ರಾಗ : ಕೇದಾರಗೌಳ ಆದಿತಾಳ
Audio by Vidwan Sumukh Moudgalya
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸತತ್ವಜ್ಞತೀರ್ಥರ ಕೃತಿ (ankita vasudeva vittala)
ಅಳಬ್ಯಾಡೆಲವೊ ರಂಗಮ್ಮ ನಿನ್ನ
ಇಳಿಯಾರ ನೋಡುತಿದೆ ಗುಮ್ಮ॥ಪ॥
ಒದರಿದರೆ ಕೇಳೆಲೆವೊ ತಮ್ಮಾ ಅದು
ಅದರುತಿದೆ ಬೊಮ್ಮಾಂಡ ತಮ್ಮ
ಬೆದರಿ ದಿವಿಜರು ತಮತಮ್ಮ ನಿಜ
ಸದನ ಬಿಡುತಿಹರು ನೋಡಮ್ಮ ॥೧॥
ಬೆರಳುಗರು ಗಾಯಗಳಿಂದ ಆ
ದುರುಳನ್ನ ಜಠರ ತಳದಿಂದ
ಕರುಳು ಮಾಲಿಕೆ ಕಿತ್ತಿ ತಂದ ತನ್ನ
ಕೊರಳಲಿ ಹಾಕಿಹ್ಯ ಚಂದ॥೨॥
ಏಸು ದೈತ್ಯರಾಸಿಗಳನು ತಾನು
ಮೋಸಗೊಳಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವನು
ದಾಸನೆಂದರೆ ಕಾಮಧೇನು ಸುಮ್ಮಗಿರುವ
ವಾಸುದೇವವಿಟ್ಠಲ ನೀನು॥೩॥
****
Pallavi:
Aḷabyāḍelavo raṅgamma ninna |
Iḷiyāra nōḍutide gumma ||
Charana 1:
Odaridare kēḷelevo tammā adu |
Adurutide bommāṇḍa tamma |
Bedari divijaru tamatamma nija |
Sadana biḍutiharu nōḍamma || 1 ||
Charana 2:
Beraḷuguru gāyagaḷinda ā |
Duruḷanna jaṭhara taḷadinda |
Karuḷu mālike kitti tanda tanna |
Koraḷali hākihya canda || 2 ||
Charana 3:
Ēsu daityarāśigaḷanu tānu |
Mōsagōlisi kolluvanu |
Dāsanendare kāmadhēnu summagiruva |
Vāsudēvaviṭṭhala nīnu || 3 ||
***
Pronunciation Guide:
ḷ / ṇ / ḍ: Retroflex sounds (curl the tongue back to touch the roof of the mouth).
ś / ṣ: Soft and hard 'sh' sounds.
ā / ē / ī / ō / ū: Long vowels (held for two beats).
Gumma: A folk term for a boogeyman or spirit.
Bommāṇḍa: Pronounced Brah-maan-da (The Cosmic Egg/Universe).
Jaṭhara: The stomach or belly.
Vāsudēvaviṭṭhala: The ankita (signature) of the composer, Sri Vyasatatvajna Tirtha.
***
ಶ್ರೀ ವ್ಯಾಸತತ್ವಜ್ಞ ತೀರ್ಥರು (ಅಂಕಿತ: ವಾಸುದೇವ ವಿಟ್ಠಲ) ರಚಿಸಿರುವ ಈ ಕೃತಿಯು ಬಹಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ "ಜೋಗುಳ" ಅಥವಾ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವ ಹಾಡು. ಇಲ್ಲಿ ಯಶೋದೆಯು ಬಾಲಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು "ಗುಮ್ಮ" (ಭೂತ) ಬರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಬೆದರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆದರೆ ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅದ್ಭುತವಾದ ಚಮತ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ; ಯಶೋದೆಯು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಆ "ಗುಮ್ಮ" ಬೇರೆ ಯಾರೂ ಅಲ್ಲ, ಸ್ವತಃ ಕೃಷ್ಣನೇ ಹಿಂದೆ ತಳೆದಿದ್ದ ಉಗ್ರ ನರಸಿಂಹ ಅವತಾರ!
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಬಾಲಕೃಷ್ಣನು ಹಠ ಮಾಡಿ ಅಳುತ್ತಿರುವಾಗ, ಯಶೋದೆಯು ಅವನನ್ನು ಸುಮ್ಮನಿರಿಸಲು "ಅಳಬೇಡ, ಗುಮ್ಮ ಬರುತ್ತಾನೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ವಿವರಿಸುವ ಗುಮ್ಮನ ರೂಪ ಎಂತಹುದೆಂದರೆ - ಆ ಗುಮ್ಮನ ಗರ್ಜನೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೇ ನಡುಗುತ್ತದೆ, ಅವನು ತನ್ನ ನಖಗಳಿಂದ ದೈತ್ಯನ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೀಳಿ ಕರುಳಿನ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದರೆ, ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಅವನದೇ ಆದ ನರಸಿಂಹ ರೂಪವನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಬೆದರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ:
ಅಳಬ್ಯಾಡೆಲವೊ ರಂಗಮ್ಮ ನಿನ್ನ
ಇಳಿಯಾರ ನೋಡುತಿದೆ ಗುಮ್ಮ
ಅರ್ಥ: ಎಲೈ ರಂಗನೇ, ಅಳಬೇಡ. ನಿನ್ನನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಇಳಿಯಾರ (ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ) ಗುಮ್ಮನು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ನೋಡು. (ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಿಸಲು ಹೇಳುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾತು).
ಮೊದಲನೇ ಚರಣ (ನರಸಿಂಹನ ಅಬ್ಬರ):
ಒದರಿದರೆ ಕೇಳೆಲೆವೊ ತಮ್ಮಾ ಅದು ಅದರುತಿದೆ ಬೊಮ್ಮಾಂಡ ತಮ್ಮ
ಬೆದರಿ ದಿವಿಜರು ತಮತಮ್ಮ ನಿಜ ಸದನ ಬಿಡುತಿಹರು ನೋಡಮ್ಮ
ಅರ್ಥ: ತಮ್ಮಾ ಕೃಷ್ಣನೇ ಕೇಳು, ಆ ಗುಮ್ಮ ಒಮ್ಮೆ ಗರ್ಜಿಸಿದರೆ ಸಾಕು, ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವೇ ಅದರುತ್ತಿದೆ (ನಡುಗುತ್ತಿದೆ). ಆ ಭೀಕರ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ ಹೆದರಿ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು (ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು) ಬಿಟ್ಟು ಓಡಿ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ನೋಡು.
ಎರಡನೇ ಚರಣ (ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಸಂಹಾರದ ವರ್ಣನೆ):
ಬೆರಳುಗುರು ಗಾಯಗಳಿಂದ ಆ ದುರುಳನ್ನ ಜಠರ ತಳದಿಂದ
ಕರುಳು ಮಾಲಿಕೆ ಕಿತ್ತಿ ತಂದ ತನ್ನ ಕೊರಳಲಿ ಹಾಕಿಹ ಚಂದ
ಅರ್ಥ: ಆ ಗುಮ್ಮ ತನ್ನ ಕೈಬೆರಳಿನ ಉಗುರುಗಳಿಂದ ದುಷ್ಟನಾದ ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಹೊಟ್ಟೆಯನ್ನು (ಜಠರ) ಸೀಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿನ ಕರುಳಿನ ಮಾಲೆಯನ್ನು ಕಿತ್ತು ತಂದು, ತನ್ನ ಕೊರಳಿಗೆ ಹಾರದಂತೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಆ ರೂಪ ಎಷ್ಟು ಭಯಂಕರವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಚಂದವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ ನೋಡು!
ಮೂರನೇ ಚರಣ (ಸಮಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಂಕಿತ):
ಏಸು ದೈತ್ಯರಾಸಿಗಳನು ತಾನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವನು
ದಾಸನೆಂದರೆ ಕಾಮಧೇನು ಸುಮ್ಮಗಿರುವ ವಾಸುದೇವವಿಟ್ಠಲ ನೀನು
ಅರ್ಥ: ಈ ಗುಮ್ಮನು ಎಷ್ಟು ಜನ ದೈತ್ಯರನ್ನು ತಾನೇ ಸಂಹರಿಸಿಲ್ಲ? ಅವರನ್ನು ಉಪಾಯದಿಂದ (ಮೋಸಗೊಳಿಸಿ ಅಂದರೆ ಮಾಯೆಯಿಂದ) ಕೊಲ್ಲುವ ಸಮರ್ಥನಿವನು. ತನ್ನ ದಾಸರಿಗೆ ಈತನು ಬೇಡಿದ್ದನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾಮಧೇನುವಿನಂತಿದ್ದಾನೆ. ಇಂತಹ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ವಾಸುದೇವ ವಿಟ್ಠಲನೇ ನೀನಾಗಿದ್ದೀಯೆ, ಈಗಲಾದರೂ ಸುಮ್ಮನೆ ಮಲಗು ಎಂದು ದಾಸರು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
***
This unique composition by Sri Vyasatatvajna Tirtha (who used the signature Vasudeva Vittala) is a brilliant take on a traditional lullaby. In a masterfully ironic twist, Mother Yashoda tries to quiet baby Krishna by warning him about a "Gumma" (a boogeyman). However, the "Gumma" she describes is actually Krishna’s own terrifying previous incarnation: Lord Narasimha.
Summary
The song depicts Yashoda telling baby Krishna to stop crying, or else the "Gumma" standing in the courtyard will take him away. The irony is that she describes the Gumma as a being whose roar shakes the universe and who wears a garland of intestines—perfectly describing the Narasimha avatar. The poet suggests that Krishna is being "frightened" by his own supreme, fierce form. The song ends by affirming that this child is none other than the almighty Vasudeva Vittala, who is a "Kamadhenu" (wish-fulfilling cow) to his devotees.
Paragraph-wise Meaning
Refrain (Pallavi):
Alabyadelavo Rangamma ninna
Iliyara nodutide gumma
Meaning: "O Ranga (Krishna), please do not cry. Look, a Boogeyman (Gumma) is waiting in the courtyard, watching you, ready to take you away."
Stanza 1 (The Power of the Roar):
Odaridare kelelevo tamma adu adurutide bommanda tamma
Bedari divijaru tamatamma nija sadana bidutiharu nodamma
Meaning: "Listen, my little one! When that Gumma roars, the entire universe (Brahmanda) trembles. Looking at his fierce form, even the gods (Divijaru) are terrified and are fleeing from their own heavenly abodes."
Stanza 2 (The Fierce Form of Narasimha):
Beraluguru gayagalinda aa durulanna jathara taladinda
Karulu malike kitti tanda tanna koralali hakihya chanda
Meaning: "With the sharp nails of his fingers, he ripped open the belly of that wicked demon (Hiranyakashipu). He tore out the string of intestines and wore it like a garland around his neck. See how strangely 'beautiful' yet terrifying he looks!"
Stanza 3 (Conclusion & Signature):
Esu daityarasigalannu tanu mosagolisi kolluvanu
Dasanendare kamadhenu summagiruva Vasudevavithala neenu
Meaning: "This being has destroyed countless hordes of demons by tricking them with his divine illusions. To those who serve him (his Dasas), he is like the wish-fulfilling cow, Kamadhenu. O Vasudeva Vittala, you are that supreme one; now please, be quiet and go to sleep."
***
by ವ್ಯಾಸತತ್ವಜ್ಞರು
ಅಳಬ್ಯಾಡೆಲವೋ ರಂಗಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ
ಇಳಿಯಾರ ನೋಡುತಿದೆ ಗುಮ್ಮ||ಪ||
ಒದರಿದರೆ ಕೇಳೆಲವೋ ತಮ್ಮಾ, ಅದು
ಅದರುತಿದೆ ಬೊಮ್ಮಾಂಡ ತಮ್ಮ
ಬೆದರಿ ದಿವಿಜರು ತಮ್ಮತಮ್ಮ , ನಿಜ
ಸದನ ಬಿಡುತಿಹರು ನೋಡಮ್ಮ ||೧||
ಬೆರಳುಗುರು ಗಾಯಗಳಿಂದ ಆ
ದುರುಳರನ್ನ ಜಠರ ತಳದಿಂದ
ಕರುಳು ಮಾಲಿಕೆ ಕಿತ್ತಿ ತಂದ , ತನ್ನ
ಕೊರಳಲಿ ಹಾಕಿಹ ಚಂದ ||೨||
ಏಸು ದೈತ್ಯರಾಸಿಗಳನು
ತಾನು ಮೋಸಗೊಳಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವನು
ದಾಸನೆಂದರೆ ಕಾಮಧೇನು ಸುಮ್ಮಗಿ-ರುವ
ವಾಸುದೇವ ವಿಟ್ಠಲ ನೀನು ||೩||
***
