ಶ್ರೀವಿಜಯದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾವತಾರ ಸ್ತೋತ್ರ ಸುಳಾದಿ
ಧ್ರುವತಾಳ
ಆವ ಪರಿಯಿಂದ ನಿನ್ನರ್ಚಿಸುವೆ ನಿಗಮಮಣಿ
ದೇವ ಮಹೋತ್ತಮ ಮಹಾ ಮಹಿಮಾ
ಜೀವೋತ್ತಮರು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಪತಪ ವ್ರತ
ಪಾವಕಾಹುತಿಯಿಂದಲಾರಾಧಿಸೇ
ಭಾವದಲಿ ಕಾಣರು ಬಹುಕಾಲ ತೊಳಲೆ ರಾ -
ಜೀವ ವದನನೆಂದು ಅನಂತಾನಂತ ವೇ -
ದಾವಳಿಗಳು ಕೂಗಿ ಪೇಳುತಿವಕೋ
ಹ್ಯಾವರಿಕೆ ಸಂಸಾರ ಡಾವಣಿಯ ನಡುವೆ ಕೊರ -
ಳಾವಲಿಗೆ ಸಿಗಬಿದ್ದು ಮಿಡುಕುತಿಪ್ಪ
ಜೀವಾಧಮನು ನಿನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿಸಲಾಪೆನೆ ವಸು -
ದೇವನಂದನ ದ್ವಿಜಾಪತಿ ಶ್ಯಂದನಾ
ಪೂವಿಲ್ಲನಯ್ಯಾ ಅದೃಶ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ
ಸೇವಿ ಆಗುವದೆಂತೊ ಮತಿ ವಿಭ್ರಮನಿಗೆ ॥ 1 ॥
ಮಟ್ಟತಾಳ
ಅರ್ಚಿಸುವೆನೆನೆ ನಿನ್ನ ಅರ್ಚಿಸಲಾರೆನೋ
ಮೆಚ್ಚಿಸುವೆನೆನೆ ನಿನ್ನ ಮೆಚ್ಚಿಸಲಾರೆನು
ನಿಚ್ಚ ಸಪುತವನಧಿ ಅಚ್ಚಲದೊಳಗುಳ್ಳ
ಅಚ್ಚ ಕುಸುಮ ಪತ್ರಾ ನಿಚ್ಚಯಾದಿಗಳೆಲ್ಲ
ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡಿದರು ಮೆಚ್ಚಾಗುವದೇನೊ
ಹೆಚ್ಚಿನ ದೈವವೇ ಮುಚುಕುಂದ ವರದಾ
ಅಚಿಂತ್ಯನಾಮಕನೆ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ನೀನೆ
ಸಚ್ಚಿದಾನಂದೈಕನೆ ನೆಚ್ಚಿನ ಕರುಣಾಳೇ ॥ 2 ॥
ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ
ನಿತ್ಯತೃಪ್ತನು ನೀನು ನಿರ್ವಿಕಾರನು ನೀನು
ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪ ಶುದ್ಧಾತ್ಮ ಅಂತರಾತ್ಮಕಾ
ಅತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯವ ತೋರುವ ಮಹಾಪುರುಷಾ -
ದಿತ್ಯ ಸನ್ನಿಭ ಕೋಟಿ ನಿರ್ಮಲಾಂಗಾ
ಸತ್ಯಲೋಕದ ವಾಸಿ ಸಂತರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು
ಕೃತ್ಯವೇ ನಿನಗದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಾ
ಮರ್ತ್ಯ ಲೋಕದ ನೊರಜು ಏಕಾಗ್ರ ಮನದಲ್ಲಿ
ಅತ್ಯಂತವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಬಲ್ಲೆನೇ
ಸತ್ಯಧರ್ಮ ನಾಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ನಿನಗೆ
ಭೃತ್ಯರಂಗ ಸಂಗಾ ನಲಿವದೇ ತೃಪ್ತಿ ॥ 3 ॥
ಅಟ್ಟತಾಳ
ಸದನದೊಳಗೆ ಮಾಡುಳ್ಳ ಪದಾರ್ಥ
ಮುದದಿಂದಲಿ ನಿನ್ನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು
ಎದುರಲಿ ನಿಂದು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೋರಿದ ಹಾಗೆ
ಪದುಮನಾಭ ನಿನ್ನ ಪದಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸ -
ಲದರೊಳಗೊಂದು ಸ್ವಲ್ಪು ಕಡಿಮೆಯಾ -
ಗದು ನೋಡು ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಗೆ ನಮೊ ನಮೋ
ಅದೆ ಮಹಾಪ್ರಸಾದ ಭಕುತರು ಭುಂಜಿಸಿ
ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕವಾದ ಸುಖವ ಬಡುವರು
ಸುದರುಶನ ನಾಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯಾ
ಇದರಿಂದ ನೀ ಕೃಪಾ ಉದಧಿ ಸದ್ಗುಣ ದೇವಾ ॥ 4 ॥
ಆದಿತಾಳ
ಮಿಗಿಲಾದ ದೈವಗಳು ಯುಗಳ ಕರಗಳನು
ಮುಗಿದು ದೂರದಲಿ ನೀನುಗುಳುವ ಬಾಯಿ ತೊಂಬ -
ಲಿಗೆ ಶಿರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊಗವನು ನೋಡುತ್ತ ನ -
ಮಗೆ ಕೊಡುವನೋ ನಿಮಗೆನೀವೆನೆನುತಲಿ
ಜಗುಳಿ ಪೋಗದೇ ಮನದೆಗಿಯದೆ ಸೋತಗಾರು
ಯುಗ ಯುಗಾಂತರಕೆ ಮರುಗಿ ಮರುಳಾಗುವರು
ಯುಗವರ್ತನಾಮ ಚನ್ನ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ರನ್ನ
ಹಗಲಿರುಳು ಅರ್ಚಿಸೆ ನಿನ್ನುಗುರು ಕಾಣಲಳವೇ ॥ 5 ॥
ಜತೆ
ಯಾತರಿಂದಲಿ ನಿನ್ನ ಒಲಿಸಿಕೊಳಬಲ್ಲೆನೆ
ಧಾತಾರುತ್ತಮ ನಾಮಾ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ಪೂರ್ವಿ ॥
***
Dhruva Tala
āva pariyinda ninnavarchisuve nigamamaṇi
dēva mahōttama mahā mahimā
jīvōttamaru pūrvadalli japatapa vrata
pāvakāhutiyindalārādhisē
bhāvadali kāṇaru bahukāla toḷale rā -
jīva vadananeṇdu anantānanta vē -
dāvaḷigaḷu kūgi pēḷutivakō
hyāvarike saṁsāra ḍāvaṇiya naḍuve kora -
ḷāvalige sigabiddu miḍukutippa
jīvādhamanu ninna meccisalāpene vasu -
dēvanandana dvijāpati śyaṇdanā
pūvillanayyā adṛśa vijayaviṭṭhala
sēvi āguvadento mati vibhramanige
Matta Tala
archisuveneṇe ninna archisalārenō
meccisuveneṇe ninna meccisalārenu
nicca saputavanaḍhi accaladoḷaguḷḷa
acca kusuma patrā niccayāḍigaḷella
archane māḍidaru meccāguvaḍēno
heccina daivavē mucukunda varadā
aciṇtyanāmakane vijayaviṭṭhala nīne
saccidānaṇdaikane neccina karuṇāḷē
Trividi Tala
nityatṛptanu nīnu nirvīkāranu nīnu
satyasaṅkalpa śuḍdhātma aṇtarātmakā
atyāścharyava tōruva mahāpuruṣā -
ditya sanniɓha kōṭi nirmalāṅgā
satyalōkada vāsi saṇtarpaṇe māḍidaru
kṛtyavē ninagadadalli illā
martya lōkada noraju ēkāgra manadalli
atyāṇtavāgi pūjisaballenē
satyadharma nāma vijayaviṭṭhala ninage
bhṛtyaraṅga saṅgā nalivadē tṛpti
Atta Tala
sadanadoḷage māḍuḷḷa padārtha
mudadindali ninna sammuḳhadalli iṭṭu
edurali nindu manassige tōrida hāge
padumanāɓha ninna padake samarphisa -
ladaroḷagoṇdu svalpu kaḍimeyā -
gadu nōḍu ninna mahimege namō namō
ade mahāprasāda bhakutaru bhuñjisi
padaviyalli adhika vāda suḳhava baḍuvaru
sudaruśana nāma vijayaviṭṭhalarēyā
idarinda nī kṛpā udadhi saḍguṇa dēvā
Adi Tala
migilāda daivagaḷu yugaḷa karagaḷanu
mugidu dūradali nī nuguḷuva bāyi toṁba -
lige śiravāgi tamma mogavanu nōḍutta na -
mage koduvanō nimagenīveneṇutali
jaguḷi pōgadē manadegiyade sōtagāru
yuga yugāṇtarake marugi maruḷāguvaru
yugavartanāma channa vijayaviṭṭhala ranna
hagaliruḷu archise ninnuguru kāṇalaḷavē
Jate
yātarindari ninna olisikoḷaballene
dhātāruttama nāmā vijayaviṭṭhala pūrvi
***
Pronunciation Key
Vowel Marks (ā, ē, ī, ō, ū): Elongate these sounds (e.g., pēḷutivakō sounds like "pay-lu-thi-va-koh", nīne like "nee-nay").
Retroflex Consonants (ḷ, ṇ, ṭ, ḍ): Curl your tongue backward against the roof of the mouth (e.g., toḷale sounds like "tho-lu-lay", saputavanaḍhi like "sa-phu-tha-va-na-dhi").
Aspirated Blends (ḳ, ɓ, 𝖏, ś, śh): Breathe out firmly on the consonant (e.g., mahā as "ma-haa", sammuḳhadalli as "sam-mu-kha-dhal-li", padumanāɓha as "pa-dhu-ma-naa-bha").
Vowel Shortness: Unmarked vowels like "a" sound short like the "u" in "but" (e.g., januma or vasuḍēva).
Nasal Blends (ṁ, nnd, nna): Pronounce as a soft nasal hum or a hardened double-consonant tracking the vowel (e.g., aṇtarātmakā as "un-thu-raath-ma-kaa", ranna as "run-na").
***
ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಶ್ರೀವಿಜಯದಾಸರು ವಿರಚಿಸಿರುವ ಈ 'ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾವತಾರ ಸ್ತೋತ್ರ ಸುಳಾದಿ'ಯು ಭಗವಂತನ ಅಪಾರ ಮಹಿಮೆಯ ಮುಂದೆ ಮಾನವನ ಅಲ್ಪತನ ಹಾಗೂ ಶರಣಾಗತಿಯ ಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ವೇದಗಳಿಗೂ ನಿಲುಕದ, ಬ್ರಹ್ಮ-ರುದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಅಗೋಚರನಾದ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯನಾದ ತಾನು ಹೇಗೆ ತಾನೇ ಪೂಜಿಸಿ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿ ಎಂದು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಮ್ರತೆಯಿಂದ ದೈನ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅಗಮ್ಯ ಮಹಿಮೆ: ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮಹಾಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಜೀವೋತ್ತಮರು (ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣಾದಿಗಳು) ಎಷ್ಟೋ ಜಪ, ತಪ, ಯಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಭಗವಂತನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿರಲು ಸಂಸಾರದ ಪಾಶದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿ ಒದ್ದಾಡುವ ತನಗೆ ಅವನ ಆರಾಧನೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ದಾಸರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
ನಿತ್ಯತೃಪ್ತನಿಗೆ ಪೂಜೆಯ ಹಂಗಿಲ್ಲ: ಭಗವಂತನು ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನು, ಸತ್ಯಲೋಕದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರೇ ಪೂಜಿಸಿದರೂ ಆ ಪೂಜೆಯ ಹಂಗು ಅವನಿಗೆ ಇಲ್ಲ. ಅವನು ನಿತ್ಯತೃಪ್ತ.
ಮಾನಸಿಕ ಸಮರ್ಪಣೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ: ಬಾಹ್ಯದ ಅದ್ಭುತ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಅವನನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಅದೇ ಮಹಾಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ಭಕ್ತರನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸರ್ವೋತ್ತಮತ್ವ: ಸಕಲ ದೇವತೆಗಳೂ ಯಾರ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಹಗಲಿರುಳು ಕಾಯುತ್ತಾರೋ, ಅಂತಹ ಯುಗವರ್ತನಾದ ಶ್ರೀವಿಜಯವಿಠಲನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೇವಲ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶರಣಾಗತಿ ಮಾತ್ರವೇ ಹಾದಿ ಎಂದು ದಾಸರು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Verse-by-Verse Meaning)
1. ಧ್ರುವತಾಳ
ಅರ್ಥ: ವೇದಗಳೆಂಬ ರತ್ನಗಳಿಗೆ ಮಣಿಯಂತಿರುವವನೇ, ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮಹಾ ಮಹಿಮಾವಂತನೇ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೇ! ನಿನ್ನನ್ನು ನಾನು ಯಾವ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಆರಾಧಿಸಲಿ? ಜೀವೋತ್ತಮರಾದ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣದೇವರೇ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾತ್ಮರು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಜಪ, ತಪ, ವ್ರತ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಕುಂಡದ ಪಾವಕಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಆಹುತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಆರಾಧಿಸಿದರೂ, ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಭಾವದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಬಹುಕಾಲದವರೆಗೆ ಕಾಣಲಾಗದೆ ತೊಳಲಿದರು ಎಂದು ಅನಂತಾನಂತ ವೇದಗಳ ಸಮೂಹವೇ ಕೂಗಿ ಕೂಗಿ ಹೇಳುತ್ತಿವೆ.
ಹಾಗಿರಲು, ಈ ಭಯಾನಕವಾದ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಹಗ್ಗದ (ಡಾವಣಿಯ) ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿ, ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಪಾಶಗಳು ಬಿದ್ದು ಒದ್ದಾಡುತ್ತಿರುವ ನನ್ನಂತಹ ಅಧಮ ಜೀವಿಯು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೇಗೆ ತಾನೇ ಮೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ? ವಸುದೇವನ ಪುತ್ರನೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಒಡೆಯನೇ, ದಿವ್ಯ ರಥವನ್ನುಳ್ಳವನೇ! ನನ್ನ ಬಳಿ ನಿನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲು ಉತ್ತಮವಾದ ಭಕ್ತಿಯ ಪೂವಿಲ್ಲ (ಹೂವಿಲ್ಲ) ಸ್ವಾಮಿ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸದ, ಅಗಮ್ಯನಾದ ಎಲೈ ವಿಜಯವಿಠಲನೇ, ಬುದ್ಧಿ ಭ್ರಮಣೆಯಾಗಿರುವ ನನ್ನಂತಹ ಮತಿಹೀನನಿಗೆ ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ಹೇಗೆ ತಾನೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು?
2. ಮಟ್ಟತಾಳ
ಅರ್ಥ: ನಿನ್ನನ್ನು ದಿವ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಚಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದರೆ ನನ್ನಿಂದ ಅರ್ಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದರೆ ನನ್ನಿಂದ ಮೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ಸಪ್ತಸಮುದ್ರಗಳ ಒಳಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ದಿವ್ಯ ಕುಸುಮಗಳು (ಹೂವುಗಳು), ತುಳಸಿ ದಳಗಳು ಮತ್ತು ನಿತ್ಯವೂ ಮಾಡುವ ಪೂಜಾದಿಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಅರ್ಚಿಸಿದರೂ, ಅದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೃಪ್ತಿಯೇನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ (ನೀನು ಅದಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದವನು).
ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ, ಸರ್ವೋತ್ತಮನಾದ ದೇವನೇ, ಮುಚುಕುಂದ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿದವನೇ! ಯಾರಿಗೂ ಊಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ಅಚಿಂತ್ಯ ನಾಮಗಳನ್ನು ಉಳ್ಳವನೇ, ವಿಜಯವಿಠಲನೇ, ನೀನೇ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸ್ವರೂಪನು ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಏಕೈಕ ನಂಬಿಕಸ್ಥ ಕರುಣಾಳು.
3. ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ
ಅರ್ಥ: ಸ್ವಾಮಿ, ನೀನು ಯಾವುದೇ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳಿಲ್ಲದ ನಿತ್ಯತೃಪ್ತನು; ವಿಕಾರಗಳಿಲ್ಲದ ನಿರ್ವಿಕಾರನು. ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಡೆಸುವ ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪನು, ಅತ್ಯಂತ ಶುದ್ಧಾತ್ಮನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ಒಳಗಿರುವ ಅಂತರಾತ್ಮನು ನೀನೇ. ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮಹಾಪುರುಷನೇ, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ನಿರ್ಮಲವಾದ ದಿವ್ಯ ಶರೀರವುಳ್ಳವನೇ! ಸತ್ಯಲೋಕದ ವಾಸಿಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರೇ ನಿನಗೆ ನೈವೇದ್ಯ-ಸಂತರ್ಪಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ, ಅದರಿಂದ ನಿನಗಾಗಬೇಕಾದ ತೃಪ್ತಿಯ ಕೃತ್ಯವೇನೂ ಇಲ್ಲ.
ಹಾಗಿರಲು, ಈ ಮರ್ತ್ಯಲೋಕದ (ಭೂಲೋಕದ) ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನೊರಜು ಹುಳುವಿನಂತಿರುವ ಕೀಟಸಮಾನನಾದ ನಾನು, ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲು ಶಕ್ತನೇ? ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳೇ ನಾಮವಾಗಿ ಉಳ್ಳ ಎಲೈ ವಿಜಯವಿಠಲನೇ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರ ಮತ್ತು ದಾಸರ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಆನಂದದಿಂದ ನಲಿಯುವುದೇ ನಿನಗೆ ನೀಡುವ ನಿಜವಾದ ತೃಪ್ತಿಯಾಗಿದೆ.
4. ಅಟ್ಟತಾಳ
ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ (ಸದನದೊಳಗೆ) ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ (ಮುದದಿಂದ) ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು, ನಿನ್ನ ಎದುರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೋರಿದ ಹಾಗೆ, ಎಲೈ ಪದ್ಮನಾಭನೇ, ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನ ಈ ಭಕ್ತಿಯ ಅರ್ಪಣೆಯಿಂದ ನಿನ್ನ ಅನಂತ ಮಹಿಮೆಗೆ ಒಂದು ಚೂರೂ ಕೊರತೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ (ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ನನ್ನಿಂದಾಗದು). ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಗೆ ಕೋಟಿ ಕೋಟಿ ನಮಸ್ಕಾರಗಳು.
ನಾವು ಇಟ್ಟ ಆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುವನ್ನೇ ನೀನು ದಯೆಯಿಂದ ಮಹಾಪ್ರಸಾದವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತೀಯೆ. ಆ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರು ಭುಂಜಿಸಿ (ಉಂಡು), ಇಹಪರಗಳ ಉತ್ತಮ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಖವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ವಿಜಯವಿಠಲರಾಯನೇ, ಈ ಕರುಣೆಯಿಂದಲೇ ನೀನು ದಯಾಸಾಗರನು ಮತ್ತು ಸದ್ಗುಣಗಳ ದೇವರೆನಿಸಿದ್ದೀಯೆ.
5. ಆದಿತಾಳ
ಅರ್ಥ: ನಿನಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ಮಿಕ್ಕ ಸಕಲ ದೇವತೆಗಳು ತಮ್ಮ ಎರಡು ಕೈಗಳನ್ನು ಮುಗಿದು, ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಂತು, ನೀನು ಉಗುಳುವ ನಿನ್ನ ಬಾಯಿಯ ತಾಂಬೂಲದ ಉಚ್ಛಿಷ್ಟಕ್ಕಾಗಿ (ತೊಂಬಲಿಗೆ) ಶಿರಬಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. "ನಮಗೆ ಆ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಕೊಡುವನೋ ಅಥವಾ ನಿಮಗೆ ಕೊಡುವನೋ" ಎಂದು ನಿನ್ನ ಮುಖವನ್ನೇ ನೋಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನ ಸನ್ನಿಧಿಯಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯದೆ, ಮನಸ್ಸು ಬೇಸರಗೊಳ್ಳದೆ ಸೋತು ನಿಂತ ಆ ದೇವತೆಗಳೇ ಯುಗಯುಗಾಂತರಗಳ ಕಾಲ ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ ಮರುಗಿ ಮರುಳಾಗುತ್ತಾರೆ.
ಕಾಲಚಕ್ರವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಯುಗವರ್ತ ನಾಮಕನೇ, ಚಲುವನಾದ ವಿಜಯವಿಠಲನೆಂಬ ರತ್ನವೇ, ಹಗಲಿರುಳು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಅರ್ಚಿಸಿದರೂ ನಿನ್ನ ಕಾಲಿನ ಒಂದು ಉಗುರಿನ ದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಯಾರಿಗೆ ತಾನೇ ಸಾಧ್ಯ? (ಅದು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಲಭ).
6. ಜತೆ (ಮುಕ್ತಾಯ)
ಅರ್ಥ: ನನ್ನ ಬಳಿ ಯಾವುದೇ ಸಾಧನೆಗಳಿಲ್ಲದಿರಲು, ನಾನು ಇನ್ನು ಯಾವ ಯೋಗ್ಯತೆಯಿಂದ ತಾನೇ ನಿನ್ನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಲ್ಲೆನು? ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಗಿಂತಲೂ ಉತ್ತಮವಾದ ನಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಸೃಷ್ಟಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಇರುವ ಎಲೈ ಸನಾತನ ವಿಜಯವಿಠಲನೇ, ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯೇ ನನಗೆ ಗತಿ.
***
Summary
Composed by Sri Vijayadasa, this 'Sri Krishnavatara Stotra Suladi' is a magnificent expression of supreme surrender, highlighting the contrast between the absolute, incomprehensible majesty of the Supreme Lord and the inherent limitations of a mortal soul. The poet humbly ponders how an ordinary, conditioned soul can ever adequately worship or please Lord Krishna, who remains inaccessible even to the highest scriptures and cosmic deities.
Incomprehensible Majesty: Even the highest liberated souls (Jivottamas like Mukhyaprana) spent ages performing intense penance, chanting, and sacrificial offerings, yet struggled to fully comprehend the Lord. Vijayadasa asks how he, trapped in the web of worldly existence, can hope to please Him.
The Lord is Self-Satisfied (Nityatrupta): Lord Krishna shines with the brilliance of millions of suns. Even if Brahma, the resident of the highest heaven (Satyaloka), offers grand worship, it adds nothing to the Lord, who is eternally complete and self-satisfied.
The Power of Mental Surrender: While grand physical offerings cannot measure up to His stature, offering whatever humble food is available in one's home with pure devotion moves the Lord. He transforms those simple offerings into Mahaprasada, elevating His devotees to high spiritual planes.
Supremacy of Lord Krishna: All the demigods stand with folded hands at a distance, yearning for a fraction of His grace. Vijayadasa concludes that only through complete humility and the association of the Lord's true servants can one hope to please Vijayavithala.
Verse-by-Verse Meaning
1. Dhruva Tala
Meaning: O Lord who is like the crown jewel of the Vedas (Nigamamani)! O Supreme Sovereign among all divinities! O Personification of boundless majesty! In what manner can an insignificant soul like me truly worship You? In ancient times, the highest among souls (Jivottamas like Mukhyaprana) engaged in continuous chanting, rigorous penance, and sacred fire offerings (Pavakahuti), yet they spent ages searching and could not easily behold You within their hearts. Countless lines of infinite Vedas (Vedavali) loudly proclaim this truth.
Such being the case, I am a low, conditioned soul trapped in the agonizing tether of this material world (Samsara), bound tightly by the neck and struggling to breathe. How can I ever succeed in pleasing You? O Son of Vasudeva! O Lord of the twice-born! O Rider of the divine chariot! I possess no flower of genuine devotion to offer You. O invisible, unmanifested Vijayavithala, how is Your divine service even possible for a person like me, whose intellect is completely bewildered?
2. Matta Tala
Meaning: If I claim that I shall worship You, I find myself utterly incapable of doing so. If I say I shall please You, I realize I cannot fulfill it. Even if the demigods gather the most pristine, faultless flowers and sacred tulsi leaves (Accha kusuma patra) that grow within the depths of the eternal seven oceans to perform Your worship day after day, does it truly flatter You? (You are far beyond the value of any material object).
O Supreme Deity, who granted boons to King Muchukunda! O Lord of unfathomable and inconceivable names (Achintyanamaka)! You alone, Vijayavithala, are the absolute embodiment of eternal existence, consciousness, and bliss (Saccidananda), and You are my only trusted, merciful protector.
3. Trividi Tala
Meaning: My Lord, You are eternally satisfied (Nityatrupta) and entirely free from any material transformations (Nirvikara). You are the one whose every resolve is absolute truth (Satya Sankalpa), the purest Soul, and the Indweller of all beings. O Supreme Being who exhibits wonders that stagger the imagination! Your spotless, divine form (Nirmalanga) radiates like millions of suns. Even if Lord Brahma, the resident of the highest realm of truth (Satyaloka), hosts a grand feast of worship for You, it performs no real service to You, for You require nothing.
This being the truth, can I—who am no more than a tiny gnat or an insignificant insect of this mortal earth (Martya loka)—ever worship You with absolute, one-pointed concentration? O Vijayavithala, whose very names are Truth and Righteousness! Rejoicing in the assembly and companionship of Your true servants (Bhrutyara sanga) is the only thing that truly brings satisfaction to You.
4. Atta Tala
Meaning: Whatever simple food and items are available within my house (Sadana), I shall place them with immense joy (Muda) directly in front of You. Standing before You, I shall surrender them to Your lotus feet, O Padmanabha, exactly as my heart guides me. My humble offering does not diminish Your infinite glory in the slightest degree, nor can it ever add to it. Salutations over and over again to Your boundless majesty!
Yet, You mercifully accept that very same humble offering and transform it into Mahaprasada. By honoring and partaking in that sacred remnant, Your devotees experience the highest spiritual bliss and attain exalted positions. O Sovereign Vijayavithala, who holds the divine Sudarshana chakra! By this boundless grace alone, You are hailed as the ocean of compassion and the repository of all noble attributes.
5. Adi Tala
Meaning: All the lesser deities stand at a great distance with their pairs of hands folded in reverence. They bow their heads, eagerly watching Your face, waiting to catch even the remnants of the sacred betel-nut offering (Tombali) that leaves Your mouth. They anxiously whisper among themselves, wondering, "Will He grant it to us, or will He give it to you?"
Without shifting from their spots or allowing their minds to grow weary, they stand there completely dissolved in devotion. For ages and epochs (Yuga yugantara), they yearn and piningly wait for Your favor. O Ruler of time (Yugavarta)! O beautiful, gem-like Vijayavithala! When such is the plight of the gods, is it within the capacity of a mortal to catch even a glimpse of Your toenail, though they may worship You day and night?
6. Jate (Conclusion)
Meaning: By what virtue or means can I ever hope to win Your favor on my own strength? O Eternal Vijayavithala, whose sacred name is superior even to Lord Brahma (Dhataruttama)! Pure devotion and total surrender to You are my only refuge.
***
