CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿರೆ||
ವೇದವ ತಂದು ಬೆಟ್ಟವ ಪೊತ್ತು ಧರಣೀಯ
ಸಾಧಿಸಿ ಕಂಭದೊಳುದಿಸಿದಗೆ|
ಭೂದಾನವ ಬೇಡಿ ನೃಪರ ಸಂಹರಿಸಿದ
ಆದಿ ಮೂರುತಿಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿರೆ||
ಇಂದುವದನೆ ಸೀತೆ ಸಹಿತಲರಣ್ಯದಿ
ನಂದಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ನಲಿದವಗೆ|
ಮಂದಗಮನೆಯರ ಮುಂದೆ ನಿರ್ವಾಣದಿ
ನಿಂದ ಮೂರುತಿಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿರೆ||
ತುರಗವನೇರಿ ದೈತ್ಯರ ಸೀಳಿ ಸುಜನರ
ಪೊರೆವ ಮಂಗಳ ಹಯವದನನಿಗೆ|
ವರದ ಯಾದವಗಿರಿ ಆದಿ ನಾರಾಯಣ
ಚರಣ ಕಮಲಕೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿರೆ||
***
Pallavi
Anandamavage Chinmayage
Shreeman-Narayanage Aarati Ettire||
Verse 1
Vedava Tandu Bettava Pottu Dharaneeya
Sadhisi Kambhadoludisadage|
Bhoodanava Bedi Nrupara Samharisida
Aadi Moorutige Aarati Ettire||
Verse 2
Induvadane Seete Sahitalaranyadi
Nandagokuladalli Nalidavage|
Mandagameneyara Munde Nirvanadi
Ninda Moorutige Aarati Ettire||
Verse 3
Turagavaneri Daityara Seeli Sujanara
Poreva Mangala HayavadanAnige|
Varada Yadavagiri Aadi Narayana
Charana Kamalake Aarati Ettire||
***
Pronunciation Guide
Vowels: Vowels with lines over them (ā, ē, ī, ō, ū) are long sounds. Hold them for two beats (like "aa" or "ee").
Retroflexes: For letters with dots underneath (ḍ, ṭ, ṇ, ḷ), curl your tongue back to the roof of your mouth when pronouncing them (e.g., Kambhaḍoḷudisadage, Pōttu).
Aspiration: Add a soft breath of air for blended letters like bh, dh, th, and gh (e.g., Kambha, Dharanee, Sādhisi, Bhoodāna).
Anusvara (ṁ): The 'ṁ' sound creates a nasal humming or soft 'm' sound at the end of a syllable (e.g., Shrīmaṁnārāyaṇage).
The 'sh' sound: Pronounce 'sh' with a soft, breathy sibilant just like the word "she" (e.g., Shrī, Sādhisi).
***
ಇದು ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರು ರಚಿಸಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಆರತಿ ಹಾಡು. ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರಿಯ ದಶಾವತಾರಗಳ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾ, ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಲು ಕರೆಯ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
🌟 ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜರು ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನ ದಶಾವತಾರಗಳ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾ ಆರತಿಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆನಂದ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ದೇವನು ವೇದಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ಸ್ಯನಾಗಿ, ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹೊರಲು ಕೂರ್ಮನಾಗಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಲು ವರಾಹನಾಗಿ, ಕಂಭದಿಂದ ನರಸಿಂಹನಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವನು. ವಾಮನನಾಗಿ ಭೂದಾನ ಪಡೆದು, ಪರಶುರಾಮನಾಗಿ ದುಷ್ಟ ರಾಜರನ್ನು ಸೀಳಿ, ರಾಮನಾಗಿ ಸೀತೆಯೊಡನೆ ಕಾಡಿಗೆ ನಡೆದು, ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ನಲಿದು, ಬುದ್ಧನಾಗಿ ದಿಗ್ಬರನಾಗಿ ನಿಂತು, ಕಲ್ಕಿಯಾಗಿ ಕುದುರೆಯನ್ನೇರಿ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವವನು. ಇಂತಹ ಮಂಗಳಕರನಾದ, ಯಾದವಗಿರಿಯ (ಮೇಲುಕೋಟೆಯ) ಆದಿನಾರಾಯಣ ಹಾಗೂ ವಾದಿರಾಜರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾದ 'ಹಯವದನ'ನ ಚರಣ ಕಮಲಗಳಿಗೆ ಮಂಗಲದ ಆರತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿ ಎಂದು ಕವಿ ಭಕ್ತರಲ್ಲಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತಾರೆ.
📜 ಭಾವಾರ್ಥ (Verse-by-Verse Meaning)
1. ಪಲ್ಲವಿ
ಆನಂದಮಯಗೆ ಚಿನ್ಮಯಗೆ
ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿರೆ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಸದಾ ಆನಂದದ ಸ್ವರೂಪನಾಗಿರುವ (ಆನಂದಮಯ), ಪರಿಶುದ್ಧ ಜ್ಞಾನದ ಸ್ವರೂಪನಾಗಿರುವ (ಚಿನ್ಮಯ) ಮತ್ತು ಸಕಲ ಐಶ್ವರ್ಯ ಸಂಪನ್ನನಾದ ಆ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿ.
2. ಮೊದಲನೇ ನುಡಿ (ಮತ್ಸ್ಯ, ಕೂರ್ಮ, ವರಾಹ, ನರಸಿಂಹ, ವಾಮನ, ಪರಶುರಾಮ ಅವತಾರಗಳು)
ವೇದವ ತಂದು ಬೆಟ್ಟವ ಪೊತ್ತು ಧರಣೀಯ
ಸಾಧಿಸಿ ಕಂಭದೊಳುದಿಸಿದಗೆ|
ಭೂದಾನವ ಬೇಡಿ ನೃಪರ ಸಂಹರಿಸಿದ
ಆದಿ ಮೂರುತಿಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿರೆ||
ಭಾವಾರ್ಥ:
ವೇದವ ತಂದು: ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರ ತಳೆದು ಶಂಖಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದು ವೇದಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದವನಿಗೆ.
ಬೆಟ್ಟವ ಪೊತ್ತು: ಕೂರ್ಮಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ತನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತವನಿಗೆ.
ಧರಣೀಯ ಸಾಧಿಸಿ: ವರಾಹಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ಮುಳುಗಿಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ.
ಕಂಭದೊಳುದಿಸಿದಗೆ: ನರಸಿಂಹಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಭಕ್ತ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗಾಗಿ ಕಂಭವನ್ನು ಸೀಳಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದವನಿಗೆ.
ಭೂದಾನವ ಬೇಡಿ: ವಾಮನಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಬಳಿ ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ದಾನವಾಗಿ ಬೇಡಿದವನಿಗೆ.
ನೃಪರ ಸಂಹರಿಸಿದ: ಪರಶುರಾಮಾವತಾರದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ರಾಜರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನಿಗೆ.
ಇಂತಹ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಮೂರ್ತಿಯಾದ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ಆರತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿ.
3. ಎರಡನೇ ನುಡಿ (ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ಬುದ್ಧ ಅವತಾರಗಳು)
ಇಂದುವದನೆ ಸೀತೆ ಸಹಿತಲರಣ್ಯದಿ
ನಂದಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ನಲಿದವಗೆ|
ಮಂದಗಮನೆಯರ ಮುಂದೆ ನಿರ್ವಾಣದಿ
ನಿಂದ ಮೂರುತಿಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿರೆ||
ಭಾವಾರ್ಥ:
ಇಂದುವದನೆ ಸೀತೆ ಸಹಿತಲರಣ್ಯದಿ: ಚಂದ್ರನಂತಹ ಮುಖವುಳ್ಳ (ಇಂದುವದನೆ) ಸೀತಾಮಾತೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಶ್ರೀರಾಮನಾಗಿ ಅರಣ್ಯವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದವನಿಗೆ.
ನಂದಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ನಲಿದವಗೆ: ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ನಂದರಾಜನ ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಕರ ಹಾಗೂ ಗೋವುಗಳ ಜೊತೆ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಲೀಲೆಗಳನ್ನಾಡಿದವನಿಗೆ.
ಮಂದಗಮನೆಯರ ಮುಂದೆ ನಿರ್ವಾಣದಿ ನಿಂದ ಮೂರುತಿಗೆ: ಬುದ್ಧಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಮೋಹವನ್ನು ಜಯಿಸಲು, ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀಯರ (ಮಂದಗಮನೆಯರ) ಮುಂದೆ ದಿಗಂಬರನಾಗಿ (ನಿರ್ವಾಣದಿ) ತಪೋನಿರತನಾಗಿ ನಿಂತ ಭಗವಂತನ ರೂಪಕ್ಕೆ ಆರತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿ.
4. ಮೂರನೇ ನುಡಿ (ಕಲ್ಕಿ ಅವತಾರ ಮತ್ತು ಮುದ್ರೆ)
ತುರಗವನೇರಿ ದೈತ್ಯರ ಸೀಳಿ सुಜನರ
ಪೊರೆವ ಮಂಗಳ ಹಯವದನನಿಗೆ|
ವರದ ಯಾದವಗಿರಿ ಆದಿ ನಾರಾಯಣ
ಚರಣ ಕಮಲಕೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿರೆ||
ಭಾವಾರ್ಥ:
ತುರಗವನೇರಿ ದೈತ್ಯರ ಸೀಳಿ ಸುಜನರ ಪೊರೆವ: ಕಲಿಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕಿ ಅವತಾರವನ್ನು ತಾಳಿ, ಕುದುರೆಯನ್ನೇರಿ (ತುರಗ) ಬಂದು ದುಷ್ಟ ರಕ್ಕಸರನ್ನು ಸೀಳಿ ಸಂಹರಿಸಿ, ಸಜ್ಜನರನ್ನು (ಸುಜನರ) ರಕ್ಷಿಸುವವನಿಗೆ.
ಮಂಗಳ ಹಯವದನನಿಗೆ: ವಾದಿರಾಜರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾದ, ಮಂಗಳಕರನಾದ 'ಶ್ರೀ ಹಯವದನ'ನಿಗೆ (ಕುದುರೆಯ ಮುಖವುಳ್ಳ ವಿಷ್ಣುರೂಪ).
ವರದ ಯಾದವಗಿರಿ ಆದಿ ನಾರಾಯಣ: ಭಕ್ತರಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡುವ ಯಾದವಗಿರಿಯ (ಮೇಲುಕೋಟೆಯ) ಆದಿನಾರಾಯಣನ ಪಾದಪದ್ಮಗಳಿಗೆ (ಚರಣ ಕಮಲಕೆ) ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿರೆ.
***
In this hymn, Sri Vadiraja praises the glorious incarnations (Dashavatara) of Lord Vishnu and calls upon devotees to perform the auspicious ritual of Arati to the Almighty.
🌟 Overall Summary
In this composition, Sri Vadiraja Tirtha sings the glories of Lord Shriman Narayana while offering Arati. He describes the Lord as the embodiment of pure bliss and knowledge. The song traces how the Lord saved the Vedas as a Fish (Matsya), carried the mountain as a Tortoise (Kurma), rescued the Earth as a Boar (Varaha), and emerged from a pillar as Narasimha. He then describes the Lord begging for land as Vamana, slaying tyrant kings as Parashurama, walking the forests with Sita as Rama, playing joyfully in Gokula as Krishna, standing detached as Buddha, and finally, riding a horse to destroy evil as Kalki. The poet asks all devotees to wave the sacred light (Arati) to the lotus feet of this auspicious Lord—worshipped as 'Hayavadana' by Vadiraja and presiding as Adi Narayana at Yadavagiri (Melukote).
📜 Verse-by-Verse Meaning
1. Pallavi (Refrain)
Anandamavage Chinmayage
Shriman Narayanage Aarati Ettire||
Meaning: Wave the auspicious lamp of Arati to Shriman Narayana, who is the absolute embodiment of eternal bliss (Anandamaya) and the personification of pure, divine consciousness (Chinmaya).
2. First Charanam (Matsya, Kurma, Varaha, Narasimha, Vamana, & Parashurama)
Vedava Tandu Bettava Pottu Dharaneeya
Sadhisi Kambhadoludisadage|
Bhoodanava Bedi Nrupara Samharisida
Aadi Moorutige Aarati Ettire||
Meaning:
Vedava Tandu: To the one who took the Matsya (fish) avatar to slay Shankhasura and recover the sacred Vedas.
Bettava Pottu: To the one who took the Kurma (tortoise) avatar to support the Mandara mountain on His back during the churning of the cosmic ocean.
Dharaneeya Sadhisi: To the one who took the Varaha (boar) avatar to defeat Hiranyaksha and rescue the sinking Earth.
Kambhadoludisadage: To the one who manifested from a stone pillar as Narasimha to protect His child-devotee Prahlada.
Bhoodanava Bedi: To the one who approached King Bali as the dwarf Vamana and asked for three paces of land as alms.
Nrupara Samharisida: To the one who took the form of Parashurama to eliminate corrupt and arrogant warrior kings (Nrupa).
Wave the Arati to this Primordial Lord (Aadi Mooruti).
3. Second Charanam (Rama, Krishna, & Buddha)
Induvadane Seete Sahitalaranyadi
Nandagokuladalli Nalidavage|
Mandagameneyara Munde Nirvanadi
Ninda Moorutige Aarati Ettire||
Meaning:
Induvadane Seete Sahitalaranyadi: To the one who, as Sri Rama, walked through the forests alongside His wife Sita, whose face is as beautiful as the moon (Induvadane).
Nandagokuladalli Nalidavage: To the one who, as Sri Krishna, played joyfully and performed divine pastimes in Nanda Maharaja’s Gokula among the cowherds and cows.
Mandagameneyara Munde Nirvanadi Ninda Moorutige: To the one who manifested as Buddha, standing in absolute detachment and renunciation (Nirvana) before beautiful women (Mandagameneyaru) to conquer worldly desire. Wave the Arati to this supreme form.
4. Third Charanam (Kalki & Ankita Mudra)
Turagavaneri Daityara Seeli Sujanara
Poreva Mangala HayavadanANige|
Varada Yadavagiri Aadi Narayana
Charana Kamalake Aarati Ettire||
Meaning:
Turagavaneri Daityara Seeli Sujanara Poreva: To the one who will appear at the end of Kali Yuga as Kalki, riding a horse (Turaga), to rip apart the demons (Daityas) and protect the righteous (Sujana).
Mangala HayavadanAnige: To the auspicious 'Sri Hayavadana' (the horse-faced form of Vishnu), which is the personal deity (Ankita) of Sri Vadiraja.
Varada Yadavagiri Aadi Narayana: To the boon-giving (Varada) Lord Adi Narayana who resides on the sacred hills of Yadavagiri (modern-day Melukote).
Wave the sacred Arati to His glorious lotus feet (Charana Kamala).
***
aanandamayage chinmayage |
shreemannaaraayanage aarati ettire || pa ||
vedava tandu bettava pottu dharaniya |
saadhisi kambadol udisidavage |
bhoodaanava bedi nrupara samharisida |
aadi moorutige aarati ettire || 1 ||
induvadane seete sahitalaranyadi |
nandagokuladolu beledavage |
mandagamaneyara munde nirvaanadi |
ninta moorutige aarati ettire || 2 ||
turagavaneri daityara seeli bhaktara |
poreda mangala hayavadananige |
vara velaapura chennigaraayana |
charanakamalake aarati ettire || 3 ||
***
ಆನಂದಮಯಗೆ ಚಿನ್ಮಯಗೆ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿರೆ||
ವೇದವ ತಂದು ಬೆಟ್ಟವ ಪೊತ್ತು ಧರಣಿಯ ಸಾಧಿಸಿ ಕಂಭದಿ ಬಂದವಗೆ|
ಭೂದಾನವ ಬೇಡಿ ನೃಪರ ಸಂಹರಿಸಿದ ಆದಿಮೂರುತಿಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿರೆ||
ಇಂದುವದನೆ ಕೂಡಿ ಅಡವಿಯ ಚರಿಸಿ ನಂದಗೋಕುಲದಿ ನಲಿದವಗೆ|
ಮಂದಗಮನೆಯರ ಮುಂದೆ ನಿರ್ವಾಣದಿ ನಿಂದ ಮೂರುತಿಗೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿರೆ||
ತುರಗವನೇರಿ ದೈತ್ಯರ ಸೀಳಿ ಸುಜನರ ಪೊರೆವ ಮಂಗಳ ಹಯವದನನಿಗೆ| ವರದ ಯಾದವಗಿರಿ ಆದಿ ನಾರಾಯಣ ಚರಣ ಕಮಲಕೆ ಆರತಿ ಎತ್ತಿರೆ||
***
ಆನಂದಮಯಗೆ ಚಿನ್ಮಯಗೆ ಆ-
ದಿನಾರಾಯಣಗಾರತಿ ಎತ್ತಿರೆ ||
ವೇದವ ತಂದು ಬೆಟ್ಟವ ಪೊತ್ತು ಧರಣಿಯ
ಸಾಧಿಸಿ ಕಂಬದಿ ಬಂದವಗೆ
ಭೂದಾನವ ಬೇಡಿ ನೃಪರ ಸಂಹರಿಸಿದ
ಆದಿಮೂರುತಿಗಾರತಿ ಎತ್ತಿರೆ ||1||
ಇಂದುವದನೆ ಸಹಿತ ಅರಣ್ಯದೊಳಗಾಡಿ
ನಂದಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ನಲಿದವಗೆ
ಮಂದಗಮನೆಯರ ಮುಂದೆ ನಿರ್ವಾಣದಿ
ನಿಂದ ಮೂರುತಿಗಾರತಿ ಎತ್ತಿರೆ ||2||
ತುರಗವನೇರಿ ದುಷ್ಟರ ಸೀಳಿ ಭಕ್ತರ
ಪೊರೆವ ಮಂಗಳ ಹಯವದನನಿಗೆ
ವರದ ಯಾದವಗಿರಿ ಚೆಲುವನಾರಾಯಣನ
ಚರಣಕಮಲಕಾರತಿ ಎತ್ತಿರೆ ||3||
***
ದಿನಾರಾಯಣಗಾರತಿ ಎತ್ತಿರೆ ||
ವೇದವ ತಂದು ಬೆಟ್ಟವ ಪೊತ್ತು ಧರಣಿಯ
ಸಾಧಿಸಿ ಕಂಬದಿ ಬಂದವಗೆ
ಭೂದಾನವ ಬೇಡಿ ನೃಪರ ಸಂಹರಿಸಿದ
ಆದಿಮೂರುತಿಗಾರತಿ ಎತ್ತಿರೆ ||1||
ಇಂದುವದನೆ ಸಹಿತ ಅರಣ್ಯದೊಳಗಾಡಿ
ನಂದಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ನಲಿದವಗೆ
ಮಂದಗಮನೆಯರ ಮುಂದೆ ನಿರ್ವಾಣದಿ
ನಿಂದ ಮೂರುತಿಗಾರತಿ ಎತ್ತಿರೆ ||2||
ತುರಗವನೇರಿ ದುಷ್ಟರ ಸೀಳಿ ಭಕ್ತರ
ಪೊರೆವ ಮಂಗಳ ಹಯವದನನಿಗೆ
ವರದ ಯಾದವಗಿರಿ ಚೆಲುವನಾರಾಯಣನ
ಚರಣಕಮಲಕಾರತಿ ಎತ್ತಿರೆ ||3||
***
