ಅರಸಿನಂತೆ ಬಂಟನೋ ಹನುಮರಾಯ ಪ
ಅರಸಿನಂತೆ ಬಂಟನೋ ಹನುಮರಾಯ ||ಪ||
ಅರಸಿನಂತೆ ಬಂಟನೆಂಬುದ ನೀನು
ಕುರುಹು ತೋರಿದೆ ಮೂರು ಲೋಕಕೆ ಹನುಮ ||ಅಪ||
ಒಡೆಯನಂಬುಧಿಯೊಳು ಪೊಕ್ಕು ದೈತ್ಯನ ಕೊಂದು
ತಡೆಯದೆ ಶ್ರುತಿಯನಜಗಿತ್ತನೆಂದು
ಸಡಗರದಿಂದ ಶರಧಿಯ ದಾಂಟಿ ಮಹಿಜೆ ಪೆ-
ರ್ಮುಡಿಯ ಮಾಣಿಕವ ರಾಘವಗಿತ್ತೆ ಹನುಮ ||೧||
ಮಂದರಧರ ಗೋವರ್ಧನಗಿರಿಯನು ಲೀಲೆ
ಯಿಂದಲಿ ನಿಂದು ನೆಗಹಿದನೆಂದು
ಸಿಂಧುಬಂಧನಕೆ ಸಮಸ್ತಪರ್ವತಗಳ
ತಂದು ನಳನ ಕೈಯೊಳಗಿತ್ತೆ ಹನುಮ ||೨||
ಸಿರಿಧರ ವರ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವ
ಸುರರಿಗಮೃತವನು ಎರದನೆಂದು
ವರ ಸಂಜೀವನವ ತಂದು ಸೌಮಿತ್ರಿಗಂದು
ಎರೆದು ಶ್ರೀರಾಮನ ನಿಜದೂತನೆನಿಸಿದೆ ಹನುಮ ||೩||
***
Pallavi
Arasinate baṇṭanō hanumarāya
Anupallavi
Arasinate baṇṭanem'buda nīnu
Kuruhu tōride mūru lōkake hanuma
Charana 1
Oḍeyanambudhiyoḷu pokku daityana kondu
Taḍeyade śrutiyanajagittanendu
Saḍagaradinda śaradhiya dāṇṭi mahije pe-
rmuḍiya māṇikava rāghavagitte hanuma
Charana 2
Mandara dhara gōvardhanagiriyanu līle-
yindali nindu negahidanendu
Sindhubandhanake samastaparvatagaḷa
Tandu naḷana kaiyoḷagitte hanuma
Charana 3
Siridhara vara kāgineleyādikēśava
Surarigamṛtavanu eradanendu
Vara sañjīvanava tandu saumitrigandu
Eredu śrīrāmana nijadūtaneniside hanuma
***
Pronunciation Guide
Vowels: ā, ē, ī, ō are long (e.g., bāro sounds like baa-roh).
Retroflexes: ḷ, ṭ, ṇ, ḍ require curling the tongue back to hit the roof of the mouth (e.g., baṇṭa or naḷa).
Nasals: m'bu (in baṇṭanem'buda) is a soft nasal "m" sound that flows into the "b."
Aspirated/Soft: th and dh are dental (tongue against teeth); ś is a soft "sh" as in sugar.
Rhythm: Double consonants like nn in nīnu or tt in gitte should be emphasized with a slight "hold" to keep the Tala (meter).
***
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಗವಂತನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನಿಗೂ (ಅರಸ) ಮತ್ತು ಆತನ ಪರಮ ಭಕ್ತನಾದ ಹನುಮಂತನಿಗೂ (ಬಂಟ) ಇರುವ ಸಾಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ಹನುಮಂತನು ಹೇಗೆ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ತಕ್ಕ ಸೇವಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನು ತೋರಿದ ಪರಾಕ್ರಮಗಳು ಶ್ರೀರಾಮನ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರತೀಕದಂತಿದೆ. ಶ್ರೀಹರಿಯು ದಶಾವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಹನುಮಂತನು ರಾಮಾಯಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದನು. "ಯಜಮಾನ ಹೇಗೋ ಸೇವಕನೂ ಹಾಗೆಯೇ" ಎಂಬ ಮಾತನ್ನು ಹನುಮಂತನು ನಿಜ ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಕನಕದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಭಾವಾರ್ಥ (Meaning Parawise)
ಪಲ್ಲವಿ ಹಾಗೂ ಅನುಪಲ್ಲವಿ:
ಅರಸಿನಂತೆ ಬಂಟನೋ ಹನುಮರಾಯ
ಅರಸಿನಂತೆ ಬಂಟನೆಂಬುದ ನೀನು ಕುರುಹು ತೋರಿದೆ ಮೂರು ಲೋಕಕೆ ಹನುಮ
ಅರ್ಥ: ಹನುಮಂತನೇ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಒಡೆಯನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನಷ್ಟೇ ಸಮರ್ಥನಾದ ಸೇವಕ. "ಅರಸ ಹೇಗೋ ಬಂಟನೂ ಹಾಗೆಯೇ" ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿಯನ್ನು ನೀನು ಈ ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಸಮೇತವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೀಯೆ.
ಚರಣ ೧:
ಒಡೆಯನಂಬುಧಿಯೊಳು ಪೊಕ್ಕು ದೈತ್ಯನ ಕೊಂದು ತಡೆಯದೆ ಶ್ರುತಿಯನಜಗಿತ್ತನೆಂದು...
ಅರ್ಥ: ನಿನ್ನ ಒಡೆಯ (ವಿಷ್ಣು) ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಶಂಖಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದು ವೇದಗಳನ್ನು ತಂದು ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ಹಾಗೆಯೇ ನೀನು, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಹಾರಿ ದಾಟಿ, ಲಂಕೆಯನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ಸೀತಾದೇವಿಯ ಶಿರೋರತ್ನವನ್ನು (ಚೂಡಾಮಣಿ) ತಂದು ರಾಘವನಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದೆ. ಸ್ವಾಮಿಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ಸಡಗರದಿಂದ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸಿದೆ.
ಚರಣ ೨:
ಮಂದರಧರ ಗೋವರ್ಧನಗಿರಿಯನು ಲೀಲೆಯಿಂದಲಿ ನಿಂದು ನೆಗಹಿದನೆಂದು...
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀಹರಿಯು ಕೂರ್ಮಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು, ಕೃಷ್ಣಾವತಾರದಲ್ಲಿ ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಯನ್ನು ಲೀಲೆಯಿಂದ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದನು. ಅದೇ ರೀತಿ ನೀನು, ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇತುವೆ ಕಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತಗಳನ್ನೇ ಕಿತ್ತು ತಂದು ನಳನ ಕೈಗೆ ನೀಡಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ.
ಚರಣ ೩:
ಸಿರಿಧರ ವರ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವ ಸುರರಿಗಮೃತವನು ಎರದನೆಂದು...
ಅರ್ಥ: ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನು (ವಿಷ್ಣು) ಮೋಹಿನಿಯ ರೂಪ ತಾಳಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಮೃತವನ್ನು ಉಣಿಸಿ ಬದುಕಿಸಿದನು. ಅಂದು ಹರಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ನೀನು ಇಂದು ಮಾಡಿದೆ; ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರ್ಛೆ ಹೋದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗಾಗಿ ಸಂಜೀವಿನಿ ಪರ್ವತವನ್ನೇ ಹೊತ್ತು ತಂದು, ಮೃತಸಂಜೀವಿನಿಯ ಮೂಲಕ ಅವನನ್ನು ಬದುಕಿಸಿ ಶ್ರೀರಾಮನ 'ನಿಜದೂತ' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾರ್ಥಕಗೊಳಿಸಿದೆ.
***
This powerful Kirthana was composed by Sri Kanakadasa. In this song, he highlights the incredible parallel between the Supreme King (Lord Rama/Vishnu) and His devoted servant (Hanuman), showing that the messenger is as glorious as the Master himself.
Summary
The poet marvels at how Hanuman’s feats mirror the great miracles performed by Lord Vishnu in His various avatars. Kanakadasa argues that Hanuman proved the proverb "As is the King, so is the servant" to all three worlds. By comparing Hanuman's actions in the Ramayana to Vishnu's deeds in the Matsya, Kurma, and Mohini avatars, the poet establishes Hanuman as the ultimate "True Messenger."
Verse-by-Verse Meaning
Pallavi & Anupallavi
“Hanumaraya, you are a servant truly worthy of your King. You have shown a sign to all the three worlds that the servant is just like his Master.”
Meaning: The poet addresses Hanuman, stating that his prowess and character perfectly reflect the glory of Lord Rama, making the master-servant duo legendary across the universe.
Charana 1
“Just as the Master entered the ocean to kill the demon and return the Vedas to Brahma, you crossed the vast sea with joy to bring the crest-jewel (Chudamani) of Sita to Raghava.”
Meaning: In the Matsya avatar, Vishnu dove into the ocean to rescue the Vedas. Similarly, Hanuman leapt across the ocean to find Sita and brought back her precious jewel to Rama, completing the task with the same divine efficiency.
Charana 2
“Just as the Lord effortlessly lifted the Mandara and Govardhana mountains, you brought massive mountains and placed them in Nala’s hands to build the bridge across the sea.”
Meaning: Vishnu supported the Mandara mountain as a tortoise and lifted the Govardhana hill as Krishna. Hanuman mirrored this strength by uprooting and carrying giant mountains to help the Vanara architect Nala build the Ram Setu.
Charana 3
“Just as Adikeshava of Kaginele gave Amrita (nectar) to the gods to revive them, you brought the Sanjeevani hill to save Lakshmana, proving yourself as the true messenger of Sri Rama.”
Meaning: Referring to the Mohini avatar where Vishnu distributed the nectar of immortality to the Devas, the poet compares this to Hanuman bringing the life-saving Sanjeevani herb. By reviving Lakshmana and the fallen army, Hanuman earned his title as the "Nija-doota" (the true/perfect messenger).
***
arasinaMte baMTanO hanumaraaya ||pa||
arasinaMte baMTaneMbuda nInu
kuruhu tOride mUru lOkake hanuma ||apa||
oDeyanaMbudhiyoLu pokku daityana koMdu
taDeyade SrutiyanajagittaneMdu
saDagaradiMda Saradhiya daaMTi mahije pe-
rmuDiya maaNikava raaGavagitte hanuma ||1||
maMdaradhara gOvardhanagiriyanu lIle
yiMdali niMdu negahidaneMdu
siMdhubaMdhanake samastaparvatagaLa
taMdu naLana kaiyoLagitte hanuma ||2||
siridhara vara kaagineleyaadikESava
surarigamRutavanu eradaneMdu
vara saMjIvanava taMdu saumitrigaMdu
eredu SrIraamana nijadUtaneniside hanuma ||3||
***
ಅರಸಿನಂತೆ ಬಂಟನೆಂಬುದ ನೀನುಕುರುಹು ತೋರಿದೆ ಮೂರು ಲೋಕಕೆ ಹನುಮ ಅ
ಒಡೆಯನಂಬುಧಿಯೊಳು ಪೊಕ್ಕು ದೈತ್ಯನ ಕೊಂದುತಡೆಯದೆ ಶ್ರುತಿಯನಜಗಿತ್ತನೆಂದುಸಡಗರದಿಂದ ಶರಧಿಯ ದಾಂಟಿ ಮಹಿಜೆ ಪೆ-ರ್ಮುಡಿಯ ಮಾಣಿಕವ ರಾಘವಗಿತ್ತೆ ಹನುಮ 1
ಮಂದರಧರ ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಯನು ಲೀಲೆ-ಯಿಂದಲಿ ನಿಂದು ನೆಗಹಿದನೆಂದುಸಿಂಧು ಬಂಧನಕೆ ಸಮಸ್ತ ಪರ್ವತಗಳತಂದು ನಳನ ಕೈಯೊಳಗಿತ್ತೆ ಹನುಮ2
ಸಿರಿಧರ ವರ ಕಾಗಿನೆಲೆಯಾದಿಕೇಶವಸುರರಿಗಮೃತವನು ಎರೆದನೆಂದುವರ ಸಂಜೀವನವ ತಂದು ಸೌಮಿತ್ರಿಗಂದುಎರೆದು ಶ್ರೀರಾಮನ ನಿಜದೂತನೆನಿಸಿದೆ ಹನುಮ 3
***
