ಆರೋಗಣೆ ಮಾಡೊ ಆನಂದಮೂರುತಿ ಪ.
ರÀನ್ನದ ತಳಿಗೆಯನ್ನು ಶೋಭನವಾದ
ಪೊನ್ನ ಬಟ್ಟಲುಗಳ ನೆರವಿ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ
ನಿನ್ನರಸಿ ಆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೊಸೆಯರ ಕೂಡಿ ಶಾ-
ಲ್ಯನ್ನ ಸವಿಶಾಕಗಳ ನೀಡಿದ ಕೈಯಿಂದ 1
ತುಪ್ಪ ಮಧು ಚಿತ್ರಾನ್ನ ಪಾಯಸ ಕರಿಗಳ
ಲೇಪ ಸಾರಸ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ
ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣಗೆ ದಧಿ ಪಕ್ವಫಲಂಗಳು
ಆ ಪದ್ಮಮುಖಿ ಬಡಿಸಿದಳು ಲೇಹ್ಯಪೇಹ್ಯವ 2
ಎನ್ನ ಕುಂದುಗಳಾಮುನಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಅನ್ನವೊ
ಮನ್ನಿಸಿ ಕರೆದು ನಿನ್ನ ಕರಕಂಜದಿಂದ
ಪೂರ್ಣವಮಾಡು ಭುಜಿಸೊ ಹಯವದನ ಕೃ-
ಪಾಳು ಸಕಲಲೋಕಪಾಲ ಸುರರೊಡೆಯನೆ 3
***
Pallavi
Ārōgaṇe māḍo ānandamūruti || pa ||
Stanza 1
Rannada taḷigeyannu shōbhanavāda
Ponna baṭṭalugaḷa neravi shrīharige
Ninnarasi ā lakshmī soseyara kooḍi shā-
Lyanna savishākagaḷa nīḍida kaiyinda || 1 ||
Stanza 2
Tuppa madhu chitrānna pāyasa karigaḷa
Lēpa sārasa bhakshyagaḷa
Gōpālakrishnage dadhi pakvaphalangaḷu
Ā padmamukhi baḍisidalu lēhyapēhyava || 2 ||
Stanza 3 (Mangaḷa / Phalashruti)
Enna kundugaḷāmunige divya annavō
Mannisi karedu ninna karakañjadinda
Pūrṇavamāḍu bhujisō hayavadana kr-
Pāḷu sakalalōkapāla suraroḍeyane || 3 ||
***
Quick Pronunciation Notes
-ō / -e: Vowels with macrons like "ō" are held long, like "o" in boat (māḍo is pronounced maa-doh, bhujisō is bhu-ji-soh).
ā / ē: These are always drawn out long—like the "a" in father (shālyanna) and "e" in café (lēha, pēha).
ī / ū: Long "ee" and "oo" sounds, like "ee" in meet (lakshmī) and "oo" in boot (ānandamūruti).
ñ: The "ñ" in karakañjadinda is a nasal palatal sound, pronounced like the "ny" in canyon (kuh-ruh-kun-juh-din-duh).
ṇ / ḍ / ḷ / ṭ: Letters with dots underneath are retroflex sounds. Pronounce them by curling the tip of your tongue slightly backward against the roof of your mouth (e.g., ārōgaṇe, taḷigeyannu, baṭṭalugaḷa, pūrṇava).
***
ಇದು ಹರಿದಾಸ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಾಸವರೇಣ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜತೀರ್ಥರು (ಹಯವದನ ಅಂಕಿತ) ವಿರಚಿಸಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತಿಪ್ರಧಾನವಾದ ನೈವೇದ್ಯ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಭೋಜನವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವ ಸುಂದರ ಭಾವ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜರು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಆನಂದಸ್ವರೂಪನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಭೋಜನ ಮಾಡಲು ಅಕ್ಕರೆಯಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ರತ್ನಖಚಿತವಾದ ಚಿನ್ನದ ತಟ್ಟೆ-ಬಟ್ಟಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಅರಸಿಯಾದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ತನ್ನ ಸೊಸೆಯರೊಂದಿಗೆ (ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ) ಸೇರಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಶಾಲಿಯನ್ನ (ಉತ್ತಮ ಅಕ್ಕಿಯ ಅನ್ನ), ತುಪ್ಪ, ಜೇನುತುಪ್ಪ, ಚಿತ್ರಾನ್ನ, ಪಾಯಸ, ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಪಲ್ಯಗಳು, ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರು, "ಹೇ ಕೃಪಾಳು ಹಯವದನನೇ, ಸಕಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ದೇವದೇವನೇ, ನನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಮಶ ಹಾಗೂ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳದೆ, ನನ್ನ ಭಕ್ತಿಯ ದಿವ್ಯ ಅನ್ನವನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿ ನಿನ್ನ ಕಮಲದಂತಹ ಹಸ್ತದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತೃಪ್ತನಾಗು" ಎಂದು ಅತ್ಯಂತ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರತಿ ಚರಣದ ಭಾವಾರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ:
ಆರೋಗಣೆ ಮಾಡೊ ಆನಂದಮೂರುತಿ || ಪ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಆನಂದವೇ ಒಂದು ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಂದಂತಿರುವ ನನ್ನ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವನೇ, ದಯವಿಟ್ಟು ಬಂದು ಈ ಪವಿತ್ರವಾದ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸು (ಆರೋಗಣೆ ಮಾಡೊ / ಊಟ ಮಾಡು).
ಚರಣ ೧:
ರನ್ನದ ತಳಿಗೆಯನ್ನು ಶೋಭನವಾದ
ಪೊನ್ನ ಬಟ್ಟಲುಗಳ ನೆರವಿ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ
ನಿನ್ನರಸಿ ಆ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸೊಸೆಯರ ಕೂಡಿ ಶಾ-
ಲ್ಯನ್ನ ಸವಿಶಾಕಗಳ ನೀಡಿದ ಕೈಯಿಂದ || ೧ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ರತ್ನಖಚಿತವಾದ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು (ರನ್ನದ ತಳಿಗೆಯನ್ನು) ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಚಿನ್ನದ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು (ಪೊನ್ನ ಬಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು) ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮುಂದೆ ಜೋಡಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ. ಆ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಹಾರಾಣಿಯಾದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ತನ್ನ ಸೊಸೆಯರೊಡನೆ (ಮನೆಯ ಇತರ ದೇವಿಯರೊಡನೆ) ಕೂಡಿ, ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೃದುವಾದ ಶಾಲಿಯನ್ನವನ್ನು (ಉತ್ತಮ ಅಕ್ಕಿಯ ಅನ್ನ) ಮತ್ತು ರುಚಿಕರವಾದ ಪಲ್ಯಗಳನ್ನು (ಸವಿಶಾಕಗಳ) ತನ್ನ ಕೋಮಲವಾದ ಕೈಗಳಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ಚರಣ ೨:
ತುಪ್ಪ ಮಧು ಚಿತ್ರಾನ್ನ ಪಾಯಸ ಕರಿಗಳ
ಲೇಪ ಸಾರಸ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ
ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣಗೆ ದಧಿ ಪಕ್ವಫಲಂಗಳು
ಆ ಪದ್ಮಮುಖಿ ಬಡಿಸಿದಳು ಲೇಹ್ಯಪೇಹ್ಯವ || ೨ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ತಾವರೆಯಂತಹ ಮುಖವುಳ್ಳ ಆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣನಿಗೆ (ಶ್ರೀಹರಿಗೆ) ಘಮಘಮಿಸುವ ಹಸುವಿನ ತುಪ್ಪ, ಜೇನುತುಪ್ಪ (ಮಧು), ಬಗೆಬಗೆಯ ಚಿತ್ರಾನ್ನ, ಮಧುರವಾದ ಪಾಯಸ, ವಿವಿಧ ಮೇಲೋಗರಗಳು (ಕರಿಗಳು/ಪಲ್ಯಗಳು), ನಾಲಿಗೆಗೆ ಸವಿಯಾದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳು, ಗಟ್ಟಿ ಮೊಸರು (ದಧಿ) ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು (ಪಕ್ವಫಲಂಗಳು) ಬಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಜೊತೆಗೆ ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ನೆಕ್ಕುವಂತಹ (ಲೇಹ್ಯ) ಮತ್ತು ಕುಡಿಯುವಂತಹ (ಪೇಹ್ಯ) ದಿವ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ಚರಣ ೩ (ಫಲಶ್ರುತಿ):
ಎನ್ನ ಕುಂದುಗಳಾಮುನಿಗೆ ದಿವ್ಯ ಅನ್ನವೊ
ಮನ್ನಿಸಿ ಕರೆದು ನಿನ್ನ ಕರಕಂಜದಿಂದ
ಪೂರ್ಣವಮಾಡು ಭುಜಿಸೊ ಹಯವದನ ಕೃ-
ಪಾಳು ಸಕಲಲೋಕಪಾಲ ಸುರರೊಡೆಯನೆ || ೩ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರು ಶರಣಾಗತಿ ಭಾವದಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ: "ಹೇ ಕೃಪಾಳುವಾದ ಹಯವದನನೇ! ಸಕಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನೇ (ಸಕಲಲೋಕಪಾಲ), ದೇವತೆಗಳ ಒಡೆಯನೇ (ಸುರರೊಡೆಯನೆ)! ನನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಕೋಟಿ ಕೊರತೆಗಳನ್ನು, ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು (ಎನ್ನ ಕುಂದುಗಳನ್ನು) ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬೇಡ. ಈ ದಾಸನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ದಿವ್ಯವಾದ ಅನ್ನವನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಮನ್ನಿಸು. ನಿನ್ನ ಕಮಲದಂತಹ ಹಸ್ತದಿಂದ (ಕರಕಂಜದಿಂದ) ಈ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಈ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸು ಮತ್ತು ಭುಂಜಿಸು (ಊಟ ಮಾಡು)."
***
summary and paragraph-wise meaning of this exquisite devotional composition by the great philosopher-saint of the Haridasa lineage, Sri Vadiraja Tirtha (under his pen name Hayavadana). This song describes the ultimate offering of food (Naivedya) to the Supreme Lord Sri Hari, prepared and served by Goddess Mahalakshmi herself in Vaikuntha.
Summary
In this composition, Sri Vadiraja Tirtha lovingly invites the Lord, who is the embodiment of absolute bliss (Ananda Mooruti), to partake in a grand royal feast. He describes how, in the divine realm, Goddess Mahalakshmi, along with her daughters-in-law (other celestial deities), has lovingly set up a beautiful dining arrangement with gem-studded golden plates and bowls. She serves finest quality Shalyanna (aromatic rice), ghee, honey, Chitranna (flavored rice), Payasa (kheer), assorted curries, savories, thick curd, and ripe fruits. The song concludes with a deeply humble prayer where Saint Vadiraja begs, "Oh compassionate Lord Hayavadana, protector of all universes! Please overlook my flaws and shortcomings, accept this humble offering with your lotus-like hands, and fulfill my devotion."
Paragraph-wise Meaning
Pallavi (Chorus):
Aarogane maado aanandamooruti || pa ||
Meaning: Oh my worshipful Lord, who is the very embodiment of supreme bliss (Ananda Mooruti)! Please come and accept this sacred feast (Aarogane Maado / eat this food).
Stanza 1:
Rannada taligeyannu shobhanavaada
Ponna battalugala neravi sriharige
Ninnarasi aa lakshmi soseyara koodi sha-
Lyanna savishaakagala needida kaiyinda || 1 ||
Meaning: A magnificent gem-studded plate (Rannada talige) and auspicious golden bowls (Ponna battalu) have been beautifully arranged before Lord Sri Hari. Your divine queen, Goddess Lakshmi herself, alongside her daughters-in-law (the celestial goddesses of the household), is lovingly serving soft, premium quality Shalyanna (fine white rice) and delicious vegetable side dishes (Savishaaka) with her own gentle hands.
Stanza 2:
Tuppa madhu chitranna paayasa karigala
Lepa saarasa bhakshyagala
Gopaalakrishnage dadhi pakvaphalangalu
Aa padmamukhi badisidalu lehyapehyava || 2 ||
Meaning: That lotus-faced Goddess (Padmamukhi) is serving Lord Gopalakrishna an abundance of aromatic ghee, pure honey (Madhu), varieties of Chitranna (spiced rice), sweet Payasa (kheer), savory curries (Karigaḷu), and delicious delicacies. She also offers him thick curd (Dadhi), perfectly ripe fruits (Pakvaphala), as well as divine items meant to be licked (Lehya) and drank (Pehya).
Stanza 3 (Concluding Verses / Phalashruti):
Enna kundugalāmunige divya annavo
Mannisi karedu ninna karakanjandinda
Poornavamaado bhujiso hayavadana kr-
Paalu sakalalokaapaala surarodeyane || 3 ||
Meaning: The saint surrenders completely in the final verse, praying: "Oh deeply compassionate Lord Hayavadana! Protector of all the worlds (Sakalalokapaala) and the king of the gods (Surarodeyane)! Please do not pay attention to my countless flaws, sins, and shortcomings (Enna kundugaḷu). Forgive this ascetic servant and accept this offering as a divine meal. Fulfill this ritual of devotion by eating it with your own lotus-like hands (Karakanja) and bless me."
***
