord of Lakshmi.
Neredavarige taruḷaranellā karedu suttalu nilisi... (10)
Meaning: Yashoda gathers all the neighborhood children and asks Krishna to dance perfectly for them. Filled with supreme joy, she meditates on the form of Vijaya Vithala and lifts the child onto her lap.
A Note on the Style
This song is a classic example of Vatsalya Bhava (parental love toward the divine). By calling the supreme Lord "Appa" (Father) in the refrain but describing him as a small child in the verses, the poet bridges the gap between the Creator's majesty and his accessibility to a devotee.
***
Appana nodiro
varagala tappade bediro
sarpana mele uppavadisi
muppu illade bhaktarana poreva ||pa||
Indra nilida ratano kanti chandrabimba vadano
chandrikeya polipa mukhavo
baluva nandagadala sukhavo
mundina belasuva mincho
tuguva suligurula chuncho
ondondo dakkanantada
sundaradavatara mandaradharano ||1||
Aralida sampige teneyu nasa koneyalli maniyu
tarula haravo mundaleyalli aralele vaiyaravo
eraliya gangalo nosulali
tilakambarada bidige tingalo
paripari nage savira mihiranante
kiranava mige makara kundalavo ||2||`
Billu bagida pubbo mudiyali kusuma vanada habbo
gallada chibavo kamathada benno holike
balu canno
pallu panktige hakida kariyu
adharamrutada suriyu
allallige kiribevaride
nillade vilyada jollina dhareyu ||3||
Balidindina tolu kattida tayitagalelu
kilu kadaga jhanavo
dvare ghatti kankanavo
niladungura haralo
mungai sarapaliya beralo
elu guliya nayatolili bigida
balalola gopalano ||4||
Pannalaga murigyu rakshiya maniyu
thora dasarige
chinnada saravo reshamigonde kaustubha shrungaravo
rannada male tulasi padaka hakida enninulo
annanna honnina gubbi enuta gopi mannisutali ||5||
Huliyuguru muttinamalikiyu pusidagandhagaro
vileyarunano angaiya gereyu vishava lakshanano
poleva pavalavo ponisiyidda vaijayanti sulluvo
nalinalinalidu validadenuta
olisidalo magana yashode ||6||
Kambu koralo murekhiyu angaiyivarige marulo
tumbi susuva holeyu jatharada nabhi trivaliyu
ambina tereyu yenalu minuguva
bisalina ghana hariyu
bhom bhom bhomendu kombina udu
embo nudiyali rambisi krishnana ||7||
Kamalada maggyo ungura naduvidu alankarada suggyo
amama dhoreyu nadada ghantyo
manisingana mariyu
samasamavatode baliya stambho
janu kannadi kramavo
dhimi dhimi endu rangana kuniyendu nimanimagella ||8||
Kalaliyitya gejjyo andige tappu tappu hejjyo
nilada danto jangha sarapaliya gaggariya yinto
salanguliyu vira mudrike nakha kedige muleyu
lali lali kanda enutali sri lakumi lolana ebbisi ||9||
Neredavarige tarularanella karedu suttalu nilisi
harihari endu haradadutali
paripariyinda matanu appane sariyagi kuniyendu
parama sambhramadinda karekaredu vijayavittalana
tarakisi santata udiyali etti ||10||
***
ಅಪ್ಪನ ನೋಡಿರೊ ವರಗಳ
ತಪ್ಪದೆ ಬೇಡಿರೋ
ಸರ್ಪನಮೇಲೆ ಉಪ್ಪವಡಿಸಿ
ಮುಪ್ಪು ಇಲ್ಲದೆ ಭಕ್ತರನ ಪೊರೆವಾ ಪ
ತಪ್ಪದೆ ಬೇಡಿರೋ
ಸರ್ಪನಮೇಲೆ ಉಪ್ಪವಡಿಸಿ
ಮುಪ್ಪು ಇಲ್ಲದೆ ಭಕ್ತರನ ಪೊರೆವಾ ಪ
ಬಲುವಾ ನಂದಗಡಲ ಸುಖವೊ
ತೂಗುವ ಸುಳಿಗುರುಳ ಚುಂಚೊ
ಸುಂದರದವತಾರ ಮಂದರಧರನೋ 1
ಅರಳಿದ ಸಂಪಿಗೆ ತೆನೆಯು ನಾಸಾ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮಣಿಯು
ತರುಳ ಹಾರವೋ ಮುಂದಲೆಯಲ್ಲಿ ಅರಳೆಲೆ ವೈಯಾರವೋ
ತಿಲಕಾಂಬರದ ಬಿದಿಗೆ ತಿಂಗಳೊ
ಮಕರ ಕುಂಡಲವೊ 2
ಕುಸುಮ ವನದ ಹಬ್ಬೊ
ಗಲ್ಲದ ಚಿಬವೊ ಕಮಠದ ಬೆನ್ನೊ ಹೋಲಿಕೆ
ಅಧರಾಮೃತದ ಸುರಿಯು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿಗೆ ಕಿರಿಬೆವರಿಡೆ
ನಿಲ್ಲದೆ ವೀಳ್ಯದ ಜೊಲ್ಲಿನ ಧಾರೆಯು 3
ಬಾಳಿದಿಂಡಿನ ತೋಳು ಕಟ್ಟಿದ ತಾಯಿತಗಳೇಳು
ಕೀಲು ಕಡಗ ಝಣವೊ ದ್ವಾರೆ ಘಟ್ಟಿ ಕಂಕಣವೋ
ನೀಲದುಂಗುರ ಹರಳೊ ಮುಂಗೈ ಸರಪಳಿಯ ಬೆರಳೊ
ಬಾಲಲೋಲ ಗೋಪಾಲನೊ 4
ಪನ್ನಲಗ ಮುರಿಗ್ಯೂರಕ್ಷಿಯ ಮಣಿಯು ಥೋರ ದಾಸರಿಗೆ
ಕೌಸ್ತುಭ ಶೃಂಗಾರವೊ
ರನ್ನದ ಮಾಲೆ ತುಲಸಿ ಪದಕ ಹಾಕಿದ ಎಣ್ಣಿನುಲೊ
ಗೋಪಿ ಮನ್ನಿಸುತಲಿ 5
ಹುಲಿಯುಗುರೂಮುತ್ತಿನಮಾಲಿಕಿಯುಪೂಸಿದಗಂಧಗರೊ
ವೀಳೆಯರುಣನೊ ಅಂಗೈಯ ಗೆರೆಯು ವಿಸವ ಲಕ್ಷಣನೊ
ವೈಜಯಂತಿ ಸುಳ್ಳುವೊ
ಒಲಿಸಿದಳೊ ಮಗನ ಯಶೋದೆ 6
ಕಂಬು ಕೊರಳೊ ಮೂರೇಖಿಯು ಅಂಗೈಯಿವರಿಗೆ ಮರುಳೊ
ತುಂಬಿ ಸೂಸುವ ಹೊಳೆಯು ಜಠರದ ನಾಭಿ ತ್ರಿವಳಿಯು
ಬಿಸಲಿನ ಘನ ಹರಿಯು
ಭೊಂ ಭೊಂ ಭೊಮೆಂದು ಕೊಂಬಿನ ಊದು
ಎಂಬೊ ನುಡಿಯಲಿ ರಂಬಿಸಿ ಕೃಷ್ಣನ 7
ಕಮಲದ ಮಗ್ಗ್ಯೊ ಉಂಗುರ ನಡುವಿದು ಅಲಂಕಾರದ ಸುಗ್ಗ್ಯೊ
ಅಮಮ ಧೊರೆಯು ನಾದದ ಘಂಟ್ಯೊ
ಮಣಿಶಿಂಗನ ಮರಿಯು
ಜಾನು ಕನ್ನಡಿ ಕ್ರಮವೊ
ಧಿಮಿ ಧಿಮಿ ಎಂದು ರಂಗನ ಕುಣಿಯೆಂದು ನಿಮನಿಮಗೆಲ್ಲ 8
ಕಾಲಲಿಯಿಟ್ಯ ಗೆಜ್ಜ್ಯೋ ಅಂದಿಗೆ ತಪ್ಪು ತಪ್ಪು ಹೆಜ್ಜ್ಯೊ
ನೀಳದ ದಂತೊ ಜಂಘ ಸರಪಳಿಯ ಗಗ್ಗರಿಯ ಯಿಂತೊ
ನಖ ಕೇದಿಗೆ ಮುಳೆಯು
ಲಾಲಿ ಲಾಲಿ ಕಂದ ಎನುತಲಿ ಶ್ರೀ ಲಕುಮಿ ಲೋಲನ ಎಬ್ಬಿಸಿ 9
ನೆರೆದವರಿಗೆ ತರುಳರನೆಲ್ಲಾ ಕರೆದು ಸುತ್ತಲು ನಿಲಿಸಿ
ಹರಿಹರಿ ಎಂದು ಹರದಾಡುತಲಿ
ಪರಮ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಕರೆಕರೆದು ವಿಜಯವಿಠ್ಠಲನ
ತರಕಿಸಿ ಸಂತತ ಉಡಿಯಲಿ ಎತ್ತಿ 10
*********
