ಅಕ್ಕ ಕೇಳೆ ನಿನ್ನ ತಪಸಿಯರೊಳಗೊಬ್ಬ ಮುಕ್ಕಣ್ಣಗೀವರಂತೆ |
ಮುಕ್ಕಣ್ಣಗೀವರಂತೆ || ಪ ||
ಮೂರ್ಖನೊ ಗಿರಿರಾಜ ವಿಗಡ ಮುನಿ |
ಮಾತನೆ ಲೆಕ್ಕಿಸಿ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುವನಂತೆ || ಅ. ಪ. ||
ತಲೆ ಎಲ್ಲ ಜಡೆಯಂತೆ | ಅದರೊಳಗೆ ಜಲವಂತೆ |
ತಿಲಕ ಫಣೆಗೆ ಬಾಲಚಂದ್ರನಂತೆ |
ಹೊಳೆವ ಕಿಡಿಗಣ್ಣಂತೆ | ನಂಜು ಗೊರಳನಂತೆ |
ಸಲೆ ರುಂಡ ಮಾಲೆಯ ಕೊರಳಿಗ್ಹಾಕಿಹನಂತೆ || 1 ||
ಉರಗ ಭೂಷಣನಂತೆ | ಭಸ್ಮ ಲೇಪನನಂತೆ |
ಕರಿಯ ಚರ್ಮಾಂಬರ ಉಡುಗೆಯಂತೆ |
ತಿರಿದು ಉಂಬುವನಂತೆ | ಬಿಳಿಯ ಮೈಯವನಂತೆ |
ನಿರುತ ಡಮರುವ ಬಾರಿಸುವ ಜೋಗಿಯಂತೆ || 2 ||
ಹಡೆದವಳಿಲ್ಲವಂತೆ | ಎತ್ತನೇರುವನಂತೆ |
ಅಡವಿ ಗಿರಿಗಳಲಿ ಇಪ್ಪನಂತೆ |
ಒಡನೆ ಪುಲಿದೊಗಲ ಹಾಸಿಗೆ ಇಹುದಂತೆ |
ನುಡಿಗೊಮ್ಮೆ ರಾಮನೆಂಬೋ ಸ್ಮರಣೆಯಂತೆ || 3 ||
ಮಾರನ ರಿಪುವಂತೆ ಐದು ಮೋರೆಗಳಂತೆ |
ಆರೂ ಇಲ್ಲದ ಪರದೇಶಿಯಂತೆ|
ಧಾರುಣಿಯೊಳು ಗುರು ಮಹಿಪತಿಸುತಪ್ರಭೋ |
ಭವ ತಾರಕ ಶಿವನೆಂದು ಮೊರೆ ಹೋಗಬೇಕಂತೆ || 4 ||
***
akka kēḷe ninna tapasiyaroḷagobba mukkaṇṇagīvarante |
mukkaṇṇagīvarante || pa ||
mūrkhanō girirāja vigaḍa muni |
mātane lekkisi maduve māḍi koḍuvanante || a. pa. ||
tale ella jaḍeyante | adaroḷage jalavante |
tilaka phaṇege bālacandranante |
hoḷeva kiḍigaṇṇante | nanju goraḷanante |
sale ruṇḍa māleya koraḷighākihante || 1 ||
uraga bhūṣaṇanante | bhasma lēpananante |
kariya carmāmbara uḍugeyante |
tiridu umbuvanante | biḷiya maiyavanante |
niruta ḍamaruva bārisuva jōgiyante || 2 ||
haḍedavaḷillavante | ettanēruvanante |
aḍavi girigaḷali ippanante |
oḍane pulidogala hāsige ihudante |
nuḍigomme rāmanembō smaraṇeyante || 3 ||
mārana ripuvante aidu mōregaḷante |
ārū illada paradēśiyante |
dhāruṇiyoḷu guru mahipatisutaprabhō |
bhava tāraka śivanendu more hōgabēkante || 4 ||
***
Pronunciation & Recitation Guide
The Suffix "-ante": This means "so they say." Pronounce it as an-te (like "un-te" in "under"), keeping the 't' soft and dental.
Retroflex 'ṇ' & 'ḍ': In mukkaṇṇage and jaḍeyante, curl your tongue back to the roof of your mouth for a heavy, resonant sound.
Aspirated 'bh': For bhūṣaṇa (ornament) and bhasma (ash), emphasize the "h" with a gentle puff of air to distinguish it from a simple 'b'.
The Tricky 'ḷ': In kēḷe (listen) and hoḷeva (shining), use the deep Kannada 'L' by flapping the tongue against the back of the palate.
Nasal 'ṅ': In nañju (poison) and muñji, the 'n' is a nasal sound made by pressing the middle of the tongue to the roof of the mouth.
Rhythmic Pause: Since this is a "teasing" song, recite with a slight lift at the end of each "-ante" to mimic the questioning tone of Parvati's sisters.
***
ಇದು ಶ್ರೀ ಖಾಕಂಡಕಿ ಕೃಷ್ಣದಾಸರ (ಮಹಿಪತಿದಾಸರ ಪುತ್ರರು) ಅದ್ಭುತವಾದ ಕೃತಿ. ಪಾರ್ವತಿಯು ಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವಳ ಸಖಿಯರು ಅಥವಾ ಅಕ್ಕತಂಗಿಯರು ಶಿವನ ವಿಚಿತ್ರ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದಲೂ, ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿಯೂ ಆಕೆಗೆ ಶಿವನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸನ್ನಿವೇಶವಿದು.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಹಾಡಿನ ಮುಖ್ಯ ಸಾರಾಂಶ 'ಶಿವನ ವೈರಾಗ್ಯಮಯ ರೂಪದ ವರ್ಣನೆ'. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಣ್ಣಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಕಾಣುವ "ತಪಸಿ" ಅಥವಾ "ಜೋಗಿ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆತನ ಜಡೆ, ಹಣೆಯ ಕಣ್ಣು, ಕೊರಳಿನ ಹಾವು, ಸ್ಮಶಾನದ ಭಸ್ಮ ಮತ್ತು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಉಣ್ಣುವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಕಂಡು ಸಖಿಯರು ಪಾರ್ವತಿಗೆ "ಇಂತಹವನನ್ನೇ ನೀನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದು?" ಎಂದು ಅಚ್ಚರಿಯಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆತನೇ ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವ (ಭವ ತಾರಕ) ಪರಮಾತ್ಮನೆಂದು ದಾಸರು ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ:
ಅಕ್ಕ ಕೇಳೆ, ನಿನ್ನ ತಪಸ್ವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಈ ಶಿವನನ್ನು (ಮುಕ್ಕಣ್ಣ) ನಿನಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರಂತೆ! ಇದು ನಿನಗೆ ಸರಿ ಎನಿಸುತ್ತದೆಯೇ?
ಅನುಪಲ್ಲವಿ:
ಪಾರ್ವತಿಯ ತಂದೆಯಾದ ಹಿಮವಂತ (ಗಿರಿರಾಜ) ಎಂತಹ ಮೂರ್ಖನಿರಬಹುದು! ಆ ವಿಚಿತ್ರ ಮುನಿಯ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಕೇಳಿ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ಇಂತಹವನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿದ್ದಾನಲ್ಲಾ?
ಚರಣ 1 (ಶಿವನ ಆಕಾರ):
ಆತನ ತಲೆ ತುಂಬಾ ಜಡೆಯಂತೆ, ಅದರೊಳಗೆ ಗಂಗೆಯ ಜಲವಿದೆಯಂತೆ. ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ತಿಲಕದ ಬದಲು ಬಾಲಚಂದ್ರನಿದ್ದಾನೆ. ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅಗ್ನಿಯ ಕಿಡಿಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆಯಂತೆ, ಕೊರಳು ವಿಷದಿಂದ (ನಂಜು) ಕಪ್ಪಗಾಗಿದೆಯಂತೆ. ಇಷ್ಟೇ ಸಾಲದೆಂಬಂತೆ ಕೊರಳಿಗೆ ರುಂಡಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನಂತೆ!
ಚರಣ 2 (ವೇಷಭೂಷಣ):
ಆಭರಣಗಳ ಬದಲು ಹಾವುಗಳನ್ನು (ಉರಗ) ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಮೈ ತುಂಬಾ ಭಸ್ಮವನ್ನು ಬಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ರೇಷ್ಮೆ ಬಟ್ಟೆಯ ಬದಲು ಆನೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು (ಕರಿ ಚರ್ಮ) ಉಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಅರಮನೆಯ ಊಟ ಬಿಟ್ಟು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ಉಣ್ಣುತ್ತಾನೆ. ಬಿಳಿಯ ಮೈಬಣ್ಣದ ಈತ ಸದಾ ಡಮರುಗ ಬಾರಿಸುತ್ತಾ ತಿರುಗುವ ಒಬ್ಬ ಜೋಗಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನಲ್ಲವೆ?
ಚರಣ 3 (ವಾಸಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಾಹನ):
ಆತನಿಗೆ ಹೆತ್ತ ತಾಯಿ-ತಂದೆ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲವಂತೆ (ಅಜಾತ). ಓಡಾಡಲು ಕುದುರೆ-ರಥಗಳ ಬದಲು ಎತ್ತನ್ನು (ನಂದಿ) ಏರುತ್ತಾನೆ. ಸುಖವಾದ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕಾಡು-ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಲಗಲು ಹುಲಿಯ ಚರ್ಮದ (ಪುಲಿ ತೊಗಲ) ಹಾಸಿಗೆಯಂತೆ! ಆದರೆ ಆತ ಪ್ರತಿ ಮಾತಿನಲ್ಲೂ "ರಾಮ" ನಾಮವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.
ಚರಣ 4 (ಮಹಿಮೆ):
ಕಾಮನನ್ನೇ ಗೆದ್ದ ಈತನಿಗೆ ಐದು ಮುಖಗಳಿವೆಯಂತೆ (ಪಂಚಮುಖಿ). ಯಾರೂ ಇಲ್ಲದ ಪರದೇಶಿಯಂತೆ ಕಾಣುವ ಈ ಶಿವನೇ ನಿಜವಾದ ಗುರು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಜಯಪುರದ ಗುರು ಮಹಿಪತಿ ದಾಸರ ಸುಪುತ್ರರಾದ ಕೃಷ್ಣದಾಸರು ಹೇಳುವಂತೆ—ಈ ಸಂಸಾರ ಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವವನು ಆ ಶಿವನೊಬ್ಬನೇ, ಆತನನ್ನೇ ನಾವು ಮೊರೆ ಹೋಗಬೇಕು.
***
This is a fascinating composition by Khakandaki Krishnadasaru (the son of the famous saint Mahipati Dasa). It is written from the perspective of the friends or sisters of Parvati, who are watching her perform penance to marry Lord Shiva. They are teasing her and expressing mock-disbelief at the strange, ascetic lifestyle of her future husband.
Executive Summary
The theme of this song is the Paradox of Shiva’s Form. To a worldly person, Shiva looks like a "beggar" or a "madman" (an Aghori or Jogi)—covered in ash, wearing tiger skin, and wandering in the woods. However, the poet subtly reveals that this "homeless stranger" is actually the Bhavatāraka—the one who helps the soul cross the ocean of worldly existence. It is a beautiful blend of humor, irony, and deep devotion.
Meaning
Refrain (Pallavi):
Listen, dear sister! They say one of the meditators here—the Three-Eyed One (Shiva)—is going to be given to you in marriage!
Anupallavi:
Is the King of Mountains (Parvati's father, Himavantha) a fool? Does he actually listen to the words of that strange, eccentric monk and agree to give his daughter to him?
Verse 1 (The Strange Appearance):
They say his hair is all matted (Jata), and within it flows a river (Ganga). Instead of a mark on his forehead, he wears the young crescent moon. Sparks of fire fly from his eyes, his throat is stained with poison, and he wears a garland of skulls around his neck!
Verse 2 (The Ascetic Garb):
His ornaments are snakes, and his body is smeared with funeral ash. Instead of fine clothes, he wears the hide of an elephant. They say he begs for his food and has a pale, white body. He is like a wandering yogi who constantly beats a small drum (Damaru).
Verse 3 (The Homeless God):
They say he has no parents who gave him birth. He doesn't ride a chariot; he rides a bull! He lives in the wild forests and mountains. His bed is made of tiger skin (Pulidogala), and with every word he speaks, he constantly chants the name of "Rama."
Verse 4 (The Ultimate Savior):
He is the enemy of Desire (the one who burnt Kamadeva) and has five faces. He looks like a penniless stranger with no one to call his own. But O Lord, the son of Guru Mahipati! We must surrender to this Shiva, for he is the one who delivers us from the cycle of birth and death (Bhava Tāraka).
***
Author: Khakandaki Krishnadasaru
akka kELe ninna tapasiyaroLagobba
mukkaNNageevarante |
mukkaNNageevarante || pa ||
moorkhano giriraaja vigaDa muni |
maatane lekkisi maduve maaDi koDuvanante || a.pa. ||
tale ella jaDeyante adaroLage jalavante |
tilaka phaNege baalachandranaMte |
hoLeva kiDigaNNante | nanju goraLanante |
sale runDa maaleya koraLig~haakihanante || 1 ||
uraga bhooShaNanante | bhasma lEpananante |
kariya charmaanbara uDugeyante |
tiridu unbuvanante | biLiya maiyavanante |
niruta Damaruva baarisuva jOgiyante || 2 ||
haDedavaLillavante | ettanEruvanante |
aDavi girigaLali ippanante |
oDane pulidogala haasige ihudante |
nuDigomme raamanembO smaraNeyante || 3 ||
maarana ripuvante aidu mOregaLante |
aaroo illada paradEshiyante|
dhaaruNiyoLu guru mahipatisutaprabhO |
bhava taaraka shivanendu more hOgabEkante ||4 ||
***
