.jpeg)
ಶ್ರೀ ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಗೋಪಿನಾಥನ ಮಹಿಮಾ ವರ್ಣನ
ರಾಗ : ಮಧ್ಯಮಾವತಿ ಅದಿತಾಳ
ಪೊಂಗೊಳಲಾನು ಕರದಲ್ಲಿ ಪಿಡಿದು ।
ಹ್ಯೆಂಗಳಾ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂದಾನು ಕೃಷ್ಣ ।।ಪಲ್ಲವಿ।।
ನೀಲ ಮೇಘ ರತುನದ ಕಾಂತಿಯು ಹರಿಯು ।
ಬಾಲ ಸೂರ್ಯನಂದದಿ ವಸನವನುಟ್ಟು ।
ಲೋಲಚಾರುಮಣಿ ಮಕರಕುಂಡಲನಿಟ್ಟು ।
ಬಾಲ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಬನದೊಳಗಾಡುವ ।।1।।
ಮತ್ತಭೃಂಗ ಕೂಜಿತ ವನಮಾಲೆ
ಭಾಸ್ತಿ ಶಂಖ ಚಕ್ರ ಗದೆ ಕೌಮೋದಕಿಯು ।
ಉತ್ತಮಾಂಗ ನಸಲೊಳು ತಿಲಕವಿಟ್ಟು ।
ಮತ್ತಾದ ವಜ್ರದ ಅಂಗಾನೆರೊಡನೆ ।।2।।
ಮಂಗಳಮುನಿ ಹೃದಯ ಮಂದಿರ । ಮನ ।
ದಂಗಳದೊಳಗಾಡುವ ಹರಿ ನಮ್ಮಾ ।
ಕಂಗಳ ಪಥದಲ್ಲಿ ಸುಳಿದನುಭವ
ಅನಂಗಳಾದಿ ವ್ರಜರಂಗನೆರೊಡನೆ ।।3।।
ಅಂದು ಗೋವು ಗೋಪರು ಗೋಪಿಯರೊಡನೆ ।
ಬಂದು ನಿಂದು ವೃಂದಾವನದ್ಯಡೆಯಲ್ಲಿ ।
ನಂದಾನಂದನರೊಳಗಾಡಿದ ಪರಿ ।
ಯಿಂದ್ಯನ್ನ ಮನದಾಂಗಣದೊಳಗೆ ।।4।।
ಅಂಗ ರಂಗ ವಿಲಸಿತ । ಕರುಣಾಂಗಾ ।
ನಂಗಕೋಟಿ ಗಂಗಾ ಜನಕಾನು ಹರಿ ।
ಅಂಗನೆಯರ ಮನದಾಂಗಣದೊಳಗೆ
ಹಿಂಗಾದೆ ನಿಂದಾನು ರಂಗವಿಠ್ಠಲನೂ ।।5।।
***
poṁgoḷalānu karadalli piḍidu ।
hyeṁgaḷā madhyadalli nindānu kṛṣṇa ।।pallavi।।
nīla mēgha ratunada kāntiyu hariyu ।
bāla sūryanandadi vasananuvaṭṭu ।
lōlacārumaṇi makarakuṇḍalaniṭṭu ।
bāla līleyinda banadoḷagāḍuva ।।1।।
mattabhṛṁga kūjita vanamāle ।
bhāsti śaṁkha cakra gade kaumōdakiyu ।
uttamāṅga nasaloḷu tilakaviṭṭu ।
mattāda vajrada aṅgāneroḍane ।।2।।
maṅgalamuni hṛdaya maṁdira । mana ।
daṁgaladoḷagāḍuva hari nammā ।
kaṅgaḷa pathadalli suḷidanubhava ।
anaṅgaḷādi vrajaraṅganeroḍane ।।3।।
aṁdu gōvu gōparu gōpiyaroḍane ।
baṁdu nindu vṛṁdāvanadyaḍeyalli ।
naṁdānaṁdanaroloqāḍida pari ।
yiṁdyanna manadāṅgaṇadoḷage ।।4।।
aṅga raṅga vilasita । karuṇāṅgā ।
naṅgakōṭi gaṅgā janakānu hari ।
aṅganeyara manadāṅgaṇadoḷage ।
hiṁgāde nindānu raṅgaviṭṭhalanū ।।5।।
***
Pronunciation Guide
Pronounce 'ś' like the 'sh' in "shoe" and 'ṇ' and 'ḷ' with the tongue retroflexed against the roof of the mouth.
Long vowels (marked with a macron like ā, ī, ū) should be held for twice the duration of short vowels.
The retroflex 'ṭ' and 'ḍ' require curling the tongue tip back to touch the hard palate.
Read 'c' as 'ch' (as in "church") and double consonants (like 'tt' or 'll') with a slight emphasis.
Sanskrit/Kannada aspirates like 'bh' and 'dh' are pronounced with an audible puff of breath following the consonant.
***
Summary (Kannada)
ಶ್ರೀಪಾದರಾಜರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಗೋಪಿನಾಥನ (ಕೃಷ್ಣನ) ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರಮ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಳಲನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಗೋಪಿಕೆಯರ ನಡುವೆ ನಿಂತಿರುವ ಕೃಷ್ಣನ ನೀಲಮೇಘ ಶ್ಯಾಮಲ ಕಾಂತಿ, ಬಾಲಸೂರ್ಯನಂತಹ ವಸ್ತ್ರ, ಮಕರ ಕುಂಡಲ ಹಾಗೂ ವನಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ತೋರುವ ರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುನಿಗಳ ಹೃದಯಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಅಂದು ಗೋಪಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಆಡಿದಂತೆ ಇಂದಿಗೂ ಭಕ್ತರ ಮನದಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಕರುಣೆಯನ್ನು ಬೀರುವ ರಂಗವಿಠ್ಠಲನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಲಾಗಿದೆ.
Padyada Artha (Kannada Stanza and Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ
ಪೊಂಗೊಳಲಾನು ಕರದಲ್ಲಿ ಪಿಡಿದು । ಹ್ಯೆಂಗಳಾ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಂದಾನು ಕೃಷ್ಣ ।।ಪಲ್ಲವಿ।।
ಅರ್ಥ: ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ಕೊಳಲನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಗೋಪಿಕೆಯರ (ಹೆಂಗಸರ) ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನು ನಿಂತಿರುವ ದೃಶ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿದೆ.
ಚರಣ ೧
ನೀಲ ಮೇಘ ರತುನದ ಕಾಂತಿಯು ಹರಿಯು । ಬಾಲ ಸೂರ್ಯನಂದದಿ ವಸನವನುಟ್ಟು । ಲೋಲಚಾರುಮಣಿ ಮಕರಕುಂಡಲನಿಟ್ಟು । ಬಾಲ ಲೀಲೆಯಿಂದ ಬನದೊಳಗಾಡುವ ।।1।।
ರ್ಥ: ನೀಲಮೇಘ ಹಾಗೂ ರತ್ನದಂತಹ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹರಿಯು, ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಾಲಸೂರ್ಯನಂತಹ ಹೊಳೆಯುವ ವಸ್ತ್ರವನ್ನುಟ್ಟು, ಚಂಚಲವಾದ ಮಕರ ಕುಂಡಲಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಬನದಲ್ಲಿ (ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ) ಬಾಲಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ ೨
ಮತ್ತಭೃಂಗ ಕೂಜಿತ ವನಮಾಲೆ । ಭಾಸ್ತಿ ಶಂಖ ಚಕ್ರ ಗದೆ ಕೌಮೋದಕಿಯು । ಉತ್ತಮಾಂಗ ನಸಲೊಳು ತಿಲಕವಿಟ್ಟು । ಮತ್ತಾದ ವಜ್ರದ ಅಂಗಾನೆರೊಡನೆ ।।2।।
ಅರ್ಥ: ದುಂಬಿಗಳು ಗುಂಯ್ಗುಡುತ್ತಾ ಕೂರುವ ವನಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಕೌಮೋದಕಿ ಎಂಬ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಶೋಭಿಸುತ್ತಾ, ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ (ಉತ್ತಮಾಂಗ ನಸಲೊಳು) ತಿಲಕವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ವಜ್ರದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಸ್ತ್ರೀಯರೊಡನೆ ಕೃಷ್ಣನು ವಿಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ ೩
ಮಂಗಳಮುನಿ ಹೃದಯ ಮಂದಿರ । ಮನ । ದಂಗಳದೊಳಗಾಡುವ ಹರಿ ನಮ್ಮಾ । ಕಂಗಳ ಪಥದಲ್ಲಿ ಸುಳಿದನುಭವ । ಅನಂಗಳಾದಿ ವ್ರಜರಂಗನೆರೊಡನೆ ।।3।।
ಅರ್ಥ: ಮಂಗಳಕರರಾದ ಮುನಿಗಳ ಹೃದಯಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಮನವೆಂಬ ದಂಗಲದಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಹರಿಯು, ಕಾಮದೇವಾದಿ ವ್ರಜದ ರಂಗನೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳ ಪಥದಲ್ಲಿ ಸುಳಿದು ದರ್ಶನ ಕೊಡುವ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಚರಣ ೪
ಅಂದು ಗೋವು ಗೋಪರು ಗೋಪಿಯರೊಡನೆ । ಬಂದು ನಿಂದು ವೃಂದಾವನದ್ಯಡೆಯಲ್ಲಿ । ನಂದಾನಂದನರೊಳಗಾಡಿದ ಪರಿ । ಯಿಂದ್ಯನ್ನ ಮನದಾಂಗಣದೊಳಗೆ ।।4।।
ರ್ಥ: ಅಂದು ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಗೋವುಗಳು, ಗೋಪಾಲಕರು ಹಾಗೂ ಗೋಪಿಯರೊಡನೆ ಬಂದು ನಿಂತು ಆಡಿದ ಲೀಲೆಯಂತೆ, ಇಂದಿಗೂ ನಂದನಂದನನಾದ ಕೃಷ್ಣನು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ ೫
ಅಂಗ ರಂಗ ವಿಲಸಿತ । ಕರುಣಾಂಗಾ । ನಂಗಕೋಟಿ ಗಂಗಾ ಜನಕಾನು ಹರಿ । ಅಂಗನೆಯರ ಮನದಾಂಗಣದೊಳಗೆ । ಹಿಂಗಾದೆ ನಿಂದಾನು ರಂಗವಿಠ್ಠಲನೂ ।।5।।
ಅರ್ಥ: ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಕಾಂತಿಯು ವಿಲಸಿತವಾಗಿರುವ, ಕರುಣೆಯ ಸಾಗರವಾಗಿರುವ, ಕೋಟಿ ಮನ್ಮಥರ ಕಾಂತಿಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಗಂಗೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಹರಿಯು, ಭಕ್ತರ ಹಾಗೂ ಅಂಗನೆಯರ ಮನದಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ (ಹಿಂಗಾದೆ) ನೆಲೆಸಿರುವ ರಂಗವಿಠ್ಠಲನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
***
Summary (English)
In this composition, Sri Sripadaraja beautifully describes the glorious form and divine pastimes of Lord Gopinatha (Krishna). Holding a flute and standing amidst the gopis, Krishna shines with the radiance of a dark rain-cloud, wearing garments like the morning sun, makara earrings, and a forest garland. The poet celebrates the Lord who dances in the hearts of sages and eternally sports within the courtyard of the devotee's mind as Ranga Vitthala.
Meaning (English Transliterated Stanza and Meaning)
Pallavi
Poṁgoḷalānu karadodi piḍidu । hyeṁgaḷā madhyadalli nindānu kṛṣṇa ।।pallavi।।
Meaning: Holding a sweet flute in His hand, Lord Krishna stands charmingly in the midst of the gopis!
Stanza 1
Nīla mēgha ratunada kāntiyu hariyu । bāla sūryanandadi vasananuvaṭṭu । lōlacārumaṇi makarakuṇḍalaniṭṭu । bāla līleyinda banadoḷagāḍuva ।।1।।
Meaning: Hari, possessing the dark radiance of a blue cloud and precious gems, wears garments like the rising young sun, adorned with swaying makara earrings, playfully sporting in the forest.
Stanza 2
Mattabhṛṁga kūjita vanamāle । bhāsti śaṁkha cakra gade kaumōdakiyu । uttamāṅga nasaloḷu tilakaviṭṭu । mattāda vajrada aṅgāneroḍane ।।2।।
Meaning: Wearing a forest garland buzzing with intoxicated bees, shining with conch, disc, mace, and Kaumodaki, applying a sacred tilaka on His forehead, He stands amidst diamond-adorned companions.
Stanza 3
Maṅgalamuni hṛdaya maṁdira । mana । daṁgaladoḷagāḍuva hari nammā । kaṅgaḷa pathadalli suḷidanubhava । anaṅgaḷādi vrajaraṅganeroḍane ।।3।।
Meaning: Hari plays within the temple of auspicious sages' hearts and within the courtyard of our minds; He dances gracefully before our eyes along with the residents of Vraja.
Stanza 4
Aṁdu gōvu gōparu gōpiyaroḍane । baṁdu nindu vṛṁdāvanadyaḍeyalli । naṁdānaṁdanaroloqāḍida pari । yiṁdyanna manadāṅgaṇadoḷage ।।4।।
Meaning: Just as He once came and stood with cows, gopas, and gopis in Vrindavana, playing as Nanda's delight, so does He sport today within the courtyard of my mind!
Stanza 5
Aṅga raṅga vilasita । karuṇāṅgā । naṅgakōṭi gaṅgā janakānu hari । aṅganeyara manadāṅgaṇadoḷage । hiṁgāde nindānu raṅgaviṭṭhalanū ।।5।।
Meaning: Radiantly adorned across His limbs, compassionate embodiment, the creator of the Ganga and conqueror of millions of Kamas, Lord Hari—Ranga Vitthala—permanently stands enshrined within the hearts and courtyards of His devotees.
***
ರಾಗ : ಮಧ್ಯಮಾವತಿ ತಾಳ : ಅಟ್ಟ
