RUKMINIBAI d/o PURANDARA DASA Haridasi
ankita - ತಂದೆ ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೃತಿ
ಬಿಲ್ಲೆಗಾರನು ಆದನು ರಂಗಯ್ಯ ರಂಗ [ಪ]
ಬಿಲ್ಲೆಗಾರನಾಗಿ ಎನ್ನ ಕಾವಲಾದ
ಬಲ್ಲವರ ಭಾಗ್ಯವೋ ಎಲ್ಲವರಿತ ಸ್ವಾಮಿ [ಅ.ಪ]
ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಪರಿ ತಲೆಯಲಿ ಕಟ್ಟಿಹ
ನಿಟಾಗಿ ಧರಿಸಿಪ್ಪ ಅಂಗಿಗಳು
ನೋಟಕ್ಕೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಕಾಲಲಿ ತೊಟ್ಟಿದ್ದು
ಜಾಡೇ ಮಾಡುತ ಎನ್ನ ಬೆನ್ಹಿಂದೆ ನಿಂದನು [೧]
ನಡುವಿಲಿ ಸುತ್ತಿಹ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಯ
ಎಡಲಿ ಪೊಳೆವುದು ಬಿಲ್ಲೆ ಒಂದು
ಒಡೆಯ ಎನ್ನಣ್ಣಯ್ಯ ಕರಗಳ ಕಟ್ಟಿಹ
ಬೆಡಗು ಮಾಡುತಲಿ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಬಂದನು [೨]
ಒಂದೊಂದು ರೂಪದಿ ಒಂದೊಂದು ಭಕುತಗೆ
ಒಂದೊಂದು ಕಾಲದಿ ತೋರುತಲಿ
ಕಂದ ಕೃಷ್ಣ ಏನ್ನ ತಂದೆ ಪುರಂದರ ವಿಠಲ
ಇಂದಿಲ್ಲಿ ಬಂದನು ಬಿಲ್ಲೆಗಾರನಾಗಿ [೩]
***
billegāranu ādanu raṅgayya raṅga [pa]
billegāranāgi enna kāvalāda
ballavara bhāgyavō ellavarita svāmi [a.pa]
sāṭiyillada pari taleyali kaṭṭiha
niṭāgi dharisippa aṁgigaḷu
nōṭakke āścharya kālali toṭṭiddu
jāḍe māḍuta enna benhinde nindanu [1]
naḍuvili suttiha baṇṇada paṭṭeya
eḍadali poḷevudu bille ondu
oḍeya ennāṇṇayya karagaḷu kaṭṭiha
beḍagu māḍutali bennaṭṭi bandanu [2]
oṁdondu rūpadi oṁdondu bhakutage
oṁdondu kāladi tōrutali
kanda kṛṣṇa enna tande purandara viṭhala
iṁdilli bandanu billegāranāgi [3]
***
Pronunciation Guide
Pronounce 'ś' like the 'sh' in "shoe" and 'ṇ' and 'ḷ' with the tongue retroflexed against the roof of the mouth.
Long vowels (marked with a macron like ā, ī, ū) should be held for twice the duration of short vowels.
The retroflex 'ṭ' and 'ḍ' require curling the tongue tip back to touch the hard palate.
Read 'c' as 'ch' (as in "church") and double consonants (like 'tt' or 'll') with a slight emphasis.
Sanskrit/Kannada aspirates like 'bh' and 'dh' are pronounced with an audible puff of breath following the consonant.
***
Summary (Kannada)
ಶ್ರೀಮತಿರುಕ್ಮಿಣೀಬಾಯಿಯವರು (ಅಂಕಿತ: ತಂದೆ ಪುರಂದರದಾಸರ) ರಚಿಸಿರುವ ಈ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಭಕ್ತರ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 'ಬಿಲ್ಲೆಗಾರ'ನ (ಪೊಲೀಸ್ ಅಥವಾ ಕಾವಲುಗಾರನ) ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಬಂದು ಹೇಗೆ ಕಾವಲು ಕಾದನು ಎಂಬುದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಲೆಯಲಿ ಮುಂಡಾಸು (ಪರಿ) ಕಟ್ಟಿ, ಮೈಮೇಲೆ ಅಂಗಿ ಧರಿಸಿ, ನಡುವಿನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟೆ ಸುತ್ತಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲೆ (ಗುರುತು ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಡ್ಜ್) ಹಾಗೂ ಕರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಆ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಂದಕೃಷ್ಣನೂ, ಪುರಂದರ ವಿಠಲನೂ ಆದ ಸ್ವಾಮಿ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ನಾನಾ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ಕಾಯುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡಲಾಗಿದೆ.
Padyada Artha (Kannada Stanza and Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ
ಬಿಲ್ಲೆಗಾರನು ಆದನು ರಂಗಯ್ಯ ರಂಗ [ಪ]
ಬಿಲ್ಲೆಗಾರನಾಗಿ ಎನ್ನ ಕಾವಲಾದ
ಬಲ್ಲವರ ಭಾಗ್ಯವೋ ಎಲ್ಲವರಿತ ಸ್ವಾಮಿ [ಅ.ಪ]
ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ರಂಗಯ್ಯನು ಬಿಲ್ಲೆಗಾರನಾದನು! ಬಿಲ್ಲೆಗಾರನ ವೇಷವನ್ನು ಧರಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಾವಲು ಕಾದನು. ಇದು ಬಲ್ಲವರ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವೋ, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಅರಿತ ಸ್ವಾಮಿಯ ಲೀಲೆ ಇದು!
ಚರಣ ೧
ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಪರಿ ತಲೆಯಲಿ ಕಟ್ಟಿಹ
ನಿಟಾಗಿ ಧರಿಸಿಪ್ಪ ಅಂಗಿಗಳು
ೋಟಕ್ಕೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಕಾಲಲಿ ತೊಟ್ಟಿದ್ದು
ಜಾಡೇ ಮಾಡುತ ಎನ್ನ ಬೆನ್ಹಿಂದೆ ನಿಂದನು [೧]
ಅರ್ಥ: ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಪರಿ (ಮುಂಡಾಸು) ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಮೈಮೇಲೆ ಅಂದವಾಗಿ ಅಂಗಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ನೋಡಲು ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಕಾಲಿಗೆ ತೊಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಯಾವುದೇ ಜಾಡನ್ನು ಬಿಡದೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನನ್ನ ಬೆನ್ಹಿಂದೆ ಬಂದು ನಿಂತುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ ೨
ನಡುವಿಲಿ ಸುತ್ತಿಹ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಯ
ಎಡದಲಿ ಪೊಳೆವುದು ಬಿಲ್ಲೆ ಒಂದು
ಒಡೆಯ ಎನ್ನಣ್ಣಯ್ಯ ಕರಗಳ ಕಟ್ಟಿಹ
ಬೆಡಗು ಮಾಡುತಲಿ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಬಂದನು [೨]
ಅರ್ಥ: ನಡುವಿಗೆ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಯನ್ನು (ಬೆಲ್ಟ್) ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯುವ ಒಂದು ಬಿಲ್ಲೆ (ಬ್ಯಾಡ್ಜ್) ಇದೆ. ನನ್ನ ಒಡೆಯನಾದ, ಅಣ್ಣನಾದ ಪ್ರಭುವು ಕೈಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕ್ಕೊಂಡು, ಸುಂದರವಾದ ಬೆಡಗಿನಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ ೩
ಒಂದೊಂದು ರೂಪದಿ ಒಂದೊಂದು ಭಕುತಗೆ
ಒಂದೊಂದು ಕಾಲದಿ ತೋರುತಲಿ
ಕಂದ ಕೃಷ್ಣ ಏನ್ನ ತಂದೆ ಪುರಂದರ ವಿಠಲ
ಇಂದಿಲ್ಲಿ ಬಂದನು ಬಿಲ್ಲೆಗಾರನಾಗಿ [೩]
ಅರ್ಥ: ಆ ಭಗವಂತನು ಆಯಾ ಭಕ್ತರ ಇಷ್ಟದಂತೆ, ಆಯಾ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಒಂದೊಂದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ನನ್ನ ಕಂದ ಕೃಷ್ಣ, ನನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ಪುರಂದರ ವಿಠಲನು ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ನನಗಾಗಿ ಬಿಲ್ಲೆಗಾರನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ!
***
Summary (English)
In this devotional composition by Rukminibai (bearing the ankita 'Tande Purandaradasara'), the poetess beautifully describes how Lord Rangayya assumed the guise of a 'Billegara' (a guard or policeman) to protect His devotee. Wearing a unique turban, neat tunic, a belt around His waist, and a gleaming badge on His left, the Lord stands closely behind to guard her. Praising the Lord as none other than Purandara Vitthala who manifests in various forms for His devotees, she marvels at His compassionate protection.
Meaning (English Transliterated Stanza and Meaning)
Pallavi
Billegāranu ādanu raṅgayya raṅga [pa]
billegāranāgi enna kāvalāda
ballavara bhāgyavō ellavarita svāmi [a.pa]
Meaning: Lord Rangayya has become a guard (billegara)! He stood as a watchman to protect me. What a fortune for those who know Him, the omniscient Lord!
Stanza 1
Sāṭiyillada pari taleyali kaṭṭiha
niṭāgi dharisippa aṁgigaḷu
nōṭakke āścharya kālali toṭṭiddu
jāḍe māḍuta enna benhinde nindanu [1]
Meaning: He has tied a matchless turban on His head and wears neatly fitted clothes. It is a wondrous sight; wearing footwear, cautiously and without a trace, He stood right behind my back!
Stanza 2
Naḍuvili suttiha baṇṇada paṭṭeya
eḍadali poḷevudu bille ondu
oḍeya ennāṇṇayya karagaḷu kaṭṭiha
beḍagu māḍutali bennaṭṭi bandanu [2]
Meaning: A colorful belt is wrapped around His waist, and a gleaming badge shines on His left side. My master, my elder brother-like Lord, keeping His hands folded, came gracefully following closely behind me!
Stanza 3
Oṁdondu rūpadi oṁdondu bhakutage
oṁdondu kāladi tōrutali
kanda kṛṣṇa enna tande purandara viṭhala
iṁdilli bandanu billegāranāgi [3]
Meaning: Manifesting in different forms to different devotees at different times according to their needs, my beloved Krishna, my father Purandara Vitthala, has come right here today in the guise of a guard!
***
ಬಿಲ್ಲೆಗಾರನು ಆದನು ರಂಗಯ್ಯ ರಂಗ ||ಪ||
ಬಿಲ್ಲೆಗಾರನಾಗಿ ಎನ್ನ ಕಾವಲಾದ
ಬಲ್ಲವರ ಭಾಗ್ಯವೊ ಎಲ್ಲವರಿತ ಸ್ವಾಮಿ ||ಅ||
ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಪರಿ ತಲೆಯಲಿ ಕಟ್ಟಿಹ
ನೀಟಾಗಿ ಧರಿಸಿಪ್ಪ ಅಂಗಿಗಳು
ನೋಟಕ್ಕೆ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಕಾಲಲಿ ತೊಟ್ಟದ್ದು
ಜಾಡೆ ಮಾಡುತ ಎನ್ನ ಬೆನ್ನ್ಹಿಂದೆ ನಿಂದನು ||
ನಡುವಿಲಿ ಸುತ್ತಿಹ ಬಣ್ಣದ ಪಟ್ಟೆಯ
ಎಡದಲಿ ಪೊಳೆವುದು ಬಲ್ಲೆ ಒಂದು
ಒಡೆಯ ಎನ್ನಣ್ಣಯ್ಯ ಕರಗಳ ಕಟ್ಟಿಹ
ಬೆಡಗು ಮಾಡುತಲಿ ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಬಂದನು ||
ಒಂದೊಂದು ರೂಪದಿ ಒಂದೊಂದು ಭಕುತಗೆ
ಒಂದೊಂದು ಕಾಲದಿ ತೋರುತಲಿ
ಕಂದ ಕೃಷ್ಣ ಎನ್ ತಂದೆ ಪುರಂದರವಿಠಲ
ಇಂದಿಲ್ಲಿ ಬಂದನು ಬಿಲ್ಲೆಗಾರನಾಗಿ ||
***
