kruti by ವೆಂಕಟೇಶವಿಟ್ಠಲ ದಾಸರು venkatesha vittala dasaru
ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ಸ್ತೋತ್ರ
ಎಂದು ಬರುವಳೋ ಗೋ-
ವಿಂದನೊಲ್ಲಭೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ರಂಗನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಪ
ಮಂಗಳಾಂಗಿ ಸರ್ವಾಂಗ ಬಳಲಿ ಮುಖಕಂದಿ ಕಳೆಗುಂದಿದಂತೆ | ಬಲು ವ್ಯಥೆಯಂತೆ ಅ.ಪ
ಶೇಷನ ಶಿಖಿ ಮ್ಯಾಲೆವಾಸುದೇವರು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಮೇತರಾಗಿರುತಿರಲುಆ ಸಮಯದಿ ಭೃಗುಮುನಿ ಬಂದು ಕೋ-ಪಿಸೆ ಸೋಕಿಸಿದನು ಪಾದವಾ | ವಕ್ಷ ಸ್ಥಳವಾ 1
ಥಟ್ಟನೆ ಇಳಿದಾಳುಸಿಟ್ಟಿನಿಂದಲಿ ಬಹು ಧಿಕ್ಕಾರ ಮಾಡಿದಳುಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣನೆಂಬೊ ಬಿರುದು ನಿಮಗೆ ಈಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಲ್ಲೆಂದಾಳು | ತೆರಳಿದಳು 2
ನಿಲ್ಲದೆ ಪೊರಟಾಳುಫುಲ್ಲಾಕ್ಷಿ ಮನದೊಳು ತಲ್ಲಣಿಸುತಿರಲುವಲ್ಲಭನರಿಯದ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲದಿರೆ ತಾಯಿ ಕೊಲ್ಲಾಪುರಕೆ ಬಂದಾಳು | ನೆಲೆಗೊಂಡಾಳು 3
ಜಾತೆ ಬಾಮಾರನ ಮಾತೆ ಬಾ ವಾರಿಜದಳನೇತ್ರೆ ಬಾಮೂರ್ಲೋಕದೊಳಗೆ ನೀ ಪ್ರಖ್ಯಾತೆ ಬಾರೆಂದು ಶ್ರೀಮ-ನ್ನಾರಾಯಣನೆ ಕರೆಯಲು | ನಸುನಗೆಯೊಳು 4
ಜಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣಗೆಜಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸಗೆ ಜಯ ಮೋಕ್ಷದಾಯಕಗೆಜಯತು ಕೊಲ್ಹಾಪುರದೊಳ್ ನೆಲಸಿದವಳಿಗೆಶ್ರೀದೇವಿಯಳಿಗೆ5
ವೆಂಕಟ ವಿಠಲವೈಕುಂಠಪತಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಶಾಂತ ಏಕಾಂತದೊಳುಶಂಖಚಕ್ರಧರ ಸರ್ವಮಂಗಳಕಾರಸಂಚಿತಾಗಮದೂರನು ಮಲಗಿರುವನು6
check audio - some charana missing?
***
Pallavi
endū baruvaḷō gō-
viṁdanolla-bhe lakṣmī raṅgana sannidhige pa
Charana 1
śēṣana śikhi myālevāsudēvaru lakṣmī samētarāgirutiralu
ā samayadi bhṛgumuni baṁdu kō-pisē sōkisidanu pādavā | vakṣa sthaḷavā 1
Charana 2
thaṭṭane iḷidāḷu siṭṭinindali bahu dhikkāra māḍidaḷu
lakṣmīramaṇanembo birudu nimage īhottige allendāḷu | teraḷidaḷu 2
Charana 3
nillade poraṭāḷu phullākṣi manadoḷu tallaṇisutiralu
vallabhanariyada sthaḷavilladire tāyi kollāpurake baṁdāḷu | nelegonḍāḷu 3
Charana 4
jāte bā mārana māte bā vārijadaḷanētre bā
mūrlōkadaḷoge nī prakhyāte bārendu śrīma-nnārāyaṇane kareyalu | nasunageyoḷu 4
Charana 5
jaya lakṣmīramaṇage jaya śrīnivāsage jaya mōkṣadāyakage
jayatu kolhāpuradoḷ nelasidavaḷige śrīdēviyaḷige 5
Charana 6
veṅkaṭa viṭhalavaikuṇṭhapati lakṣmī śānta ēkāntadoḷu
śaṅkhacakradhara sarvamaṅgaḷakāra sañcitāgamadūranu malagiruvanu 6
***
Pronunciation Guide
Pronounce long vowels on endū, gōvindanolla-bhe, and śrīnivāsage with a smooth, rhythmic flow.
Articulate retroflex and nasal consonants clearly in words like bhṛgumuni, sthaḷavā, and kollāpurake.
Maintain a melodic and reverent cadence through descriptive divine attributes such as vārijadaḷanētre and śaṅkhacakradhara.
Apply slight emotional weight and humility when chanting the glory of lakṣmīramaṇage and śrīdēviyaḷige.
Conclude the composition with a steady, serene finish on the divine presence of veṅkaṭa viṭhala.
***
Summary (Kannada)
ವೆಂಕಟೇಶ ವಿಠಲ ದಾಸರ ಈ ಸುಂದರ ಕೃತಿಯು ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನ ನಡುವಿನ ಭಕ್ತರ ಕಥಾನಕವನ್ನು ಅತಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಭೃಗುಮುನಿಯು ಭಗವಂತನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡಿದಾಗ, ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯು ಕೋಪಗೊಂಡು ವೈಕುಂಠವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲಾಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳುವ ಪ್ರಸಂಗ ಹಾಗೂ ಆಕೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮನೋಹರವಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನೇ ಆಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆದು ಪುನಃ ಸಮ್ಮಿಲನಗೊಳ್ಳುವ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ.
Padyada Artha (Kannada Stanza by Stanza)
Pallavi
ಎಂದು ಬರುವಳೋ ಗೋವಿಂದನೊಲ್ಲಭೆ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ರಂಗನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ
ಅರ್ಥ: ಗೋವಿಂದನ ಪ್ರಿಯಳಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯು ರಂಗನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಯಾವಾಗ ಬರುವಳೋ?
Anupallavi
ಮಂಗಳಾಂಗಿ ಸರ್ವಾಂಗ ಬಳಲಿ ಮುಖಕಂದಿ ಕಳೆಗುಂದಿದಂತೆ | ಬಲು ವ್ಯಥೆಯಂತೆ
ಅರ್ಥ: ಮಂಗಳಾಂಗಿಯಾದ ತಾಯಿ ಬಳಲಿದ್ದಾಳೆ, ಆಕೆಯ ಮುಖದ ಕಾಂತಿ ಮಂಕಾಗಿದೆ, ಆಕೆ ಬಹಳ ವ್ಯಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ.
Charana 1
ಶೇಷನ ಶಿಖಿ ಮ್ಯಾಲೆವಾಸುದೇವರು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಮೇತರಾಗಿರುತಿರಲು
ಆ ಸಮಯದಿ ಭೃಗುಮುನಿ ಬಂದು ಕೋಪಿಸೆ ಸೋಕಿಸಿದನು ಪಾದವಾ | ವಕ್ಷ ಸ್ಥಳವಾ
ಅರ್ಥ: ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಮೇತನಾಗಿ ವಾಸುದೇವರು ಶೇಷನ ಮೇಲೆ ಶಯನಿಸಿದ್ದಾಗ, ಭೃಗುಮುನಿ ಬಂದು ಕೋಪದಿಂದ ತನ್ನ ಪಾದವನ್ನು ಭಗವಂತನ ವಕ್ಷಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸೋಕಿಸಿದನು.
Charana 2
ಥಟ್ಟನೆ ಇಳಿದಾಳು ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದಲಿ ಬಹು ಧಿಕ್ಕಾರ ಮಾಡಿದಳು
ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣನೆಂಬೊ ಬಿರುದು ನಿಮಗೆ ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಲ್ಲೆಂದಾಳು | ತೆರಳಿದಳು
ಅರ್ಥ: ತಕ್ಷಣವೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯು ಸಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದಳು. "ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣನೆಂಬ ಬಿರುದು ನಿಮಗೆ ಈಗ ಸಲ್ಲದು" ಎಂದು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ವೈಕುಂಠವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತೆರಳಿದಳು.
Charana 3
ನಿಲ್ಲದೆ ಪೊರಟಾಳು ಫುಲ್ಲಾಕ್ಷಿ ಮನದೊಳು ತಲ್ಲಣಿಸುತಿರಲು
ವಲ್ಲಭನರಿಯದ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲದಿರೆ ತಾಯಿ ಕೊಲ್ಲಾಪುರಕೆ ಬಂದಾಳು | ನೆಲೆಗೊಂಡಾಳು
ಅರ್ಥ: ತಾಯಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ನಿಲ್ಲದೆ ಹೊರಟಳು. ಮನದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯಾದ ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಕೊಲ್ಲಾಪುರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಳು.
Charana 4
ಜಾತೆ ಬಾ ಮಾರನ ಮಾತೆ ಬಾ ವಾರಿಜದಳನೇತ್ರೆ ಬಾ
ಮೂರ್ಲೋಕದೊಳಗೆ ನೀ ಪ್ರಖ್ಯಾತೆ ಬಾರೆಂದು ಶ್ರೀಮ-ನ್ನಾರಾಯಣನೆ ಕರೆಯಲು | ನಸುನಗೆಯೊಳು
ಅರ್ಥ: "ಮನ್ಮಥನ ತಾಯಿಯೇ, ಕಮಲದಳದಂತಹ ಕಣ್ಣುಳ್ಳವಳೇ, ಮೂರ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಳೇ, ಬಾ" ಎಂದು ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನೇ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಕರೆದಾಗ, ತಾಯಿ ನಸುನಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಲಿದು ಬಂದಳು.
Charana 5 & 6
ಜಯ ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣಗೆ ಜಯ ಶ್ರೀನಿವಾಸಗೆ...
ವೆಂಕಟ ವಿಠಲ ವೈಕುಂಠಪತಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಶಾಂತ ಏಕಾಂತದೊಳು...
ಅರ್ಥ: ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣನಿಗೆ, ಶ್ರೀನಿವಾಸನಿಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ. ವೆಂಕಟ ವಿಠಲನು ವೈಕುಂಠಪತಿಯಾಗಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಯೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತವಾಗಿ, ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
***
Summary (English)
In this kruti, Venkatesha Vittala Dasaru narrates the divine episode where Goddess Lakshmi, aggrieved by Sage Bhrigu's act of touching Lord Vishnu's chest with his foot, leaves Vaikuntha in a fit of rage. She retreats to Kolhapur. The composition beautifully describes the Lord's longing for her, His gentle invitation to return, and their divine reunion, praising their eternal grace.
Meaning (English Transliterated Stanza with English Meaning)
Pallavi
endu baruvalo govindanollaabhe lakshmi rangana sannidhige
Meaning: When will Goddess Lakshmi, the beloved of Govinda, return to the presence of Ranganatha?
Charana 1
...bhrugumuni bandu kopise sokisidanu paadava | vaksha sthalava
Meaning: When Vasudeva was reclining on Adisesha with Lakshmi, Sage Bhrigu arrived in a rage and struck His chest with his foot.
Charana 2
...lakshmiramananembo birudu nimage ee hottige allendaalu
Meaning: Lakshmi descended instantly in anger and chided Him, saying, "The title 'Lakshmiramana' (Consort of Lakshmi) does not befit You at this moment," and departed.
Charana 4
...marendu sreeman-narayanane kareyalu | nasunageyolu
Meaning: When Sriman Narayana Himself called out to Her, "Come, O Mother of Manmatha, O lotus-eyed One, O famous One of the three worlds," She returned with a gentle smile.
***
