ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಜ್ಞಾನ ಸಾಧನ ಸುಳಾದಿ
ಧ್ರುವತಾಳ
ಅನಂತ ಜೀವ ಮುಕ್ತಿಯೋಗ್ಯರ ವೊಳಗೆಲ್ಲ
ಆನೊಬ್ಬ ನೀಚ ಚೇತನನು ಕಾಣೊ
ನೀನೆ ಬಲ್ಲೆಯ್ಯಾ ಸ್ವಾಮಿ ಎನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನು
ನಾನಾ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುವನೆ
ಶ್ವಾನ ಮುಂತಾದ ಜೀವರೆಲ್ಲರು ತಮ್ಮ ಗತಿ
ಅನೇಕ ಯೋನಿಗಳು ಐದಿ ಐದಿ ಮಾನವ -
ಯೋನಿಯು ಮುಂತಾದ್ದೆಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಬಂದು
ನಾನಾ ಪರಿ ಸಾಧನಗಳು ಮಾಡಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು
ನಿನ್ನ ಆತ್ಮಾನಂದ ಸುಖವನು
ಭುಂಜಿಸುವರು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ
ಜ್ಞಾನ ಭಕ್ತಿ ಎಂಬೋದು ಎಲ್ಲ ಜೀವರಿಗೆ ಬೇಕು
ನ್ಯೂನ ಅಧಿಕ ತಾರತಮ್ಯವಾಗಿ
ನೀನೆ ಗತಿಯೊ ಸ್ವಾಮಿ ಇನ್ನು ಬರಲಿಲ್ಲವೆಂದು
ತಾನು ಇಹುವ ಜೀವ ಸಾಮಾನ್ಯನೆ
ಏನು ಎನಗೆನ್ನ ನಿನ್ನ ಮೂರ್ತಿ ಎಂದರೆ
ತಾನು ಪುಟ್ಟುವದಯ್ಯಾ ಮಮತೆ ಮನಸಾ
ಪ್ರಾಣಿ ಒಬ್ಬ ಯಃಕಶ್ಚಿತ ತಿಳಿವದಕ್ಕೆ ನಿನ್ನ
ನಾನಾ ಭಕುತರ ಕರುಣ ಅವಗೆ ಬೇಕು
ಏನು ಘಳಿಸಿದರನ್ನ ಘಳಿಸುವ ಹರಿ ನಿನ್ನ
ಜ್ಞಾನ ದೊರಕುವದಿನ್ನು ಬಹು ದುರ್ಘಟಾ
ಜಾಣ ಚನ್ನಿಗರಾಯ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ನಿನ್ನ
ಕಾಣುವದಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನ ಚೇತನ ಬೇಕೊ ॥ 1 ॥
ಮಟ್ಟತಾಳ
ಶ್ರುತಿ ಓದಲಿಬೇಕು ಸ್ಮೃತಿ ತಿಳಿಯಲಿಬೇಕು
ಇತರಾರ್ಥಗಳೆಲ್ಲ ನಿರಾಕರಿಸಲಿಬೇಕು
ಮತ ಅಭಿಮಾನ ಬೇಕು ಜಪತಪವು ಬೇಕು
ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹರಿಯ ಸ್ಮರಣೆ ಬೇಕು
ಪೃಥ್ವಿ ಉದಕ ವಾಯು ಅಗ್ನಿ ಆಕಾಶವು
ಇತರ ದಶೇಂದ್ರಿಯ ತನ್ಮತ್ರಾಗಳೈದು
ಜಿತಮನ ಅಹಂಕಾರ ಮಹತತ್ವವಿನ್ನು
ಚತುರವಿಂಶತಿ ತತ್ವ ತದಭಿಮಾನಿಗಳು
ಸತತ ಹರಿಯು ತಾನು ಸರ್ವ ದ್ವಾರದಿ ತನಗೆ
ಗತಿಗೆ ನಿಯಾಮಕನೆಂಬೋ ಸ್ಮೃತಿ ಬೇಕು
ಪತಿತ ಪಾವನ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ಲಕ್ಷ್ಮೀ -
ಪತಿ ಸರ್ವಸ್ಥಳದಿ ವ್ಯಾಪ್ತನೆಂದರಿಯಬೇಕು ॥ 2 ॥
ರೂಪಕತಾಳ
ಮಾಡಬೇಕು ನಾನು ಮಾಡಿಲ್ಲವೆನಬೇಕು
ಆಡಬೇಕು ನಾನು ಆಡಿಲ್ಲವೆನಬೇಕು
ನೀಡಬೇಕು ನಾ ನೀಡಿಲ್ಲವೆನಬೇಕು
ನೋಡಬೇಕು ಕರ್ಮ ಮಾಡಿಸುವದು ತನಗೆ
ಬೇಡಿಕೊಂಬದಕಿನ್ನು ವಿಹಿತಾವಿಹಿತಗಳಿಗೆ
ಕೇಡು ಲಾಭಗಳಿಗೆ ಹಿಗ್ಗಿ ಕುಗ್ಗದಲೆ
ಓಡಿದರೆ ಬಹುಮಂದಿ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ನಾ
ಓಡಿದೇನೆಂತೆಂಬೊ ನೋಡು ಶ್ರುತಿ ಇರಲು
ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಒಂದು ಕರ್ಮ ಎಲ್ಲ
ಕೂಡಿದರೆ ಆಗುವದೆಂದು ಅರಿದುಕೋ
ಪಾಡಿದವರ ಪ್ರಾಣ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲನ್ನ
ಮಾಡಿಪ್ಪ ಕರ್ಮ ಮುಖ್ಯವೆಂದರಿತು ಬಾಳೊ ॥ 3 ॥
ಝಂಪೆತಾಳ
ಒಬ್ಬನ ಕರ್ಮ ಅನಂತ ಜನರ ಕರ್ಮ
ಒಬ್ಬನ ದೋಷಕ್ಕನಂತ ಜನರ ಸಹಾಯ
ಒಬ್ಬರ ಪುಣ್ಯಕ್ಕನಂತ ಜನರ ಸಹಾಯ
ಒಬ್ಬನ ಸೃಷ್ಟಿಗನಂತ ಜನರ ಸೃಷ್ಟಿ
ಒಬ್ಬನ ಬಂಧಾಲಯ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಬಂಧಾಲಯ
ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರ ಗತಿ ಇನ್ನು ಬೇರೆ ಉಂಟು ಇನ್ನು
ಒಬ್ಬರ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಡೆ ಮೊದಲಿಲ್ಲ
ಅಬ್ಜ ಸಂಭವ ಪಿತ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ
ಅಬ್ಬರ ಮೂರ್ತಿ ಹೀಗೆ ಅರಿದವರಿಗೆ ಸಾರ್ಥಿ ॥ 4 ॥
ತ್ರಿಪುಟತಾಳ
ಜ್ಞಾನ ಉಳ್ಳವನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಕ್ಕೆ
ಜ್ಞಾನ ರಹಿತನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಕ್ಕೆ
ಏನು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೆಂದರೆ
ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಸ್ಮರಣೆ ಮುಖ್ಯವಯ್ಯಾ
ನಾನೆಲ್ಲಿ ಕಾಣೆನೋ ಹರಿಯ ಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ
ತಾನಾಗೋ ಸುಖಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಕರ್ಮ
ಅನಂತಾನಂತ ಮಾಡಿದ ಕಾಲಕ್ಕೂ
ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸುಖ ದೊರೆಯದಿನ್ನು
ಏನಾದರೂ ಏನು ಸಕಲಕ್ಕೂ ಹರಿ ಮುಖ್ಯ
ತಾನು ತಾರಕನಾಗಬೇಕು ಮುಖ್ಯ
ದೀನಜನ ಬಂಧು ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ
ಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಾಸವಾಗಿಪ್ಪ ಬಿಡದೆ ॥ 5 ॥
ಅಟ್ಟತಾಳ
ಭಯ ಭಕುತಿ ಕರ್ಮ ಅನಂತ ಮಾಡಲು
ಸವೆಯದ ಪದವಿಯು ದೊರಿಯದು ದೊರಿಯದು
ಜಯವು ಕೊಡದು ಅದು ತ್ರಯಲೋಕದೊಳಗಿನ್ನು
ಲಯವಾದ ಜ್ಞಾನ ಭಕುತಿ ಪುಟ್ಟಿಸದು ಅದು
ಪ್ರಿಯವಲ್ಲ ಆ ಕರ್ಮ ಮಾಡೆ ಹರಿಗೆ ಏನು
ಭಯವುಳ್ಳ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸುಯೋಗ್ಯನ ಮಾಳ್ಪ
ಭಯ ನಿವಾರಣ ಸ್ವಾಮಿ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ
ಭಯ ರಹಿತ ಮಾಳ್ಪಾ ಭಯ ಬಿಟ್ಟರ್ಚಿಸಲು ॥ 6 ॥
ಆದಿತಾಳ
ನಿತ್ಯ ನೈಮಿತ್ಯಕ ಮತ್ತೆ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ
ಹೊತ್ತು ಅರಿತು ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ ಅತಿಥಿಯ
ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ ತಂದೆ ಪೂಜೆಯು ನಾನಾ
ಶ್ರುತ್ಯರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಕರ್ಮವು
ನಿತ್ಯ ಮಾಡದೆ ಹೋದರೆ , ಭಯವಿಂತೆಂದು
ನಿತ್ಯ ಮಾಡಿದರೇನು ಇಷ್ಟವೆ ದೊರೆಯದು
ಭಕ್ತಿ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಭಯ ರಹಿತನಾಗಿ
ಮತ್ತವರ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಲು
ಹತ್ತಿ ಕೊಡುವ ಒಂದಾನಂತವಾಗಿ
ತುತ್ತು ಮಾಡಿದಂತೆ ಸಾಧನವೆಲ್ಲ
ಭಕ್ತವತ್ಸಲ ಸ್ವಾಮಿ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ
ಎತ್ತಲಾದರು ಏನು ಭಕ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕುವ ॥ 7 ॥
ಜತೆ
ಜ್ಞಾನ ಭಕ್ತಿ ವಿರಕ್ತಿಯೇ ಸಾಧನ
ಮೇಣು ಇಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲ ಗೋಪಾಲವಿಟ್ಠಲ ॥
***
1. Dhṛvatāḷa
Anaṇta jīva muktiyōgyara voḷageḷla |
Ānobba nīca cētananu kāṇo |
Nīne balleyyā svāmi enna svarūpavanu |
Nānā yōnigaḷalli hākuvane |
Śvāna muṇtāda jīvarellaru tamma gati |
Anēka yōnigaḷu aidi aidi mānava - |
Yōniyu muṇtāddellelli baṃdu |
Nānā pari sādhanagaḷu māḍi kāṇisikoṇdu |
Ninna ātmānaṇda sukhavanu |
Bhuñjisuvaru aṃtyadalli |
Jñāna bhakti eṃbōdu ella jīvarige bēku |
Nyūna adhika tāratamyavāgi |
Nīne gatiyo svāmi innu baralillaveṃdu |
Tānu ihuva jīva sāmānyane |
Ēnu enageṇna ninna mūrti eṃdare |
Tānu puṭṭuvadayyā mamate manasā |
Prāṇi obba yaḥkaścita tiḷivadakke ninna |
Nānā bhakutara karuṇa avage bēku |
Ēnu ghaḷisadaranna ghaḷisuva hari ninna |
Jñāna doraku vadiṇnu bahu durghaṭā |
Jāṇa cannigarāya gōpālaviṭhṭhala ninna |
Kāṇuvadakke jñāna cētana bēko ॥ 1 ॥
2. Maṭṭatāḷa
Śruti ōdalibēku smṛti tiḷiyalibēku |
Itarārthagaḷella nirākarisalibēku |
Mata abhimāna bēku japatapavu bēku |
Prati prati kṣaṇadalli hariya smaraṇe bēku |
Pṛthvi udaka vāyu agni ākāśavu |
Itara daśēndriya tanmatrāgaḷaidu |
Jitamana ahaṃkāra mahatatvavinnu |
Caturaviṃśati tatva tadabhimānigaḷu |
Satata hariyu tānu sarva dvāradi tanage |
Gatige niyāmacaneṃbō smṛti bēku |
Patita pāvana gōpālaviṭhṭhala lakṣmī - |
Pati sarvasthaḷadi vyāptaneṃdariyabēku ॥ 2 ॥
3. Rūpakatāḷa
Māḍabēku nānu māḍillavenabēku |
Āḍabēku nānu āḍillavenabēku |
Nīḍabēku nā nīḍillavenabēku |
Nōḍbēku karma māḍisuva du tanage |
Bēḍikoṃbadakiṇnu vihitāvihita gaḷige |
Kēḍu lābhagaḷige higgi kuggadale |
Ōdidare bahumaṇdi viṣayakke nā |
Ōdidēneṇteṃbo nōḍu śruti iralu |
Māḍabēkādare oṇdu karma ella |
Kūḍidare āguvadeṃdu aridukō |
Pāḍidavara prāṇa gōpālaviṭhṭhalanna |
Māḍippa karma mukhyaveṃdaritu bāḷo ॥ 3 ॥
4. Jhaṃpetāḷa
Obbana karma anaṇta janara karma |
Obbana dōṣakkananta janara sahāya |
Obbara puṇyakkananta janara sahāya |
Obbana sṛṣṭigananta janara sṛṣṭi |
Obbana baṇdhālaya ellarigū baṇdhālaya |
Obbobbara gati iṇnu bēre uṇtu iṇnu |
Obbara karmagaḷige kaḍe modalilla |
Abja saṃbhava pita gōpālaviṭhṭhala |
Abbara mūrti hīge aridavarige sārthi ॥ 4 ॥
5. Tripuṭatāḷa
Jñāna uḷḷavanāgi māḍida pāpakke |
Jñāna rahitanaāgi māḍida pāpakke |
Ēnu idakke prāyaścittaveṃdare |
Śrīnivāsana smaraṇe mukhyavayyā |
Nānelli kāṇenō hariya smaraṇeyiṃda |
Tānāgō sukhakke iṇnoṇdu karma |
Anaṇtānaṇta māḍida kālakkū |
Prāṇigaḷige sukha doreyadiṇnu |
Ēnādarū ēnu sakalakku hari mukhya |
Tānu tārakanāgabēku mukhya |
Dīnajana baṃdhu gōpālaviṭhṭhala |
Jñānigaḷalli nitya vāsavippa biḍade ॥ 5 ॥
6. Aṭṭatāḷa
Bhaya bhakuti karma anaṇta māḍalu |
Saveyada padaviyu doriyadu doriyadu |
Jayavu koḍadu adu trayalōkadoḷagiṇnu |
Layavāda jñāna bhakuti puṭṭisadu adu |
Priyavalla ā karma māḍe harige ēnu |
Bhayavuḷḷa sthaḷadalli suyōgyana māḷpa |
Bhaya nivāraṇa svāmi gōpālaviṭhṭhala |
Bhaya rahita mālpa bhaya biṭṭarcisalu ॥ 6 ॥
7. Āditāḷa
Nitya naimityaka matte tīrthayātre |
Hottu aritu agnihōtra atithiya |
Hetta tāyi taṃde pūjeyu nānā |
Śrutyarthagaḷalli hēḷida karmavu |
Nitya māḍade hōdare, bhayaviṇteṃdu |
Nitya māḍidarēnu iṣṭave doreyadu |
Bhakti pūrvakavāgi bhaya rahitanaāgi |
Mattavara karmava māḍalu |
Hatti koḍuva oṇdanaṇtavāgi |
Tuttu māḍidaṃte sādhanavella |
Bhaktavatsala svāmi gōpālaviṭhṭhala |
Ettalādarū ēನು bhaktige silukuva ॥ 7 ॥
8. Jate
Jñāna bhakti viraktiyē sādhana |
Mēṇu illade illa gōpālaviṭhṭhala ॥
***
Phonetic Notes for Chanting:
Caturaviṃśati tatva: Pronounced as Cha-thur-avim-shathi thath-va. This denotes the 24 core material principles found within the cosmos as outlined by the dualistic school of Kapila and Madhva.
Māḍippa karma: Pronounced as Maa-ḍip-pa kar-ma. This contains the classic old-Kannada grammatical stress meaning "the specific actions heavily caused to be done through us by the Lord."
Abja saṃbhava pita: Pronounced as Ab-ja sam-bha-va pi-tha. Abja (Lotus, born of water) + Sambhava (born from) + Pita (Father); referring to Lord Vishnu, the father of the creator Brahma who emerged from the cosmic lotus.
Yaḥkaścita: Pronounced as Yah-kash-chi-tha. A classical Sanskrit phrase used to describe an ordinary, minor, or insignificant mortal being.
***
ಶ್ರೀ ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜ್ಞಾನಸೂರ್ಯರೆಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲದಾಸಾರ್ಯರು (ಅಂಕಿತ: ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲ) ವಿರಚಿಸಿರುವ ಈ 'ಜ್ಞಾನ ಸಾಧನ ಸುಳಾದಿ'ಯು ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ, ಕರ್ಮಯೋಗ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಗ್ರಂಥದಂತಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಭಗವಂತನ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನವನ್ನು (ದರ್ಶನವನ್ನು) ಪಡೆಯಲು ಜೀವಿಗೆ ಜ್ಞಾನ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವೈರಾಗ್ಯಗಳು ಹೇಗೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಉಪದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಧ್ರುವತಾಳದಲ್ಲಿ ಅನಂತ ಜೀವರೊಳಗೆ ತಾವೊಬ್ಬರೇ ಪರಮ ನೀಚರೆಂದು ದೈನ್ಯ ಭಾವದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಹರಿಯ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ದುರ್ಲಭತೆಯನ್ನು ಸಾರಿದ್ದಾರೆ.
ಮಟ್ಟತಾಳದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಳು (ಚತುರ್ವಿಂಶತಿ ತತ್ತ್ವಗಳು) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನೇ ನಿಯಾಮಕನಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಅನುಸಂಧಾನವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ರೂಪಕತಾಳದಲ್ಲಿ ಕರ್ತೃತ್ವ ಅಭಿಮಾನ ತ್ಯಾಗವನ್ನು (ನಾನು ಮಾಡಿದೆ ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಡುವುದು) ಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಝಂಪೆತಾಳದಲ್ಲಿ ಸಮಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಷ್ಟಿ ಕರ್ಮಗಳ ನಿಗೂಢ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ತ್ರಿಪುಟ ಮತ್ತು ಅಟ್ಟತಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಪೂರ್ವಕ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳಿಗೂ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಸ್ಮರಣೆಯೊಂದೇ ಪರಮ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವೆಂದೂ, ಕೇವಲ ಒಣ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಹರಿ ಪ್ರೀತನಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆದಿತಾಳದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ-ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಭಯದಿಂದಲ್ಲದೆ, ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹರಿಅರ್ಪಣ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಅನಂತ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾರುತ್ತಾ, ವಿಜಯವಿಠಲನ ಪ್ರಿಯ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಜ್ಞಾನ-ಭಕ್ತಿ-ವೈರಾಗ್ಯಗಳೇ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಪರಮ ಸಾಧನವೆಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Meaning Parawise)
೧. ಧ್ರುವತಾಳ (ಜ್ಞಾನದ ದುರ್ಲಭತೆ ಮತ್ತು ದೈನ್ಯ ನಿವೇದನೆ)
ಅರ್ಥ: ಮುಕ್ತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯರಾದ ಅನಂತ ಜೀವರ ಸಮೂಹದೊಳಗೆ (ಮುಕ್ತಿಯೋಗ್ಯರ ವೊಳಗೆಲ್ಲ), ಅತ್ಯಂತ ನೀಚನಾದ ಚೇತನ ಎಂದರೆ ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಕಾಣೊ ಸ್ವಾಮಿ! ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನೇ, ನನ್ನ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಸ್ವರೂಪ ಏನೆಂಬುದನ್ನು ನೀನೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲೆ. ಇಂತಹ ನನ್ನನ್ನು ಇನ್ನುಮುಂದೆಯೂ ನಾನಾ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ (ಜನ್ಮಗಳಲ್ಲಿ) ಹಾಕಿ ದಂಡಿಸುವೆಯಾ? ನಾಯಿ (ಶ್ವಾನ) ಮೊದಲಾದ ಕೀಳು ಜೀವಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮದ ಗತಿಯಂತೆ ಅನೇಕ ಯೋನಿಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಕೊನೆಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಮಾನವ ಯೋನಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ನಾನಾ ಪ್ರಕಾರದ ಭಗವದ್ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆದು, ಮುಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಆತ್ಮಾನಂದದ ಸುಖವನ್ನು ಉಣ್ಣುತ್ತವೆ.
ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಯ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಆದರೆ ಇದು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲೂ ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಹೆಚ್ಚು-ಕಡಿಮೆ (ನ್ಯೂನ ಅಧಿಕ ತಾರತಮ್ಯವಾಗಿ) ಇರುತ್ತದೆ. "ಸ್ವಾಮಿ ನೀನೇ ಗತಿ, ನಿನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ನನಗೆ ಬೇರೆ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ನಂಬಿ ಸುಮ್ಮನೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಜೀವಿಯು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವಿಯಷ್ಟೇ. ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ಮಮತೆ ಮತ್ತು ಆಸೆಗಳು ಪುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಅಲ್ಪ ಪ್ರಾಣಿಯಾದ ಮನುಷ್ಯನು ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅರಿಯಬೇಕಾದರೆ, ನಿನ್ನ ಪರಮ ಭಕ್ತರ ಕರುಣೆ (ಗುರು ಕೃಪೆ) ಆತನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯ. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನು ಎಷ್ಟೇ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಗಳಿಸಿದರೂ (ಘಳಿಸಿದರನ್ನ ಘಳಿಸುವ), ಶ್ರೀಹರಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದದ್ದು (ಬಹು ದುರ್ಘಟಾ). ಚತುರನೂ, ಸುಂದರನೂ ಆದ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧವಾದ ಜ್ಞಾನದ ಕಣ್ಣು (ಜ್ಞಾನ ಚೇತನ) ಬೇಕೇ ಬೇಕು.
೨. ಮಟ್ಟತಾಳ (ಚತುರ್ವಿಂಶತಿ ತತ್ತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಹರಿವ್ಯಾಪ್ತಿ)
ಅರ್ಥ: ಸನ್ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದವನು ವೇದಗಳನ್ನು (ಶ್ರುತಿಯನ್ನು) ಓದಬೇಕು, ಸ್ಮೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಸತ್ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಇತರ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು (ಕುಮತದ ವಾದಗಳನ್ನು) ತಕ್ಷಣವೇ ನಿರಾಕರಿಸಬೇಕು (ದೂರ ತಳ್ಳಬೇಕು). ತನ್ನ ಸದ್ಧರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಅಭಿಮಾನವಿರಬೇಕು, ಜಪ-ತಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರಬೇಕು.
ಪೃಥ್ವಿ (ಭೂಮಿ), ಉದಕ (ನೀರು), ವಾಯು, ಅಗ್ನಿ, ಆಕಾಶ ಎಂಬ ಪಂಚಭೂತಗಳು; ಐದು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು (ಇತರ ದಶೇಂದ್ರಿಯ); ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರೂಪ, ರಸ, ಗಂಧ ಎಂಬ ಐದು ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳು; ನಿಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮನಸ್ಸು (ಜಿತಮನ), ಅಹಂಕಾರ ತತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ಮಹತ್ತತ್ತ್ವ—ಹೀಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ತತ್ತ್ವಗಳೂ (ಚತುರವಿಂಶತಿ ತತ್ತ್ವ) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳೂ ಸಹ ಭಗವಂತನ ಅಧೀನವಾಗಿವೆ. ಶ್ರೀಹರಿಯೇ ಆಯಾ ದ್ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೇ ನಿಂತು ಜೀವರ ಮುಕ್ತಿಗೆ (ಗತಿಗೆ) ನಿಯಾಮಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ದೃಢವಾದ ಸ್ಮೃತಿ (ಜ್ಞಾನ) ನಮಗೆ ಇರಬೇಕು. ಪತಿತರನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನು ಸರ್ವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ, ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೂ ವ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿಯುವುದೇ ನಿಜವಾದ ಜ್ಞಾನ.
೩. ರೂಪಕತಾಳ (ಕರ್ತೃತ್ವ ಅಭಿಮಾನ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಯೋಗ)
ಅರ್ಥ: ಸಾಧಕನಾದವನು ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ವೈದಿಕ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು, ಆದರೆ "ನಾನು ಮಾಡಿದೆ" ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು "ನಾನು ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವೂ ಹರಿಪ್ರೇರಣೆ" (ಮಾಡಿದೆನು ನಾನು ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಬವನು ನೀನು) ಎನ್ನಬೇಕು. ಆಡಬೇಕಾದ ಸತ್ಯದ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡಬೇಕು, ಆದರೆ "ನಾನೇ ಆಡಿದೆ" ಎನ್ನದೆ ಹರಿಯೇ ಆಡಿಸಿದನು ಎನ್ನಬೇಕು. ದಾನ-ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕು, ಆದರೆ "ನಾನೇ ನೀಡಿದೆ" ಎಂಬ ಗರ್ವವನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕು. ತನಗೆ ಬರುವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನೇ ತನ್ನಿಂದ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸದಾ ನೋಡಬೇಕು (ಗಮನಿಸಬೇಕು).
ಶಾಸ್ತ್ರವಿಹಿತವಾದ ಕರ್ಮಗಳಾಗಲಿ, ಅವಿಹಿತವಾದ ತಪ್ಪುಗಳಾಗಲಿ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕಷ್ಟ-ನಷ್ಟಗಳಾಗಲಿ (ಕೇಡು), ಅಥವಾ ಲಾಭ-ಸುಖಗಳಾಗಲಿ—ಅವುಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾಗಿ ಹಿಗ್ಗದೆ ಮತ್ತು ಕುಗ್ಗದೆ ಸಮಚಿತ್ತನಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬಹುಮಂದಿ ಜನರು ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯ ಭೋಗಗಳ ಹಿಂದೆ ಓಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅವರ ಜೊತೆ ನಾನೂ ಓಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂಬ ಎಚ್ಚರ (ಶ್ರುತಿ/ಜ್ಞಾನ) ಇರಬೇಕು. ನಾವು ಒಂದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನವಷ್ಟೇ ಸಾಲದು; ದೇಶ, ಕಾಲ, ಕರ್ತೃ, ಕರಣ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲ ಸಾಧನಗಳೂ ಒಂದಾಗಿ ಕೂಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಆ ಕರ್ಮವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊ. ಸಕಲ ಜೀವರ ಪ್ರಾಣನೂ, ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಡುವವನೂ ಆದ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನು ನಮ್ಮಿಂದ ಮಾಡಿಸುವ ಕರ್ಮವೇ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಅಹಂಕಾರವಿಲ್ಲದೆ ಬಾಳಬೇಕು.
೪. ಝಂಪೆತಾಳ (ಸಮಷ್ಟಿ ಕರ್ಮದ ರಹಸ್ಯ)
ಅರ್ಥ: ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ನಿಯಮವು ಅತ್ಯಂತ ನಿಗೂಢವಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮದ ಹಿಂದೆ ಅನಂತ ಜನರ ಕರ್ಮದ ಪ್ರೇರಣೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬನು ಮಾಡುವ ಪಾಪಕ್ಕೆ (ದೋಷಕ್ಕೆ) ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿಯೋ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿಯೋ ಅನಂತ ಜನರು ಕಾರಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ (ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ). ಹಾಗೆಯೇ, ಒಬ್ಬನು ಮಾಡುವ ಪುಣ್ಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೂ ಅನಂತ ಜನರ ದಿವ್ಯ ಸಹಾಯವಿರುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಜೀವಿಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸದ ಹಿಂದೆ ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅನಂತ ಜೀವರ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಚಕ್ರವು ಅಡಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಬಂಧನಾಲಯವು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮಾನವಾದ ಬಂಧನಾಲಯವೇ ಆಗಿದೆ.
ಆದರೆ, ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸಮಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರ ಯೋಗ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಗತಿಯು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಜೀವರು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳ ಸರಪಳಿಗೆ ಆರಂಭವೂ ಇಲ್ಲ, ಕೊನೆಯೂ ಇಲ್ಲ (ಕಡೆ ಮೊದಲಿಲ್ಲ). ಕಮಲಸಂಭವನಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ತಂದೆಯಾದ (ಅಬ್ಜ ಸಂಭವ ಪಿತ) ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನು ಅತ್ಯಂತ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿಯಾದ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ (ಅಬ್ಬರ ಮೂರ್ತಿ). ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಯಾರು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಆತನೇ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ (ಸಾperspective/ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾಗಿ) ನಿಂತು ಮುಕ್ತಿಯ ದಡವನ್ನು ತಲುಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
೫. ತ್ರಿಪುಟತಾಳ (ಹರಿಸ್ಮರಣೆಯೆಂಬ ಪರಮ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ)
ಅರ್ಥ: ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಜ್ಞಾನವಿದ್ದೂ (ಜ್ಞಾನ ಉಳ್ಳವನಾಗಿ) ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳಿಗಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ (ಜ್ಞಾನ ರಹಿತನಾಗಿ) ತಿಳಿಯದೇ ಮಾಡಿದ ಪಾಪಗಳಿಗಾಗಲಿ—ಯೋಗ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಯಾವುದು ಎಂದರೆ, ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ದಿವ್ಯ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯೊಂದೇ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಸ್ವಾಮಿ. ಭಗವಂತನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪರಮಾನಂದದ ಸುಖಕ್ಕೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾದ ಮತ್ತೊಂದು ಕರ್ಮವನ್ನು ನಾನು ಎಲ್ಲೂ ಕಾಣೆನು.
ಮನುಷ್ಯನು ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದೆ ಅನಂತಾನಂತ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು, ಯಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಸಹ ಜೀವಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಶಾಶ್ವತ ಸುಖವು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಜಗತ್ತಿನ ಸಕಲ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಶ್ರೀಹರಿಯೇ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರೇರಕ. ಆತನೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಈ ಭವಸಾಗರದಿಂದ ದಾಟಿಸುವ ತಾರಕನಾಗಬೇಕು. ದೀನಜನರ ಬಂಧುವಾದ ಆ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನು ಸದಾ ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಬಿಡದೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾನೆ.
೬. ಅಟ್ಟತಾಳ (ಒಣ ಕರ್ಮಗಳ ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಭಯರಹಿತ ಭಕ್ತಿ)
ಅರ್ಥ: ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಭಯದಿಂದ ನೂರಾರು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನಂತ ಬಾರಿ ಮಾಡಿದರೂ ಸಹ, ಎಂದಿಗೂ ನಾಶವಾಗದ ಆ ಮೋಕ್ಷ ಪದವಿಯು (ಸವೆಯದ ಪದವಿ) ದೊರಕಲಾರದು, ಖಂಡಿತ ದೊರಕಲಾರದು. ಜ್ಞಾನಶೂನ್ಯವಾದ ಆ ಕರ್ಮವು ಜೀವಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಒಳಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಭೋಗವಾಗಲಿ, ಸಂಸಾರವನ್ನು ಲಯ (ನಾಶ) ಮಾಡುವಂತಹ ಜ್ಞಾನ ಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಲು ಕೇವಲ ಒಣ ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಯಾರು ಕೇವಲ ಕಾಮನೆಯಿಂದ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಆ ಕರ್ಮವು ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಿಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭಗವಂತನು ಎಂತಹವನೆಂದರೆ, ಸಂಸಾರದ ಭಯವಿರುವ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದವನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಯೋಗ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಭಯನಿವಾರಕನಾದ ಆ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಕಲ ಭಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅರ್ಚಿಸಿದರೆ, ಆತನು ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಯರಹಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
೭. ಆದಿತಾಳ (ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಕರ್ಮಾರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಹರಿವಶ್ಯತೆ)
ಅರ್ಥ: ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿರುವ ನಿತ್ಯ ಕರ್ಮಗಳು (ಸಂಧ್ಯಾವಂದನೆ ಇತ್ಯಾದಿ), ನೈಮಿತ್ತಿಕ ಕರ್ಮಗಳು, ಪವಿತ್ರ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳು, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯವನ್ನು ಅರಿತು ಮಾಡುವ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ, ಮನೆಗೆ ಬಂದ ಅತಿಥಿ ಸತ್ಕಾರ, ಮತ್ತು ನಮ್ಮನ್ನು ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ-ತಂದೆಯರ ಪೂಜೆ—ಇವೆಲ್ಲವೂ ವೇದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ (ಶ್ರುತ್ಯರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ) ಹೇಳಲಾದ ಪರಮ ಧರ್ಮಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು "ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಾಡದೆ ಹೋದರೆ ಪಾಪದ ಭಯವಿರಲಿ" ಎಂದು ಕೇವಲ ಭಯದಿಂದ ನಿತ್ಯವೂ ಮಾಡಿದರೆ ಏನೂ ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ, ಅದರಿಂದ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳು ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ, ಇದೇ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಲೌಕಿಕ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ (ಭಯ ರಹಿತನಾಗಿ), ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿ-ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದರೆ, ಆ ಹರಿಯು ಪ್ರೀತನಾಗಿ ಅನಂತಾನಂತ ಫಲಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ (ಧಾರಾಳವಾಗಿ ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ). ಭಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಸಾಧನೆಯೆಲ್ಲವೂ ತುತ್ತು ಮಾಡಿದ ಅನ್ನವನ್ನು ನಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿದಂತೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಸ್ವಾಮಿ ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನು ಭಕ್ತನು ಎಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಸರಿ, ಆತನ ಬಾಹ್ಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ನೋಡದೆ ಕೇವಲ ಶುದ್ಧ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿಲುಕುತ್ತಾನೆ (ವಶನಾಗುತ್ತಾ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ).
ಜತೆ (ಮುಕ್ತಾಯ)
ಅರ್ಥ: ಜೀವರ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷ ಸಾಧನೆಗೆ ಅಂತರಂಗದ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ, ಭಗವದ್ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ಭೋಗಗಳ ಮೇಲಿನ ವೈರಾಗ್ಯಗಳೇ ಪರಮ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಿಯು ಸಿದ್ಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲನು ಸಾರುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
***
This intellectually profound Jñāna Sādhana Suḷādi was composed by Sri Gopala Dasaru (Ankita: Gōpālavitthala), who is universally celebrated as the "Sun of Knowledge" (Jnana Surya) within the Haridasa tradition. Unlike hymns that focus strictly on emotional outpourings, this composition functions like an advanced theological text (Siddhanta Grantha), meticulously breaking down the relationship between matter, soul hierarchy, structural karma, and unadulterated devotion.
Summary
In this doctrinal masterpiece, Sri Gopala Dasaru outlines the step-by-step psychological and spiritual mechanics required to attain the direct perception (Aparoksha Jnana) of the Supreme Lord.
Dhruva Tala sets a tone of radical humility, where the seer evaluates his intrinsic capacity against infinite liberated souls and addresses why true spiritual knowledge is notoriously difficult to secure.
Matta Tala provides a rigorous metaphysical framework, mapping out how the twenty-four cosmic elements (Chaturvimshati Tattva) and their controlling deities are entirely steered by the independent will of Sri Hari.
Rupaka Tala attacks the root of cosmic bondage—the egoism of agency (Kartrutva Abhimana)—instructing seekers to act while consciously disowning the pride of being the ultimate "doer."
Jhampe Tala uncovers the mysterious, interconnected web of collective karma (Samashti Karma), proving how individual choices are linked to the cosmos.
Triputa, Atta, and Adi Talas dismiss empty, fear-driven ritualism. The seer establishes that whether a sin is committed knowingly or in ignorance, the absolute antidote is conscious remembrance of the Divine, concluding that pure, uncalculated devotion (Bhakti), coupled with knowledge (Jnana) and detachment (Virakti), is the solitary key to liberation.
Section-wise Meaning
1. Dhruva Tala (The Scarcity of Knowledge and Radical Humility)
Meaning: O Lord Gopala Vittala! Across the infinite assembly of souls naturally eligible for ultimate liberation (Muktiyōgyara voḷageḷḷa), I can confidently point to myself as the single most fallen and spiritually deficient entity (Nīcha chētana). You uniquely comprehend the exact blueprint of my intrinsic nature. Knowing this, will You continue to cycle me through countless wombs and lower biological births?
Look at the animal kingdom—even lowly creatures like dogs (Śvāna), propelled by their evolutionary karmic trajectories, transition through various species over vast cycles of time, eventually graduating into the prized human form. Upon attaining this human birth, they engage in distinct spiritual disciplines, secure Your grace, and ultimately experience the supreme bliss of the soul (Ātmānanda) in the state of liberation.
To break free, spiritual knowledge (Jnana) and targeted devotion (Bhakti) are absolute pre-requisites for all souls, though they manifest in varying, graded degrees according to each soul’s inherent capacity (Nyūna adhika tāratamyavāgi). A soul that simply sits idle, muttering "O Lord, You are my refuge, yet my salvation has not arrived," behaves like a stagnant, ordinary mortal. The moment I attempt to anchor my mind upon Your divine form, the deep-seated worldly attachments and mental illusions (Mamate manasā) aggressively surge up. For an insignificant living being to penetrate Your mystery, the descending grace and mercy of Your advanced devotees (Guru Krupa) is completely mandatory. No matter what material fortunes or academic wealth a human being accumulates in this lifetime, securing unadulterated knowledge of You remains extraordinarily difficult (Bahu durghaṭā). O beautiful, intelligent King Gopala Vittala! To truly perceive You, one must possess an awakened, purified eye of knowledge (Jñāna chētana).
2. Matta Tala (The Twenty-Four Cosmic Elements and Sovereign Control)
Meaning: A serious seeker must study the primary scriptures (Śruti), deeply internalize the secondary smritis, and ruthlessly reject any distorted, non-Vedic interpretations of reality (Itarārthagaḷeḷḷa nirākarisalibēku). One must maintain a fierce, unshakeable loyalty to the true philosophy, practice systematic chanting, and maintain a high-frequency remembrance of Sri Hari at every consecutive split-second.
Understand the structural anatomy of creation: Earth (Pṛthvi), Water (Udaka), Wind (Vāyu), Fire (Agni), and Space (Ākāśa)—the five primordial elements; the ten sensory and motor organs (Daśēndriya); the five subtle essences of perception (Tanmātra); and the highly disciplined intellect, the cosmic ego (Ahaṃkāra), and the great principle (Mahat-tattva). These constitute the twenty-four cosmic principles (Chaturviṃśati tattva). One must maintain a continuous, active awareness that the Supreme Lord Sri Hari resides within these elements and their controlling deities, operating through every sensory gateway as the absolute director of the soul’s ultimate destiny (Gatige niyāmaka). True knowledge is realizing that Gopala Vittala, the purifier of the fallen and the Consort of Lakshmi, is completely all-pervasive, occupying every coordinate of time and space.
3. Rupaka Tala (The Relinquishing of Agency and Karma Yoga)
Meaning: When you perform an action, you must train your consciousness to say, "I have acted, yet I am not the true doer." When you speak, say, "I have spoken, yet the words were directed by Him." When you offer charity, say, "I have given, yet the asset was never mine." Train yourself to see that it is the independent power of the Divine executing destiny through you.
Do not allow your mind to react with erratic swings of joy or depression over what is scripturally ordained or forbidden, or when encountering material loss or gain. When the vast majority of the world is running frantically toward sensory gratification, maintain the scriptural clarity (Śruti) to observe, "Look, I too am running alongside them, but I must remain unattached." Understand this fundamental truth: an action does not reach fulfillment through solitary human ego; it succeeds only when country, time, instrument, and divine sanction line up in unison. Live your life recognizing that the structural actions orchestrated through us by Gopala Vittala—the very life-breath of those who sing His glory—are the only elements that hold true weight.
4. Jhampe Tala (The Mystery of Interconnected Collective Karma)
Meaning: The law of action is intricately webbed across the cosmos. The karma of a single individual is tied to the karma of infinite people. A single person’s moral lapse or flaw (Dōṣa) is systematically aided and triggered by the actions of infinite others. Conversely, a single person’s spiritual merit (Puṇya) is supported by the invisible, cooperative forces of infinite souls. The manifestation and birth of one individual involves the structural alignment and birth of infinite entities across the universe. This material world, which acts as a prison-house of bondage (Baṇdhālaya) for one, is a collective prison-house for all.
Yet, despite this massive cosmic interdependence, when it comes to final liberation, the intrinsic capacity and ultimate destination (Gati) of every single soul remains profoundly unique and distinct. The causal chain of human action possesses neither a visible beginning nor an end. Lord Gopala Vittala, the progenitor of the creator Brahma (Abja saṃbhava pita), is a deity of immense, unyielding power (Abbara mūrti). To those who decode this systemic reality, He steps in as the ultimate charioteer, driving their lives to safety.
5. Triputa Tala (The Supreme Atonement and Primacy of Remembrance)
Meaning: Whether a sin is committed consciously by a person possessing scriptural knowledge (Jñāna uḷḷavanāgi), or executed blindly in absolute ignorance (Jñāna rahitanaāgi), what is the ultimate, non-negotiable atonement (Prāyaścitta)? It is the focused, intentional remembrance of Lord Srinivasa.
I have surveyed the entire spiritual landscape, and I have found absolutely no other action that can match the profound, self-generating bliss that arises from the remembrance of Sri Hari. Even if a human being executes elaborate, mechanical rituals for infinite lifetimes without this inner connection, true and permanent peace will entirely elude them. No matter what path you analyze, Sri Hari remains the absolute focal point of the cosmos; He must become your personal vehicle for salvation. Gopala Vittala, the intimate kin of the distressed, resides eternally and without interruption within the consciousness of true gnyanis.
6. Atta Tala (The Failure of Fear-Driven Rituals)
Meaning: If you perform infinite rituals, vows, and actions driven purely by baseline fear or material expectations, that supreme, indestructible state of liberation (Saveyada padavi) can never be secured—it simply cannot be achieved. Such empty actions will never award spiritual victory within the three worlds, nor can they spark the awakening of authentic knowledge or deep devotion.
Ritualism detached from love is completely unappealing to Sri Hari. What does the Lord actually do? In a world saturated with existential dread, He transforms the terrified seeker into a highly evolved, fearless entity. Gopala Vittala, the absolute eraser of fear, completely dismantles the anxiety of those who cast aside superficial dread and worship Him with a clear, courageous heart.
7. Adi Tala (Devotion as the Ultimate Solvent of Formality)
Meaning: The performance of daily duties (Nitya), occasional rituals (Naimittika), sacred pilgrimages, timely fire-sacrifices (Agnihotra), hospitality to strangers, and the deep worship of one's biological mother and father—these are all flawless actions heavily recommended across the landscape of Vedic literature. However, if you perform these duties daily out of a mere paranoid fear of sin, or if you execute them meticulously but without love, the ultimate goal will never be achieved.
On the contrary, when a seeker executes these identical duties backed by profound love, entirely free from fear, and offers them to the Divine, the Lord takes those actions and multiplies their spiritual yield infinitely (Hatti koḍuva oṇdanaṇtavāgi). Spiritual discipline performed without devotion is as wasteful as scattering a perfectly prepared ball of food into the dirt. Lord Gopala Vittala, the lover of His devotees, cares nothing for rigid external formatting; no matter where or in what state a person exists, He yields completely to pure, unadulterated devotion (Bhakti).
Jate (Conclusion)
Meaning: Pure metaphysical knowledge (Jñāna), unshakeable devotion (Bhakti), and radical detachment from worldly illusions (Virakti) constitute the absolute, triple-engine mechanism for salvation. Gopala Vittala declares with absolute certainty that outside of these three factors, liberation is an impossibility.
***
