ರಾಗ : ಆರಭಿ ಮಿಶ್ರಛಾಪು
Audio by Vidwan Sumukh Moudgalya
ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಅವತಾರತ್ರಯದ ಕೃತಿ
('ವಾಯು ದೇವರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರಿಗೆ ದುರ್ಗತಿ ಖಚಿತ' ಎಂಬ ಮಧ್ವಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಮೇಯ ಶ್ರೀಕನಕದಾಸರ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸ್ಫುಟವಾಗಿಯೆ ನಿರೂಪತವಾಗುತ್ತದೆ.)
ಶರಣು ಶರಣುಶರಣು ದಶರಥ ರಾಮದೂತಗೆ ॥ಪ॥
ಶರಣು ಕುರುಕುಲಾಧೀಶಗೆ
ಶರಣು ವೈಷ್ಣವ ಮತ ವಿಲಾಸಗೆ
ಶರಣು ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣಗೆ ॥ಅ.ಪ॥
ವಾರಿಧಿಯನು ವೇಗದಿ ದಾಟಿ ವನವ ಕಿತ್ತಿದಾತಗೆ
ಮೇರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಸುರರ ಸಂಹರಿಸಿದ ರಣಶೂರಗೆ
ವಾರಿಜಾಕ್ಷಿ ಸೀತಾದೇವಿಗೆ ವರದ ಮುದ್ರಿಕೆಯನಿತ್ತಗೆ
ಧೀರತನದಲಿ ಅಕ್ಷಕುಮಾರನ ಪ್ರಾಣವನು ಕೊಂಡವನಿಗೆ ॥೧॥
ರಾಜಸೂಯವ ರಚಿಸಬೇಕೆಂದುರಾಜರಸೀಳಿದಾತಗೆ
ರಾಜಮುಖಿಯಳ ರಕ್ಷಿಸಿ ಮೃಗರಾಜಗೆ ಒಲಿದಾತಗೆ
ತ್ರಿಜಗವಂದಿತ ದೇವಗೆ ಸಜ್ಜನಪ್ರಿಯ ಎನಿಪಗೆ
ರಾಜ ಧರ್ಮಗೆ ಅನುಜನಾದಗೆ ರಾಜಪೂಜಿತ ರಾಜಗೆ ॥೨॥
ಧಾರಿಣಿಯೊಳು ದುರ್ವಾದಿ ದೈತ್ಯರ ಗಂಟಲಗಾಣವಾದಗೆ
ದುರ್ವಾದಿಗಳ ಪತಿಯಾದಗೆ
ಮೂರೇಳು ಮತವನೆಲ್ಲ ಮುರಿದ ಧೀರ ಮಧ್ವರಾಯಗೆ
ಸಾರ ತತ್ತ್ವಗಳನೆಲ್ಲ ಶೋಧಿಸಿ ಸೂರೆ ಮಾಡಿದಾತಗೆ
ಊರ್ವಿಯೊಳು ವರ ಪರದೇವತಾದಿಕೇಶವ ದೊರೆ ದಾಸಗೆ ॥೩॥
***
Pallavi (Refrain)
Sharaṇu sharaṇu sharaṇu dasharatha rāmadūtage || pa ||
Anupallavi (Sub-refrain)
Sharaṇu kurukulādhīshage
Sharaṇu vaiṣṇava mata vilāsage
Sharaṇu mukhyaprāṇage || a.pa ||
Charaṇa 1 (Hanuman Avatar)
Vāridhiyanu vēgadi dāṭi vanava kittidātage
Mēreyillade asurara samharisida raṇashūrage
Vārijākṣi sītādēvige varada mudrikeyanittage
Dhīratanadali akṣakumārana prāṇavanu koṇḍavanige || 1 ||
Charaṇa 2 (Bhima Avatar)
Rājasūyava rachisabēkendurājarasīḷidātage
Rājamukhiyaḷa rakṣisi mṛgarājage olidātage
Trijagavandita dēvage sajjanapriya enipage
Rāja dharmage anujanādage rājapūjita rājage || 2 ||
Charaṇa 3 (Madhvacharya Avatar)
Dhāriṇiyoḷu durvādi daitya ragaṇṭalagāṇavādage
Durvādigaḷa patiyādage
Mūrēḷu matavanella murida dhīra madhvarāyage
Sāra tattvagaḷanella shōdhisi sūre māḍidātage
Ūrviyoḷu vara paradēvatādikēshava dore dāsage || 3 ||
***
Quick Pronunciation Guide
Sh (sh): Soft as in "Sugar" (e.g., Sharaṇu).
ṣ (sh): Harder, with the tongue curled back (e.g., Vaiṣṇava).
ṇ (n): Retroflex 'N', tongue touches the roof of the mouth (e.g., Prāṇage).
ḷ (l): Retroflex 'L', unique to South Indian languages (e.g., Sīḷidātage).
ā, ē, ī, ō, ū: Long vowels (hold for two beats).
***
ಶ್ರೀ ಕನಕದಾಸರು ವಿರಚಿಸಿರುವ ಈ ಕೃತಿಯು ವಾಯುದೇವರ ಮೂರು ಅವತಾರಗಳಾದ ಹನುಮಂತ, ಭೀಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರನ್ನು (ಅವತಾರತ್ರಯ) ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ ಮುಕ್ತಿ ಅಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಮಧ್ವ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಾರ ಇಲ್ಲಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರು ವಾಯುದೇವರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಸೀತಾದೇವಿಯ ಶೋಕವನ್ನು ನೀಗಿದ ರಾಮದೂತ ಹನುಮಂತನನ್ನೂ, ಎರಡನೇ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಕೌರವರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ದ್ರೌಪದಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಭೀಮಸೇನನನ್ನೂ, ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಚರಣದಲ್ಲಿ ಅದ್ವೈತಾದಿ ಮತಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ವೈಷ್ಣವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರನ್ನೂ ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವ ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನ ಪರಮಭಕ್ತ ಈ ವಾಯುದೇವ ಎಂದು ಶರಣಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Para-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ ಮತ್ತು ಅನುಪಲ್ಲವಿ: ವಾಯುದೇವರಿಗೆ ನಮನ
ಶರಣು ಶರಣುಶರಣು ದಶರಥ ರಾಮದೂತಗೆ...
ದಶರಥ ಪುತ್ರ ಶ್ರೀರಾಮನ ದೂತನಾದ ಹನುಮಂತನಿಗೆ ಶರಣು. ಕುರುಕುಲದ ಅಧಿಪತಿಯಾದ (ಭೀಮ), ವೈಷ್ಣವ ಮತವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸಿದ (ಮಧ್ವ), ಸಮಸ್ತ ಜೀವೋತ್ತಮರಾದ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ ದೇವರಿಗೆ ಶರಣು ಶರಣು.
೧. ಹನುಮಂತನ ಅವತಾರ (ತ್ರೇತಾಯುಗ)
ವಾರಿಧಿಯನು ವೇಗದಿ ದಾಟಿ ವನವ ಕಿತ್ತಿದಾತಗೆ...
ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಅತಿವೇಗವಾಗಿ ದಾಟಿ ಲಂಕೆಯ ಅಶೋಕವನವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ, ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅಸುರರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ರಣವೀರನಿಗೆ ಶರಣು. ಶ್ರೀರಾಮನ ಮುದ್ರಿಕೆಯನ್ನು (ಉಂಗುರ) ಸೀತಾದೇವಿಗೆ ನೀಡಿ ಅವಳ ದುಃಖ ಹರಿಸಿದವನಿಗೆ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಧೀರತನದಿಂದ ರಾವಣನ ಮಗ ಅಕ್ಷಕುಮಾರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಹನುಮನಿಗೆ ನಮನ.
೨. ಭೀಮಸೇನನ ಅವತಾರ (ದ್ವಾಪರಯುಗ)
ರಾಜಸೂಯವ ರಚಿಸಬೇಕೆಂದು ರಾಜರ ಸೀಳಿದಾತಗೆ...
ಧರ್ಮರಾಯನು ರಾಜಸೂಯ ಯಾಗವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಜರಾಸಂಧಾದಿ ದುಷ್ಟ ರಾಜರನ್ನು ಸೀಳಿ ಕೊಂದವನಿಗೆ ಶರಣು. ತುಂಬು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯ (ರಾಜಮುಖಿ) ಮಾನ ರಕ್ಷಿಸಿ, ಮೃಗರಾಜನಂತಿರುವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಪರಮ ಪ್ರಿಯನಾದವನಿಗೆ ನಮನ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ, ಸಜ್ಜನರ ಪ್ರಿಯನಾದ, ಯಮಧರ್ಮನ ಅಂಶವಾದ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನಿಗೆ ಅನುಜನಾದ (ತಮ್ಮ) ಭೀಮನಿಗೆ ಶರಣು.
೩. ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಅವತಾರ (ಕಲಿಯುಗ)
ಧಾರಿಣಿಯೊಳು ದುರ್ವಾದಿ ದೈತ್ಯರ ಗಂಟಲಗಾಣವಾದಗೆ...
ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ತಪ್ಪು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಹರಡುತ್ತಿದ್ದ ದುರ್ವಾದಿಗಳ ಪಾಲಿಗೆ ಗಂಟಲಗಾಣದಂತಾದ (ಅವರ ವಾದಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದ) ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಿಗೆ ಶರಣು. ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಕುಮತಗಳನ್ನು (ಮೂರೆಳು ಮತ) ತನ್ನ ಜ್ಞಾನಬಲದಿಂದ ಮುರಿದು ಹಾಕಿದ ಧೀರ ಮಧ್ವರಾಯರಿಗೆ ನಮನ. ವೇದೋಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಾರವಾದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಿ ಜನರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ನೀಡಿದ, ಕಾಗಿನೆಲೆಯ ಆದಿಕೇಶವನ ಪರಮ ದಾಸರಾದ ವಾಯುದೇವರಿಗೆ ಶರಣು.
***
This composition by Sri Kanakadasa is a beautiful tribute to Vayu Deva (the Wind God) and his three significant incarnations: Hanuman, Bhima, and Madhvacharya. It emphasizes the Madhva philosophy that the grace of Mukhya-Prana (Vayu) is essential for spiritual liberation.
Summary
In this song, Kanakadasa illustrates the "Avataratraya" (three avatars) of Vayu Deva across different eras. He begins by praising Hanuman (the messenger of Rama in the Treta Yuga), moves to Bhima (the protector of the Pandavas in the Dwapara Yuga), and concludes with Sri Madhvacharya (the proponent of Tattvavada in the Kali Yuga). The hymn serves as a total surrender to the deity who protects the righteous and destroys ignorance.
Stanza-wise Meaning
Pallavi & Anupallavi: Salutations to the Life-Force
Sharanu sharanu sharanu Dasharatha Rama-dutage...
"I surrender, I surrender, I surrender to the messenger of Dasharatha’s son, Lord Rama. Salutations to the leader of the Kuru clan (Bhima), the one who illuminates the Vaishnava path (Madhva), and the supreme life-breath, Mukhya-Prana."
1. The Avatar of Hanuman (Treta Yuga)
Varidhiyanu vegadi dati vanava kittidatage...
"Salutations to the one who crossed the vast ocean with immense speed and destroyed the Ashoka garden of Lanka. I bow to the hero of the battlefield who slayed countless demons without limit. He is the one who gave the divine ring (mudrika) to the lotus-eyed Sita Devi as a sign of hope, and with great courage, took the life of Ravana's son, Akshakumar."
2. The Avatar of Bhima (Dwapara Yuga)
Rajasuyava rachisabekendu rajarasidatage...
"To ensure the Rajasuya sacrifice was completed, he tore apart the wicked kings (like Jarasandha) who stood in the way. He protected the honor of the moon-faced Draupadi and remained the beloved of Lord Krishna (the lion among kings). He is worshipped by the three worlds, is the dear friend of the virtuous, and is the younger brother of Yudhisthira (the embodiment of Dharma)."
3. The Avatar of Madhvacharya (Kali Yuga)
Dhariniyolu durvadi daityara gantulaganavadage...
"On this earth, he became like a 'throat-crushing mill' to the demons of false logic (Durvadis). He is the master who silenced those spreading incorrect doctrines. I bow to the brave Madhvaraya, who shattered twenty-one (three times seven) opposing schools of thought. He searched the depths of the scriptures, gathered the essence of the supreme truth, and distributed it freely. He is the eternal servant of the supreme Lord, Adikeshava of Kaginele."
***
Sharanu sharanu Sharanu dasharatha ramaduthage..
Sharanu kurukuladeeshage
Sharanu vaishnavamatha vilaasage
Sharanu mukyapraanage||
Vaaridiyanu vegadi dati vanava kitthidaathage
Mereyillada asurara samharisida ranashoorage
Vaarizakshi seethadevige varada mudrikeyanitthage
Deerathanadali akshakumarana praanavanu kondage||1||
Rajasuyava rachisabekendu rajara seelidathage
Rajamukiyala rakshisi mrugaraajage olidaathage
Thrijaga vanditha devage sajjana priya enipage
Raja darmge anujanadage rajapoojitha raajage||2||
Daariniyolu durvaadi daithyara gantalagaalavadage
Murelu mathavanella murida deera madvarayage
Saara thathvagalanella shodisi sure madidathage
Urmiyolu vara devathadikeshava dore daasage||3||
***
ಶರಣು ಶರಣುಶರಣು ದಶರಥ ರಾಮದೂತಗೆ ||pa||
ಶರಣು ಕುರುಕುಲಾಧೀಶಗೆಶರಣು ವೈಷ್ಣವ ಮತ ವಿಲಾಸಗೆಶರಣು ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣಗೆ ||a.pa||
ವಾರಿಧಿಯನು ವೇಗದಿ ದಾಟಿ ವನವ ಕಿತ್ತಿದಾತಗೆಮೇರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಸುರರ ಸಂಹರಿಸಿದ ರಣಶೂರಗೆ|
ವಾರಿಜಾಕ್ಷಿ ಸೀತಾದೇವಿಗೆ ವರದ ಮುದ್ರಿಕೆಯನಿತ್ತಗೆಧೀರತನದಲಿ ಅಕ್ಷಕುಮಾರನ ಪ್ರಾಣವನು ಕೊಂಡಗೆ ||1||
ರಾಜಸೂಯವ ರಚಿಸಬೇಕೆಂದು ರಾಜರ ಸೀಳಿದಾತಗೆರಾಜಮುಖಿಯಳ ರಕ್ಷಿಸಿ ಮೃಗರಾಜಗೆ ಒಲಿದಾತಗೆ|ತ್ರಿಜಗವಂದಿತ ದೇವಗೆ ಸಜ್ಜನಪ್ರಿಯ ಎನಿಪಗೆರಾಜ ಧರ್ಮಗೆ ಅನುಜನಾದಗೆ ರಾಜಪೂಜಿತ ರಾಜಗೆ||2||
ಧಾರಿಣಿಯೊಳು ದುರ್ವಾದಿ ದೈತ್ಯರ ಗಂಟಲಗಾಣವಾದಗೆಮೂರೇಳು ಮತವನೆಲ್ಲ ಮುರಿದ ಧೀರ ಮಧ್ವರಾಯಗೆ|ಸಾರ ತತ್ತ್ವಗಳನೆಲ್ಲ ಶೋಧಿಸಿ ಸೂರೆ ಮಾಡಿದಾತಗೆಊರ್ವಿಯೊಳು ವರ ದೇವತಾದಿಕೇಶವ ದೊರೆ ದಾಸಗೆ ||3||
***
