CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಆ ಮಹಿಮಗೆ ಮಂಗಳಾರತಿಯ ಎತ್ತಿದರು ||
ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಅಕ್ಷಗಂಗಳದೊಂದು ಬೆಳಕು
ನಿತ್ಯವೇದವ ತಂದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಕೂರ್ಮಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಹೇಮಗಿರಿಯ ತಂದ ಬೆಳಕು
ಬಲ್ಲಿದ ಕಾಯನ್ನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ವರಾಹಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಹೊಳೆದ ಕೋರೆದಾಡೆಯ ಬೆಳಕು
ಧಾರುಣಿಯ ನೆಗವಿದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ನರಮೃಗರೂಪ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮೆರೆವೊ ನಖದ ಬೆಳಕು
ಉರಿಗಣ್ಣು ಜ್ವಾಲೆಯ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ವಾಮನಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಭೂಮಿಯನಳೆದೊಂದು ಬೆಳಕು
ಬಾಲಕ ತನಯನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಭಾರ್ಗವಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮೆರೆÉವೊ ಬಲುಭುಜದೊಂದು ಬೆಳಕು
ದುರುಳ ಕ್ಷತ್ರೆÉೀರ ಗೆದ್ದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ದಶರಥತನಯ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಎಸೆವೊ ಬಿಲ್ಲುಬಾಣದ ಬೆಳಕು
ಶಶಿವದನೆಯ ತಂದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಗೋಪಿ ಮುದ್ದಾಡಿದ ಬೆಳಕು
ದೇವಕ್ಕಿತನಯನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಬೌದ್ಧಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಬುದ್ಧಿಪಲ್ಲಟದೊಂದು ಬೆಳಕು
ರುದ್ರನ್ನ ಗೆಲಿದೊಂದು ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಕಲ್ಕ್ಯವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಹೊಳೆವಾಖಂಡದೊಂದು ಬೆಳಕು
ಗುರು ಹಯವದನನ್ನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
***
ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಅಕ್ಷಗಂಗಳದೊಂದು ಬೆಳಕು
ನಿತ್ಯವೇದವ ತಂದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಕೂರ್ಮಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಹೇಮಗಿರಿಯ ತಂದ ಬೆಳಕು
ಬಲ್ಲಿದ ಕಾಯನ್ನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ವರಾಹಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಹೊಳೆದ ಕೋರೆದಾಡೆಯ ಬೆಳಕು
ಧಾರುಣಿಯ ನೆಗವಿದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ನರಮೃಗರೂಪ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮೆರೆವೊ ನಖದ ಬೆಳಕು
ಉರಿಗಣ್ಣು ಜ್ವಾಲೆಯ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ವಾಮನಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಭೂಮಿಯನಳೆದೊಂದು ಬೆಳಕು
ಬಾಲಕ ತನಯನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಭಾರ್ಗವಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮೆರೆÉವೊ ಬಲುಭುಜದೊಂದು ಬೆಳಕು
ದುರುಳ ಕ್ಷತ್ರೆÉೀರ ಗೆದ್ದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ದಶರಥತನಯ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಎಸೆವೊ ಬಿಲ್ಲುಬಾಣದ ಬೆಳಕು
ಶಶಿವದನೆಯ ತಂದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಗೋಪಿ ಮುದ್ದಾಡಿದ ಬೆಳಕು
ದೇವಕ್ಕಿತನಯನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಬೌದ್ಧಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಬುದ್ಧಿಪಲ್ಲಟದೊಂದು ಬೆಳಕು
ರುದ್ರನ್ನ ಗೆಲಿದೊಂದು ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಕಲ್ಕ್ಯವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಹೊಳೆವಾಖಂಡದೊಂದು ಬೆಳಕು
ಗುರು ಹಯವದನನ್ನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
***
Pallavi
ā mahimage maṅgaḷāratiya ettidaru ||
Verse 1
matsyāvatāra śrīhariya akṣagaṅgaḷadondhu beḷaku
nityavēdava tanda beḷaku tumbitu dvārāvatige ||
Verse 2
kūrmāvatāra śrīhariya hēmagiriya tanda beḷaku
ballida kāyanna beḷaku tumbitu dvārāvatige ||
Verse 3
varāhāvatāra śrīhariya hoḷeda kōredāḍeya beḷaku
dhāruṇiya negavida beḷaku tumbitu dvārāvatige ||
Verse 4
naramṛgarūpa śrīhariya merevo nakhada beḷaku
urigaṇṇu jvāleya beḷaku tumbitu dvārāvatige ||
Verse 5
vāmanāvatāra śrīhariya bhūmiyanaḷedondhu beḷaku
bālaka tanayana beḷaku tumbitu dvārāvatige ||
Verse 6
bhārgavāvatāra śrīhariya merevo balubhujadondhu beḷaku
duruḷa kṣatriyara gedda beḷaku tumbitu dvārāvatige ||
Verse 7
daśarathatanaya śrīhariya esevo billubāṇada beḷaku
śaśivadaneya tanda beḷaku tumbitu dvārāvatige ||
Verse 8
gōpi muddāḍida beḷaku
dēvakkitanayana beḷaku tumbitu dvārāvatige ||
Verse 9
bauddhāvatāra śrīhariya buddhipallaṭadondhu beḷaku
rudranna gelidondhu beḷaku tumbitu dvārāvatige ||
Verse 10
kalkyavatāra śrīhariya hoḷevākhaṇḍadondhu beḷaku
guru hayavadananna beḷaku tumbitu dvārāvatige ||
***
Pronunciation Guide
Vowels: Vowels with lines over them (ā, ē, ī, ō, ū) are long sounds. Hold them for two beats (like "aa" or "ee").
Retroflexes: For letters with dots underneath (ḍ, ṭ, ṇ, ḷ), curl your tongue back to the roof of your mouth when pronouncing them (e.g., maṅgaḷāratiya, beḷaku, kōredāḍeya, buddhipallaṭadondhu, akṣagaṅgaḷadondhu).
The special 'ḷ' sound: The 'ḷ' in words like beḷaku, maṅgaḷāratiya, and duruḷa is a heavy, retroflex 'l' sound made by curling the tongue up and flipping it down.
The 'ṅ' and 'ñ': The ṅ sound in words like maṅgaḷāratiya, akṣagaṅgaḷadondhu, and urigaṇṇu sounds like the nasal "ng" in "sing" or "ring".
The 'ś' sound: Pronounce 'ś' with a soft, breathy sibilant similar to the word "she" (e.g., śrīhariya, śaśivadaneya, kṣatriyara).
The 'kṣ' blend: The 'kṣ' in akṣagaṅgaḷadondhu and kṣatriyara is a joined "ksh" sound (like in "action" or "lakshmi").
***
ಇದು ಸೋದೆ ಮಠದ ಪರಮಪೂಜ್ಯ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರು (ಅಂಕಿತನಾಮ: ಹಯವದನ) ರಚಿಸಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ದಶಾವತಾರ ಮಂಗಳಾರತಿ ಕೀರ್ತನೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜರು ಭಗವಂತನ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳ ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು (ಬೆಳಕನ್ನು) ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾ, ದ್ವಾರಕಾಧೀಶನಿಗೆ ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಿದ್ದಾರೆ.
🌟 ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾರಾಂಶ
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ಯತಿಗಳು ಭಗವಂತನ ಹತ್ತು ಅವತಾರಗಳ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಪರಾಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸುಂದರವಾದ "ಬೆಳಕಿಗೆ" ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವೇದಗಳನ್ನು ತಂದ ಮತ್ಸ್ಯ ರೂಪದ ಬೆಳಕು, ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಹೊತ್ತ ಕೂರ್ಮ ರೂಪದ ಬೆಳಕು, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದ ವರಾಹ ರೂಪದ ಬೆಳಕು, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಸೀಳಿದ ನರಸಿಂಹನ ನಖದ ಬೆಳಕು, ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಅಳೆದ ವಾಮನನ ಬೆಳಕು, ದುಷ್ಟ ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಸದೆಬಡಿದ ಪರಶುರಾಮನ ಬೆಳಕು, ಸೀತೆಯನ್ನು ತಂದ ರಾಮನ ಬಿಲ್ಲು-ಬಾಣದ ಬೆಳಕು, ಗೋಪಿಯರ ಹಾಗೂ ದೇವಕಿಯ ಮುದ್ದಿನ ಕೃಷ್ಣನ ಬೆಳಕು, ತ್ರಿಪುರಾಸುರರನ್ನು ಜಯಿಸಲು ಬುದ್ಧಿಪಲ್ಲಟ ಮಾಡಿದ ಬೌದ್ಧಾವತಾರದ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಕಲಿಪುರುಷನನ್ನು ಸೀಳುವ ಕಲ್ಕಿ ಅವತಾರದ ಬೆಳಕು—ಈ ಎಲ್ಲ ದಿವ್ಯ ಅವತಾರಗಳ ತೇಜಸ್ಸು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ದ್ವಾರಾವತಿಯಲ್ಲಿ (ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಿ) ಬಂದು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂತಹ ಪರಮ ಮಹಿಮಾನ್ವಿತನಾದ, ವಾದಿರಾಜರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾದ ಶ್ರೀ ಹಯವದನನಿಗೆ ಭಕ್ತರು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಂಗಳಾರತಿಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಈ ಕೀರ್ತನೆಯ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ.
📜 ಭಾವಾರ್ಥ
ಪಲ್ಲವಿ
ಆ ಮಹಿಮಗೆ ಮಂಗಳಾರತಿಯ ಎತ್ತಿದರು ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಅಪಾರವಾದ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆ ಪರಮ ಮಹಿಮಾನ್ವಿತನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ಭಕ್ತರೆಲ್ಲರೂ ಸೇರಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಆರತಿಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
1. ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರ
ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಅಕ್ಷಗಂಗಳದೊಂದು ಬೆಳಕು
ನಿತ್ಯವೇದವ ತಂದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರವನ್ನು ತಳೆದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ವಿಶಾಲವಾದ ಕಣ್ಣುಗಳ (ಅಕ್ಷಗಂಗಳ) ದಿವ್ಯ ತೇಜಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಸೋಮಕಾಸುರನಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ನಿತ್ಯವೂ ಸತ್ಯವಾದ ವೇದಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತಂದ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ದ್ವಾರಾವತಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಂದು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ.
2. ಕೂರ್ಮಾವತಾರ
ಕೂರ್ಮಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಹೇಮಗಿರಿಯ ತಂದ ಬೆಳಕು
ಬಲ್ಲಿದ ಕಾಯನ್ನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಸಮುದ್ರ ಮಥನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪರ್ವತವಾದ ಮಂದರಾಚಲವನ್ನು (ಹೇಮಗಿರಿ) ತನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ತನುವನ್ನು (ಬಲ್ಲಿದ ಕಾಯ) ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೂರ್ಮಾವತಾರಿ ಶ್ರೀಹರಿಯ ದಿವ್ಯ ಬೆಳಕು ದ್ವಾರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ.
3. ವರಾಹಾವತಾರ
ವರಾಹಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಹೊಳೆದ ಕೋರೆದಾಡೆಯ ಬೆಳಕು
ಧಾರುಣಿಯ ನೆಗವಿದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ವರಾಹಾವತಾರವನ್ನು ತಾಳಿ, ಪ್ರಳಯದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಭೂಮಂಡಲವನ್ನು (ಧಾರುಣಿಯನ್ನು) ತನ್ನ ಕೋರೆದಾಡೆಯ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ (ನೆಗವಿದ) ರಕ್ಷಿಸಿದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಆ ಹೊಳೆಯುವ ದಾಡೆಯ ತೇಜಸ್ಸು ದ್ವಾರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ.
4. ನರಸಿಂಹಾವತಾರ
ನರಮೃಗರೂಪ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮೆರೆವೊ ನಖದ ಬೆಳಕು
ಉರಿಗಣ್ಣು ಜ್ವಾಲೆಯ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮೃಗ ಎರಡೂ ಸೇರಿದ ಉಗ್ರ ನರಸಿಂಹ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆದು, ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕೆಂಡದಂತಹ ಕೋಪದ ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು (ಉರಿಗಣ್ಣು ಜ್ವಾಲೆ) ಸೂಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಉಗುರುಗಳ (ನಖದ) ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವನ್ನು ಸೀಳಿದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪ್ರಭಾವದ ಬೆಳಕು ದ್ವಾರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ.
5. ವಾಮನಾವತಾರ
ವಾಮನಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಭೂಮಿಯನಳೆದೊಂದು ಬೆಳಕು
ಬಾಲಕ ತನಯನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಪುಟ್ಟ ಬಟು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಾಲಕನಾಗಿ (ಬಾಲಕ ತನಯ) ಬಂದು ಮೂರು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿಂದ ಇಡೀ ಭೂಮಂಡಲ ಮತ್ತು ಆಕಾಶವನ್ನು ಅಳೆದ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮ ರೂಪದ ವಾಮನಾವತಾರಿ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮಹೋನ್ನತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಬೆಳಕು ದ್ವಾರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ.
6. ಪರಶುರಾಮಾವತಾರ
ಭಾರ್ಗವಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮೆರೆವೊ ಬಲುಭುಜದೊಂದು ಬೆಳಕು
ದುರುಳ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಗೆದ್ದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಭೃಗು ವಂಶದ ಪರಶುರಾಮನಾಗಿ (ಭಾರ್ಗವ) ಅವತರಿಸಿ, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಬಾಹುಬಲದಿಂದ (ಬಲುಭುಜದ ಬೆಳಕು) ಭೂಮಿಗೆ ಕಂಟಕರಾಗಿದ್ದ ದುಷ್ಟ (ದುರುಳ) ಕ್ಷತ್ರಿಯರನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಸದೆಬಡಿದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ತೇಜಸ್ಸು ದ್ವಾರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ.
7. ರಾಮಾವತಾರ
ದಶರಥತನಯ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಎಸೆವೊ ಬಿಲ್ಲುಬಾಣದ ಬೆಳಕು
ಶಶಿವದನೆಯ ತಂದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜನ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀರಾಮನಾಗಿ ಅವತರಿಸಿ, ಶತ್ರು ಸಂಹಾರ ಮಾಡುವ ತನ್ನ ಹೊಳೆಯುವ ಬಿಲ್ಲು ಮತ್ತು ಬಾಣಗಳ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ಚಂದ್ರನಂತಹ ಮುಖವುಳ್ಳ ಸೀತಾದೇವಿಯನ್ನು (ಶಶಿವದನೆ) ಲಂಕೆಯಿಂದ ಮರಳಿ ಕರೆತಂದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪ್ರಕಾಶವು ದ್ವಾರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ.
8. ಕೃಷ್ಣಾವತಾರ
ಗೋಪಿ ಮುದ್ದಾಡಿದ ಬೆಳಕು
ದೇವಕ್ಕಿತನಯನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ಯಶೋದೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಗೋಪಿಕಾ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಂದ ಅಪಾರವಾಗಿ ಮುದ್ದಾಡಿಸಿಕೊಂಡ, ದೇವಕಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ (ದೇವಕ್ಕಿತನಯ) ಜನ್ಮತಾಳಿ ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಆಳುತ್ತಿರುವ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಪರಮ ಬೆಳಕು ದ್ವಾರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ.
9. ಬೌದ್ಧಾವತಾರ
ಬೌದ್ಧಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಬುದ್ಧಿಪಲ್ಲಟದೊಂದು ಬೆಳಕು
ರುದ್ರನ್ನ ಗೆಲಿದೊಂದು ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ತ್ರಿಪುರಾಸುರರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಲು ಬೌದ್ಧಾವತಾರವನ್ನು ತಾಳಿ, ಅವರ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ (ಬುದ್ಧಿಪಲ್ಲಟ) ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಶಿವನಿಗೆ (ರುದ್ರನ್ನ) ಅವರ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಲು ವಿಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಶ್ರೀಹರಿಯ ತಂತ್ರದ ಬೆಳಕು ದ್ವಾರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ.
10. ಕಲ್ಕ್ಯಾವತಾರ
ಕಲ್ಕ್ಯವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಹೊಳೆವಾಖಂಡದೊಂದು ಬೆಳಕು
ಗುರು ಹಯವದನನ್ನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಕಲಿಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮವನ್ನು ಅಳಿಸಲು ಕಲ್ಕಿ ಅವತಾರವನ್ನು ತಳೆದು, ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಅಖಂಡವಾದ ಖಡ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ದುಷ್ಟರನ್ನು ಸೀಳುವ, ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾದ ಗುರು ಶ್ರೀ ಹಯವದನನ ದಿವ್ಯ ಜ್ಯೋತಿಯ ಬೆಳಕು ದ್ವಾರಾವತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ.
***
This is a highly celebrated Dashavatara Mangalarati hymn composed by the revered saint Sri Vadiraja Teertharu of the Sode Mutt (whose pen name is Hayavadana). In this song, Sri Vadiraja Teertharu beautifully compares the divine radiance and power of the Lord's ten avatars to an all-pervading "Light" (Belaku) and performs an auspicious lamp-waving ceremony (Mangalarati) to the sovereign of Dvaraka.
🌟 Overall Summary
In this hymn, Sri Vadiraja Teertharu metaphorically describes the glory and valor of the Lord's ten incarnations as an immense spiritual light. The divine light of the Matsya form that recovered the Vedas, the Kurma form that sustained the golden mountain, the Varaha form that uplifted the earth, the blazing nails of Narasimha that tore apart Hiranyakashipu, the giant strides of Vamana that measured the cosmos, the fierce arms of Parashurama that vanquished corrupt warriors, the brilliant bow of Rama that rescued Sita, the enchanting presence of Krishna who was cuddled by the Gopis, the clever stratagem of the Buddha form that altered the minds of the demons to aid Shiva, and the flashing sword of Kalki that slays evil—all these divine illuminations converge and fill Dvaravati (the capital city of Dvaraka). Sri Vadiraja Teertharu leads the devotees in lifting the sacred lamp to honor this supreme divinity, Lord Hayavadana.
📜 Verse-by-Verse Meaning
Pallavi
Aa Mahimage Mangalaaratiya Ettidaru ||
Meaning: All the devotees have gathered together with intense devotion to wave the auspicious ceremonial lamps (Mangalaarati) to that supreme, all-powerful Lord who possesses boundless divine glories and miracles.
1. Matsyavatara (The Fish Incarnation)
Matsyaavatara Srihariya Akshaganguladondhu Belaku
Nityavedava Tanda Belaku Tumbitu Dvaaravatige ||
Meaning: The magnificent glare radiating from the wide, lotus-like eyes (akshagangalu) of Lord Sri Hari in his fish incarnation, along with the glorious light of supreme wisdom that retrieved the eternal, unassailable Vedas from the demon Somakasura, has filled the entire city of Dvaravati.
2. Kurmavatara (The Tortoise Incarnation)
Kurmavatara Srihariya Hemagiriya Tanda Belaku
Ballida Kaayanna Belaku Tumbitu Dvaaravatige ||
Meaning: During the churning of the cosmic ocean, Lord Sri Hari assumed the form of a tortoise, carrying the golden mountain Mandarachala (hemagiri) steadfastly upon his back. The divine aura emanating from his immensely powerful and invincible shell (ballida kaaya) has filled the entire city of Dvaravati.
3. Varahavatara (The Boar Incarnation)
Vraahaavatara Srihariya Holeda Koaredaadeya Belaku
Dhaaruniya Negavida Belaku Tumbitu Dvaaravatige ||
Meaning: Incarnating as the divine boar, Sri Hari plunged into the primordial deluge to rescue the earth planet (dharuni), hoisting it up gracefully (negavida) upon his tusk. The brilliant tējas of that glowing tusk (koaredaade) has filled the entire city of Dvaravati.
4. Narasimhavatara (The Man-Lion Incarnation)
Naramrugaroopa Srihariya Merevo Nakhada Belaku
Urigannu Jvaaleya Belaku Tumbitu Dvaaravatige ||
Meaning: Assuming the ferocious half-man, half-lion form, Lord Sri Hari shot forth sparks of intense wrath from his fiery eyes (urigannu jvaale). The formidable splendour of his sharp, flashing nails (nakhada belaku) used to rip open the tyrant Hiranyakashipu has filled the entire city of Dvaravati.
5. Vamanavatara (The Dwarf Incarnation)
Vaamanaavatara Srihariya Bhoomiyanaledondhu Belaku
Baalaka Tanayana Belaku Tumbitu Dvaaravatige ||
Meaning: Appearing as a gentle, young Brahmin boy (baalaka tanaya), Sri Hari transformed into the cosmic Trivikrama and measured the entire earth and the heavens in three short strides. The stupendous, cosmic light of that Vamana incarnation has filled the entire city of Dvaravati.
6. Parashuramavatara (The Warrior-Sage Incarnation)
Bhaargavaavatara Srihariya Merevo Balubhujadondhu Belaku
Durula Kshatriyara Gedda Belaku Tumbitu Dvaaravatige ||
Meaning: Manifesting as Parashurama of the Bhrigu lineage (bhargava), Sri Hari unleashed the unstoppable might of his powerful shoulders (balubhuja). The victorious light of his battle axes, which defeated and cleansed the earth of oppressive, wicked rulers (durula kshatriyara), has filled the entire city of Dvaravati.
7. Ramavatara (Lord Rama)
Dasharathatanaya Srihariya Esevo Billubaanada Belaku
Shashivadaneya Tanda Belaku Tumbitu Dvaaravatige ||
Meaning: Emerging as the noble prince of King Dasharatha, Sri Hari wielded his exceptionally gleaming bow and arrows to annihilate the demonic forces. The glorious light of his triumph, which brought back his moon-faced consort Sita (shashivadane) from Lanka, has filled the entire city of Dvaravati.
8. Krishnavatara (Lord Krishna)
Gopi Muddaadida Belaku
Devakkitanayana Belaku Tumbitu Dvaaravatige ||
Meaning: The radiant, enchanting boy of Gokula who was showered with endless, affectionate cuddles by Yashoda and the Gopi maidens, has now appeared as the illustrious son of Devaki (devakkitanaya) ruling over Dvaraka. His divine, joyful presence as the living King has filled the entire city of Dvaravati.
9. Bauddhavatara (The Buddha Incarnation)
Bauddhaavatara Srihariya Buddhipallatadondhu Belaku
Rudranna Gelidondhu Belaku Tumbitu Dvaaravatige ||
Meaning: Sri Hari incarnated as the Buddha to delude the wicked Tripura demons, causing a profound change in their intellect (buddhipallata) and swaying them away from Vedic strengths. The strategic light of this illusion, which ultimately enabled Lord Shiva (rudranna) to secure a decisive victory over them, has filled the entire city of Dvaravati.
10. Kalkiavatara (The Kalki Incarnation)
Kalkyavatara Srihariya Holevaakhandadondhu Belaku
Guru Hayavadananna Belaku Tumbitu Dvaaravatige ||
Meaning: At the close of the Kali Yuga, Sri Hari will manifest as Kalki, brandishing an unsheathed, unyielding sword (holeva akhanda) to utterly uproot unrighteousness. The absolute, supreme light of this avatar—who is none other than Sri Vadiraja's ultimate master and worshipful deity, Lord Hayavadana—has filled the entire city of Dvaravati.
***
A mahimage mangalaratiya ettidaru ||
Matsyavatara srihariya akshagangaladondu belaku
Nityavedava tanda belaku tumbitu dvaravatige ||
Kurmavatara srihariya hemagiriya tanda belaku
Ballida kayanna belaku tumbitu dvaravatige ||
Varahavatara srihariya holeda koredadeya belaku
Dharuniya negavida belaku tumbitu dvaravatige ||
Naramrugarupa srihariya merevo nakada belaku
Urigannu jvaleya belaku tumbitu dvaravatige ||
Vamanavatara srihariya bumiyanaledondu belaku
Balaka tanayana belaku tumbitu dvaravatige ||
Bargavavatara srihariya mereévo balubujadondu belaku
Durula kshatre;ra gedda belaku tumbitu dvaravatige ||
Dasarathatanaya srihariya esevo billubanada belaku
Sasivadaneya tanda belaku tumbitu dvaravatige ||
Gopi muddadida belaku
Devakkitanayana belaku tumbitu dvaravatige ||
Bauddhavatara srihariya buddhipallatadondu belaku
Rudranna gelidondu belaku tumbitu dvaravatige ||
Kalkyavatara srihariya holevakandadondu belaku
Guru hayavadananna belaku tumbitu dvaravatige ||
***
ಶ್ರೀ ಮಹಾಲಕ್ಷುಮಿವಲ್ಲಭಗೆ ಕಾಮಿತಫಲದಾಯಕಗೆ
ಆ ಮಹಿಮಗೆ ಮಂಗಳಾರತಿಯ ಎತ್ತಿದರು 1
ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಅಕ್ಷಗಂಗಳದೊಂದು ಬೆಳಕು
ನಿತ್ಯವೇದವ ತಂದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ 2
ಕೂರ್ಮಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಹೇಮಗಿರಿಯ ತಂದ ಬೆಳಕು
ಬಲ್ಲಿದ ಕಾಯನ್ನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ 3
ವರಾಹಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಹೊಳೆದ ಕೋರೆದಾಡೆಯ ಬೆಳಕು
ಧಾರುಣಿಯ ನೆಗವಿದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ 4
ನರಮೃಗರೂಪ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮೆರೆವೊ ನಖದ ಬೆಳಕು
ಉರಿಗಣ್ಣು ಜ್ವಾಲೆಯ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ 5
ವಾಮನಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಭೂಮಿಯನಳೆದೊಂದು ಬೆಳಕು
ಬಾಲಕ ತನಯನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ 6
ಭಾರ್ಗವಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮೆರೆÉವೊ ಬಲುಭುಜದೊಂದು ಬೆಳಕು
ದುರುಳ ಕ್ಷತ್ರೆÉೀರ ಗೆದ್ದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ 7
ದಶರಥತನಯ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಎಸೆವೊ ಬಿಲ್ಲುಬಾಣದ ಬೆಳಕು
ಶಶಿವದನೆಯ ತಂದ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ 8
ಗೋವಳರಾಯ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಗೋಪಿ ಮುದ್ದಾಡಿದ ಬೆಳಕು
ದೇವಕ್ಕಿತನಯನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ 9
ಬೌದ್ಧಾವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಬುದ್ಧಿಪಲ್ಲಟದೊಂದು ಬೆಳಕು
ರುದ್ರನ್ನ ಗೆಲಿದೊಂದು ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ 10
ಕಲ್ಕ್ಯವತಾರ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಹೊಳೆವಾಖಂಡದೊಂದು ಬೆಳಕು
ಗುರು ಹಯವದನನ್ನ ಬೆಳಕು ತುಂಬಿತು ದ್ವಾರಾವತಿಗೆ 11
***
