by Margadarshi Shesha Iyengar (ankita 'kosala/kosalapura')
ರಂಗನಾಯಕ ಭುಜಂಗಶಯನ ಸಾರಂಗವರದ ಸಾರಕ್ಷಮಾಂ
ಪುಣ್ಯಚರಿತ ಕಾರುಣ್ಯ ಸಾಗರ ಹಿರಣ್ಯಾಚಲ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ 1
ನೀರದೋಜ್ವಲ ಶರೀರ ನೀಳಾಧರಾ ರಮೇಶ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ
ಪಂಕಜಾಪ್ತ ಹರಿಣಾಂ ತನಯನ ಮಕ
ರಾಂಕ ಜನಕ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ2
ಬಾಧಿಕಾಮರ ವಿರೋಧಿಜನ ಬುಧಾರಾಧನೀಯ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ
ಸೂರಿಬೃಂದ ಸರಸೀರುಹಾಸನಪುರಾರಿವಂದ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ 3
ಬ್ರಾಜಿತೇಂದ್ರಮಣಿ ವೈಜಯಂತಿ ವಿರಾಜಮಾನ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ
ಪ್ರಾಣಿಪಾಲನಧುರೀಣ ಕೇಶವ ಪುರಾಣಪುರುಷ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ
ಶ್ರೀಧರ ಪ್ರಣವಾಸ್ವಾದ ಕೋಸಲಪುರಾಧಿನಾಥ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ 4
***
Charana 1:
रङ्गनायक भुजङ्गशयन |
सारङ्गवरद सारक्षमाम् |
पुण्यचरित कारुण्य सागर |
हिरण्याचल संरक्षणम् ||
Charana 2:
नीरदोज्वल शरीर नीलाधरा |
रमेश संरक्षणम् |
पङ्कजाप्त हरिणां तनयन |
मकरङ्क जनक संरक्षणम् ||
Charana 3:
बाधिकामर विरोधिजन |
बुधाराधनीय संरक्षणम् |
सूरीबृन्द सरसीरुहासना |
पुरारिवन्द्य संरक्षणम् ||
Charana 4:
ब्राजितेन्द्रमणि वैजयन्ती |
विराजमान संरक्षणम् |
प्राणिपालनधुरीण केशव |
पुराणपुरुष संरक्षणम् |
श्रीधर प्रणवास्वाद |
कोसलपुराधिनाथ संरक्षणम् ||
***
Charana 1:
Raṅganāyaka bhujaṅgaśayana |
Sāraṅgavarada sārakṣamāṃ |
Puṇyacarita kāruṇya sāgara |
Hiraṇyācala saṃrakṣamāṃ ||
Charana 2:
Nīradōjvala śarīra nīḷādharā |
Ramēśa saṃrakṣamāṃ |
Paṅkajāpta hariṇāṃ tanayana |
Makarāṅka janaka saṃrakṣamāṃ ||
Charana 3:
Bādhikāmara virōdhijana |
Budhārādhanīya saṃrakṣamāṃ |
Sūribṛnda sarasīruhāsana |
Purārivandya saṃrakṣamāṃ ||
Charana 4:
Brājitēndramaṇi vaijayantī |
Virājamāna saṃrakṣamāṃ |
Prāṇipālanadhurīṇa kēśava |
Purāṇapuruṣa saṃrakṣamāṃ |
Śrīdhara praṇavāsvāda |
Kōsalapurādhinātha saṃrakṣamāṃ ||
***
Pronunciation Guide
Retroflex Sounds (ḍ, ḷ, ṇ, ṣ, ṭ): Curl your tongue tip back to touch the roof of the mouth.
Aspirated Consonants (dh, bh, gh, kh, ph): Add a soft puff of air after the letter.
Vowel Length (ā, ī, ū, ē, ō): Hold these sounds for twice the duration of short vowels.
'Ś' Sound: Pronounce 'ś' like the 'sh' in "shoe".
Rhythmic Flow: Maintain a steady pace, holding the final syllables of each line slightly longer to keep the musical rhythm.
***
Summary (Kannada)
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಶೇಷ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರು (ಅಂಕಿತ: ಕೋಸಲಪುರ) ರಂಗನಾಯಕನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭುಜಂಗಶಯನನಾದ, ಕರುಣೆಯ ಸಾಗರನಾದ, ಭಕ್ತರ ರಕ್ಷಕನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು 'ಸಾರಕ್ಷಮಾಂ' (ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು) ಎಂದು ದಾಸರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ.
Padyada Artha (Kannada)
Charana 1:
ರಂಗನಾಯಕ ಭುಜಂಗಶಯನ ಸಾರಂಗವರದ ಸಾರಕ್ಷಮಾಂ | ಪುಣ್ಯಚರಿತ ಕಾರುಣ್ಯ ಸಾಗರ ಹಿರಣ್ಯಾಚಲ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ ||
ಅರ್ಥ: ಓ ರಂಗನಾಯಕಾ, ಆದಿಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸುವವನೇ, ಸಾರಂಗವನ್ನು (ಬಿಲ್ಲು ಅಥವಾ ಹಂಸ) ಮೆಚ್ಚುವವನೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಪುಣ್ಯಚರಿತನೇ, ಕರುಣೆಯ ಸಮುದ್ರವೇ, ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
Charana 2:
ನೀರದೋಜ್ವಲ ಶರೀರ ನೀಳಾಧರಾ ರಮೇಶ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ | ಪಂಕಜಾಪ್ತ ಹರಿಣಾಂ ತನಯನ ಮಕ ರಾಂಕ ಜನಕ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ ||
ಅರ್ಥ: ಮೋಡದಂತೆ ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣದ ಶರೀರವುಳ್ಳವನೇ, ನೀಳಾದೇವಿ ಪತಿಯೇ, ರಮೇಶನೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಕಮಲದಂತಹ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನೇ, ಮನ್ಮಥನ ತಂದೆಯೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
Charana 3:
ಬಾಧಿಕಾಮರ ವಿರೋಧಿಜನ ಬುಧಾರಾಧನೀಯ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ | ಸೂರಿಬೃಂದ ಸರಸೀರುಹಾಸನಪುರಾರಿವಂದ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ ||
ಅರ್ಥ: ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆ ನೀಡುವವರನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವವನೇ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಭಕ್ತರ ಸಮೂಹದಿಂದ, ಬ್ರಹ್ಮ-ಶಿವರಿಂದ ವಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
Charana 4:
ಬ್ರಾಜಿತೇಂದ್ರಮಣಿ ವೈಜಯಂತಿ ವಿರಾಜಮಾನ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ | ಪ್ರಾಣಿಪಾಲನಧುರೀಣ ಕೇಶವ ಪುರಾಣಪುರುಷ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ | ಶ್ರೀಧರ ಪ್ರಣವಾಸ್ವಾದ ಕೋಸಲಪುರಾಧಿನಾಥ ಸಂರಕ್ಷಮಾಂ ||
ಅರ್ಥ: ಇಂದ್ರನೀಲ ಮಣಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ವೈಜಯಂತಿ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದವನೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವನೇ, ಕೇಶವನೇ, ಪುರಾಣ ಪುರುಷನೇ, ಶ್ರೀಧರನೇ, ಪ್ರಣವವನ್ನು ಸವಿಯುವವನೇ, ಕೋಸಲಪುರದ ಒಡೆಯನೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
***
Summary (English)
In this composition, Margadarshi Shesha Iyengar (ankita: Kosalapura) offers a heartfelt prayer to Lord Ranganayaka. He addresses the Lord as the one reclining on the serpent Sesha, the ocean of mercy, and the protector of all beings. The poet implores the Lord, who is the ancient Purusha and the protector of the devotees, to grant him protection and grace.
Meaning (English)
Charana 1:
Ranganayaka bhujangashayana sarangavarada sarakshaman | Punyacharita karunya sagara hiranyachala samrakshaman ||
(O Ranganayaka, You who recline on the serpent, the boon-giver, please protect me. O one of virtuous history, ocean of mercy, protector of the earth, please protect me.)
Charana 2:
Neeradojvala sharira Neeladhara Ramesha samrakshaman | Pankajapta harinam tanayana makaranka janaka samrakshaman ||
(O Lord with a body shining like a rain cloud, consort of Neela Devi, husband of Lakshmi, please protect me. O lotus-eyed Lord, father of Manmatha, please protect me.)
Charana 3:
Badhikamara virodhijana budharadhaniya samrakshaman | Sooribrinda sarasiruhasanapurarivandya samrakshaman ||
(O destroyer of the enemies of Devas, worshipped by the wise, please protect me. O Lord revered by the wise, Brahma, and Shiva, please protect me.)
Charana 4:
Brajitendramani vaijayanti virajamana samrakshaman | Pranipalanadhurina Keshava puranapurusha samrakshaman | Sridhara pranavasvada Kosalapuradhinatha samrakshaman ||
(O Lord adorned with the radiant Vaijayanti garland, please protect me. O protector of living beings, Keshava, ancient Being, please protect me. O Sridhara, You who enjoy the essence of Pranava, Lord of Kosalapura, please protect me.)
***
