ಅಂಗನೆಯರೆಲ್ಲ ನೆರೆದು ಚಪ್ಪಳೆಯಿಕ್ಕುತ ದಿವ್ಯ |
ಮಂಗಳನಾಮವ ಪಾಡಿ ರಂಗನ ಕುಣಿಸುವರು ಪ
ಪಾಡಿ ಮಲಹರಿ ಭೈರವ ಸಾರಂಗ ದೇಶಿ |
ಗುಂಡಕ್ರಿ ಗುಜ್ಜರಿ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಗದಿ ||
ತಂಡತಂಡದಿ ನೆರೆದು ರಂಗನ ಉಡಿಗಂಟೆ |
ಢಂ ಢಣ ಢಣಿರೆಂದು ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಸುವರು 1
ತುತ್ತೂರಿ ಮೌರಿ ತಾಳ ದಂಡಿಗೆ ಮದ್ದಲೆ |
ಉತ್ತಮ ಶಂಖದ ನಾದಗಳಿಂದ ||
ಸುತ್ತಮುತ್ತಿ ನಾರಿಯರು ತಾಥೈಯೆಂದು |
ಅರ್ತಿಯಿಂದ ಕುಣಿಸುವರು ಪರವಸ್ತು ತತ್ಥೈಹಿಡಿದು 2
ಕಾಮಿನಿಯರೆಲ್ಲ ನೆರೆದು ಕಂದನೊಡನಾಟವಾಡಿ |
ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಬಿಗಿಬಿಗಿದಪ್ಪಿ ಮುದ್ದಾಡಿ ||
ಕಾಮಿತ ಫಲವೀವ ಭಕುತಜನರೊಡೆಯ |
ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರವಿಠಲರಾಯನ 3
***
Pallavi
Aṅganeyarella neredu chappaḷeyikkuta divya |
Maṅgaḷanāmava pāḍi Raṅgana kuṇisuvaru ||
Charana 1
Pāḍi Malahari Bhairava Sāraṅga Dēśi |
Guṇḍakri Gujjari Kalyāṇa rāgadi ||
Taṇḍataṇḍadi neredu Raṅgana uḍigaṇṭe |
Ḍhaṃ ḍhaṇa ḍhaṇirendu hiḍidu kuṇisuvaru ||
Charana 2
Tuttūri Mauri tāḷa daṇḍige maddale |
Uttama śaṅkhada nādagaḷinda ||
Suttamutti nāriyaru tāthaiyendu |
Artiyinda kuṇisuvaru paravastu tatthaihidiḍu ||
Charana 3
Kāminiyarella neredu kandanōḍanāṭavāḍi |
Prēmadinda bigibigidappi muddāḍi ||
Kāmita phalavīva bhakutajananaroḍeya |
Swāmi Śrī Purandaraviṭhalarāyana ||
***
Pronunciation Guide:
ḷ: Retroflex 'l' (tongue curls back to touch the roof of the mouth).
ṇ: Retroflex 'n'.
ś / sh: Soft 'sh' sound (as in Shanti).
ḍ / ḍh: Heavy 'd' sound (as in Damaru).
ā, ē, ī, ō: Long vowel sounds (e.g., 'ā' as in father, 'ē' as in play).
ṃ: Nasal 'm' sound (Anusvara).
***
ಈ ಸುಂದರವಾದ ಕೀರ್ತನೆಯು ದಾಸಸಾಹಿತ್ಯದ ಪಿತಾಮಹರಾದ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗೋಪಿಕೆಯರು ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ (ರಂಗನ) ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರುಹೋಗಿ, ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಕುಣಿಸುತ್ತಾ ಸಂಭ್ರಮಿಸುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಗೋಪಾಂಗನೆಯರೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ, ವಿವಿಧ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮಂಗಳನಾಮಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ತಾಳ-ಮದ್ದಲೆಗಳ ನಾದದೊಂದಿಗೆ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕುಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಕ್ತರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವ ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮವಸ್ತುವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಗುವಿನಂತೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿ, ಮುದ್ದಾಡಿ ಸವಿಯುವ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನ ಲೀಲೆಯೇ ಈ ಕೃತಿಯ ಸಾರ.
ಅರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ:
ಅಂಗನೆಯರೆಲ್ಲ ನೆರೆದು ಚಪ್ಪಳೆಯಿಕ್ಕುತ ದಿವ್ಯ |
ಮಂಗಳನಾಮವ ಪಾಡಿ ರಂಗನ ಕುಣಿಸುವರು ||
ಅರ್ಥ: ಗೋಪಿಕೆಯರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದು ಕಡೆ ಸೇರಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ ಚಪ್ಪಾಳೆ ತಟ್ಟುತ್ತಾ, ಶ್ರೀರಂಗನ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮಂಗಳನಾಮಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ ಆ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಧ್ಯೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಂಡು ಕುಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಮೊದಲನೆಯ ಚರಣ:
ಪಾಡಿ ಮಲಹರಿ ಭೈರವ ಸಾರಂಗ ದೇಶಿ |
ಗುಂಡಕ್ರಿ ಗುಜ್ಜರಿ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಗದಿ ||
ತಂಡತಂಡದಿ ನೆರೆದು ರಂಗನ ಉಡಿಗಂಟೆ |
ಢಂ ಢಣ ಢಣಿರೆಂದು ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಸುವರು ||೧||
ಅರ್ಥ: ಗೋಪಿಕೆಯರು ಗುಂಪು ಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರಿ ಮಲಹರಿ, ಭೈರವ, ಸಾರಂಗ, ದೇಶಿ, ಗುಂಡಕ್ರಿ, ಗುಜ್ಜರಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ರಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಂಗನು ಕುಣಿಯುವಾಗ ಅವನ ಸೊಂಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಉಡಿಗಂಟೆಗಳು (ಗೆಜ್ಜೆಗಳು) 'ಢಂ ಢಣ' ಎಂದು ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಆ ನಾದಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ರಂಗನನ್ನು ಹಿಡಿದು ಆಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ದಿನ ಎರಡನೆಯ ಚರಣ:
ತುತ್ತೂರಿ ಮೌರಿ ತಾಳ ದಂಡಿಗೆ ಮದ್ದಲೆ |
ಉತ್ತಮ ಶಂಖದ ನಾದಗಳಿಂದ ||
ಸುತ್ತಮುತ್ತಿ ನಾರಿಯರು ತಾಥೈಯೆಂದು |
ಅರ್ತಿಯಿಂದ ಕುಣಿಸುವರು ಪರವಸ್ತು ತತ್ಥೈಹಿಡಿದು ||೨||
ಅರ್ಥ: ತುತ್ತೂರಿ, ಮೌರಿ (ವಾದ್ಯ), ತಾಳ, ವೀಣೆ (ದಂಡಿಗೆ), ಮದ್ದಲೆ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರವಾದ ಶಂಖದ ನಾದಗಳು ಮೊಳಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ಸಂಗೀತದ ಲಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ತ್ರೀಯರೆಲ್ಲರೂ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು, 'ತಾ-ಥೈ' ಎಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ, ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪಿಯಾದ 'ಪರವಸ್ತು'ವನ್ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ (ಅರ್ತಿಯಿಂದ) ಕುಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಮೂರನೆಯ ಚರಣ:
ಕಾಮಿನಿಯರೆಲ್ಲ ನೆರೆದು ಕಂದನೊಡನಾಟವಾಡಿ |
ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಬಿಗಿಬಿಗಿದಪ್ಪಿ ಮುದ್ದಾಡಿ ||
ಕಾಮಿತ ಫಲವೀವ ಭಕುತಜನರೊಡೆಯ |
ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರವಿಠಲರಾಯನ ||೩||
ಅರ್ಥ: ಸುಂದರ ಸ್ತ್ರೀಯರೆಲ್ಲರೂ ಆ ಪುಟ್ಟ ಕಂದನೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡುತ್ತಾ, ಅಪಾರವಾದ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮುತ್ತಿಡುತ್ತಾ ಮುದ್ದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಕ್ತರು ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ನೀಡುವ (ಕಾಮಿತ ಫಲವೀವ), ಭಕ್ತರ ಒಡೆಯನಾದ ಆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀ ಪುರಂದರ ವಿಠಲರಾಯನನ್ನೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಗುವಿನಂತೆ ಕಂಡು ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಪುರಂದರದಾಸರು ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಭಕ್ತರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಲಿಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು "ಪರವಸ್ತು" (Supreme Being) ವನ್ನು ಕುಣಿಸುವ ಲೀಲೆಯ ಮೂಲಕ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
***
This joyful Kirtana is composed by Sri Purandara Dasa, the father of Carnatic music. It vividly describes a scene where the Gopis (young women of Vraja) gather around the child Krishna (Ranga), singing and dancing in ecstasy.
Summary
The song depicts the divine play (Leela) of Lord Krishna. The Gopis gather together, clapping their hands and singing the auspicious names of the Lord in various classical ragas. Accompanied by traditional instruments, they embrace and cuddle the child Krishna, who is actually the Supreme Truth (Paravastu), yet acts as a simple child for the sake of his devotees' love.
Stanza-wise Meaning
Pallavi (Refrain):
Anganeyarella neredu chappaleyikkuta divya |
Mangalanamava paadi Rangana kunisuvaru ||
Meaning: All the women (Gopis) have gathered together, clapping their hands in rhythm. Singing the divine and auspicious names of the Lord, they make young Ranga (Krishna) dance to their tunes.
Stanza 1:
Paadi Malahari Bhairava Saranga Deshi |
Gundakri Gujjari Kalyana ragadi ||
Tandatandadi neredu Rangana udigante |
Dham dhana dhanirendu hididu kunisuvaru || 1 ||
Meaning: They sing in various beautiful ragas like Malahari, Bhairava, Saranga, Deshi, Gundakri, Gujjari, and Kalyani. Gathering in large groups, they hold Ranga and make him dance while the bells tied around his waist (Udigante) make a rhythmic "Dham-Dhana" jingling sound.
Stanza 2:
Tutturi Mauri taala dandige maddale |
Uttama shankhada nadagalinda ||
Suttamutti naariyaru taathaiyendu |
Artiyinda kunisuvaru paravastu tatthaihididu || 2 ||
Meaning: To the accompaniment of instruments like the trumpet (Tutturi), flute (Mauri), cymbals (Taala), stringed instruments (Dandige), drums (Maddale), and the sacred sound of the conch, the women surround him. Chanting "Tha-Thai," they affectionately lead the dance of the "Supreme Being" (Paravastu), who has taken a human form.
Stanza 3:
Kaaminiyarella neredu kandanodanaatavaadi |
Premadinda bigibigidappi muddaadi ||
Kaamita phalaveeva bhakutajananarodeya |
Swaami Shri Purandara Vithalarayana || 3 ||
Meaning: These women play games with the little child, embracing him tightly with pure love and showering him with kisses. They are cuddling none other than the Master of all devotees, the one who fulfills all desires (Kaamita phalaveeva)—Lord Sri Purandara Vithala.
Isn't it fascinating how the "Supreme Absolute" becomes a literal playmate in the hands of his devotees?
***
pallavi
anganeyarella neredu cappALikkuda divya mangaLa nAmava pADi rangana kuNisuvaru
caraNam 1
pADi malhAri bhairavi sAranga dEsi guNDakriya gunjari kalyANi rAgadi daNDa
daNDadali neredu rangana uDiya ghaNTe ghaN ghaN ghaN ghNirendu hiDidu kuNisuvaru
caraNam 2
tittiri meLari tALa daNDige mattale uttamada shankha shabda nAdagaLinda
sutta mutti nAriyara tattai tattai thAyendu ardiyinda kuNisuvaru paravastuva hiDidu
caraNam 3
kAminiyarella neredu kandanATagaLanADi prEmadinda bigidappi muddADi
kAmita phalavIva bhakuta janaroDeya svAmi purandara viTTalarAyanna
***
ಪಲ್ಲವಿ:
ಅಂಗನೆಯರೆಲ್ಲ ನೆರೆದು ಚಪ್ಪಾಳಿಕ್ಕುತ ದಿವ್ಯ
ಮಂಗಳ ನಾಮವ ಪಾಡಿ ರಂಗನ ಕುಣಿಸುವರು
ಚರಣ
1:
ಪಾಡಿ ಮಲ್ಹಾರಿ ಭೈರವಿ ಸಾರಂಗ ದೇಶಿ ಗುಂಡಕ್ರಿಯ ಗುರ್ಜರಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ರಾಗದಿ ತಂಡ
ತಂಡದಲಿ ನೆರೆದು ರಂಗನ ಉಡಿಯ ಘಂಟೆ ಘಣ್ ಘಣ್ ಘಣ್ ಘಣಿರೆಂದು ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಸುವರು
2:
ತಿತ್ತಿರಿ ಮೇಳರಿ ತಾಳ ದಂಡಿಗೆ ಮದ್ದಲೆ ಉತ್ತಮದ ಶಂಖ ಶಬ್ದ ನಾದಗಳಿಂದ
ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಿ ನಾರಿಯರ ತತ್ತೈ ತತ್ತೈ ಥಾಯೆಂದು ಅರ್ತಿಯಿಂದ ಕುಣಿಸುವರು ಪರವಸ್ತುವ ಹಿಡಿದು
3:
ಕಾಮಿನಿಯರೆಲ್ಲ ನೆರೆದು ಕಂದನಾಟಗಳನಾಡಿ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಬಿಗಿದಪ್ಪಿ ಮುದ್ದಾಡಿ
ಕಾಮಿತ ಫಲವೀವ ಭಕುತ ಜನರೊಡೆಯ ಸ್ವಾಮಿ ಪುರಂದರ ವಿಟ್ಠಲರಾಯನ್ನ
*******
ಅಂಗನೆಯರೆಲ್ಲ ನೆರೆದು ಚಪ್ಪಾಳಿಕ್ಕುತ ದಿವ್ಯ
ಮಂಗಳ ನಾಮವ ಪಾಡಿ ರಂಗನ ಕುಣಿಸುವರು
ಚರಣ
1:
ಪಾಡಿ ಮಲ್ಹಾರಿ ಭೈರವಿ ಸಾರಂಗ ದೇಶಿ ಗುಂಡಕ್ರಿಯ ಗುರ್ಜರಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ರಾಗದಿ ತಂಡ
ತಂಡದಲಿ ನೆರೆದು ರಂಗನ ಉಡಿಯ ಘಂಟೆ ಘಣ್ ಘಣ್ ಘಣ್ ಘಣಿರೆಂದು ಹಿಡಿದು ಕುಣಿಸುವರು
2:
ತಿತ್ತಿರಿ ಮೇಳರಿ ತಾಳ ದಂಡಿಗೆ ಮದ್ದಲೆ ಉತ್ತಮದ ಶಂಖ ಶಬ್ದ ನಾದಗಳಿಂದ
ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಿ ನಾರಿಯರ ತತ್ತೈ ತತ್ತೈ ಥಾಯೆಂದು ಅರ್ತಿಯಿಂದ ಕುಣಿಸುವರು ಪರವಸ್ತುವ ಹಿಡಿದು
3:
ಕಾಮಿನಿಯರೆಲ್ಲ ನೆರೆದು ಕಂದನಾಟಗಳನಾಡಿ ಪ್ರೇಮದಿಂದ ಬಿಗಿದಪ್ಪಿ ಮುದ್ದಾಡಿ
ಕಾಮಿತ ಫಲವೀವ ಭಕುತ ಜನರೊಡೆಯ ಸ್ವಾಮಿ ಪುರಂದರ ವಿಟ್ಠಲರಾಯನ್ನ
*******
