Audio by Mrs. Nandini Sripad
ರಚನೆ : ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು
for saahitya click ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಸಂಧಿ 1 to 32
ಶ್ರೀಜಗನ್ನಾಥದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ
ದೈತ್ಯತಾರತಮ್ಯ ಸಂಧಿ 30
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು||
ಶ್ರೀಶ ಮುಕ್ತಾಮುಕ್ತ ಸುರವರ ವಾಸುದೇವಗೆ ಭಕ್ತಿಯಲಿ
ಕಮಲಾಸನನು ಪೇಳಿದನು ದೈತ್ಯ ಸ್ವಭಾವ ಗುಣಗಳನು||
ಎನಗೆ ನಿನ್ನಲಿ ಭಕ್ತಿ ಜ್ಞಾನಗಳು ಎನಿತಿಹವೊ ಪ್ರಾಣನಲಿ ತಿಳಿಯದೆ
ಹನುಮದಾದಿ ಅವತಾರಗಳ ಭೇದಗಳ ಪೇಳುವವ ದನುಜ
ಘೋರಾಂಧಂತಮಸಿಗೆ ಯೋಗ್ಯನು ನಸಂಶಯ
ನಿನ್ನ ಬೈವರ ಕೊನೆಯ ನಾಲಿಗೆ ಪಿಡಿದು ಛೇದಿಪೆನು ಎಂದನು ಅಬ್ಜ ಭವ||1||
ಜ್ಞಾನ ಬಲ ಸುಖ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಗೆ ಹೀನ ಗುಣನೆಂಬುವನು
ಈಶ್ವರ ತಾನೇ ಎಂಬುವ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಾತ್ಮಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿ
ಶ್ರೀನಿತಂಬಿನಿಗೆ ಈಶಗೆ ವಿಯೋಗಾನು ಚಿಂತನೆ
ಛೇದ ಭೇದ ವಿಹೀನ ದೇಹಗೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಭಯ ಪೇಳುವವ ದೈತ್ಯ||2||
ಲೇಶ ಭಯ ಶೋಕಾದಿ ಶೂನ್ಯಗೆ ಕ್ಲೇಶಗಳು ಪೇಳುವವ
ರಾಮ ವ್ಯಾಸ ರೂಪಂಗಳಿಗೆ ಋಷಿ ವಿಪ್ರತ್ವ ಪೇಳುವವ
ದಾಶರಥಿ ಕೃಷ್ಣಾದಿ ರೂಪಕೆ ಕೇಶಖಂಡನೆ ಪೇಳ್ವ
ಮಕ್ಕಳಿಗೋಸುವ ಶಿವಾರ್ಚನೆಯ ಮಾಡಿದನು ಎಂಬುವವ ದೈತ್ಯ||3||
ಪಾಪ ಪರಿಹಾರಾರ್ಥ ರಾಮ ಉಮಾಪತಿಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ
ಭಗವದ್ರೂಪ ರೂಪಕೆ ಭೇದ ಚಿಂತನೆ ಮಾಳ್ಪ ಮಾನವನು
ಆಪಗಳು ಸದೀರ್ಥ ಗುರು ಮಾತಾಪಿತರ ಪ್ರಭು ಪ್ರತಿಮ ಭೂತ ದಯಾಪರರು
ಕಂಡವರೆ ದೇವರು ಎಂಬುವನೆ ದೈತ್ಯ||4||
ಸುಂದರ ಸ್ವಯಂವ್ಯಕ್ತವು ಚಿದಾನಂದ ರೂಪಗಳು ಎಂಬುವನು
ನರರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಈಶ್ವರಗೆ ಅಭಿನಮಿಸುತಿಹ ನರನು
ಕಂದುಗೊರಳ ದಿವಾಕರನು ಹರಿಯೊಂದೆ ಸೂರ್ಯ ಸುರೋತ್ತಮ
ಜಗದ್ವಂದ್ಯನೆಂಬುವ ವಿಷ್ಣು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿದವ ದೈತ್ಯ||5||
ನೇಮದಿಂದ ಅಶ್ವತ್ಥ ತುಳಸೀ ಸೋಮಧರನಲಿ ವಿಮಲ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳನಿಟ್ಟು
ಅಭಿನಮಿಪ ನರ ಮುಕ್ತಿಯೋಗ್ಯ ಸದಾ
ಭೂಮಿಯೊಳು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಮುಕ್ತಿ ಸುಕಾಮ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳಿಂದ
ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ವಂದಿಸೆ ದುಃಖವೈದುವನು ||6||
ವಿತ್ತ ಮಹಿಮನ ಬಿಟ್ಟು ಸುರರಿಗೆ ಪೃಥಕು ವಂದನೆ ಮಾಳ್ಪ ಮಾನವ
ದಿತಿಜನೆ ಸರಿ ಹರಿಯು ತಾ ಸಂಸ್ಥಿತನು ಎನಿಸನಲ್ಲಿ
ಚತುರ ಮುಖ ಮೊದಲಾದ ಅಖಿಳ ದೇವತೆಗಳೊಳಗಿಹನೆಂದು
ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಗೆ ವಂದಿಸೆ ಒಂದರೆಕ್ಷಣ ಬಿಟ್ಟಗಲನು ಅವರ||7||
ಶೈವ ಶೂದ್ರ ಕರಾರ್ಚಿತ ಮಹಾದೇವ ವಾಯು ಹರಿ ಪ್ರತಿಮೆ
ವೃಂದಾವನದಿ ಮಾಸದ್ವಯದೊಳಿಹ ತುಳಸಿ
ಅಪ್ರಸವ ಗೋ ವಿವಾಹವರ್ಜಿತ ಅಶ್ವತ್ಥಾ ವಿಟಪಿಗಳ
ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಸೇವಿಸುವ ನರ ನಿತ್ಯ ಶಾಶ್ವತ ದುಃಖವೈದುವನು||8||
ಕಮಲ ಸಂಭವ ಮುಖ್ಯ ಮನುಜೋತ್ತಮರ ಪರ್ಯಂತರದಿ ಮುಕ್ತರು
ಸಮ ಶತಾಯುಷ್ಯ ಉಳ್ಳವನು ಕಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನುಪಾದಿ
ಕ್ರಮದಿ ನೀಚರು ದೈತ್ಯರು ನರಾಧಮರ ವಿಡಿದು
ಕುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕಲಿ ಅನುಪಮರು ಎನಿಸುವರು ಅಸುರರೊಳು ದ್ವೇಷಾದಿ ಗುಣದಿಂದ||9||
ವನಜ ಸಂಭವನ ಅಬ್ದ ಶತ ಒಬ್ಬನೇ ಮಹಾ ಕಲಿ ಶಬ್ದ ವಾಚ್ಯನು
ದಿನದಿನಗಳಲಿ ಬೀಳ್ವರು ಅಂಧಂತಮದಿ ಕಲಿ ಮಾರ್ಗ
ದನುಜರೆಲ್ಲರ ಪ್ರತೀಕ್ಷಿಸುತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶತಾಬ್ದಾಂತದಲಿ
ಲಿಂಗವು ಅನಿಲನ ಗದಾ ಪ್ರಹಾರದಿಂದಲಿ ಭಂಗವೈದುವದು||10||
ಮಾರುತನ ಗದೆಯಿಂದ ಲಿಂಗ ಶರೀರ ಪೋದ ಅನಂತರ
ತಮೋ ದ್ವಾರವೈದಿ ಸ್ವರೂಪ ದುಃಖಗಳ ಅನುಭವಿಸುತಿಹರು
ವೈರ ಹರಿ ಭಕ್ತರಲಿ ಹರಿಯಲಿ ತಾರತಮ್ಯದಲಿ ಇರುತಿಹುದು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ
ತಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಕಲಿಯಲ್ಲಿ||11||
ಜ್ನಾನವೆಂಬುದೇ ಮಿಥ್ಯ ಅಸಮೀಚೀನ ದುಃಖ ತರಂಗವೇ
ಸಮೀಚೀನ ಬುದ್ಧಿ ನಿರಂತರದಿ ಕಲಿಗಿಹುದು
ದೈತ್ಯರೊಳು ಹೀನಳೆನಿಪಳು ಶತ ಗುಣದಿ ಕಲಿ ಮಾನಿನಿಗೆ ಶತ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಗೆ
ಊನ ಶತ ಗುಣ ಕಾಲನೇಮಿಯೇ ಕಂಸನೆನಿಸಿದನು||12||
ಕಾಲನೇಮಿಗೆ ಪಂಚ ಗುಣದಿಂ ಕೀಳು ಮಧು ಕೈಟಭರು
ಜನ್ಮವ ತಾಳಿ ಇಳೆಯೊಳು ಹಂಸಡಿಭಿಕ ಆಹ್ವಯದಿ ಕರೆಸಿದರು
ಐಳ ನಾಮಕ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತ ಸಮಾಳುಯೆನಿಪ
ಹಿರಣ್ಯ ಕಶ್ಯಪು ಶೂಲ ಪಾಣೀ ಭಕ್ತ ನರಕಗೆ ಶತ ಗುಣ ಅಧಮನು||13||
ಗುಣಗಳ ತ್ರಯ ನೀಚರೆನಿಸುವ ಕನಕ ಕಸಿಪುಗೆ ಹಾಟಕಾಂಬಗೆ
ಎಣೆಯೆನಿಪ ಮಣಿಮಂತಗಿಂತಲಿ ಕಿಂಚಿದೂನ ಬಕ
ದನುಜವರ ತಾರಕನು ವಿಂಶತಿ ಗುಣದಿ ನೀಚನು
ಲೋಕ ಕಂಟಕನು ಎನಿಪ ಶಂಬರ ತಾರಕಾಸುರಗೆ ಅಧಮ ಷಡ್ಗುಣದಿ||14||
ಸರಿಯೆನಿಸುವರು ಸಾಲ್ವನಿಗೆ ಸಂಕರನಿಗೆ ಅಧಮನು ಶತಗುಣದಿ ಶಂಬರಗೆ
ಷಡ್ಗುಣ ನೀಚನೆನಿಪ ಹಿಡಿಂಬಕಾ ಬಾಣಾಸುರನು ದ್ವಾಪರ ಕೀಚಕನು
ನಾಲ್ವರು ಸಮರು ದ್ವಾಪರನೆ ಶಕುನೀ ಕರೆಸಿದನು ಕೌರವಗೆ
ಸಹೋದರ ಮಾವನು ಅಹುದೆಂದು||15||
ನಮುಚಿಲ್ವರ ಪಾಕನಾಮಕ ಸಮರು ಬಾಣಾದ್ಯರಿಗೆ ದಶಗುಣ ನಮುಚಿ ನೀಚನು
ನೂರು ಗುಣದಿಂ ಅಧಮ ವಾತಾಪಿ
ಕುಮತಿ ಧೇನುಕ ನೂರು ಗುಣದಿಂದ ಅಮರರಿಪು ವಾತಾಪಿಗಧಮನು
ವಮನ ಧೇನುಕಗಿಂದಲಿ ಅರ್ಧ ಗುಣ ಅಧಮನು ಕೇಶಿ||16||
ಮತ್ತೆ ಕೇಶಿ ನಾಮಕ ತ್ರುಣಾವರ್ತ ಸಮ ಲವಣಾಸುರನು ಒಂಭತ್ತು ನೀಚ
ಅರಿಷ್ಟ ನಾಮಕ ಪಂಚ ಗುಣದಿಂದ
ದೈತ್ಯ ಸತ್ತಮ ಹಂಸ ಡಿಭಿಕ ಪ್ರಮತ್ತವೇನನು ಪೌಂಡ್ರಕನು
ಒಂಭತ್ತು ಗುಣದಿಂದ ಅಧಮ ಮೂವರು ಲವಣ ನಾಮಕರಿಗೆ||17||
ಈಶನೆ ನಾನೆಂಬ ಖಳ ದುಶ್ಯಾಶನ ವೃಷಸೇನ ದೈತ್ಯಾಗ್ರೇಸರ ಜರಾಸಂಧ ಸಮ
ಪಾಪಿಗಳೊಳು ಅತ್ಯಧಿಕ
ಕಂಸ ಕೂಪ ವಿಕರ್ಣ ಸರಿ ರುಗ್ಮೀ ಶತಾಧಮ
ರುಗ್ಮಿಗಿಂತ ಮಹಾಸುರನು ಶತಧನ್ವಿ ಕಿರ್ಮೀರರು ಶತಾಧಮರು||18||
ಮದಿರಪಾನೀ ದೈತ್ಯ ಗಣದೊಳಗೆ ಅಧಮರೆನಿಪರು ಕಾಲಿಕೇಯರು
ಅಧಿಕರಿಗೆ ಸಮರು ಅಹರು ದೇವ ಆವೇಶಬಲದಿಂದ
ವಾದನ ಪಾಣೀ ಪಾದ ಶ್ರೋತ್ರೀಯ ಗುದ ಉಪಸ್ಥ ಘ್ರಾಣ ತ್ವಕ್ಮನಕೆ
ಅಧಿಪ ದೈತ್ಯರು ನೀಚರೆನಿಪರು ಕಾಲಿಕೇಯರಿಗೆ||19||
ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿ ಕಲ್ಯಾದಿ ಅಖಿಳ ದೈತ್ಯರು
ಹೀನ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಸುತಿಹರು ಸರ್ವರೊಳು
ವಾಣಿ ಭಾರತಿ ಕಮಲಭವ ಪವಮಾನರಿವರು ಅಚ್ಚಿನ್ನ ಭಕ್ತರು
ಪ್ರಾಣಾಸುರ ಆವೇಶ ರಹಿತರು ಆಖನಾಶ್ಮ ಸಮ||20||
ಹುತವಹಾಕ್ಷಾದಿ ಅಮರರೆಲ್ಲರು ಯುತರು ಕಲ್ಯಾವೇಶ
ವಿಧಿ ಮಾರುತಿ ಸರಸ್ವತಿ ಭಾರತಿಯ ಅವತಾರದೊಳಗಿಲ್ಲ
ಕೃತ ಪುಟ ಅಂಜಲಿಯಿಂದ ತನ್ನಯ ಪಿತನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿಂದು ಆನತಿಸಿ
ಬಿನ್ನೈಸಿದನು ಎನ್ನೊಳು ಕೃಪೆಯ ಮಾಡೆಂದು||21||
ದ್ವೇಷಿ ದೈತ್ಯರ ತಾರತಮ್ಯವು ದೂಷಣೆಯು ಭೂಷಣಗಳೆನ್ನದೆ
ದೋಷವೆಂಬುವ ದ್ವೇಷಿ ನಿಶ್ಚಯ
ಇವರ ನೋಡಲ್ಕೆ ಕ್ಲೇಶಗಳನು ಐದುವನು ಬಹು ವಿಧ
ಸಂಶಯವು ಪಡ ಸಲ್ಲ ವೇದವ್ಯಾಸ ಗರುಡ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಪೇಳಿದನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ||22||
ಜಾಲಿ ನೆಗ್ಗಿಲು ಕ್ಷುದ್ರ ಶಿಲೆ ಬರಿಗಾಲ ಪುರುಷನ ಭಾದಿಪವು
ಚಮ್ಮೊಳಿಗೆಯ ಮೆಟ್ಟಿದವಗೆ ಉಂಟೆ ಕಂಟಕಗಳ ಭಯ
ಚೇಳು ಸರ್ಪವ ಕೊಂದ ವಾರ್ತೆಯ ಕೇಳಿ ಮೋದಿಪರಿಗೆ ಇಲ್ಲವು ಅಘ
ಯಮನ ಆಳುಗಳ ಭಯವಿಲ್ಲ ದೈತ್ಯರ ನಿಂದಿಸುವ ನರಗೆ||23||
ಪುಣ್ಯ ಕರ್ಮವ ಪುಷ್ಕರಾದಿ ಹಿರಣ್ಯ ಗರ್ಭಾಂತರ್ಗತ
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತಲಿರು
ಕರ್ಮಗಳ ದುಃಖವ ಕಲಿ ಮುಖಾದ್ಯರಿಗೆ ಉಣ್ಣಲೀವನು
ಸಕಲ ಲೋಕ ಶರಣ್ಯ ಶಾಶ್ವತ ಮಿಶ್ರ ಜನರಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಫಲವೀವ||24||
ತ್ರಿವಿಧ ಗುಣಗಳ ಮಾಣಿ ಶ್ರೀ ಭಾರ್ಗವಿ ರಮಣ ಗುಣ ಗುಣಿಗಳೊಳಗೆ
ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆ ಕರ್ಮಗಳನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕರ್ಮ ಫಲ
ಸ್ವವಶರು ಆದ ಅಮರಾಸುರರ ಗಣಕೆ ಅವಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡುವ
ದೇವ ಪ್ರವರವರ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಕನು||25||
***
Daitya Tāratamya Sandhi — Sandhi 30
Pīṭhikā Padyagaḷu
Harikathāmṛtasāra gurugala karuṇadiṃdāpanitu kēḷuve |
Parama bhāgavadbhaktaru idanādaradi kēḷuvudu ||
Srīśa muktāmukta suravara vāsudēvage bhaktiyali |
Kamalāsananu pēḷidanu daitya svabhāva guṇagaḷanu ||
Verse 1
Enage ninnali bhakti jñānagaḷu enitihavo prāṇanali tiḷiyade |
Hanumadādi avatāragala bhēdagaḷa pēḷuvava danuja |
Ghōrāṃdhataṃmasige yōgyanu nasaṃśaya |
Ninna baivara koneya nālige piḍidu chēḍipenu endanu abja bhava || 1 ||
Verse 2
Jñāna bala sukha pūrṇa vyāptage hīna guṇaneṃbuvanu |
Īśvara tānē eṃbuva saccidānandātmage utpatti |
Srīnitaṃbinige īśage viyōgānu ciṃtane |
Chēda bhēda vihīna dēhage śastragala bhaya pēḷuvava daitya || 2 ||
Verse 3
Lēśa bhaya śōkādi śūnyage klēśagaḷa pēḷuvava |
Rāma vyāsa rūpaṃgaḷige ṛṣi vipratva pēḷuvava |
Dāśarathi kṛṣṇādi rūpake kēśakhaṃḍane pēḷva |
Makkaḷigōsūva śivārcaneya māḍidanu eṃbuvava daitya || 3 ||
Verse 4
Pāpa parihārārtha rāma umāpatiya nirmisida |
Bhagavadrūpa rūpake bhēda ciṃtane māḷpa mānavanu |
Āpagaḷu sadīrtha guru mātāpitara prabhu pratima bhūta dayāpararu |
Kaṃḍavare dēvaru eṃbuvane daitya || 4 ||
Verse 5
Suṃdara svayaṃvyaktavu cidānanda rūpagaḷu eṃbuvanu |
Narariṃda nirmita īśvarage abhinamisutiha naranu |
Kaṃdugoraḷa divākarānu hariyoṃde sūrya surōttama |
Jagadvandyaneṃbuva viṣṇu dūṣaṇe māḍidava daitya || 5 ||
Verse 6
Nēmadinda aśvattha tuḷasī sōmadharanali vimala sāligrāmagalaṇiṭṭu |
Abhinamipa nara muktiyōgya sadā |
Bhūmiyoḷu dharmārtha mukti sukāma apēkṣegaḷiṃda |
Sāligrāmagala vyatirikta vaṃdise duḥkhavaiduvānu || 6 ||
Verse 7
Vitta mahimana biṭṭu surarige pṛthaku vaṃdane māḷpa mānava |
Ditijane sari hariyu tā saṃsthitānu enisanalli |
Catura mukha modalāda akhila dēvatēgaḷoḷagihaneṃdu |
Lakṣmīpatige vaṃdise oṃdare kṣaṇa biṭṭagalanu avara || 7 ||
Verse 8
Śaiva śūdra karārcita mahādēva vāyu hari pratime |
Vṛṃdāvanadi māsadvayadoḷihā tuḷasi |
Aprasava gō vivāhavarjitā aśvatthā viṭapigaḷa |
Bhakti pūrvaka sēvisuva nara nitya śāśvata duḥkhavaiduvānu || 8 ||
Verse 9
Kamala saṃbhava mukhya manujōttamara paryaṃtaradi muktaru |
Sama śatāyuṣya uḷḷavanu kali brahmana upādi |
Kramadi nīcharu daityaru narādhamara viḍidu |
Kulakṣmi kali anupamaru enisuvaru asuraroḷu dvēṣādi guṇadiṃda || 9 ||
Verse 10
Vanaja saṃbhavana abda śata obbanē mahā kali śabda vācyanu |
Dinadinagaḷali bīḷvaru aṃdhataṃmadi kali mārga |
Danujarellara pratīkṣisuta brahmana śatābdāṃtadoḷi |
Liṃgavu anilana gadā prahāradiṃdali bhaṃgavaiduvadu || 10 ||
Verse 11
Mārutana gadēyinda liṃga śarīra pōda anaṃtara |
Tamō dvāravaidi svarūpa duḥkhagaḷa anubhavisutiharu |
Vaira hari bhaktarali hariyali tāratamyadoḷi irutihudu saṃsāradalli |
Tamaṃssinalli atyadhika kaliyalli || 11 ||
Verse 12
Jñānaveṃbudē mithya asamīcīna duḥkha taraṃgavē |
Samīcīna buddhi niraṃtaradi kaligihudu |
Daityaroḷu hīnaḷenipaḷu śata guṇadi kali māninige śata vipracittige |
Ūna śata guṇa kālanēmiyē kaṃsanenisidanu || 12 ||
Verse 13
Kālanēmigē paṃca guṇadiṃ kīḷu madhu kaiṭabharu |
Janmava tāḷi iḷeyoḷu haṃsaḍibhika āhvayadi karesidaru |
Aila nāmaka vipracitti samāḷuyenipa |
Hiraṇya kaśyapu śūla pāṇī bhakta narakage śata guṇa adhamānu || 13 ||
Verse 14
Guṇagaḷa traya nīcarenisuva kanaka kasipuge hāṭakāṃbage |
Eṇeyenipa maṇimaṃtagiṃtali kiṃcidūna baka |
Danujavara tārakanu viṃśati guṇadi nīchanu |
Lōka kaṃṭakanu enipa śambara tārakāsurage adhama ṣaḍguṇadi || 14 ||
Verse 15
Sariyeniṣuvaru sālvanige saṃkaranige adhamānu śataguṇadi śambarage |
Ṣaḍguṇa nīchanenipa hiḍiṃbakā bāṇāsurānu dvāpara kīcakanu |
Nālvaru samaru dvāparane śakunī karesidanu kauravage |
Sahōdara māvanu ahudeṃdu || 15 ||
Verse 16
Namucilvara pākanāmaka samaru bāṇādyarige daśaguṇa namuci nīchanu |
Nūru guṇadiṃ adhama vātāpi |
Kumati dhēnuka nūru guṇadiṃda amararipu vātāpigadhamānu |
Vamana dhēnukagiṃdali ardha guṇa adhamānu kēśi || 16 ||
Verse 17
Matte kēśi nāmaka tṛṇāvarta sama lavaṇāsurānu oṃbattu nīca |
Ariṣṭa nāmaka paṃca guṇadiṃda |
Daitya sattama haṃsa ḍibhika pramattavēnanu pauṇḍrakanu |
Oṃbattu guṇadiṃda adhama mūvaru lavaṇa nāmakarige || 17 ||
Verse 18
Īśane nānembā khaḷa duśyāśana vṛṣasēna daityāgrēsara jarāsaṃdha sama |
Pāpigaḷoḷu atyadhika |
Kaṃsa kūpa vikarna sari rugmī śatādhamā |
Rugmigiṃta mahāsurānu śatadhanvi kirmīraru śatādhamaru || 18 ||
Verse 19
Madirapānī daitya gaṇadoḷage adhamareniparu kālikēyaru |
Adhikārige samaru aharu dēva āvēśabaladiṃda |
Vādana pāṇī pāda śrōtrīya guda upastha ghrāṇa tvakmanake |
Adhipa daityaru nīcareniparu kālikēyarige || 19 ||
Verse 20
Jñāna karma indriyagaḷige abhimāni kalyādi akhila daityaru |
Hīna karmava māḍi māḍisutiharu sarvaroḷu |
Vāṇī bhāratī kamalabhava pavamānarivaru accinna bhaktaru |
Prāṇāsura āvēśa rahitaru ākhanāśma sama || 20 ||
Verse 21
Hutavahākṣādi amararellaru yutarā kalyāvēśa |
Vidhi māruti sarasvatī bhāratiya avatāradoḷagilla |
Kṛta puṭa añjaliyiṃda tannaya pitana sammukhadoḷi niṃdu ānatisi |
Binnaisidānu ennoḷu kṛpeya māḍendu || 21 ||
Verse 22
Dvēṣi daityara tāratamyavu dūṣaṇeyu bhūṣaṇagaḷennade |
Dōṣaveṃbuva dvēṣi niścaya |
Ivara nōḍalke klēśagaḷanu aiduvānu bahu vidha |
Saṃśayavu paḍa salla vēdavyāsa garuḍa purāṇadoḷi pēḷidānu ṛṣigaḷige || 22 ||
Verse 23
Jāli neggilu kṣudra śile barigāla puruṣana bhādipavu |
Cammōḷigeya meṭṭidavage uṇṭē kaṇṭakagaḷa bhaya |
Cēḷu sarpava koṃda vārtēya kēḷi mōḍiparige illavu aghā |
Yamana āḷugala bhayavilla daityara niṃdisuva narage || 23 ||
Verse 24
Puṇya karmava puṣkarādi hiraṇya garbhāṃtargata |
Brāhmaṇya dēvanige arpisutaliru |
Karmagaḷa duḥkhava kali mukhādyarige uṇṇalīvanu |
Sakala lōka śaraṇya śāśvata miśra janarige miśra phalavīva || 24 ||
Verse 25
Trividhi guṇagaḷa māṇi srī bhārgavi ramaṇa guṇa guṇigaḷoḷage |
Avaravara yōgyate karmagaḷanu anusarisi karma phala |
Svavaśaru āda amarāsurara gaṇake avadhiyillade koḍuva |
Dēva pravaravara jagannātha viṭhala viśva vyāpakanu || 25 ||
|| Iti Srī Daitya Tāratamya Saṃdhi Saṃpūrṇam ||
|| Srī Kṛṣṇārpaṇamastu ||
***
Key Pronunciation Guide
ā, ī, ū, ē, ō represent long vowel sounds, held for twice the duration of their short counterparts.
ṭ, ḍ, ṇ, ḷ are retroflex sounds; curl your tongue tip back to touch the roof of the mouth.
ś (as in "shoe") and ṣ (deeper "sh" sound) distinguish different shades of the sh-articulation.
ch is always a soft, singular sound (as in "chair"), never hard like "k" or "sh."
ḥ (visarga) is a faint, breathy aspiration after the vowel, and ṃ (anusvara) is a soft nasal hum.
***
ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ೩೦ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವಾದ 'ದೈತ್ಯತಾರತಮ್ಯ ಸಂಧಿ'ಯ ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಪದ್ಯದ ವಿವರವಾದ ಅರ್ಥ.
ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶ
'ದೈತ್ಯತಾರತಮ್ಯ ಸಂಧಿ'ಯು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರಾದ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ದೇವತೆಗಳ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರುವ, ತಮೋ ಯೋಗ್ಯರಾದ ಅಸುರರ (ದೈತ್ಯರ) ನೀಚತನದ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅಸುರರ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪೇಳಿದ್ದಾನೆ.
ಈ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ದಾಸಾರ್ಯರು ಅಸುರ ಸ್ವಭಾವದ ಮಾನವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುರುತಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಭಗವಂತನಿಗೆ ಜನ್ಮ, ಮರಣ, ಭಯ, ಶೋಕ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಭಯವಿದೆ ಎನ್ನುವವರು; ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ ಮುಂತಾದ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯರೆಂದು ತಿಳಿಯುವವರು; ಮತ್ತು ಹರಿಗಿಂತ ಇತರ ದೇವತೆಗಳೇ ಶ್ರೇಷ್ಠರೆಂದು ನಂಬುವವರು ದೈತ್ಯ ಸ್ವಭಾವದವರು. ಅಸುರರ ರಾಜನಾದ ಕಲಿಪುರುಷನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕಾಲನೇಮಿ, ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು, ಕಂಸ, ಜರಾಸಂಧ ಹಾಗೂ ದುಶ್ಯಾಸನರವರೆಗಿನ ದೈತ್ಯರ ಪಾಪದ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ದೈತ್ಯರ ದುರ್ಗುಣಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಯಮಭಯವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರ ಜನರಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುವ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನೇ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಎಂದು ಈ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅರ್ಥ ವಿವರಣೆ
ಪೀಠಿಕಾ ಪದ್ಯಗಳು
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು||
ಶ್ರೀಶ ಮುಕ್ತಾಮುಕ್ತ ಸುರವರ ವಾಸುದೇವಗೆ ಭಕ್ತಿಯಲಿ
ಕಮಲಾಸನನು ಪೇಳಿದನು ದೈತ್ಯ ಸ್ವಭಾವ ಗುಣಗಳನು||
ಅರ್ಥ: ನನ್ನ ಗುರುಗಳ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರವನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಭಕ್ತರು ಇದನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಕೇಳಿ. ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಅಮುಕ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಒಡೆಯನಾದ ವಾಸುದೇವನಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು (ಕಮಲಾಸನ) ದೈತ್ಯರ ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ವಿವರಿಸಿದನು.
೧. ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ದೈತ್ಯ ಲಕ್ಷಣ
ಎನಗೆ ನಿನ್ನಲಿ ಭಕ್ತಿ ಜ್ಞಾನಗಳು ಎನಿತಿಹವೊ ಪ್ರಾಣನಲಿ ತಿಳಿಯದೆ
ಹನುಮದಾದಿ ಅವತಾರಗಳ ಭೇದಗಳ ಪೇಳುವವ ದನುಜ
ಘೋರಾಂಧಂತಮಸಿಗೆ ಯೋಗ್ಯನು ನಸಂಶಯ
ನಿನ್ನ ಬೈವರ ಕೊನೆಯ ನಾಲಿಗೆ ಪಿಡಿದು ಛೇದಿಪೆನು ಎಂದನು ಅಬ್ಜ ಭವ||1||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು (ಅಬ್ಜಭವ) ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: "ಸ್ವಾಮಿ, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನಲ್ಲಿ (ಹನುಮಂತ, ಭೀಮ, ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಲ್ಲಿ) ಇರುವ ಭಕ್ತಿ-ಜ್ಞಾನಗಳ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನ ಅವತಾರಗಳ ನಡುವೆ ಭೇದ ಕಲ್ಪಿಸುವವನು ಅಥವಾ ನಿನ್ನನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ದೈತ್ಯನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಘೋರವಾದ ಅಂಧಂತಮಸ್ಸು (ನರಕ) ಎಂಬ ಕತ್ತಲೆಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ನಿನ್ನನ್ನು ಬೈಯುವ ಅಸುರರ ನಾಲಿಗೆಯ ಕೊನೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ನಾನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತೇನೆ."
೨. ಭಗವಂತನಿಗೆ ಪ್ರಾಕೃತ ದೋಷಗಳನ್ನು ಹಚ್ಚುವವನೇ ದೈತ್ಯ
ಜ್ಞಾನ ಬಲ ಸುಖ ಪೂರ್ಣ ವ್ಯಾಪ್ತಗೆ ಹೀನ ಗುಣನೆಂಬುವನು
ಈಶ್ವರ ತಾನೇ ಎಂಬುವ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಾತ್ಮಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿ
ಶ್ರೀನಿತಂಬಿನಿಗೆ ಈಶಗೆ ವಿಯೋಗಾನು ಚಿಂತನೆ
ಛೇದ ಭೇದ ವಿಹೀನ ದೇಹಗೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಭಯ ಪೇಳುವವ ದೈತ್ಯ||2||
ಅರ್ಥ: ಜ್ಞಾನ, ಬಲ, ಆನಂದಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಮತ್ತು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಹೀನ ಗುಣಗಳಿವೆ ಎನ್ನುವವನು; ತಾನೇ ಈಶ್ವರ (ದೇವರು) ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವವನು; ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಹರಿಗೆ ಹುಟ್ಟು-ಸಾವುಗಳಿವೆ (ಉತ್ಪತ್ತಿ) ಎನ್ನುವವನು; ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಗೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ವಿಯೋಗ (ಅಗಲಿಕೆ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಚಿಂತಿಸುವವನು; ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲು ಬಾರದ ಅಪ್ರಾಕೃತ ದೇಹವುಳ್ಳ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ಭಯವಿದೆ ಎನ್ನುವವನೇ ನಿಜವಾದ ದೈತ್ಯ.
೩. ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕ ದೋಷಗಳನ್ನು ಕಾಣುವವನೇ ಅಸುರ
ಲೇಶ ಭಯ ಶೋಕಾದಿ ಶೂನ್ಯಗೆ ಕ್ಲೇಶಗಳು ಪೇಳುವವ
ರಾಮ ವ್ಯಾಸ ರೂಪಂಗಳಿಗೆ ಋಷಿ ವಿಪ್ರತ್ವ ಪೇಳುವವ
ದಾಶರಥಿ ಕೃಷ್ಣಾದಿ ರೂಪಕೆ ಕೇಶಖಂಡನೆ ಪೇಳ್ವ
ಮಕ್ಕಳಿಗೋಸುವ ಶಿವಾರ್ಚನೆಯ ಮಾಡಿದನು ಎಂಬುವವ ದೈತ್ಯ||3||
ಅರ್ಥ: ಅಲ್ಪವೂ ಭಯ, ಶೋಕಗಳಿಲ್ಲದ ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ದುಃಖ-ಕ್ಲೇಶಗಳಿವೆ ಎನ್ನುವವನು; ಶ್ರೀರಾಮ ಮತ್ತು ವೇದವ್ಯಾಸ ರೂಪಗಳಿಗೆ ಕೇವಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯತ್ವ ಅಥವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ವವನ್ನು (ಋಷಿ-ವಿಪ್ರತ್ವ) ಆರೋಪಿಸುವವನು; ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀರಾಮ ಅವತಾರಗಳಿಗೆ ತಲೆಬೋಳಿಸುವುದು (ಕೇಶಖಂಡನೆ) ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಕೃತ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವವನು; ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಶಿವನ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿದನು ಎಂದು ಲೌಕಿಕವಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸುವವನೇ ದೈತ್ಯ.
೪. ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ದೈತ್ಯ ಸ್ವಭಾವಗಳು
ಪಾಪ ಪರಿಹಾರಾರ್ಥ ರಾಮ ಉಮಾಪತಿಯ ನಿರ್ಮಿಸಿದ
ಭಗವದ್ರೂಪ ರೂಪಕೆ ಭೇದ ಚಿಂತನೆ ಮಾಳ್ಪ ಮಾನವನು
ಆಪಗಳು ಸದೀರ್ಥ ಗುರು ಮಾತಾಪಿತರ ಪ್ರಭು ಪ್ರತಿಮ ಭೂತ ದಯಾಪರರು
ಕಂಡವರೆ ದೇವರು ಎಂಬುವನೆ ದೈತ್ಯ||4||
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀರಾಮನು ತನ್ನ ಪಾಪ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಮೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು (ಉಮಾಪತಿಯನ್ನು) ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿ ಪೂಜಿಸಿದನು ಎನ್ನುವವನು; ಭಗವಂತನ ಮೂಲ ರೂಪಕ್ಕೂ ಅವತಾರ ರೂಪಗಳಿಗೂ ಭೇದ (ವ್ಯತ್ಯಾಸ) ಎಣಿಸುವವನು; ಮತ್ತು ಕೇವಲ ನದಿಗಳು (ಆಪಗಳು), ತೀರ್ಥ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು, ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು, ರಾಜರು ಅಥವಾ ಲೋಕೋಪಕಾರಿಗಳೇ ದೇವರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಅವರೇ ಭಗವಂತನೆಂದು ನಂಬುವವನೇ ದೈತ್ಯ ಸ್ವಭಾವದವನು.
೫. ಮೂರ್ತಿ ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು ದೂಷಣೆಯ ದೋಷ
ಸುಂದರ ಸ್ವಯಂವ್ಯಕ್ತವು ಚಿದಾನಂದ ರೂಪಗಳು ಎಂಬುವನು
ನರರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಈಶ್ವರಗೆ ಅಭಿನಮಿಸುತಿಹ ನರನು
ಕಂದುಗೊರಳ ದಿವಾಕರನು ಹರಿಯೊಂದೆ ಸೂರ್ಯ ಸುರೋತ್ತಮ
ಜಗದ್ವಂದ್ಯನೆಂಬುವ ವಿಷ್ಣು ದೂಷಣೆ ಮಾಡಿದವ ದೈತ್ಯ||5||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನ ಸುಂದರವಾದ ಸ್ವಯಂವ್ಯಕ್ತ ಮೂರ್ತಿಗಳು ಕೇವಲ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಲ್ಲು-ಮಣ್ಣು ಎಂದು ಭಾವಿಸುವವನು; ಮತ್ತು ಕಪ್ಪುಕಂಠದ ಶಿವ (ಕಂದುಗೊರಳು), ಸೂರ್ಯ (ದಿವಾಕರ) ಹಾಗೂ ಹರಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ, ದೇವೋತ್ತಮನಾದ ಮತ್ತು ಜಗದ್ವಂದ್ಯನಾದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನಿಂದಿಸುವವನು ದೈತ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
೬. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಪೂಜೆಯ ಮಹಿಮೆ
ನೇಮದಿಂದ ಅಶ್ವತ್ಥ ತುಳಸೀ ಸೋಮಧರನಲಿ ವಿಮಲ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳನಿಟ್ಟು
ಅಭಿನಮಿಪ ನರ ಮುಕ್ತಿಯೋಗ್ಯ ಸದಾ
ಭೂಮಿಯೊಳು ಧರ್ಮಾರ್ಥ ಮುಕ್ತಿ ಸುಕಾಮ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳಿಂದ
ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ವಂದಿಸೆ ದುಃಖವೈದುವನು ||6||
ಅರ್ಥ: ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಮದಿಂದ ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರ, ತುಳಸಿ, ಶಿವಲಿಂಗದ ಬಳಿ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟು, ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಕಂಡು ನಮಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ಸದಾ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹರಿಯ ಅಧಿಷ್ಠಾನವಿಲ್ಲದೆ ವಂದಿಸುವವನು ದುಃಖವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
೭. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹರಿಗಿಂತ ಸ್ವತಂತ್ರರೆಂದು ತಿಳಿಯುವ ದೋಷ
ವಿತ್ತ ಮಹಿಮನ ಬಿಟ್ಟು ಸುರರಿಗೆ ಪೃಥಕು ವಂದನೆ ಮಾಳ್ಪ ಮಾನವ
ದಿತಿಜನೆ ಸರಿ ಹರಿಯು ತಾ ಸಂಸ್ಥಿತನು ಎನಿಸನಲ್ಲಿ
ಚತುರ ಮುಖ ಮೊದಲಾದ ಅಖಿಳ ದೇವತೆಗಳೊಳಗಿಹನೆಂದು
ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಗೆ ವಂದಿಸೆ ಒಂದರೆಕ್ಷಣ ಬಿಟ್ಟಗಲನು ಅವರ||7||
ಅರ್ಥ: ಅನಂತ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಇತರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹರಿಗಿಂತ ಸ್ವತಂತ್ರರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಬೇರೆಯಾಗಿ (ಪೃಥಕು) ಪೂಜಿಸುವ ಮಾನವನು ದೈತ್ಯನಿಗೆ (ದಿತಿಜ) ಸಮಾನನು. ಆದರೆ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವ (ಚತುರಮುಖ) ಮೊದಲಾದ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಭಗವಂತನಿಗೆ ವಂದಿಸಿದರೆ, ಭಗವಂತನು ಆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಧ ಕ್ಷಣವೂ ಬಿಟ್ಟು ಅಗಲುವುದಿಲ್ಲ.
೮. ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನಗಳು
ಶೈವ ಶೂದ್ರ ಕರಾರ್ಚಿತ ಮಹಾದೇವ ವಾಯು ಹರಿ ಪ್ರತಿಮೆ
ವೃಂದಾವನದಿ ಮಾಸದ್ವಯದೊಳಿಹ ತುಳಸಿ
ಅಪ್ರಸವ ಗೋ ವಿವಾಹವರ್ಜಿತ ಅಶ್ವತ್ಥಾ ವಿಟಪಿಗಳ
ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಸೇವಿಸುವ ನರ ನಿತ್ಯ ಶಾಶ್ವತ ದುಃಖವೈದುವನು||8||
ಅರ್ಥ: ಶಾಸ್ತ್ರವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಶೈವರು ಅಥವಾ ಶೂದ್ರರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಿವ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಹರಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು; ವೃಂದಾವನದಿಂದ ಕಿತ್ತು ತಂದು ಎರಡು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಒಣಗಿದ ತುಳಸಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದು; ಕರುವನ್ನು ಹಾಕದ ಹಸು (ಅಪ್ರಸವ ಗೋ); ವಿವಾಹ ಸಂಸ್ಕಾರವಾಗದ (ಮತ್ತೊಂದು ಮರದೊಂದಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಮದುವೆ ಮಾಡದ) ಅಶ್ವತ್ಥ ಮರಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪೂಜಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ನಿರಂತರವಾದ ದುಃಖವನ್ನು (ನರಕವನ್ನು) ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ.
೯. ಅಸುರರ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲಿ ಪುರುಷ
ಕಮಲ ಸಂಭವ ಮುಖ್ಯ ಮನುಜೋತ್ತಮರ ಪರ್ಯಂತರದಿ ಮುಕ್ತರು
ಸಮ ಶತಾಯುಷ್ಯ ಉಳ್ಳವನು ಕಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನುಪಾದಿ
ಕ್ರಮದಿ ನೀಚರು ದೈತ್ಯರು ನರಾಧಮರ ವಿಡಿದು
ಕುಲಕ್ಷ್ಮಿ ಕಲಿ ಅನುಪಮರು ಎನಿಸುವರು ಅಸುರರೊಳು ದ್ವೇಷಾದಿ ಗುಣದಿಂದ||9||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಂದ (ಕಮಲಸಂಭವ) ಹಿಡಿದು ಉತ್ತಮ ಮಾನವರವರೆಗಿನ ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಜೀವರೆಲ್ಲರೂ ಮುಕ್ತಿಗೆ ಯೋಗ್ಯರು. ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಗೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಆಯುಷ್ಯವಿರುವಂತೆ, ಅಸುರರ ರಾಜನಾದ ಕಲಿಪುರುಷನಿಗೂ ಅಷ್ಟೇ ಆಯುಷ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ತಾರತಮ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಕಲಿಪುರುಷ ಮತ್ತು ಅವನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಕುಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಭಗವದ್ವೇಷ ಮುಂತಾದ ದುರ್ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾದ ನೀಚರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
೧೦. ಕಲಿ ಪುರುಷನ ಅವಸಾನ
ವನಜ ಸಂಭವನ ಅಬ್ದ ಶತ ಒಬ್ಬನೇ ಮಹಾ ಕಲಿ ಶಬ್ದ ವಾಚ್ಯನು
ದಿನದಿನಗಳಲಿ ಬೀಳ್ವರು ಅಂಧಂತಮದಿ ಕಲಿ ಮಾರ್ಗ
ದನುಜರೆಲ್ಲರ ಪ್ರತೀಕ್ಷಿಸುತ ಬ್ರಹ್ಮನ ಶತಾಬ್ದಾಂತದಲಿ
ಲಿಂಗವು ಅನಿಲನ ಗದಾ ಪ್ರಹಾರದಿಂದಲಿ ಭಂಗವೈದುವದು||10||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ (ವನಜಸಂಭವ) ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಒಬ್ಬನೇ ಆದ ಕಲಿಪುರುಷನು ಅಸುರರನ್ನು ಆಳುತ್ತಾನೆ. ಕಲಿಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ದೈತ್ಯರು ದಿನದಿನವೂ ಅಂಧಂತಮಸ್ಸಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ಆಯುಷ್ಯದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣದೇವರ (ಅನಿಲ) ಗದೆಯ ಏಟಿನಿಂದ (ಗದಾ ಪ್ರಹಾರ) ಕಲಿಪುರುಷನ ಲಿಂಗಶರೀರವು ಭಂಗವಾಗಿ ನಾಶ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.
೧೧. ಲಿಂಗಭಂಗ ಮತ್ತು ಅಂಧಂತಮಸ್ಸಿನ ದುಃಖ
ಮಾರುತನ ಗದೆಯಿಂದ ಲಿಂಗ ಶರೀರ ಪೋದ ಅನಂತರ
ತಮೋ ದ್ವಾರವೈದಿ ಸ್ವರೂಪ ದುಃಖಗಳ ಅನುಭವಿಸುತಿಹರು
ವೈರ ಹರಿ ಭಕ್ತರಲಿ ಹರಿಯಲಿ ತಾರತಮ್ಯದಲಿ ಇರುತಿಹುದು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ
ತಮಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಕಲಿಯಲ್ಲಿ||11||
ಅರ್ಥ: ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣದೇವರ (ಮಾರುತ) ಗದೆಯಿಂದ ಲಿಂಗಶರೀರವು ನಾಶವಾದ ನಂತರ, ದೈತ್ಯರು ತಮೋಲೋಕದ (ನರಕದ) ದ್ವಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪಗತವಾದ ತೀವ್ರ ದುಃಖಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಹರಿ ಮತ್ತು ಹರಿಭಕ್ತರ ಮೇಲಿನ ದ್ವೇಷವು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿಯೂ, ತಮೋಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ ತಾರತಮ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ವೇಷವು ಕಲಿಪುರುಷನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.
೧೨. ಕಲಿಯ ದುರ್ಬುದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಲಿ ಪತ್ನಿಯ ತಾರತಮ್ಯ
ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದೇ ಮಿಥ್ಯ ಅಸಮೀಚೀನ ದುಃಖ ತರಂಗವೇ
ಸಮೀಚೀನ ಬುದ್ಧಿ ನಿರಂತರದಿ ಕಲಿಗಿಹುದು
ದೈತ್ಯರೊಳು ಹೀನಳೆನಿಪಳು ಶತ ಗುಣದಿ ಕಲಿ ಮಾನಿನಿಗೆ ಶತ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಗೆ
ಊನ ಶತ ಗುಣ ಕಾಲನೇಮಿಯೇ ಕಂಸನೆನಿಸಿದನು||12||
ಅರ್ಥ: "ಸತ್ಯ ಜ್ಞಾನವೆಂಬುದೇ ಸುಳ್ಳು (ಮಿಥ್ಯ), ದುಃಖದ ಅಲೆಗಳೇ ನಿಜವಾದ ಆನಂದ" ಎಂಬ ತದ್ವಿರುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಕೆಟ್ಟ ಬುದ್ಧಿಯು ಕಲಿಪುರುಷನಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಲಿಯ ಪತ್ನಿಯಾದ ಕಲಿಮಾನಿನಿ (ಕುಲಕ್ಷ್ಮಿ) ಉಳಿದ ದೈತ್ಯರಿಗಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ನೀಚಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳಿಗಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ನೀಚನಾದವನು ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿ. ಅವನಿಗಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ನೀಚನಾದ ಕಾಲನೇಮಿಯೇ ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಕಂಸನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು.
೧೩. ಹಂಸ-ಡಿಭಿಕ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಮತ್ತು ನರಕಾಸುರ
ಕಾಲನೇಮಿಗೆ ಪಂಚ ಗುಣದಿಂ ಕೀಳು ಮಧು ಕೈಟಭರು
ಜನ್ಮವ ತಾಳಿ ಇಳೆಯೊಳು ಹಂಸಡಿಭಿಕ ಆಹ್ವಯದಿ ಕರೆಸಿದರು
ಐಳ ನಾಮಕ ವಿಪ್ರಚಿತ್ತ ಸಮಾಳುಯೆನಿಪ
ಹಿರಣ್ಯ ಕಶ್ಯಪು ಶೂಲ ಪಾಣೀ ಭಕ್ತ ನರಕಗೆ ಶತ ಗುಣ ಅಧಮನು||13||
ಅರ್ಥ: ಕಾಲನೇಮಿಗಿಂತ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ನೀಚರಾದ ಮಧು ಮತ್ತು ಕೈಟಭರು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಹಂಸ ಮತ್ತು ಡಿಭಿಕ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಜನಿಸಿದರು. ವಿಪ್ರಚಿತ್ತಿಗೆ ಸಮಾನನಾದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವು, ಶಿವಭಕ್ತನಾದ ನರಕಾಸುರನಿಗಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಅಧಮನಾ ಗಿದ್ದಾನೆ (ನೀಚನಾಗಿದ್ದಾನೆ).
೧೪. ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು, ಮಣಿಮಂತ ಮತ್ತು ಶಂಬರಾಸುರ
ಗುಣಗಳ ತ್ರಯ ನೀಚರೆನಿಸುವ ಕನಕ ಕಸಿಪುಗೆ ಹಾಟಕಾಂಬಗೆ
ಎಣೆಯೆನಿಪ ಮಣಿಮಂತಗಿಂತಲಿ ಕಿಂಚಿದೂನ ಬಕ
ದನುಜವರ ತಾರಕನು ವಿಂಶತಿ ಗುಣದಿ ನೀಚನು
ಲೋಕ ಕಂಟಕನು ಎನಿಪ ಶಂಬರ ತಾರಕಾಸುರಗೆ ಅಧಮ ಷಡ್ಗುಣದಿ||14||
ಅರ್ಥ: ತಮೋಗುಣದ ಮೂರು ರೂಪಗಳಂತೆ ನೀಚರಾದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು (ಕನಕ ಕಸಿಪು), ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷ (ಹಾಟಕಾಂಬ) ಮತ್ತು ಮಣಿಮಂತರು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಸಮಾನರು. ಇವರಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ನೀಚನು ಬಕಾಸುರ. ಅವನಿಗಿಂತ ಇಪ್ಪತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ನೀಚನಾದವನು ತಾರಕಾಸುರ. ಲೋಕಕಂಟಕನಾದ ಶಂಬರಾಸುರನು ತಾರಕಾಸುರನಿಗಿಂತ ಆರು ಗುಣಗಳಿಂದ (ಷಡ್ಗುಣದಿ) ಅಧಮನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
೧೫. ಸಾಲ್ವ, ಶಕುನಿ ಮತ್ತು ಕೌರವರ ತಾರತಮ್ಯ
ಸರಿಯೆನಿಸುವರು ಸಾಲ್ವನಿಗೆ ಸಂಕರನಿಗೆ ಅಧಮನು ಶತಗುಣದಿ ಶಂಬರಗೆ
ಷಡ್ಗುಣ ನೀಚನೆನಿಪ ಹಿಡಿಂಬಕಾ ಬಾಣಾಸುರನು ದ್ವಾಪರ ಕೀಚಕನು
ನಾಲ್ವರು ಸಮರು ದ್ವಾಪರನೆ ಶಕುನೀ ಕರೆಸಿದನು ಕೌರವಗೆ
ಸಹೋದರ ಮಾವನು ಅಹುದೆಂದು||15||
ಅರ್ಥ: ಶಂಬರಾಸುರನಿಗಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆ ನೀಚನಾದ ಸಾಲ್ವನಿಗೆ ಸಂಕರನು (ಒಬ್ಬ ಅಸುರ) ಸಮಾನನು. ಸಾಲ್ವನಿಗಿಂತ ಆರು ಗುಣಗಳಿಂದ ನೀಚರಾದವರು ಹಿಡಿಂಬಾಸುರ, ಬಾಣಾಸುರ, ಮತ್ತು ಕೀಚಕರು; ಈ ನಾಲ್ವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನರು. ದ್ವಾಪರಯುಗದ ಕಲಿಭಾಗವಾದ ಶಕುನಿಯು ಕೌರವರ ಸೋದರಮಾವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದನು (ಇವನೂ ಇವರಿಗೆ ಸಮಾನನು).
೧೬. ನಮುಚಿ, ವಾತಾಪಿ, ಧೇನುಕ ಮತ್ತು ಕೇಶಿ
ನಮುಚಿಲ್ವರ ಪಾಕನಾಮಕ ಸಮರು ಬಾಣಾದ್ಯರಿಗೆ ದಶಗುಣ ನಮುಚಿ ನೀಚನು
ನೂರು ಗುಣದಿಂ ಅಧಮ ವಾತಾಪಿ
ಕುಮತಿ ಧೇನುಕ ನೂರು ಗುಣದಿಂದ ಅಮರರಿಪು ವಾತಾಪಿಗಧಮನು
ವಮನ ಧೇನುಕಗಿಂದಲಿ ಅರ್ಧ ಗುಣ ಅಧಮನು ಕೇಶಿ||16||
ಅರ್ಥ: ಬಾಣಾಸುರಾದಿಗಳಿಗಿಂತ ಹತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ನೀಚನಾದ ನಮುಚಿಗೆ ಪಾಕಾಸುರನು ಸಮಾನನು. ನಮುಚಿಗಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಅಧಮನು ವಾತಾಪಿ. ದೇವಶತ್ರುವಾದ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯ ಧೇನುಕಾಸುರನು ವಾತಾಪಿಗಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಅಧಮನು. ಧೇನುಕಾಸುರನಿಗಿಂತ ಅರ್ಧ ಗುಣದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಅಧಮನು ಕೇಶಿ ಎಂಬ ಅಸುರ.
೧೭. ತೃಣಾವರ್ತ, ಅರಿಷ್ಟಾಸುರ ಮತ್ತು ಪೌಂಡ್ರಕ ವಾಸುದೇವ
ಮತ್ತೆ ಕೇಶಿ ನಾಮಕ ತ್ರುಣಾವರ್ತ ಸಮ ಲವಣಾಸುರನು ಒಂಭತ್ತು ನೀಚ
ಅರಿಷ್ಟ ನಾಮಕ ಪಂಚ ಗುಣದಿಂದ
ದೈತ್ಯ ಸತ್ತಮ ಹಂಸ ಡಿಭಿಕ ಪ್ರಮತ್ತವೇನನು ಪೌಂಡ್ರಕನು
ಒಂಭತ್ತು ಗುಣದಿಂದ ಅಧಮ ಮೂವರು ಲವಣ ನಾಮಕರಿಗೆ||17||
ಅರ್ಥ: ಕೇಶಿಗೆ ತೃಣಾವರ್ತನು ಸಮಾನನು. ಇವರಿಗಿಂತ ಒಂಬತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ನೀಚನು ಲವಣಾಸುರ. ಲವಣಾಸುರನಿಗಿಂತ ಐದು ಗುಣಗಳಿಂದ ನೀಚನು ಅರಿಷ್ಟಾಸುರ. ಅಸುರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದ ಹಂಸ, ಡಿಭಿಕ, ದುಷ್ಟನಾದ ವೇನರಾಜ ಮತ್ತು ಪೌಂಡ್ರಕ ವಾಸುದೇವ ಈ ಮೂವರೂ ಲವಣಾಸುರನಿಗಿಂತ ಒಂಬತ್ತು ಗುಣಗಳಿಂದ ಅಧಮರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
೧೮. ದುಶ್ಯಾಸನ, ಜರಾಸಂಧ, ಕಂಸ ಮತ್ತು ರುಕ್ಮಿ
ಈಶನೆ ನಾನೆಂಬ ಖಳ ದುಶ್ಯಾಶನ ವೃಷಸೇನ ದೈತ್ಯಾಗ್ರೇಸರ ಜರಾಸಂಧ ಸಮ
ಪಾಪಿಗಳೊಳು ಅತ್ಯಧಿಕ
ಕಂಸ ಕೂಪ ವಿಕರ್ಣ ಸರಿ ರುಗ್ಮೀ ಶತಾಧಮ
ರುಗ್ಮಿಗಿಂತ ಮಹಾಸುರನು ಶತಧನ್ವಿ ಕಿರ್ಮೀರರು ಶತಾಧಮರು||18||
ಅರ್ಥ: "ನಾನೇ ಈಶ್ವರ" ಎನ್ನುವ ದುಷ್ಟ ದುಶ್ಯಾಸನ, ವೃಷಸೇನ ಮತ್ತು ದೈತ್ಯಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಜರಾಸಂಧ ಇವರು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಾನರು ಹಾಗೂ ಪಾಪಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಧಿಕರು. ಕಂಸ, ವಿಕರ್ಣ ಮತ್ತು ರುಕ್ಮಿ ಇವರು ದುಶ್ಯಾಸನಾದಿಗಳಿಗಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಅಧಮರು (ಶತಾಧಮ). ರುಕ್ಮಿಗಿಂತ ನೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಅಧಮರಾದ ಮಹಾಸುರರು ಶತಧನ್ವಿ ಮತ್ತು ಕಿರ್ಮೀರರು.
೧೯. ಕಾಲಿಕೇಯರು ಮತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ದೈತ್ಯರು
ಮದಿರಪಾನೀ ದೈತ್ಯ ಗಣದೊಳಗೆ ಅಧಮರೆನಿಪರು ಕಾಲಿಕೇಯರು
ಅಧಿಕರಿಗೆ ಸಮರು ಅಹರು ದೇವ ಆವೇಶಬಲದಿಂದ
ವಾದನ ಪಾಣೀ ಪಾದ ಶ್ರೋತ್ರೀಯ ಗುದ ಉಪಸ್ಥ ಘ್ರಾಣ ತ್ವಕ್ಮನಕೆ
ಅಧಿಪ ದೈತ್ಯರು ನೀಚರೆನಿಪರು ಕಾಲಿಕೇಯರಿಗೆ||19||
ಅರ್ಥ: ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವ ಅಸುರರ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಕೇಯರು ಅತ್ಯಂತ ಅಧಮರು. ಆದರೆ ದೇವತೆಗಳ ಆವೇಶವಾದಾಗ ಇವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬಲಶಾಲಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಾತು, ಕೈ, ಕಾಲು, ಕಿವಿ, ಗುದ, ಜನನೇಂದ್ರಿಯ, ಮೂಗು, ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಾದ ದುಷ್ಟ ದೈತ್ಯರು ಈ ಕಾಲಿಕೇಯರಿಗಿಂತಲೂ ನೀಚರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
೨೦. ಜೀವರಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಸುವ ದೈತ್ಯರು
ಜ್ಞಾನ ಕರ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿ ಕಲ್ಯಾದಿ ಅಖಿಳ ದೈತ್ಯರು
ಹೀನ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಸುತಿಹರು ಸರ್ವರೊಳು
ವಾಣಿ ಭಾರತಿ ಕಮಲಭವ ಪವಮಾನರಿವರು ಅಚ್ಚಿನ್ನ ಭಕ್ತರು
ಪ್ರಾಣಾಸುರ ಆವೇಶ ರಹಿತರು ಆಖನಾಶ್ಮ ಸಮ||20||
ಅರ್ಥ: ಮನುಷ್ಯನ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಾದ ಕಲಿ ಮೊದಲಾದ ಸಮಸ್ತ ದೈತ್ಯರು ಜೀವರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು (ಹೀನ ಕರ್ಮ) ತಾವೂ ಮಾಡಿ, ಇತರರಿಂದಲೂ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಸರಸ್ವತಿ (ವಾಣಿ), ಭಾರತಿ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವ (ಕಮಲಭವ) ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣರು (ಪವಮಾನ) ಹರಿಯ ಅಖಂಡ (ಅಚ್ಚಿನ್ನ) ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರ ಆವೇಶವು ಎಂದಿಗೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರು ವಜ್ರದ ಕಲ್ಲಿನಂತೆ (ಆಖನಾಶ್ಮ ಸಮ) ದೃಢವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
೨೧. ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಯ ಆವೇಶ
ಹುತವಹಾಕ್ಷಾದಿ ಅಮರರೆಲ್ಲರು ಯುತರು ಕಲ್ಯಾವೇಶ
ವಿಧಿ ಮಾರುತಿ ಸರಸ್ವತಿ ಭಾರತಿಯ ಅವತಾರದೊಳಗಿಲ್ಲ
ಕೃತ ಪುಟ ಅಂಜಲಿಯಿಂದ ತನ್ನಯ ಪಿತನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ನಿಂದು ಆನತಿಸಿ
ಬಿನ್ನೈಸಿದನು ಎನ್ನೊಳು ಕೃಪೆಯ ಮಾಡೆಂದು||21||
ಅರ್ಥ: ಅಗ್ನಿ (ಹುತವಹ), ಇಂದ್ರ (ಅಕ್ಷ) ಮುಂತಾದ ಕೆಳಗಿನ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಕಲಿಪುರುಷನ ಆವೇಶಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮ (ವಿಧಿ), ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ (ಮಾರುತಿ), ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀದೇವಿಯರ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಯ ಆವೇಶವು ಎಂದಿಗೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿದು ಬ್ರಹ್ಮದೇವನು ಕೈಮುಗಿದು (ಕೃತ ಪುಟ ಅಂಜಲಿಯಿಂದ) ತನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತು, "ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಕೃಪೆ ಮಾಡು" ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದನು.
೨೨. ದೈತ್ಯ ತಾರತಮ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಮಹತ್ವ
ದ್ವೇಷಿ ದೈತ್ಯರ ತಾರತಮ್ಯವು ದೂಷಣೆಯು ಭೂಷಣಗಳೆನ್ನದೆ
ದೋಷವೆಂಬುವ ದ್ವೇಷಿ ನಿಶ್ಚಯ
ಇವರ ನೋಡಲ್ಕೆ ಕ್ಲೇಶಗಳನು ಐದುವನು ಬಹು ವಿಧ
ಸಂಶಯವು ಪಡ ಸಲ್ಲ ವೇದವ್ಯಾಸ ಗರುಡ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಪೇಳಿದನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ||22||
ಅರ್ಥ: ಭಗವದ್ದ್ವೇಷಿಗಳಾದ ದೈತ್ಯರ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವುದು ತಪ್ಪು ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ಹೊಗಳುವುದು ಸರಿ ಎನ್ನುವವನು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ದೈತ್ಯನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಸುರರ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೆ ಮನುಷ್ಯನು ಅನೇಕ ಕ್ಲೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಂಶಯ ಬೇಡ, ಏಕೆಂದರೆ ವೇದವ್ಯಾಸದೇವರು ಗರುಡ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
೨೩. ದೈತ್ಯ ನಿಂದನೆಯ ಫಲ
ಜಾಲಿ ನೆಗ್ಗಿಲು ಕ್ಷುದ್ರ ಶಿಲೆ ಬರಿಗಾಲ ಪುರುಷನ ಭಾದಿಪವು
ಚಮ್ಮೊಳಿಗೆಯ ಮೆಟ್ಟಿದವಗೆ ಉಂಟೆ ಕಂಟಕಗಳ ಭಯ
ಚೇಳು ಸರ್ಪವ ಕೊಂದ ವಾರ್ತೆಯ ಕೇಳಿ ಮೋದಿಪರಿಗೆ ಇಲ್ಲವು ಅಘ
ಯಮನ ಆಳುಗಳ ಭಯವಿಲ್ಲ ದೈತ್ಯರ ನಿಂದಿಸುವ ನರಗೆ||23||
ಅರ್ಥ: ಜಾಲಿ ಮರ, ನೆಗ್ಗಿಲು ಮುಳ್ಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕಲ್ಲುಗಳು ಬರಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವವನಿಗೆ ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತವೆ (ಬಾಧಿಸುತ್ತವೆ). ಆದರೆ ಚರ್ಮದ ಪಾದರಕ್ಷೆಯನ್ನು (ಚಮ್ಮೊಳಿಗೆ) ಧರಿಸಿದವನಿಗೆ ಮುಳ್ಳುಗಳ ಭಯವಿರುವುದೇ? ಇಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಲೋಕಕಂಟಕವಾದ ಚೇಳು ಮತ್ತು ಹಾವನ್ನು ಕೊಂದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಸಂತೋಷಪಡುವವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಪಾಪ (ಅಘ) ಹತ್ತುವುದಿಲ್ಲ. ದೈತ್ಯರ ದುರ್ಗುಣಗಳನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಯಮದೂತರ ಭಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.
೨೪. ಪುಣ್ಯ-ಪಾಪಗಳ ಸಮರ್ಪಣೆ
ಪುಣ್ಯ ಕರ್ಮವ ಪುಷ್ಕರಾದಿ ಹಿರಣ್ಯ ಗರ್ಭಾಂತರ್ಗತ
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತಲಿರು
ಕರ್ಮಗಳ ದುಃಖವ ಕಲಿ ಮುಖಾದ್ಯರಿಗೆ ಉಣ್ಣಲೀವನು
ಸಕಲ ಲೋಕ ಶರಣ್ಯ ಶಾಶ್ವತ ಮಿಶ್ರ ಜನರಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಫಲವೀವ||24||
ಅರ್ಥ: ನೀನು ಮಾಡುವ ಪುಣ್ಯ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಪುಷ್ಕರ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ (ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ) ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾದ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಪ್ರಿಯನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸು. ಪಾಪ ಕರ್ಮಗಳ ದುಃಖದ ಫಲವನ್ನು ಭಗವಂತನು ಕಲಿ ಮೊದಲಾದ ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಉಣ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಮಸ್ತ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯನಾದ ಆ ಶಾಶ್ವತ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಮತ್ತು ತಾಮಸ ಗುಣಗಳು ಮಿಶ್ರವಾಗಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಅವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಿಶ್ರ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
೨೫. ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕತ್ವ
ತ್ರಿವಿಧಿ ಗುಣಗಳ ಮಾಣಿ ಶ್ರೀ ಭಾರ್ಗವಿ ರಮಣ ಗುಣ ಗುಣಿಗಳೊಳಗೆ
ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆ ಕರ್ಮಗಳನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕರ್ಮ ಫಲ
ಸ್ವವಶರು ಆದ ಅಮರಾಸುರರ ಗಣಕೆ ಅವಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡುವ
ದೇವ ಪ್ರವರವರ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಕನು||25||
ಅರ್ಥ: ಸಾತ್ತ್ವಿಕ, ರಾಜಸ, ತಾಮಸ ಎಂಬ ಮೂರು ಗುಣಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪತಿಯಾದ (ಭಾರ್ಗವಿ ರಮಣ) ಶ್ರೀಹರಿಯು, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ತನ್ನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ (ಸ್ವವಶರು ಆದ) ಕರ್ಮಫಲಗಳನ್ನು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ದೇವೋತ್ತಮನಾದ ಆ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನೇ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪರಮಾತ್ಮನು.
|| ಇತಿ ಶ್ರೀ ದೈತ್ಯತಾರತಮ್ಯ ಸಂಧಿ ಸಂಪೂರ್ಣಂ ||
|| ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಪಣಮಸ್ತು ||
***
summary and the verse-by-verse explanation of the 30th chapter of the Harikathamritasara, the 'Daitya Taratamya Sandhi.'
Comprehensive Summary
The 'Daitya Taratamya Sandhi' provides a systematic exposition on the nature, hierarchy, and relative status of the Daityas (demons/asuras). While previous chapters focus on the hierarchy of the celestial beings (Devatas), this chapter serves as a cautionary guide to identify the demonic nature that opposes the Divine. Shri Jagannatha Dasa reveals that the root of all demonic behavior lies in the ignorance of, or active rebellion against, the Supreme Lord Vishnu.
The chapter clarifies that those who attribute material limitations—such as birth, death, physical suffering, or dependence—to the Supreme Lord are firmly in the grip of Daitya nature. It categorizes the hierarchy of these entities, starting from the leader of the demons, Kali Purusha, down through figures like Kamsa, Jarasandha, and Duryodhana. It explains that their path is one of eternal ignorance, leading them into the deepest darkness of Tamasa. Finally, it encourages the devotee to surrender all actions to the Lord, reassuring that those who recognize and denounce the nature of these demonic forces are shielded from the fear of Yama (the god of death) and are blessed by the all-pervading Lord Jagannatha Vitthala.
Verse-by-Verse Meaning
Introduction Verses
Harikathamritasara gurugala karunadimdapanitu keluva | Parama bhagavadbhaktaru idanadaradi keluvudu ||
Srisha muktamukta suravara vasudavege bhaktiyali | Kamalasananu pelidanu daitya svabhava gunagalanu ||
Meaning: By the grace of my gurus, I set forth this work to the best of my ability; may supreme devotees listen with reverence. Lord Brahma (Kamalasana) explained the nature and qualities of the Daityas with great devotion to Lord Vasudeva, who is the Master of all liberated and non-liberated souls.
1. Brahma's Declaration Against Demonic Nature
Meaning: Brahma says: "O Lord, anyone who does not recognize the distinction of the incarnations of Mukhya Prana (Hanuman, Bhima, Madhva) or who slanders You, is undoubtedly a candidate for the deepest darkness (Andhantamas). I will personally seize and cut the tongues of those who speak against You."
2. Faults Attributed to the Lord
Meaning: Those who call the Infinite, blissful, and all-pervading Lord as "inferior," who believe that the Supreme Creator is a product of evolution, or who suggest that the Lord and Goddess Lakshmi suffer from separation, are demons. Any entity that claims the indestructible Lord is subject to fear from weapons is a Daitya.
3. Misunderstanding the Lord's Pastimes
Meaning: Anyone who claims that the Lord—who is devoid of all fear and sorrow—experiences suffering; who reduces the great incarnations of Rama and Vyasa to ordinary humans; or who claims that the Lord performed worship of Shiva for the sake of obtaining children, is a Daitya.
4. False Paths to Divinity
Meaning: Those who believe that Rama worshipped Shiva to wash away his own sins, those who make distinctions between the original form of the Lord and his incarnations, and those who foolishly believe that mere mortals, rivers, or local leaders are God, possess a demonic mentality.
5. Slandering the Lord's Images
Meaning: Those who view the Lord’s sacred Swayam-vyakta (self-manifested) icons as mere inanimate stone, or who believe the Lord is equal to Shiva or the Sun, and thus slander the Supreme Lord Vishnu who is worshipped by the whole universe, are Daityas.
6. The Sanctity of Saligrama
Meaning: A person who worships the Lord in the Saligrama placed near a Tulsi plant or under an Ashvattha tree attains liberation. Conversely, one who ignores the Saligrama and worships other mundane objects as if they were God will surely suffer in the cycle of rebirth.
7. Worshiping Devatas as Independent
Meaning: Those who worship demigods separately, believing them to be independent of Vishnu, are like Daityas. However, one who recognizes that Lord Hari resides within all the demigods and worships them as His subordinates never loses the grace of the Lord.
8. Improper Worship Practices
Meaning: Worshiping icons established by atheists or those outside the Vedic path, using dry Tulsi (not fresh), or worshiping trees/cows that have not undergone the prescribed sacred rites, leads to eternal suffering.
9. The Hierarchy of Evil
Meaning: Among the Asuras, the leader is Kali Purusha. He and his consort, Kali, are the most degraded souls, steeped in hatred toward the Lord. They possess a demonic hierarchy based on their levels of malice.
10. The End of Kali Purusha
Meaning: For the entire duration of Brahma’s hundred-year life cycle, Kali Purusha reigns as the leader of the demons. At the end of Brahma’s life, Mukhya Prana’s mace strikes down Kali Purusha, destroying his subtle body (Lingasharira).
11. Descent into Darkness
Meaning: After his subtle body is destroyed, Kali Purusha and his followers enter the gates of Tamasa (hell) to experience their inherent sorrow. The hatred they harbor against the Lord and His devotees defines their existence, reaching its peak in the darkest regions.
12. The Misguided Philosophy
Meaning: The mindset that "truth is false" and "suffering is joy" is the constant state of Kali. His consort, Kali, is a hundred times more degraded than other demons. Then follows Viprachitti, and then Kalanemi (who incarnated as Kamsa).
13. Demonic Lineage
Meaning: Following Kalanemi are Madhu and Kaitabha. Following them are Hiranyakashipu and Naraka, who are all deeply entrenched in their demonic roles, competing in their malice toward the Lord's devotees.
14. The Lesser Demonic Ranks
Meaning: Hiranyakashipu, Hiranyaksha, and Manimanta are equal in their arrogance. Slightly lower is Bakasura. Then follow Tarakasura and the world-tormentor Shambarasura, each ranked by their increasing degrees of wickedness.
15. The Dvapara Era Demons
Meaning: Salva and Sankara are equivalent, and below them are Hidimbasura, Banasura, and the Dvapara-era Kichaka. Shakuni, who acted as the treacherous maternal uncle to the Kauravas, shares their rank.
16. From Namuchi to Keshi
Meaning: Namuchi and Paka are equal, both more degraded than the previously mentioned demons. Lower still are Vatapi and Dhenukasura. Lower than Dhenuka is the demon Keshi.
17. The Lowest Ranks
Meaning: Keshi is equal to Trinavarta. Then follow Lavanasura, Arishtasura, Hamsa, Dhibhaka, Vena, and Paundraka Vasudeva, all descending further into the depths of demonic inferiority.
18. The Sins of the Kauravas
Meaning: Dushasana, Vrishasena, and Jarasandha are the most prominent sinners who claimed to be God. Below them are Kamsa, Vikarna, and Rukmi. Even lower are Shatadhanvi and Kirmira.
19. The Kalikeyas
Meaning: Among the groups of demons who indulge in intoxication, the Kalikeyas are the lowest. The demons who preside over the sense organs (speech, hands, feet, etc.) are even more degraded than the Kalikeyas.
20. The Agency of Evil
Meaning: The demons who govern the sense organs force humans to commit sinful acts. In contrast, Vani (Saraswati), Bharati, Brahma, and Mukhya Prana are the eternal devotees of the Lord, upon whom no demonic influence can ever act.
21. Brahma's Plea
Meaning: Even the lower demigods (like Indra and Agni) are subject to demonic influence, but the great ones (Brahma, Prana, Saraswati, Bharati) are not. Recognizing this, Brahma bows before the Lord and prays for His eternal grace.
22. The Wisdom of Discerning Nature
Meaning: Do not harbor doubts about this hierarchy. Vyasadeva has clearly stated in the Garuda Purana that one must understand the true nature of these demonic forces. To defend or praise their actions is itself a demonic trait.
23. Freedom from Fear
Meaning: Just as one who wears sandals does not fear thorns, one who understands the true, degraded nature of these demons and denounces them is freed from the fear of Yama’s servants. Rejoicing in the defeat of evil is a virtuous act.
24. Offering All to the Lord
Meaning: Surrender all your righteous actions to the Supreme Lord, who resides within Brahma. The Lord assigns the suffering resulting from sinful karma to the demons, while He awards appropriate results to all other souls according to their merit.
25. The All-Pervading Lord
Meaning: The Lord, who is the husband of Lakshmi and the master of the three modes of nature, distributes the fruits of karma to all beings—from the greatest demigods to the lowest demons—according to their inherent capacity. That Supreme Lord Jagannatha Vitthala pervades the entire universe and is the ultimate sovereign.
|| Iti Shri Daitya Taratamya Sandhi Sampurnam ||
|| Shri Krishnarpanamastu ||
***
******************
harikathAmRutasAra gurugaLa karuNadindApanitu kELuve
parama BagavadBaktaru idanAdaradi kELuvudu||
SrISa muktAmukta suravara vAsudEvage Baktiyali
kamalAsananu pELidanu daitya svaBAva guNagaLanu||
enage ninnali Bakti j~jAnagaLu enitihavo prANanali tiLiyade
hanumadAdi avatAragaLa BEdagaLa pELuvava danuja
GOrAndhantamasige yOgyanu nasaMSaya
ninna baivara koneya nAlige piDidu CEdipenu endanu abja Bava||1||
j~jAna bala suKa pUrNa vyAptage hIna guNaneMbuvanu
ISvara tAnE eMbuva saccidAnandAtmage utpatti
SrInitaMbinige ISage viyOgAnu cintane
CEda BEda vihIna dEhage SastragaLa Baya pELuvava daitya||2||
lESa Baya SOkAdi SUnyage klESagaLu pELuvava
rAma vyAsa rUpaMgaLige RuShi vipratva pELuvava
dASarathi kRuShNAdi rUpake kESaKanDane pELva
makkaLigOsuva SivArcaneya mADidanu eMbuvava daitya||3||
pApa parihArArtha rAma umApatiya nirmisida
BagavadrUpa rUpake BEda cintane mALpa mAnavanu
ApagaLu sadIrtha guru mAtApitara praBu pratima BUta dayApararu
kaMDavare dEvaru eMbuvane daitya||4||
sundara svayaMvyaktavu cidAnanda rUpagaLu eMbuvanu
nararinda nirmita ISvarage aBinamisutiha naranu
kandugoraLa divAkaranu hariyoMde sUrya surOttama
jagadvandyaneMbuva viShNu dUShaNe mADidava daitya||5||
nEmadiMda aSvattha tuLasI sOmadharanali vimala sAligrAmagaLaniTTu
aBinamipa nara muktiyOgya sadA
BUmiyoLu dharmArtha mukti sukAma apEkShegaLiMda
sAligrAmagaLa vyatirikta vaMdise duHKavaiduvanu ||6||
vitta mahimana biTTu surarige pRuthaku vandane mALpa mAnava
ditijane sari hariyu tA saMsthitanu enisanalli
catura muKa modalAda aKiLa dEvategaLoLagihanendu
lakShmIpatige vandise ondarekShaNa biTTagalanu avara||7||
Saiva SUdra karArcita mahAdEva vAyu hari pratime
vRuMdAvanadi mAsadvayadoLiha tuLasi
aprasava gO vivAhavarjita aSvatthA viTapigaLa
BaktipUrvaka sEvisuva nara nitya SASvata duHKavaiduvanu||8||
kamala sanBava muKya manujOttamara paryantaradi muktaru
sama SatAyuShya uLLavanu kali brahmanupAdi
kramadi nIcaru daityaru narAdhamara viDidu
kulakShmi kali anupamaru enisuvaru asuraroLu dvEShAdi guNadinda||9||
vanaja saMBavana abda Sata obbanE mahA kali Sabda vAcyanu
dinadinagaLali bILvaru andhaMtamadi kali mArga
danujarellara pratIkShisuta brahmana SatAbdAntadali
lingavu anilana gadA prahAradindali Bangavaiduvadu||10||
mArutana gadeyinda linga SarIra pOda anantara
tamO dvAravaidi svarUpa duHKagaLa anuBavisutiharu
vaira hari Baktarali hariyali tAratamyadali irutihudu saMsAradalli
tamassinalli atyadhika kaliyalli||11||
jnAnaveMbudE mithya asamIcIna duHKa tarangavE
samIcIna buddhi nirantaradi kaligihudu
daityaroLu hInaLenipaLu Sata guNadi kali mAninige Sata vipracittige
Una Sata guNa kAlanEmiyE kaMsanenisidanu||12||
kAlanEmige panca guNadiM kILu madhu kaiTaBaru
janmava tALi iLeyoLu haMsaDiBika Ahvayadi karesidaru
aiLa nAmaka vipracitta samALuyenipa
hiraNya kaSyapu SUla pANI Bakta narakage Sata guNa adhamanu||13||
guNagaLa traya nIcarenisuva kanaka kasipuge hATakAMbage
eNeyenipa maNimaMtagintali kiMcidUna baka
danujavara tArakanu viMSati guNadi nIcanu
lOka kaMTakanu enipa SaMbara tArakAsurage adhama ShaDguNadi||14||
sariyenisuvaru sAlvanige sankaranige adhamanu SataguNadi SaMbarage
ShaDguNa nIcanenipa hiDiMbakA bANAsuranu dvApara kIcakanu
nAlvaru samaru dvAparane SakunI karesidanu kauravage
sahOdara mAvanu ahudendu||15||
namucilvara pAkanAmaka samaru bANAdyarige daSaguNa namuci nIcanu
nUru guNadiM adhama vAtApi
kumati dhEnuka nUru guNadinda amararipu vAtApigadhamanu
vamana dhEnukagiMdali ardha guNa adhamanu kESi||16||
matte kESi nAmaka truNAvarta sama lavaNAsuranu oMBattu nIca
ariShTa nAmaka panca guNadiMda
daitya sattama haMsa DiBika pramattavEnanu pauMDrakanu
oMBattu guNadinda adhama mUvaru lavaNa nAmakarige||17||
ISane nAneMba KaLa duSyASana vRuShasEna daityAgrEsara jarAsandha sama
pApigaLoLu atyadhika
kaMsa kUpa vikarNa sari rugmI SatAdhama
rugmiginta mahAsuranu Satadhanvi kirmIraru SatAdhamaru||18||
madirapAnI daitya gaNadoLage adhamareniparu kAlikEyaru
adhikarige samaru aharu dEva AvESabaladinda
vAdana pANI pAda SrOtrIya guda upastha GrANa tvakmanake
adhipa daityaru nIcareniparu kAlikEyarige||19||
j~jAna karma indriyagaLige aBimAni kalyAdi aKiLa daityaru
hIna karmava mADi mADisutiharu sarvaroLu
vANi BArati kamalaBava pavamAnarivaru accinna Baktaru
prANAsura AvESa rahitaru AKanASma sama||20||
hutavahAkShAdi amararellaru yutaru kalyAvESa
vidhi mAruti sarasvati BAratiya avatAradoLagilla
kRuta puTa anjaliyinda tannaya pitana sammuKadalli nindu Anatisi
binnaisidanu ennoLu kRupeya mADeMdu||21||
dvEShi daityara tAratamyavu dUShaNeyu BUShaNagaLennade
dOShaveMbuva dvEShi niScaya
ivara nODalke klESagaLanu aiduvanu bahu vidha
saMSayavu paDa salla vEdavyAsa garuDa purANadalli pELidanu RuShigaLige||22||
jAli neggilu kShudra Sile barigAla puruShana BAdipavu
cammoLigeya meTTidavage unTe kanTakagaLa Baya
cELu sarpava konda vArteya kELi mOdiparige illavu aGa
yamana ALugaLa Bayavilla daityara nindisuva narage||23||
puNya karmava puShkarAdi hiraNya garBAntargata
brahmaNya dEvanige arpisutaliru
karmagaLa duHKava kali muKAdyarige uNNalIvanu
sakala lOka SaraNya SASvata miSra janarige miSra PalavIva||24||
trividha guNagaLa mANi SrI BArgavi ramaNa guNa guNigaLoLage
avaravara yOgyate karmagaLanu anusarisi karma Pala
svavaSaru Ada amarAsurara gaNake avadhiyillade koDuva
dEva pravaravara jagannAtha viThala viSva vyApakanu||25||
*********
