ರಾಗ : ಕಾನಡ ಆದಿತಾಳ
1st Audio by Mrs. Nandini Sripad
Raga kaanada Tala Mishra chapu
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಇದು ಏನೊ ಚರಿತ ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರ ॥ ಪ ॥
ಇದು ಏನೊ ಚರಿತ ಶ್ರೀ ಪದುಮನಾಭನ ದೂತ
ಸದಾ ಕಾಲ ಸರ್ವರ ಹೃದಯಾಂತರ್ಗತನಾಗಿ॥ ಅ ಪ ॥
ವಾರಿಧಿ ಗೋಷ್ಪಾದ ನೀರಂತೆ ದಾಟಿದ
ಧೀರ ಯೋಗಾಸನಧಾರಿಯಾಗಿಪ್ಪುದು ॥ 1 ॥
ದುರುಳ ಕೌರವರನ್ನು ವರ ಗದೆಯಲಿ ಕೊಂದ
ಕರದಲ್ಲಿ ಜಪಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ ಎಣಿಸುವುದು ॥ 2 ॥
ಹೀನ ಮತಗಳನ್ನು ವಾಣಿಲಿ ತರಿದಂಥ
ಜ್ಞಾನವಂತನೆ ಹೀಗೆ ಮೌನವಾಗಿಪ್ಪುದು ॥ 3 ॥
ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ನೀನು ಪೂರ್ವಿಕ ದೇವನೆ
ಶರ್ವನ ಪಿತ ಬಂದು ಪರ್ವತ ಸೇರಿದ್ದು ॥ 4 ॥
ಗೋಪಾಲವಿಠಲಗೆ ನೀ ಪ್ರೀತಿ ಮಂತ್ರಿಯು
ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡದೆ ಈ ಪರಿ ಕುಳಿತದ್ದು ॥ 5 ॥
***
Pallavi
Idu ēno carita yantrōddhāra || pa ||
Anupallavi
Idu ēno carita śrī padumanābhana dūta
Sadā kāla sarvara hṛdayāntargatanāgi || a pa ||
Caraṇa 1
Vāridhi gōṣpāda nīrante dāṭida
Dhīra yōgāsanadhāriyāgippudu || 1 ||
Caraṇa 2
Duruḷa kauravarannu vara gadeyali konda
Karadalli japamāle dharisi eṇisuvudu || 2 ||
Caraṇa 3
Hīna matagaḷannu vāṇili taridantha
Jñānavantane hīge maunavāgippudu || 3 ||
Caraṇa 4
Sarvavyāpaka nīnu pūrvika dēvane
Śarvana pita bandu parvata sēriddu || 4 ||
Caraṇa 5
Gōpālaviṭhalage nī prīti mantriyu
Vyāpāra māḍade ī pari kuḷitaddu || 5 ||
***
Pronunciation & Reading Guide
Long Vowels (ā, ē, ī, ō, ū): Elongate these sounds slightly. For example, ēno is "ay-noh", carita is "chuh-ri-thuh", and dūta is "doo-thuh".
The Retroflex 'L' (ḷ): In matagaḷannu, karadalli, and gōpālaviṭhalage, the 'ḷ' (ಳ) requires you to curl your tongue backward against the roof of your mouth. It sounds distinct from a normal English 'l'.
The Retroflex 'ṭ' and 'ḍ': In dāṭida, kuḷitaddu, and yantrōddhāra, the 'ṭ' and 'ḍ' are hard dental sounds where your tongue strikes the roof of your mouth (like the 't' in "button").
Soft Dentals (t, d): When written without a dot underneath (like carita, dūta, or hṛdaya), these are soft sounds. Press the tip of your tongue against the back of your top front teeth (like the 'th' in "therapist" or "the").
The Nasal 'ñ': In jñānavantane (ಜ್ಞಾನವಂತನೇ), the blended 'jñ' creates a soft "gyaa-nuh" or "nyaa-nuh" sound depending on the traditional singing school style.
***
imp.ಹರಿದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಜ್ಞಾನಸೂರ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲದಾಸರ (ಅಂಕಿತನಾಮ: ಗೋಪಾಲವಿಠಲ) ವಿರಚಿತ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರವಾದ 'ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರಕ ಹನುಮಂತನ' ಕೀರ್ತನೆಯ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಭಾಗದ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅರ್ಥ.
ಈ ಕೃತಿಯು ಹಂಪಿಯ (ವಿಜಯನಗರ) ಚಕ್ರತೀರ್ಥದ ಬಳಿ ಇರುವ, ಶ್ರೀವ್ಯಾಸರಾಜ ತೀರ್ಥರಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 'ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರಕ ಪ್ರಾಣದೇವರ' (ಹನುಮಂತನ) ದಿವ್ಯ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ರಚಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಹನುಮಂತನ ಮೂರು ಅವತಾರಗಳ (ಹನುಮ, ಭೀಮ, ಮಧ್ವ) ಮಹತ್ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೆನೆಯುತ್ತಾ, ಈ ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರಕ ಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣದೇವರು ಯೋಗ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂತವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಕವಿ ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕೇಳುವ ಅಪರೂಪದ ನಿಂದಾಸ್ತುತಿ ಇದಾಗಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲದಾಸರು ಹಂಪಿಯ ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರಕ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಕಂಡು ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. "ಶ್ರೀಹರಿಯ ದೂತನಾದ ಪ್ರಾಣದೇವನೇ, ಸದಾ ಕಾಲ ಎಲ್ಲರ ಹೃದಯದ ಒಳಗಿದ್ದು ಚಲನೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನೇ, ನೀನು ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರದೊಳಗೆ ಏನೂ ಮಾಡದವನಂತೆ ಮೌನವಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವುದರ ರಹಸ್ಯವೇನು?" ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.
ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಹನುಮಂತನಾಗಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಆಕಳ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಹೊಂಡದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ದಾಟಿದ ಮಹಾವೀರ ನೀನು; ಆದರೆ ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಯೋಗಾಸನ ಹಾಕಿ ಶಾಂತನಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೀಯಾ! ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಭೀಮನಾಗಿ ಕಡುಕೋಪದಿಂದ ಗದೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ದುಷ್ಟರಾದ ಕೌರವರನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿದ ಕರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದು ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಮಣಿಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದೀಯಾ! ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿ ವಾಗ್ವಾದದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಮತಗಳನ್ನು ಸೀಳಿ ಸನ್ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೋರಿದ ಮಹಾ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ನೀನು, ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಾರ (ಕೆಲಸ) ಮಾಡದೆ, ಮೌನವಾಗಿ, ಕಲ್ಲಿನ ಯಂತ್ರದೊಳಗೆ ಬಂದು ಕುಳಿತಿದ್ದೀಯಲ್ಲಾ! ಸಕಲ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಂತ್ರಿಯಾದ ನೀನು ಈ ರೀತಿ ಮೌನಿಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿರುವುದು ನಮಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೌತುಕವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ದಾಸರು ಹನುಮಂತನ ಧ್ಯಾನಸ್ಥ ರೂಪವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ - ಅನುಪಲ್ಲವಿ
ಇದು ಏನೊ ಚರಿತ ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರ ॥ ಪ ॥
ಇದು ಏನೊ ಚರಿತ ಶ್ರೀ ಪದುಮನಾಭನ ದೂತ | ಸದಾ ಕಾಲ ಸರ್ವರ ಹೃದಯಾಂತರ್ಗತನಾಗಿ ॥ ಅ ಪ ॥
ಅರ್ಥ: ಷಟ್ಕೋನ ಯಂತ್ರದ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿರುವಂತೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರಕ ಹನುಮಂತನೇ! (ಯಂತ್ರವನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಾಣದೇವನೇ), ನಿನ್ನ ಈ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಚರಿತ್ರೆ ಅಥವಾ ಲೀಲೆ ಏನೆಂದು ನನಗರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಪದ್ಮನಾಭನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪರಮ ದೂತನಾಗಿ, ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸದಾ ಕಾಲ ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ಹೃದಯದ ಒಳಗೆ (ಹೃದಯಾಂತರ್ಗತನಾಗಿ) ಜೀವಕಳೆಯಾಗಿ ತುಂಬಿರುವ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನೇ, ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಕುಳಿತಿರುವುದರ ಮರ್ಮವೇನು?
೧ನೇ ಚರಣ (ಹನುಮಾವತಾರದ ನೆನಪು)
ವಾರಿಧಿ ಗೋಷ್ಪಾದ ನೀರಂತೆ ದಾಟಿದ
ಧೀರ ಯೋಗಾಸನಧಾರಿಯಾಗಿಪ್ಪುದು ॥ 1 ॥
ಅರ್ಥ: ತ್ರೇತಾಯುಗದಲ್ಲಿ ಅತಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಮುದ್ರವನ್ನು (ವಾರಿಧಿ) ಕೇವಲ ಆಕಳ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಗುರುತಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ಅತ್ಯಂತ ಅಲ್ಪ ನೀರಿನಂತೆ (ಗೋಷ್ಪಾದ ನೀರಂತೆ) ಅತಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಾರಿ ದಾಟಿದ ಮಹಾ ಧೀರನು ನೀನು. ಅಂತಹ ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ನೀನು ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಹಂಪಿಯ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಮುನಿಯಂತೆ ಯೋಗಾಸನವನ್ನು ಧರಿಸಿ (ಧ್ಯಾನ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ) ಕುಳಿತಿರುವುದರ ಕೌತುಕವೇನು?
೨ನೇ ಚರಣ (ಭೀಮಾವತಾರದ ನೆನಪು)
ದುರುಳ ಕೌರವರನ್ನು ವರ ಗದೆಯಲಿ ಕೊಂದ
ಕರದಲ್ಲಿ ಜಪಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ ಎಣಿಸುವುದು ॥ 2 ॥
ಅರ್ಥ: ದ್ವಾಪರಯುಗದಲ್ಲಿ ಭೀಮಸೇನನಾಗಿ ಅವತರಿಸಿ, ಅಧರ್ಮಿಗಳೂ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟರೂ ಆದ ಕೌರವರನ್ನು ನಿನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಗದೆಯಿಂದ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಸದೆಬಡಿದು ಕೊಂದ ಮಹಾ ರೌದ್ರಮೂರ್ತಿ ನೀನು. ಅಂದು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸೀಳಿದ ಆ ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ (ಕರದಲ್ಲಿ) ಇಂದು ಜಪಮಾಲೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ಅತ್ಯಂತ ಶಾಂತವಾಗಿ ಭಗವಂತನ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯ ಮಣಿಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿರುವುದರ ರಹಸ್ಯವೇನು?
೩ನೇ ಚರಣ (ಮಧ್ವಾವತಾರದ ನೆನಪು)
ಹೀನ ಮತಗಳನ್ನು ವಾಣಿಲಿ ತರಿದಂಥ
ಜ್ಞಾನವಂತನೆ ಹೀಗೆ ಮೌನವಾಗಿಪ್ಪುದು ॥ 3 ॥
ಅರ್ಥ: ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಾಗಿ (ಆನಂದತೀರ್ಥರಾಗಿ) ಅವತರಿಸಿ, ಸನಾತನ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಕಲ ಪಾಷಂಡಿ ಹಾಗೂ ಹೀನ ಮತಗಳನ್ನು ನಿನ್ನ ಅದ್ಭುತವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ (ಜ್ಞಾನದ ಮಾತಿನಿಂದಲೇ) ಸೀಳಿ ಪುಡಿಪುಡಿ ಮಾಡಿದ ಮಹಾ ಜ್ಞಾನಿ ನೀನು. ಅಂತಹ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಜ್ಞಾನಿಯಾದ ನೀನು ಇವತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತನ್ನೂ ಆಡದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೌನವಾಗಿ (ಮೌನವಾಗಿಪ್ಪುದು) ಕುಳಿತಿದ್ದೀಯಲ್ಲಾ!
೪ನೇ ಚರಣ (ಪೂರ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಮಹಿಮೆ)
ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ನೀನು ಪೂರ್ವಿಕ ದೇವನೆ
ಶರ್ವನ ಪಿತ ಬಂದು ಪರ್ವತ ಸೇರಿದ್ದು ॥ 4 ॥
ಅರ್ಥ: ನೀನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ತುಂಬಿರುವ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನು ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಇರುವ ಪೂರ್ವಿಕ ದೇವನಾಗಿದ್ದೀಯಾ. ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಗೆ ತಂದೆಯಾದ (ಶರ್ವನ ಪಿತ ಎಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ದೂತ) ನೀನು, ವೈಕುಂಠವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಇಂದು ಹಂಪಿಯ ಈ ಋಷ್ಯಮೂಕ ಪರ್ವತದ (ಬೆಟ್ಟದ) ಕಲ್ಲಿನ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆ ನಿಂತಿದ್ದೀಯಲ್ಲಾ!
೫ನೇ ಚರಣ (ಭಗವಂತನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಅಂಕಿತ)
ಗೋಪಾಲವಿಠಲಗೆ ನೀ ಪ್ರೀತಿ ಮಂತ್ರಿಯು
ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡದೆ ಈ ಪರಿ ಕುಳಿತದ್ದು ॥ 5 ॥
ಅರ್ಥ: ಸಕಲ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಒಡೆಯನಾದ ಆ ಗೋಪಾಲವಿಠಲನಿಗೆ ನೀನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದೀಯಾ (ರಾಜನಿಗೆ ಮಂತ್ರಿಯು ಹೇಗೆ ರಾಜ್ಯಭಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆ ಹರಿಯ ಅಪ್ಪಣೆಯಂತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಚಲನೆಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಡೆಸುವವನು ನೀನು). ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಶಕ್ತಿಯಿದ್ದರೂ, ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಈ ಯಂತ್ರದ ಒಳಗೆ ಯಾವುದೇ ಸೃಷ್ಟಿಯ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು (ಕೆಲಸವನ್ನು) ಮಾಡದವನಂತೆ ತಟಸ್ಥನಾಗಿ, ಶಾಂತನಾಗಿ ಕುಳಿತಿದ್ದೀಯಲ್ಲಾ! ನಿನ್ನ ಈ ಲೀಲೆ ಧನ್ಯವಾದದ್ದು.
***
comprehensive summary and paragraph-wise breakdown in English for this incredibly deep and spiritually moving composition by Sri Gopaladasaru (1721–1762), one of the vital pillars of the Haridasa movement. His signature (ankita nama) is Gopalavitthala.
This traditional Kirtana was composed when Sri Gopaladasaru visited Hampi and stood before the unique icon of Yantrodhara Anjaneya (located on the banks of the Tungabhadra River), which was originally consecrated by the great saint Sri Vyasaraja Teertha.
Summary
In this song, Gopaladasaru addresses the Yantrodhara Hanuman deity in a beautiful style of Ninda Stuti (playful, affectionate blame). Hanuman is the deity of absolute movement, wind, and life-force (Mukhyaprana). He is the driving energy inside every living creature. Yet, in this specific temple, he is carved inside a six-pointed star matrix (a Yantra), sitting perfectly still in a meditative yoga posture, counting beads on a rosary.
Gopaladasaru looks at this Yantrodhara (the uplifting force within the sacred design) and playfully cross-examines him based on his three cosmic incarnations:
"O cosmic messenger of Sri Hari! You are the one who pumps life into every heart. Why are you sitting here like a silent stone, doing absolutely nothing? In your first birth as Hanuman, you flew across the massive ocean as if it were a tiny puddle. Why are you trapped here in a tight yoga pose? In your second birth as Bhima, you held a terrifying mace and crushed the wicked Kauravas. Why are your massive hands holding a gentle rosary today, counting beads? In your third birth as Madhvacharya, you used your fierce intelligence to cut down flawed philosophies. Why are you completely silent now? You are the supreme minister to my Lord Gopalavitthala—why have you shut down all your cosmic businesses to sit quietly on this hill?"
Paragraph-wise Meaning
Pallavi & Anupallavi
Idu ēno carita yantrōddhāra || pa ||
Idu ēno carita śrī padumanābhana dūta
Sadā kāla sarvara hṛdayāntargatanāgi || a pa ||
Meaning: What a strange, inexplicable mystery (ēno carita) is this, O Yantrodhara! You are the divine messenger (dūta) of Lord Padmanabha (Vishnu, from whose navel the cosmic lotus blooms). You are the Mukhyaprana (the primary life-breath) who resides eternally inside the hearts (hṛdayāntargatanāgi) of every single living being, keeping them alive. Why then, are you sitting here bound inside this physical geometric capsule? What is the secret behind this riddle?
Charana 1 (Remembering the Hanuman Avatara)
Vāridhi gōṣpāda nīrante dāṭida
Dhīra yōgāsanadhāriyāgippudu || 1 ||
Meaning: In the Treta Yuga, when you had to cross the massive, roaring ocean (vāridhi) to reach Lanka, you leaped across it effortlessly—treating that vast body of water as if it were just a tiny droplet of water trapped in a cow’s hoof-print (gōṣpāda nīrante). You are that untamed, ultra-powerful warrior (dhīra). Why, then, are you sitting on this hill today as a quiet hermit, holding a rigid, meditative yoga pose (yōgāsanadhāriyāgippudu)?
Charana 2 (Remembering the Bhima Avatara)
Duruḷa kauravarannu vara gadeyali konda
Karadalli japamāle dharisi eṇisuvudu || 2 ||
Meaning: In the Dvapara Yuga, you returned as Bhimasena. With furious rage, you wielded your magnificent, heavy mace (vara gadeyali) and single-handedly crushed the wicked, unrighteous Kauravas (duruḷa kauravarannu) on the battlefield. Today, those same massive, unstoppable hands (karadalli) are gently holding a rosary string (japamāle), slowly counting individual prayer beads. What caused this extreme shift from wartime rage to absolute peace?
Charana 3 (Remembering the Madhvacharya Avatara)
Hīna matagaḷannu vāṇili taridantha
Jñānavantane hīge maunavāgippudu || 3 ||
Meaning: In the Kali Yuga, you arrived as Sri Madhvacharya. You used your flawless, brilliant speech (vāṇili) and logical philosophy to cut down (taridantha) and dismantle dozens of corrupt, flawed, and misleading spiritual doctrines (hīna matagaḷannu). You are the ultimate embodiment of absolute spiritual wisdom (jñānavantane). Why are you sitting here inside this stone grid completely hushed, maintaining total, unbroken silence (maunavāgippudu)?
Charana 4 (The Omnipresent Deity)
Sarvavyāpaka nīnu pūrvika dēvane
Śarvana pita bandu parvata sēriddu || 4 ||
Meaning: You are omnipresent (sarvavyāpaka)—the cosmic wind that flows everywhere, and you are the primeval deity (pūrvika dēvane) present since the dawn of creation. You are the messenger of the one who is the father of Lord Shiva (Śarvana pita refers to Lord Vishnu/Brahma). Why has a cosmic force like you left the infinite expanses of the universe just to come and tie yourself down to this rocky hill (parvata sēriddu) in Hampi?
Charana 5 (The Minister of God)
Gōpālaviṭhalage nī prīti mantriyu
Vyāpāra māḍade ī pari kuḷitaddu || 5 ||
Meaning: You are the most trusted, beloved Prime Minister (prīti mantriyu) to the Lord of the Universe, Gopalavitthala. Just as a minister handles all the daily administrative business of a kingdom for the king, you run the entire machinery of cosmic creation, life, and movement under Sri Hari's command. Yet, here you are, completely halting all your cosmic trade and operations (vyāpāra māḍade), sitting perfectly still in this quiet, detached manner. Your divine play is truly marvelous!
***
ಇದು ಏನೋ ಚರಿತ ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರ |
ಇದು ಏನೋ ಚರಿತ ||pa||
ಇದು ಏನೋ ಚರಿತ ಶ್ರೀ ಪದುಮನಾಭನ ಧೂತ
ಸದಾಕಾಲ ಸರ್ವರ ಹೃದಯಾಂತರ್ಗತನಾಗಿ || A.Pa||
ವಾರಿಧಿ ಗೋಷ್ಪಾದ ನೀರಂತೆ ದಾಟಿದ
ಧೀರ ಯೋಗಾಸನಧಾರಿಯಾಗೀಪ್ಪುಧು ||1||
ದುರುಳ ಕೌರವರನ್ನು ವರ ಗದೆಯಲಿ ಕೊಂದ
ಕರದಲ್ಲಿ ಜಪಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ ಎಣಿಸುವುದು ||2||
ಹೀನ ಮತಗಳನ್ನು ವಾಣಿಲಿ ತರಿದಂಥ
ಜ್ಞಾನವಂತನೇ ಹೀಗೆ ಮೌನವಾಗಿಪ್ಪುದು ||3||
ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ನೀನು ಪೂರ್ವಿಕ ದೇವನೇ
ಶರ್ವನ ಪಿತ ಬಂದು ಪರ್ವತ ಸೇರಿದ್ದು ||4||
ಗೋಪಾಲವಿಠ್ಠಲಗೆ ನೀ ಪ್ರೀತಿಮಂತ್ರಿಯು
ವ್ಯಾಪಾರಮಾಡದೇ ಈಪರಿ ಕುಳಿತಿಹೆ ||5||
***
Idhu yeno charitha yantrodhara |
Idhu yeno charitha ||pa||
Idhu yeno charitha sri padhumanabana dhootha
sadakaala sarvara hrudayanthargathanaagi || A.Pa||
Vaaridhi goshpaada neerante daatida
dheera yogasanadhaariyageeppudhu ||1||
Durula kouravarannu vara gadheyali kondha
karadalli japamaale dharisi Eṇisuvudu ||2||
heena matagalannu vaanili taridantha
gnaanavanthane heege mounavaagippudu ||3||
Sarvavyaapaka neenu poorvika dhevane
Śarvana Pita bandu parvatha seridhu ||4||
Gopaalavittalage nee Preethimanthriyu
vyaapaaramaadadhe eepari kulithihe ||5||
***
Idu Eno charita yantroddhara ||pa||
Idu Eno carita sripadumanabana dutasada kaladali sarvara hrudayantargata ||a.pa||
Varidhi goshpadanirante datidadhira yogasanadhariyagippodu ||
Durula kauravarannu varagadeyali kondakaradalli japamale dharisi enisuvudu||
Hina matagalannu vanili taridanthae jnanavantane hige maunava dharisiddu ||
Sarvavyapaka ninu purvika devanesarvanapita bandi parvata seriddu ||
Gopalavithalage ni priti mantriyuvyapara madade I pari kulitaddu ||
***
ಇದು ಏನೊ ಚರಿತ ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರ ||pa||
ಇದು ಏನೊ ಚರಿತ ಶ್ರೀಪದುಮನಾಭನ ದೂತಸದಾ ಕಾಲದಲಿ ಸರ್ವರ ಹೃದಯಾಂತರ್ಗತ ||a.pa||
ವಾರಿಧಿ ಗೋಷ್ಪಾದನೀರಂತೆ ದಾಟಿದಧೀರ ಯೋಗಾಸನಧಾರಿಯಾಗಿಪ್ಪೊದು ||
ದುರುಳ ಕೌರವರನ್ನು ವರಗದೆಯಲಿ ಕೊಂದಕರದಲ್ಲಿ ಜಪಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ ಎಣಿಸುವುದು||
ಹೀನ ಮತಗಳನ್ನು ವಾಣಿಲಿ ತರಿದಂಥe್ಞÁನವಂತನೆ ಹೀಗೆ ಮೌನವ ಧರಿಸಿದ್ದು ||
ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ನೀನು ಪೂರ್ವಿಕ ದೇವನೆಶರ್ವನಪಿತ ಬಂದೀ ಪರ್ವತ ಸೇರಿದ್ದು ||
ಗೋಪಾಲವಿಠಲಗೆ ನೀ ಪ್ರೀತಿ ಮಂತ್ರಿಯುವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡದೆ ಈ ಪರಿ ಕುಳಿತದ್ದು ||
***********
ಇದು ಏನೊ ಚರಿತ ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರ ||pa||
ಇದು ಏನೊ ಚರಿತ ಶ್ರೀಪದುಮನಾಭನ ದೂತಸದಾ ಕಾಲದಲಿ ಸರ್ವರ ಹೃದಯಾಂತರ್ಗತ ||a.pa||
ವಾರಿಧಿ ಗೋಷ್ಪಾದನೀರಂತೆ ದಾಟಿದಧೀರ ಯೋಗಾಸನಧಾರಿಯಾಗಿಪ್ಪೊದು ||
ದುರುಳ ಕೌರವರನ್ನು ವರಗದೆಯಲಿ ಕೊಂದಕರದಲ್ಲಿ ಜಪಮಾಲೆ ಧರಿಸಿ ಎಣಿಸುವುದು||
ಹೀನ ಮತಗಳನ್ನು ವಾಣಿಲಿ ತರಿದಂಥe್ಞÁನವಂತನೆ ಹೀಗೆ ಮೌನವ ಧರಿಸಿದ್ದು ||
ಸರ್ವವ್ಯಾಪಕ ನೀನು ಪೂರ್ವಿಕ ದೇವನೆಶರ್ವನಪಿತ ಬಂದೀ ಪರ್ವತ ಸೇರಿದ್ದು ||
ಗೋಪಾಲವಿಠಲಗೆ ನೀ ಪ್ರೀತಿ ಮಂತ್ರಿಯುವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡದೆ ಈ ಪರಿ ಕುಳಿತದ್ದು ||
***********
