Audio by Mrs. Nandini Sripad
ರಚನೆ : ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು
for saahitya click ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಸಂಧಿ 1 to 32
ಶ್ರೀಜಗನ್ನಾಥದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ,
ಸ್ವಗತಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಧಿ (ಸಂಧಿ 17)
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು||
ಸ್ವಗತಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗುಣವ ಹರಿ ತೆಗೆದು ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟದು
ಭೃಗು ಮುನಿಪ ಪೇಳಿದನು ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಕ್ಷಿತಿಪನಿಗೆ||
ಪರಮ ವಿಷ್ಣು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಯಾ ತರುಣಿ ವಕ್ಷಸ್ಥಳ ನಿವಾಸಿ
ಸರಸಿಜೋದ್ಭವ ಪ್ರಾಣರೀರ್ವರು ಸಚಿವರು ಎನಿಸುವರು
ಸರ್ವ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ಪ್ರಿಯರು ಉರಗ ಭೂಷಣ ಅಹಂಕೃತಿತ್ರಯ
ಕರೆಸುವ ಅಮರೇಂದ್ರ ಅರ್ಕ ಮುಖರು ಇಂದ್ರಿಯಪರು ಎನಿಸುವರು||1||
ಈ ದಿವೌಕಸರ ಅಂತೆ ಕಲಿ ಮೊದಲಾದ ದೈತ್ಯರು ಸರ್ವ ದೇಹದಿ ತೋದಕರು ತಾವಾಗಿ
ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮಾಡುವರು
ವೇಧನಾಂದದಿ ಕಲಿಯು ಅಹಂಕಾರಾಧಿಪ ಅಧಮ ಮಧುಕುಕೈಟಭ
ಕ್ರೋಧಿಶಂಭರ ಮುಖರು ಮನಸಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿಯೆನಿಸುವರು||2||
ದೇವತೆಗಳ ಉಪಾಧಿ ನಿತ್ಯದಿ ಏವಮಾದಿ ನಾಮದಿಂದಲಿ
ಯಾವದಿಂದ್ರಿಯಗಳಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮಾಡುವರು
ಸೇವಕರ ಸೇವ ಅನುಗುಣ ಫಲವೀವ ನ್ರುಪನಂದದಲಿ
ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವಿಭಾಗವ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಹರಿ||3||
ಅಗಣಿತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವ ನಾಲ್ಬಗೆ ವಿಭಾಗವ ಮಾಡಿ
ಒಂದನುತೆಗೆದು ದಶವಿಧಗೈಸಿ ಪಾದರೆ ಪಂಚ ಪ್ರಾಣನಲಿ
ಮೊಗ ಚತುಷ್ಟಯನೊಳು ಸಪಾದೈದು ಗುಣವಿರಸಿದ
ಮತ್ತೆ ದಶ ವಿಧಯುಗಳ ಗುಣವನ್ನು ಮಾಡಿ ಎರಡು ಸದಾ ಶಿವನೊಳಿಟ್ಟ||4||
ಪಾಕಶಾಸನ ಕಾಮರೊಳು ಸಾರ್ಧೈಕವಿಟ್ಟ ದಶ ಇಂದ್ರಿಯರ
ಸುದಿವೌಕಸಾದ್ಯರೊಳೊಂದು ಯಾವಜ್ಜೀವರೊಳಗೊಂದು
ನಾಲ್ಕೂವರೆ ಕಲ್ಯಾದಿ ದೈತ್ಯಾನೀಕಕಿತ್ತನು
ಎರಡು ತ್ರಿವಿಧ ವಿವೇಕಗೈಸಿ ಇಂದಿರಗೊಂದು ಎರಡು ಆತ್ಮ ತನ್ನೊಳಗೆ||5||
ಈ ವಿಧದಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವ ದೇವ ಮಾನವ ದಾನವರೊಳು
ರಮಾ ವಿನೋದಿ ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿಟ್ಟು ಅಲ್ಲೇ ರಮಿಸುವನು
ಮೂವರೊಳಗಿದ್ದು ಅವರ ಕರ್ಮವ ತಾ ವಿಕಾರವಗೈಸದಲೆ
ಕಲ್ಪವಸಾನಕೆ ಕೊಡುವನು ಅನಾಯಾಸ ಅವರ ಗತಿಯ||6||
ಆಲಯಗಳೊಳಿಪ್ಪ ದೀಪ ಜ್ವಾಲೆ ವರ್ತಿಗಳನುಸರಿಸಿ ಜನರ ಆಲಿಗೊಪ್ಪುವ ತೆರದಿ
ಹರಿ ತಾ ತೋರ್ಪ ಸರ್ವತ್ರ
ಕಾಲ ಕಾಲದಿ ಶ್ರೀಧರಾ ದುರ್ಗಾ ಲಲನೆಯರ ಕೂಡಿ ಸುಖಮಯ ಲೀಲೆಗೈಯಲು
ತ್ರಿಗುಣ ಕಾರ್ಯಗಳಿಹವು ಜೀವರಿಗೆ||7||
ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂ ಮಾಳ್ಪ ಕರ್ಮ ದ್ವಂದ್ವಗಳ ತನಗರ್ಪಿಸಲು
ಗೋವಿಂದ ಪುಣ್ಯವ ಕೊಂಡು ಪಾಪವ ಭಸ್ಮವನೆ ಮಾಳ್ಪ
ಇಂದಿರೇಶನು ಭಕ್ತ ಜನರನು ನಿಂದಿಸುವರೊಳಗಿಪ್ಪ
ಪುಣ್ಯವ ತಂದು ತನ್ನವಗೀವ ಪಾಪಗಳ ಅವರಿಗುಣಿಸುವನು||8||
ಹೊತ್ತು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಪ ಕರ್ಮ ಪ್ರವರ್ತಕರ ನಿಂದಿಸದೆ
ತನಗಿಂದ ಉತ್ತಮರ ಗುಣ ಕರ್ಮಗಳ ಕೊಂಡಾಡದಲಿಪ್ಪ ಮರ್ತ್ಯರಿಗೆ
ಗೋಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ತ್ರೀ ಹತ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಅಖಿಳ ದೋಷಗಳಿತ್ತಪನು
ಸಂದೇಹ ಪಡಸಲ್ಲ ಅಖಿಳ ಶಾಸ್ತ್ರಮತ||9||
ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗುಣಗಳ ಹಿರಣ್ಯ ಗರ್ಭಾದ್ಯರಿಗೆ
ಕಲಿಮುಖ ದಾನವರ ಸಂತತಿಗೆ ಅವರಧಿಕಾರವ ಅನುಸರಿಸಿ
ಪುಣ್ಯ ಪಾಪಗಳೀವ ಬಹು ಕಾರುಣ್ಯ ಸಾಗರನು
ಅಲ್ಪಶಕ್ತಿಗಳ ಉಣ್ಣಲರಿಯದಿರಲು ಉಣ ಕಲಿಸಿದನು ಜೀವರಿಗೆ||10||
ಸತ್ಯ ವಿಕ್ರಮ ಪುಣ್ಯ ಪಾಪ ಸಮಸ್ತರಿಗೆ ಕೊಡಲೋಸುಗದಿ
ನಾಲ್ವತ್ತು ಭಾಗವ ಮಾಡಿ ಲೇಶಾಂಶವನು ಜನಕೀವ
ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪರಮಾಣು ಜೀವಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನು ತಾ ಕೊಟ್ಟು
ಸ್ಥೂಲ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಉಂಡು ಉಣಿಪ ಸರ್ವದಾಸರ್ವ ಜೀವರಿಗೆ||11||
ತಿಮಿರ ತರಣಿಗಳು ಏಕ ದೇಶದಿ ಸಮನಿಸಿಪ್ಪವೆ ಎಂದಿಗಾದರು?
ಭ್ರಮಣ ಛಳಿ ಬಿಸಲು ಅಂಜಿಕೆಗಳುಂಟೇನೋ ಪರ್ವತಕೆ?
ಅಮಿತ ಜೀವರೊಳಿದ್ದು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ರಮಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮಾಡುವ
ಕಮಲಪತ್ರ ಸರೋವರಗಳೊಳಗಿಪ್ಪ ತೆರದಂತೆ||12||
ಅಂಬುಜೋದ್ಭವ ಮುಖ್ಯ ಸುರಾ ಕಲಿ ಶಂಬರಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೈತ್ಯ ಕದಂಬಕೆ
ಅನುದಿನ ಪುಣ್ಯ ಪಾಪ ವಿಭಾಗವನೆ ಮಾಡಿ
ಅಂಬುಧಿಯ ಜಲವನು ಮಹದ್ಘಟ ದಿಂಬನಿತು ತುಂಬುವ ತೆರದಿ
ಪ್ರತಿ ಬಿಂಬರೊಳು ತಾನಿದ್ದು ಯೋಗ್ಯತೆಯಂತೆ ಫಲವೀವ||13||
ಇನಿತು ವಿಷ್ಣು ರಹಸ್ಯದೊಳು ಭ್ರುಮು ಮುನಿಪ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನಗೆ ಅರುಪಿದದನು
ಬುಧರು ಕೇಳುವುದು ನಿತ್ಯದಿ ಮತ್ಸರವ ಬಿಟ್ಟು
ಅನುಚಿತೋಕ್ತಿಗಳಿದ್ದರೆಯು ಸರಿಯೆ ಗಣನೆ ಮಾಡದಿರೆಂದು
ವಿದ್ವದ್ ಜನಕೆ ವಿಜ್ಞಾಪನೆಯ ಮಾಡುವೆ ವಿನಯ ಪೂರ್ವಕದಿ||13||
ವೇತ ಭಯ ವಿಶ್ವೇಶ ವಿಧಿ ಪಿತ ಮಾತುಳಾಂತಕ ಮಧ್ವ ವಲ್ಲಭ
ಭೂತ ಭಾವನ ಅನಂತ ಭಾಸ್ಕರ ತೇಜ ಮಹಾರಾಜ
ಗೌತಮನ ಮಡದಿಯನು ಕಾಯ್ದ ಅನಾಥ ರಕ್ಷಕ
ಗುರುತಮ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ ತನ್ನ ನಂಬಿದ ಭಕುತರನು ಪೊರೆವ||14||
***
Pīṭhike
harikathāmṛtasāra gurugaḷa karuṇadindāpanitu kēḷuve
parama bhagavadbhaktaru idanādaradi kēḷuvudu||
svgatasvātantrya guṇava hari tegedu brahmādyarige koṭṭadu
bhṛgu munipa pēḷidanu indradyumna kṣitipanige||
Verse 1
parama viṣṇu svatantra māyā taruṇi vakṣasthala nivāsi
sarasijōdbhava prāṇarīrvaru sacivaru enisuvaru
sarva karmagaḷalli tatpriyaru uraga bhūṣaṇa ahaṅkr̥titraya
karesuva amarēndra arka mukharu indriyaparu enisuvaru|| 1 ||
Verse 2
ī divaukasara ante kali modalāda daityaru sarva dēhadi tōdakaru tāvāgi
vyāpāragaḷa māḍuvaru
vēdhanāndadi kaliyu ahaṅkārādhipa adhama madhukukaiṭabha
krōdhiśambhara mukharu manasige svāmiyenisuvaru|| 2 ||
Verse 3
dēvategāḷa upādhi nityadi ēvamādi nāmadiṃdali
yāvadiṃdriyagaḷali vyāpāragaḷa māḍuvaru
sēvakara sēve anuguṇa phalavīva nrupanandadali
tanna svabhāva svātantrya vibhāgava māḍikoṭṭa hari|| 3 ||
Verse 4
agaṇita svātantryava nālbage vibhāgava māḍi
oṃdanutegedu daśavidhagaisi pādare pañca prāṇanali
moga catuṣṭayanoḷu sapādaiḍu guṇavirasida
matte daśa vidhayugaḷa guṇavannu māḍi eraḍu sadā śivanoḷiṭṭa|| 4 ||
Verse 5
pākaśāsana kāmarōḷu sārdhaikaviṭṭa daśe indriyara
sudivaukasādyaroḷoṃdu yāvajjīvaroḷagoṃdu
nālkūvare kalyādi daityānīkakittanu
eraḍu trividha vivēkagaisi indiragoṃdu eraḍu ātma tannoḷage|| 5 ||
Verse 6
ī vidhadi svātantryava dēva mānava dānavaroḷu
ramā vinōdi vibhāga māḍiṭṭu allē ramisuvanu
mūvaroḷagiddu avara karmava tā vikāravagaisadale
kalpavasānake koḍuvanu anāyāsa avara gatiya|| 6 ||
Verse 7
ālayagaḷoḷippa dīpa jvāle vartigaḷanusarisi janara āligoppuval teradi
hari tā tōrpa sarvatra
kāla kāladi śrīdharā durgā lalaneyara kūḍi sukhamaya līlegaivalu
triguṇa kāryagaḷihavu jīvarige|| 7 ||
Verse 8
indriyagaḷiṃ māḷpa karma dvandvagaḷa tanagarpisalu
gōvinda puṇyava koṇḍu pāpava bhasmavane māḷpa
indirēṣanu bhakta janaranu nindisuvaroḷagippa
puṇyava tandu tannavagīva pāpagaḷa avariguṇisuvanu|| 8 ||
Verse 9
hottu oṭṭige pāpa karma pravartakara nindisade
tanaginda uttamara guṇa karmagaḷa koṇḍāḍadalīppa martyarige
gōbrāhmaṇa strī hatya modalāda akhiḷa dōṣagaḷittapanu
sandēha paḍasalla akhiḷa śāstramata|| 9 ||
Verse 10
tanna svātantrya guṇagaḷa hiraṇya garbhadhyarige
kalimukha dānavara santatige avaradhikārava anusarisi
puṇya pāpagaḷīva bahu kāruṇya sāgaranu
alpaśaktigaḷu uṇṇalariyadiralu uṇa kalisidanu jīvarige|| 10 ||
Verse 11
satya vikrama puṇya pāpa samastarige koḍalōsugadi
nālvattu bhāgava māḍi lēśāṃśavanu janakīva
atyalpa paramāṇu jīvage sāmarthyavanu tā koṭṭu
sthūla padārthagaḷa uṇḍu uṇipa sarvadāsarva jīvarige|| 11 ||
Verse 12
timira taraṇigaḷu ēka dēśadi samanisīppave endigādaru?
bhramaṇa chaḷi bisalu añjikagaḷuṇṭēnō parvatake?
amita jīvaroḷiddu lakṣmī ramaṇa vyāpāragaḷa māḍuva
kamalapatra sarōvaragaḷoḷagippa teradante|| 12 ||
Verse 13a
ambujōdbhava mukhya surā kali śambharādi samasta daitya kadambake
anudina puṇya pāpa vibhāgavane māḍi
ambudhiya jalavanu mahadghaṭa diṃbanitu tumbuva teradi
prati bimbaroḷu tāniddu yōgyateyante phalavīva|| 13 ||
Verse 13b
initu viṣṇu rahasyadoḷu bhṛgu munipa indradyumnage arapidadaṃnu
budharu kēḷuvudu nityadi matsarava biṭṭu
anucitōktigaḷiddareyu sariye gaṇane māḍadireṃdu
vidvad janake vijñāpaneya māḍuve vinaya pūrvakadi|| 13 ||
Verse 14 / 15
vēta bhaya viśvēśa vidhi pita mātuḷāntaka madhva vallabha
bhūta bhāvana ananta bhāskara tēja mahārāja
gautamana maḍadiyanu kāvda anātha rakṣaka
gurutama jagannātha viṭhala tanna nambida bhakutaranu poreva|| 14 ||
***
Key Pronunciation Guide
a / ā are pronounced as uh (cup) / long aa (dark); i / ī and u / ū follow short/long rules (it/meet, put/boot).
e / o are always long vowels, pronounced as ay (say) and a clear oh (go) with no shifting or gliding diphthongs.
ṭ / ḍ are retroflex consonants (curl your tongue backward to hit the roof of your mouth); t / d are soft dentals (tongue at teeth).
ś / ṣ represent variants of sh (palatal and retroflex); c is always soft like the ch in church (never like cat or site).
ṃ / ṅ / ñ / ṇ / n represent precise nasal variants, ranging from soft palate vibrations (ṃ/ṅ) to distinct tongue placements.
***
ಸ್ವಗತಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಧಿ'ಯ (ಪದ್ಯ ೧ ರಿಂದ ೧೪/೧೫) ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶ ಇಲ್ಲಿದೆ:
೧. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ದೇವ-ದಾನವರ ವಿಭಾಗ (ಪದ್ಯ ೧ - ೩)
ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ಹೃದಯಕಮಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಶ್ರೀಮನ್ನಾರಾಯಣನೊಬ್ಬನೇ ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಪರಮ ಸ್ವತಂತ್ರ ಒಡೆಯ. ಅವನ ದಿವ್ಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣದೇವರು ಇಬ್ಬರೂ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನು ಜೀವರ ಮೂರು ವಿಧದ ಅಹಂಕಾರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೆ, ಇಂದ್ರ-ಸೂರ್ಯಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿ ದುಃಖ ಕೊಡಲು ಕಲಿ, ಮಧು, ಕೈಟಭ ಮತ್ತು ಶಂಬರಾಸುರ ಮೊದಲಾದ ದೈತ್ಯರು ಜೀವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇವಕರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಧಿಕಾರ ಕೊಡುವಂತೆ, ಶ್ರೀಹರಿಯು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಅವರವರ ಅರ್ಹತೆಯಂತೆ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
೨. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ (ಪದ್ಯ ೪ - ೬)
ಜಗತ್ತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಅನಂತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಹಂಚುತ್ತಾನೆ:
೫.೨೫ ಭಾಗವನ್ನು ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧.೭೫ ಭಾಗವನ್ನು ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನಲ್ಲಿ ಇಡುತ್ತಾನೆ.
೨ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸದಾಶಿವನಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕಾಮದೇವನಿಗೆ ತಲಾ ೧.೫ ಭಾಗವನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಹತ್ತು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ೧ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಜೀವಕೋಟಿ ಅನುಭವಿಸಲು ೧ ಭಾಗವನ್ನು ಹಂಚುತ್ತಾನೆ.
ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಾಮಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಕಲಿ ಮೊದಲಾದ ದೈತ್ಯರ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ೪.೫ ಭಾಗದಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪಾಲನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ೧ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಭಾಗವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಗೆ ನೀಡಿ, ಉಳಿದ ೨ ಮೂಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಮೂಲಕ ತಾನು ಯಾವುದೇ ವಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆ ತ್ರಿಗುಣಗಳ ಆಟವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ.
೩. ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿತ್ವ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಯೋಗದ ರಹಸ್ಯ (ಪದ್ಯ ೭ - ೧೦)
ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ದೀಪದ ಜ್ವಾಲೆಯು ಬತ್ತಿಯ ದಪ್ಪ-ಸಣ್ಣತನಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬೆಳಕು ಕೊಡುವ ಹಾಗೆ, ಶ್ರೀಹರಿಯು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಜೀವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಮಾಡುವ ಸಮಸ್ತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಗೋವಿಂದನು ಅದರಲ್ಲಿನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಭಸ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ತನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ದುಷ್ಟರು ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ತಂದು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಕರುಣಿಸಿ, ಭಕ್ತರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಆ ನಿಂದಕರು ಉಣ್ಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅತ್ಯಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಜೀವರು ಕರ್ಮಫಲಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಣ್ಣಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಯದಿದ್ದಾಗ, ತಾನೇ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿದ್ದು ಉಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
೪. ಶಾಸ್ತ್ರದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೀವರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬತ್ವ (ಪದ್ಯ ೧೧ - ೧೩ ಅ)
ಇಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ: ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪಾಪ ಮಾಡುವ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಖಂಡಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ ಮತ್ತು ತನಗಿಂತ ಉತ್ತಮರಾದ ಸಜ್ಜನರನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅವನಿಗೆ ಗೋಹತ್ಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆಯಂತಹ ಮಹಾಪಾಪಗಳು ತಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ೪೦ ಭಾಗ ಮಾಡಿ ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಲೇಶಾಂಶವನ್ನು ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಸಮುದ್ರದ ಅನಂತ ನೀರನ್ನು ಒಂದು ಕೊಡದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಡುವಂತೆ, ತನ್ನ ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜೀವರ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಟ್ಟು, ಬಿಂಬನಾದ ತಾನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬರಾದ ಜೀವರ ಮೂಲಕ ಫಲವನ್ನು ಉಣ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ತಾವರೆ ಎಲೆಗೆ ನೀರು ಅಂಟದಂತೆ, ಭಗವಂತನು ಎಲ್ಲರೊಳಗಿದ್ದೂ ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
೫. ಉಪಸಂಹಾರ ಮತ್ತು ಫಲಶ್ರುತಿ (ಪದ್ಯ ೧೩ ಆ - ೧೪/೧೫)
ಈ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ರಾಜನಿಗೆ 'ವಿಷ್ಣು ರಹಸ್ಯ' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ದಾಸಾರ್ಯರು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪರಮ ವಿನಯದಿಂದ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು, "ನನ್ನ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪುಗಳಿದ್ದರೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ದೊಡ್ಡ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಕ್ಷಮಿಸಬೇಕು" ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಅನಾಥ ರಕ್ಷಕ, ಅಹಲ್ಯೋದ್ಧಾರಕ, ಸಮಸ್ತ ಭಯನಿವಾರಕನಾದ ತನ್ನ ಆರಾಧ್ಯದೈವ ಶ್ರೀಗುರು ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾ, ತನನ್ನು ನಂಬಿದ ಭಕ್ತರನ್ನು ಆ ಪ್ರಭುವು ಸದಾ ಸಲಹುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಸಂಧಿಯನ್ನು ಮಂಗಳಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶ: ಶ್ರೀಹರಿಯೊಬ್ಬನೇ ಸರ್ವಸ್ವತಂತ್ರ ಕರ್ತೃ. ದೇವ, ಮಾನವ, ದಾನವರೆಲ್ಲರೂ ಅವನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕೈಗೊಂಬೆಗಳು. ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ತೊರೆದು, ದುಷ್ಟತನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಸಕಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವುದೇ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗ.
ಶ್ರೀಜಗನ್ನಾಥದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ೧೭ನೇ ಸಂಧಿಯಾದ 'ಸ್ವಗತಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಧಿ'ಯ ಪೀಠಿಕೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಯಗಳ ಶ್ಲೋಕ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಶ್ಲೋಕಾವಾರು ವಿವರವಾದ ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ:
ಮಂಗಳಾಚರಣೆ / ಪೀಠಿಕೆ
ಪದ್ಯ:
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು||
ಸ್ವಗತಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗುಣವ ಹರಿ ತೆಗೆದು ಬ್ರಹ್ಮಾದ್ಯರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟದು
ಭೃಗು ಮುನಿಪ ಪೇಳಿದನು ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಕ್ಷಿತಿಪನಿಗೆ||
ಅರ್ಥ:
ಗುರುಗಳ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಕಥೆಯೆಂಬ ಅಮೃತದ ಸಾರವನ್ನು ನನಗೆ ತಿಳಿದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನ್ನು ಆದರದಿಂದ ಕೇಳಬೇಕು. ಶ್ರೀಹರಿಯು ತನ್ನ ಸ್ವಗತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಹಂಚಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಕಥೆ ಇದಾಗಿದೆ.
ಪದ್ಯ ೧
ಪದ್ಯ:
ಪರಮ ವಿಷ್ಣು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಯಾ ತರುಣಿ ವಕ್ಷಸ್ಥಳ ನಿವಾಸಿ
ಸರಸಿಜೋದ್ಭವ ಪ್ರಾಣರೀರ್ವರು ಸಚಿವರು ಎನಿಸುವರು
ಸರ್ವ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ಪ್ರಿಯರು ಉರಗ ಭೂಷಣ ಅಹಂಕೃತಿತ್ರಯ
ಕರೆಸುವ ಅಮರೇಂದ್ರ ಅರ್ಕ ಮುಖರು ಇಂದ್ರಿಯಪರು ಎನಿಸುವರು|| ೧ ||
ಅರ್ಥ:
ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪರಮಪುರುಷನಾದ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣು ಒಬ್ಬನೇ ಸರ್ವ ಸ್ವತಂತ್ರನು. ಅವನ ವಿಶ್ವದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು (ಸರಸಿಜೋದ್ಭವ) ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣರು (ಪ್ರಾಣ) ಇಬ್ಬರೂ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಗಳ (ಸಚಿವರು) ಹಾಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯರು. ಹಾಗೆಯೇ ಹಾವನ್ನು ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿದ ಶಿವನು (ಉರಗಭೂಷಣ) ಮೂರು ವಿಧದ ಅಹಂಕಾರಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇಂದ್ರ (ಅಮರೇಂದ್ರ), ಸೂರ್ಯ (ಅರ್ಕ) ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ಜೀವರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಪದ್ಯ ೨
ಪದ್ಯ:
ಈ ದಿವೌಕಸರ ಅಂತೆ ಕಲಿ ಮೊದಲಾದ ದೈತ್ಯರು ಸರ್ವ ದೇಹದಿ ತೋದಕರು ತಾವಾಗಿ
ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮಾಡುವರು
ವೇಧನಾಂದದಿ ಕಲಿಯು ಅಹಂಕಾರಾಧಿಪ ಅಧಮ ಮಧುಕುಕೈಟಭ
ಕ್ರೋಧಿಶಂಭರ ಮುಖರು ಮನಸಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿಯೆನಿಸುವರು|| ೨ ||
ಅರ್ಥ:
ದೇವತೆಗಳು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಪ್ರೇರಣೆ ಕೊಡುವಂತೆ, ಕಲಿ ಮೊದಲಾದ ದೈತ್ಯರು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವರ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿದ್ದುಕೊಂಡು ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ದುಃಖವನ್ನು ಕೊಡುವವರಾಗಿದ್ದಾರೆ (ತೋದಕರು). ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಕಲಿಪುರುಷನು ಅಧಮವಾದ ತಾಮಸ ಅಹಂಕಾರಕ್ಕೆ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಮಧು, ಕೈಟಭ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಧಿಯಾದ ಶಂಬರಾಸುರ ಮೊದಲಾದ ದೈತ್ಯರು ಜೀವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಟ್ಟ ಆಲೋಚನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಪದ್ಯ ೩
ಪದ್ಯ:
ದೇವತೆಗಳ ಉಪಾಧಿ ನಿತ್ಯದಿ ಏವಮಾದಿ ನಾಮದಿಂದಲಿ
ಯಾವದಿಂದ್ರಿಯಗಳಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮಾಡುವರು
ಸೇವಕರ ಸೇವ ಅನುಗುಣ ಫಲವೀವ ನೃಪನಂದದಲಿ
ತನ್ನ ಸ್ವಭಾವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವಿಭಾಗವ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಹರಿ|| ೩ ||
ಅರ್ಥ:
ರಾಜನು ತನ್ನ ಸೇವಕರು ಮಾಡುವ ಸೇವೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಸಂಬಳವನ್ನು ಕೊಡುವ ಹಾಗೆ, ಶ್ರೀಹರಿಯು ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರು ತಮ್ಮ ಆಯಾ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಜೀವರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜೀವರ ಮೂಲಕ ಶುಭ ಮತ್ತು ಅಶುಭ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು (ಕೆಲಸಗಳನ್ನು) ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪದ್ಯ ೪
ಪದ್ಯ:
ಅಗಣಿತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವ ನಾಲ್ಬಗೆ ವಿಭಾಗವ ಮಾಡಿ
ಒಂದನುತೆಗೆದು ದಶವಿಧಗೈಸಿ ಪಾದರೆ ಪಂಚ ಪ್ರಾಣನಲಿ
ಮೊಗ ಚತುಷ್ಟಯನೊಳು ಸಪಾದೈದು ಗುಣವಿರಸಿದ
ಮತ್ತೆ ದಶ ವಿಧಯುಗಳ ಗುಣವನ್ನು ಮಾಡಿ ಎರಡು ಸದಾ ಶಿವನೊಳಿಟ್ಟ|| ೪ ||
ಅರ್ಥ:
(ಇಲ್ಲಿಂದ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ಹಂಚುವ ವಿವರಣೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ).
ಶ್ರೀಹರಿಯು ತನ್ನ ಅನಂತವಾದ (ಅಗಣಿತ) ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ೪ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಮತ್ತೆ ೧೦ ಭಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ೧೦ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ೧.೨೫ (ಪಾದರೆ - ಕಾಲು ಕಡಿಮೆ ಎರಡು) ಭಾಗವನ್ನು ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನಲ್ಲಿ (ಪಂಚಪ್ರಾಣ) ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಚತುರ್ಮುಖ ಬ್ರಹ್ಮನಲ್ಲಿ (ಮೊಗ ಚತುಷ್ಟಯ) ೫.೨೫ (ಸಪಾದೈದು - ಐದೂಕಾಲು) ಭಾಗವನ್ನು ಇಡುತ್ತಾನೆ. ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತೆ ೧೦ ರ ಎರಡರಷ್ಟು ಅಂದರೆ ೨೦ ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ೨ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸದಾಶಿವನಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೫
ಪದ್ಯ:
ಪಾಕಶಾಸನ ಕಾಮರೊಳು ಸಾರ್ಧೈಕವಿಟ್ಟ ದಶ ಇಂದ್ರಿಯರ
ಸುದಿವೌಕಸಾದ್ಯರೊಳೊಂದು ಯಾವಜ್ಜೀವರೊಳಗೊಂದು
ನಾಲ್ಕೂವರೆ ಕಲ್ಯಾದಿ ದೈತ್ಯಾನೀಕಕಿತ್ತನು
ಎರಡು ತ್ರಿವಿಧ ವಿವೇಕಗೈಸಿ ಇಂದಿರಗೊಂದು ಎರಡು ಆತ್ಮ ತನ್ನೊಳಗೆ|| ೫ ||
ಅರ್ಥ:
ಹಿಂದಿನ ೨೦ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರ (ಪಾಕಶಾಸನ) ಮತ್ತು ಕಾಮದೇವನಿಗೆ ತಲಾ ೧.೫ (ಸಾರ್ಧೈಕ - ಒಂದೂವರೆ) ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ದಶ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿ ೧ ಭಾಗವನ್ನು, ಇಡೀ ಜೀವಕೋಟಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ (ಯಾವಜ್ಜೀವರೊಳಗೆ) ೧ ಭಾಗವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಕಲಿ ಮೊದಲಾದ ದೈತ್ಯರ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ (ದೈತ್ಯಾನೀಕಕ್ಕೆ) ಒಟ್ಟು ೪.೫ (ನಾಲ್ಕೂವರೆ) ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಮಸ್ಸು, ರಾಜಸ್ಸು, ಸಾತ್ತ್ವಿಕ ಎಂದು ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಗೆ (ಇಂದಿರಗೆ) ೧ ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಇನ್ನುಳಿದ ೨ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪರಮಾತ್ಮನು ತನ್ನ ಬಳಿಯೇ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೬
ಪದ್ಯ:
ಈ ವಿಧದಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವ ದೇವ ಮಾನವ ದಾನವರೊಳು
ರಮಾ ವಿನೋದಿ ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿಟ್ಟು ಅಲ್ಲೇ ರಮಿಸುವನು
ಮೂವರೊಳಗಿದ್ದು ಅವರ ಕರ್ಮವ ತಾ ವಿಕಾರವಗೈಸದಲೆ
ಕಲ್ಪವಸಾನಕೆ ಕೊಡುವನು ಅನಾಯಾಸ ಅವರ ಗತಿಯ|| ೬ ||
ಅರ್ಥ:
ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದೇವತೆಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿಟ್ಟು, ಆಯಾ ರೂಪಗಳಿಂದ ಅವರಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ (ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ). ಈ ಮೂರು ವರ್ಗದ ಜೀವರೊಳಗಿದ್ದು ಅವರ ಕೈಯಿಂದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರೂ, ತಾನು ಮಾತ್ರ ಆ ಕರ್ಮಗಳ ಯಾವುದೇ ವಿಕಾರಕ್ಕೂ (ದೋಷಕ್ಕೂ) ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಗೆ ಕಲ್ಪದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ (ಕಲ್ಪವಸಾನಕೆ) ಯಾವುದೇ ಶ್ರಮವಿಲ್ಲದೆ (ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ) ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕ ಮುಕ್ತಿ ಅಥವಾ ನರಕದ ಗತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೭
ಪದ್ಯ:
ಆಲಯಗಳೊಳಿಪ್ಪ ದೀಪ ಜ್ವಾಲೆ ವರ್ತಿಗಳನುಸರಿಸಿ ಜನರ ಆಲಿಗೊಪ್ಪುವ ತೆರದಿ
ಹರಿ ತಾ ತೋರ್ಪ ಸರ್ವತ್ರ
ಕಾಲ ಕಾಲದಿ ಶ್ರೀಧರಾ ದುರ್ಗಾ ಲಲನೆಯರ ಕೂಡಿ ಸುಖಮಯ ಲೀಲೆಗೈಯಲು
ತ್ರಿಗುಣ ಕಾರ್ಯಗಳಿಹವು ಜೀವರಿಗೆ|| ೭ ||
ಅರ್ಥ:
ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ದೀಪದ ಜ್ವಾಲೆಯು, ಅಲ್ಲಿರುವ ಬತ್ತಿಯ (ವರ್ತಿಯ) ದಪ್ಪ ಅಥವಾ ಸಣ್ಣತನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ; ಶ್ರೀಹರಿಯು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದರೂ ಜೀವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀಧರನಾದ ಆ ಹರಿಯು ದುರ್ಗಾ ಮೊದಲಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ರೂಪಗಳೊಡನೆ ಕೂಡಿ ಸದಾ ಸುಖಮಯವಾದ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಜೀವರು ಅನುಭವಿಸುವ ತ್ರಿಗುಣಗಳ (ಸುಖ-ದುಃಖ) ಕಾರ್ಯಗಳೆಲ್ಲವೂ ಆ ದೇವನ ಲೀಲೆಯ ಭಾಗವೇ ಆಗಿವೆ.
ಪದ್ಯ ೮
ಪದ್ಯ:
ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂ ಮಾಳ್ಪ ಕರ್ಮ ದ್ವಂದ್ವಗಳ ತನಗರ್ಪಿಸಲು
ಗೋವಿಂದ ಪುಣ್ಯವ ಕೊಂಡು ಪಾಪವ ಭಸ್ಮವನೆ ಮಾಳ್ಪ
ಇಂದಿರೇಶನು ಭಕ್ತ ಜನರನು ನಿಂದಿಸುವರೊಳಗಿಪ್ಪ
ಪುಣ್ಯವ ತಂದು ತನ್ನವಗೀವ ಪಾಪಗಳ ಅವರಿಗುಣಿಸುವನು|| ೮ ||
ಅರ್ಥ:
ಮನುಷ್ಯನು ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ಮಾಡುವ ಸುಖ-ದುಃಖ, ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯಗಳೆಂಬ ದ್ವಂದ್ವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದರೆ, ಗೋವಿಂದನು ಅದರಲ್ಲಿನ ಪುಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಪಾಪಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಸ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಹರಿಯು ತನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನು ನಿಂದಿಸುವ ದುಷ್ಟರ ಒಳಗಿದ್ದು, ಆ ದುಷ್ಟರು ಮಾಡಿದ ಪುಣ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲ ತಂದು ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಆ ನಿಂದಕರು ಉಣ್ಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೯
ಪದ್ಯ:
ಹೊತ್ತು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪಾಪ ಕರ್ಮ ಪ್ರವರ್ತಕರ ನಿಂದಿಸದೆ
ತನಗಿಂದ ಉತ್ತಮರ ಗುಣ ಕರ್ಮಗಳ ಕೊಂಡಾಡದಲಿಪ್ಪ ಮರ್ತ್ಯರಿಗೆ
ಗೋಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ತ್ರೀ ಹತ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಅಖಿಳ ದೋಷಗಳಿತ್ತಪನು
ಸಂದೇಹ ಪಡಸಲ್ಲ ಅಖಿಳ ಶಾಸ್ತ್ರಮತ|| ೯ ||
ಅರ್ಥ:
ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪಾಪ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಖಂಡಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ (ನಿಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ) ಮತ್ತು ತನಗಿಂತ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರಾದ ಸಜ್ಜನರ ಗುಣ ಹಾಗೂ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಅಂತಹವರಿಗೆ ಗೋಹತ್ಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯೆ, ಸ್ತ್ರೀಹತ್ಯೆ ಮೊದಲಾದ ಮಹಾ ಪಾತಕಗಳ ದೋಷಗಳು ತಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಹ ಪಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ, ಇದು ಸಮಸ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಾರವಾಗಿದೆ.
ಪದ್ಯ ೧೦
ಪದ್ಯ:
ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗುಣಗಳ ಹಿರಣ್ಯ ಗರ್ಭಾದ್ಯರಿಗೆ
ಕಲಿಮುಖ ದಾನವರ ಸಂತತಿಗೆ ಅವರಧಿಕಾರವ ಅನುಸರಿಸಿ
ಪುಣ್ಯ ಪಾಪಗಳೀವ ಬಹು ಕಾರುಣ್ಯ ಸಾಗರನು
ಅಲ್ಪಶಕ್ತಿಗಳ ಉಣ್ಣಲರಿಯದಿರಲು ಉಣ ಕಲಿಸಿದನು ಜೀವರಿಗೆ|| ೧೦ ||
ಅರ್ಥ:
ಪರಮ ಕರುಣಾ ಸಾಗರನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ (ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭ) ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲಿ ಮೊದಲಾದ ದೈತ್ಯರ ಸಂತತಿಗೆ ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪದ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅತ್ಯಂತ ಅಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಈ ಜೀವರು ತಮಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಕರ್ಮಫಲಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಣ್ಣಬೇಕು ಎಂದು ತಿಳಿಯದಿದ್ದಾಗ, ತಾನೇ ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿದ್ದು ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಉಣ್ಣಲು ಕಲಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೧
ಪದ್ಯ:
ಸತ್ಯ ವಿಕ್ರಮ ಪುಣ್ಯ ಪಾಪ ಸಮಸ್ತರಿಗೆ ಕೊಡಲೋಸುಗದಿ
ನಾಲ್ವತ್ತು ಭಾಗವ ಮಾಡಿ ಲೇಶಾಂಶವನು ಜನಕೀವ
ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪರಮಾಣು ಜೀವಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನು ತಾ ಕೊಟ್ಟು
स्थೂಲ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಉಂಡು ಉಣಿಪ ಸರ್ವದಾಸರ್ವ ಜೀವರಿಗೆ|| ೧೧ ||
ಅರ್ಥ:
ಸತ್ಯವಾದ ಪರಾಕ್ರಮವುಳ್ಳ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯಗಳ ಫಲವನ್ನು ಹಂಚಲು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟು ೪೦ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಒಂದು ಲೇಶಾಂಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಪರಮಾಣುವಿನಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಣ್ಣವನಾದ ಜೀವನಿಗೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಾನೇ ಕೊಟ್ಟು, ಜಗತ್ತಿನ ಸ್ಥೂಲ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಾನು ಉಂಡು (ಸಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ) ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಉಣ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೨
ಪದ್ಯ:
ತಿಮಿರ ತರಣಿಗಳು ಏಕ ದೇಶದಿ ಸಮನಿಸಿಪ್ಪವೆ ಎಂದಿಗಾದರು?
ಭ್ರಮಣ ಛಳಿ ಬಿಸಲು ಅಂಜಿಕೆಗಳುಂಟೇನೋ ಪರ್ವತಕೆ?
ಅಮಿತ ಜೀವರೊಳಿದ್ದು ಲಕ್ಷ್ಮೀ ರಮಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮಾಡುವ
ಕಮಲಪತ್ರ ಸರೋವರಗಳೊಳಗಿಪ್ಪ ತೆರದಂತೆ|| ೧೨ ||
ಅರ್ಥ:
ಕತ್ತಲೆ (ತಿಮಿರ) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ (ತರಣಿ) ಎಂದಾದರೂ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಇಲ್ಲ. ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ತಲೆತಿರುಗುವಿಕೆ (ಭ್ರಮಣ), ಚಳಿ, ಬಿಸಲು ಅಥವಾ ಭಯ ಎಂಬುದು ಇರುತ್ತದೆಯೇ? ಇಲ್ಲ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಅನಂತ ಜೀವಿಗಳ (ಅಮಿತ ಜೀವರ) ಒಳಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರೂ, ತಾವರೆ ಎಲೆಯು ನೀರಿನಲ್ಲಿದ್ದರೂ ನೀರು ಅದಕ್ಕೆ ಅಂಟದಂತೆ (ಕಮಲಪತ್ರ ಸರೋವರಗಳೊಳಗಿಪ್ಪಂತೆ), ಅವನು ಜೀವರ ಯಾವುದೇ ದೋಷಗಳಿಗೂ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಪದ್ಯ ೧೩ (ಅ) (ಮೂಲಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿ ೧೩ನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎರಡು ಪದ್ಯಗಳಿವೆ)
ಪದ್ಯ:
ಅಂಬುಜೋದ್ಭವ ಮುಖ್ಯ ಸುರಾ ಕಲಿ ಶಂಬರಾದಿ ಸಮಸ್ತ ದೈತ್ಯ ಕದಂಬಕೆ
ಅನುದಿನ ಪುಣ್ಯ ಪಾಪ ವಿಭಾಗವನೆ ಮಾಡಿ
ಅಂಬುಧಿಯ ಜಲವನು ಮಹದ್ಘಟ ದಿಂಬನಿತು ತುಂಬುವ ತೆರದಿ
ಪ್ರತಿ ಬಿಂಬರೊಳು ತಾನಿದ್ದು ಯೋಗ್ಯತೆಯಂತೆ ಫಲವೀವ|| ೧೩ ||
ಅರ್ಥ:
ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ (ಅಂಬುಜೋದ್ಭವ) ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕಲಿ, ಶಂಬರಾಸುರ ಮೊದಲಾದ ಸಮಸ್ತ ದೈತ್ಯರ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ (ಕದಂಬಕೆ) ದಿನಾಲೂ ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪುಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಸಮುದ್ರದ (ಅಂಬುಧಿಯ) ಅನಂತ ನೀರನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಕೊಡದಲ್ಲಿ (ಮಹದ್ಘಟದಲ್ಲಿ) ತುಂಬಿ ಇಡುವಂತೆ, ತನ್ನ ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜೀವರಲ್ಲಿ ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ಮಿತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ತುಂಬಿಟ್ಟು, ಪ್ರತಿಬಿಂಬರಾದ ಜೀವರೊಳಗಿದ್ದು ಯೋಗ್ಯತೆಯಂತೆ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೩ (ಆ) / ೧೪ (ಗ್ರಂಥದ ಪಾಠಾಂತರದಂತೆ)
ಪದ್ಯ:
ಇನಿತು ವಿಷ್ಣು ರಹಸ್ಯದೊಳು ಭ್ರುಮು ಮುನಿಪ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನಗೆ ಅರುಪಿದದನು
ಬುಧರು ಕೇಳುವುದು ನಿತ್ಯದಿ ಮತ್ಸರವ ಬಿಟ್ಟು
ಅನುಚಿತೋಕ್ತಿಗಳಿದ್ದರೆಯು ಸರಿಯೆ ಗಣನೆ ಮಾಡದಿರೆಂದು
ವಿದ್ವದ್ ಜನಕೆ ವಿಜ್ಞಾಪನೆಯ ಮಾಡುವೆ ವಿನಯ ಪೂರ್ವಕದಿ|| ೧೩ ||
ಅರ್ಥ:
ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ 'ವಿಷ್ಣು ರಹಸ್ಯ' ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ರಾಜನಿಗೆ ಹೇಳಿದ ಹರಿಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು (ಬುಧರು) ಮತ್ಸರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಕೇಳಬೇಕು. ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪು ನುಡಿಗಳು (ಅನುಚಿತೋಕ್ತಿಗಳು) ಇದ್ದರೂ ಸಹ, ದೊಡ್ಡ ಮನಸ್ಸು ಮಾಡಿ ಅದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಬೇಡಿ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ (ವಿದ್ವದ್ ಜನರಲ್ಲಿ) ವಿನಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೪ / ೧೫ (ಫಲಶ್ರುತಿ)
ಪದ್ಯ:
ವೇತ ಭಯ ವಿಶ್ವೇಶ ವಿಧಿ ಪಿತ ಮಾತುಳಾಂತಕ ಮಧ್ವ ವಲ್ಲಭ
ಭೂತ ಭಾವನ ಅನಂತ ಭಾಸ್ಕರ ತೇಜ ಮಹಾರಾಜ
ಗೌತಮನ ಮಡದಿಯನು ಕಾಯ್ದ ಅನಾಥ ರಕ್ಷಕ
ಗುರುತಮ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ ತನ್ನ ನಂಬಿದ ಭಕುತರನು ಪೊರೆವ|| ೧೪ ||
ಅರ್ಥ:
ಭಯವನ್ನು ಓಡಿಸುವವನು (ವೇತಭಯ), ಜಗತ್ತಿನ ಒಡೆಯ (ವಿಶ್ವೇಶ), ಬ್ರಹ್ಮನ ತಂದೆ (ವಿಧಿಪಿತ), ಕಂಸನ ಸಂಹಾರಿ (ಮಾತುಳಾಂತಕ), ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಿಯನಾದ ಒಡೆಯ (ಮಧ್ವವಲ್ಲಭ), ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು (ಭೂತಭಾವನ), ಅನಂತ ಸೂರ್ಯರ ತೇಜಸ್ಸುಳ್ಳವನು, ಗೌತಮ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಪತ್ನಿ ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದವನು ಮತ್ತು ಅನಾಥ ರಕ್ಷಕನಾದ ಶ್ರೀಗುರು ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನು ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸದಾ ಸಲಹುತ್ತಾನೆ (ಪೊರೆಯುತ್ತಾನೆ).
***
summary of the 'Svagata-Svātantrya Sandhi' (Verses 1 to 14/15) from Shri Jagannatha Dasarya's Harikathāmṛtasāra:
1. The Cosmic Hierarchy and Administration (Verses 1 – 3)
The supreme, all-powerful Lord Vishnu, who resides in the bosom of Goddess Lakshmi, is the only absolute and independent ruler of existence. In his universal government, Chaturmukha Brahma and Mukhyaprana function as his chief cabinet ministers, carrying out his direct will. Lord Shiva acts as the presiding controller of the three forms of ego (Ahamkāra), while lesser deities govern the various human senses. Directly opposing this divine hierarchy, the demonic forces led by Kali, Madhu, Kaitabha, and Shambarasura reside within bodies to instill negative impulses, driving the dark and destructive passions of the human mind. The Lord delegates a reflection of his power to both sides to run the universe, much like a king distributing authority to his servants based on their roles.
2. The Mathematical Division of Autonomy (Verses 4 – 6)
To structure the universal system, the Lord takes His boundless independence (Svātantrya) and mathematically segments a portion of it into distinct units.
He places 5.25 parts into Chaturmukha Brahma and 1.75 parts into Mukhyaprana.
He assigns 2 parts to Lord Sadashiva.
He grants 1.5 parts each to Indra and Kamadeva.
The deities governing the ten senses receive 1 part collectively, and the entire mass of ordinary living beings splits 1 part among themselves.
He allocates a heavy block of 4.5 parts to the dark demonic forces led by Kali to drive worldly conflicts.
Ultimately, He filters the remaining major portions, giving 1 part to Goddess Lakshmi and retaining 2 absolute parts completely within Himself.
Through this framework, He activates the three material modes (Sattva, Rajas, Tamas) while remaining entirely untouched by their limitations.
3. The Nature of Pervasiveness and Karma Yoga (Verses 7 – 10)
The text uses the analogy of a lamp: its flame radiates light strictly based on the size and quality of the cotton wick it burns upon. Similarly, though Lord Hari is omnipresent, He manifests His underlying power in exact proportion to a soul's spiritual capacity. When human beings willingly surrender the dualities of their daily actions (Karma)—the joys and the sorrows—to the Almighty, Lord Govinda filters the deeds, accepting the pure merit (Puṇya) and incinerating the sins. Dynamically, the Lord takes the accumulated virtues of wicked people who mock His true devotees and hands them to those very devotees, forcing the mockers to consume the devotees' spiritual liabilities instead.
4. Scriptural Warnings and Spiritual Capacity (Verses 11 – 13)
A strict scriptural warning is issued to mortals: anyone who turns a blind eye to public wrongdoers and simultaneously fails to praise and honor wise, righteous souls incurs severe karmic sins equivalent to the darkest scriptural atrocities. The Lord, an immense ocean of mercy, orchestrates this entire design because finite souls are too weak to independently process the fruits of their deeds; He must dwell within them to direct their experiences. To keep the system flawless, the Lord filters His infinite power into the souls just as one fills a measurable jug with water from a boundless ocean, treating the souls as reflections (Pratibimba) of His original being (Bimba). Just like a pristine lotus leaf stays dry in the middle of a lake, the Lord coordinates all universal movements without ever absorbing human faults.
5. Epilogue and Benediction (Verses 13B – 14/15)
The poet clarifies that this sacred mystery of independence was originally taught by Sage Bhrigu to King Indradyumna in the ancient Viṣṇu Rahasya text. In a beautifully humble sign-off, Jagannatha Dasarya begs the assembly of wise scholars to overlook any technical or unpolished flaws in his poetry. He concludes the chapter by singing the names of his family deity, Shri Guru Jagannatha Vithala—the savior of the helpless, the redeemer of Ahalya, and the ruler of the universe—promising that the Lord will eternally shield and liberate every devotee who places unswerving trust in Him.
Core Message: Lord Hari is the sole independent doer. All souls—gods, humans, and demons—possess tightly controlled, delegated boundaries of power. True liberation comes from abandoning personal ego, standing up for righteousness, and dedicating the fruits of all actions back to the Divine.
Meaning
Prologue
Verse:
harikathāmṛtasāra gurugaḷa karuṇadindāpanitu kēḷuve
parama bhagavadbhaktaru idanādaradi kēḷuvudu||
svgatasvātantrya guṇava hari tegedu brahmādyarige koṭṭadu
bhṛgu munipa pēḷidanu indradyumna kṣitipanige||
Meaning:
By the grace of my spiritual masters, I narrate the essence of this nectar-like history of Shri Hari (Harikathāmṛtasāra) to the best of my limited understanding. May the supreme devotees of the Lord listen to this with absolute reverence. This chapter reveals the sacred mystery of how Lord Hari distributed fractions of His personal, inherent power of independence (Svagata-Svātantrya) to Brahma and other deities, as originally taught by the great sage Bhrigu to King Indradyumna.
Verse 1
Verse:
parama viṣṇu svatantra māyā taruṇi vakṣasthala nivāsi
sarasijōdbhava prāṇarīrvaru sacivaru enisuvaru
sarva karmagaḷalli tatpriyaru uraga bhūṣaṇa ahaṅkr̥titraya
karesuva amarēndra arka mukharu indriyaparu enisuvaru|| 1 ||
Meaning:
The Supreme Lord Vishnu, who permanently resides in the bosom of Goddess Lakshmi (Māyā taruṇi), is the only absolute, independent ruler of existence. In His cosmic administration, Chaturmukha Brahma (Sarasijōdbhava) and Mukhyaprana (Prāṇa) act as His two chief cabinet ministers (Sacivaru). They are dearest to Him and oversee all universal functions. Meanwhile, Lord Shiva (Uraga bhūṣaṇa), who wears serpents as ornaments, presides over the three forms of cosmic ego (Ahamkāra), while deities like Indra (Amarēndra) and the Sun (Arka) act as controllers of the human sensory organs.
Verse 2
Verse:
ī divaukasara ante kali modalāda daityaru sarva dēhadi tōdakaru tāvāgi
vyāpāragaḷa māḍuvaru
vēdhanāndadi kaliyu ahaṅkārādhipa adhama madhukukaiṭabha
krōdhiśambhara mukharu manasige svāmiyenisuvaru|| 2 ||
Meaning:
Just as the benevolent demigods (Divaukasaru) instill virtuous impulses within the human body, Kali and other demons reside in all living beings as the tormentors (Tōdakaru), instigating vile thoughts and actions. Directly opposing the gods, the demon Kali presides over the lowest, most ignorant forms of egoism (Tāmasa Ahamkāra). At the same time, fierce demons like Madhu, Kaitabha, and the wrathful Shambarasura act as the driving forces behind the negative and destructive impulses of the human mind.
Verse 3
Verse:
dēvategāḷa upādhi nityadi ēvamādi nāmadiṃdali
yāvadiṃdriyagaḷali vyāpāragaḷa māḍuvaru
sēvakara sēve anuguṇa phalavīva nrupanandadali
tanna svabhāva svātantrya vibhāgava māḍikoṭṭa hari|| 3 ||
Meaning:
Just like an earthly king (Nrupa) distributes ranks, wealth, and authority to his servants strictly in accordance with the quality of their service, Lord Hari carefully divides and delegates His reflected power of autonomy. Operating under their designated scriptural names, both the demigods and the demons constantly reside within the sensory faculties of living entities, driving them to execute actions that align with their respective spiritual natures.
Verse 4
Verse:
agaṇita svātantryava nālbage vibhāgava māḍi
oṃdanutegedu daśavidhagaisi pādare pañca prāṇanali
moga catuṣṭayanoḷu sapādaiḍu guṇavirasida
matte daśa vidhayugaḷa guṇavannu māḍi eraḍu sadā śivanoḷiṭṭa|| 4 ||
Meaning:
(From this verse onward, the poet uses precise symbolic mathematical fractions to illustrate how the Lord limits and structures delegated power across the universe).
The Lord takes a portion of His boundless, unquantifiable independence (Agaṇita Svātantrya) and divides it into 4 primary blocks. He isolates 1 of these blocks and splits it further into 10 sub-units. Out of these 10 units, He deposits exactly 1.75 (Pādare — a quarter less than two) parts into Mukhyaprana (Pañca-prāṇa), and 5.25 (Sapādaiḍu — a quarter more than five) parts into Chaturmukha Brahma (Moga catuṣṭaya). The remaining balance is multiplied into 20 sub-units, out of which He allocates 2 parts to Lord Sadashiva.
Verse 5
Verse:
pākaśāsana kāmarōḷu sārdhaikaviṭṭa daśe indriyara
sudivaukasādyaroḷoṃdu yāvajjīvaroḷagoṃdu
nālkūvare kalyādi daityānīkakittanu
eraḍu trividha vivēkagaisi indiragoṃdu eraḍu ātma tannoḷage|| 5 ||
Meaning:
Out of the remaining 20 units, the Lord places 1.5 parts (Sārdhaika — half past one) each into Indra (Pākaśāsana) and Kamadeva. He grants 1 composite part to the deities governing the 10 senses, and 1 combined part to the entire mass of ordinary living entities (Yāvajjīva). He assigns a heavy block of 4.5 parts to the malicious demonic hosts led by Kali (Daityānīka). The final major portions are filtered according to the three cosmic modes (Trividha); He hands over 1 supreme part to Goddess Lakshmi (Indirā) and safely retains the remaining 2 absolute, foundational parts completely within His own Being.
Verse 6
Verse:
ī vidhadi svātantryava dēva mānava dānavaroḷu
ramā vinōdi vibhāga māḍiṭṭu allē ramisuvanu
mūvaroḷagiddu avara karmava tā vikāravagaisadale
kalpavasānake koḍuvanu anāyāsa avara gatiya|| 6 ||
Meaning:
In this highly structured manner, the Supreme Lord, who delights in Lakshmi (Ramā vinōdi), divides and plants fractions of autonomy within the demigods, humans, and demons, manifesting inside them to witness His grand design. Even though He dwells intimately within these three distinct categories of souls and prompts all their actions, He is never tainted by their shortcomings or human mutations (Vikāra). Ultimately, at the close of the cosmic cycle (Kalpāvasāna), He effortlessly (Anāyāsa) delivers each soul to its true, eternal destination—be it liberation or damnation.
Verse 7
Verse:
ālayagaḷoḷippa dīpa jvāle vartigaḷanusarisi janara āligoppuval teradi
hari tā tōrpa sarvatra
kāla kāladi śrīdharā durgā lalaneyara kūḍi sukhamaya līlegaivalu
triguṇa kāryagaḷihavu jīvarige|| 7 ||
Meaning:
Consider a lamp burning inside a house: its flame radiates light strictly based on the thickness, quality, and size of the cotton wick (Varti) it burns upon. Similarly, though Lord Hari is omnipresent and pervades everything (Sarvatra), He manifests His underlying power in exact proportion to the soul's spiritual capacity. Pervading all time, Lord Hari unites as Shridhara with the various forms of Lakshmi (such as Durga) to enjoy His own blissful sport, while the worldly joys and sorrows born of the three material modes (Triguṇa) serve merely as the backdrop for the souls.
Verse 8
Verse:
indriyagaḷiṃ māḷpa karma dvandvagaḷa tanagarpisalu
gōvinda puṇyava koṇḍu pāpava bhasmavane māḷpa
indirēṣanu bhakta janaranu nindisuvaroḷagippa
puṇyava tandu tannavagīva pāpagaḷa avariguṇisuvanu|| 8 ||
Meaning:
When a human being surrenders the dualities of action (Karma-dvandva)—such as pleasure and pain, success and failure—executed by their senses to the Almighty, Lord Govinda gladly accepts the pure merit (Puṇya) and utterly incinerates the sinful reactions (Pāpa). Furthermore, the Lord of Lakshmi (Indirēṣa) functions dynamically within the universe: He extracts the accumulated merits of wicked people who vilify His true devotees and transfers that virtue directly to His bhaktas, while forcing the mockers to consume the spiritual liabilities and sins of those very devotees.
Verse 9
Verse:
hottu oṭṭige pāpa karma pravartakara nindisade
tanaginda uttamara guṇa karmagaḷa koṇḍāḍadalīppa martyarige
gōbrāhmaṇa strī hatya modalāda akhiḷa dōṣagaḷittapanu
sandēha paḍasalla akhiḷa śāstramata|| 9 ||
Meaning:
Any mortal who fails to condemn or speak out against malicious wrongdoers, and who simultaneously refrains from honoring and singing the praises of virtuous sages who are advanced in spiritual wisdom, incurs severe karmic liabilities. Such a person is burdened with the spiritual equivalent of sins like harming cows, saints, and women (Gō-brāhmaṇa-strī-hatyā). There is absolutely no room for doubt here; this is the unanimous and unwavering conclusion of all sacred scriptures.
Verse 10
Verse:
tanna svātantrya guṇagaḷa hiraṇya garbhadhyarige
kalimukha dānavara santatige avaradhikārava anusarisi
puṇya pāpagaḷīva bahu kāruṇya sāgaranu
alpaśaktigaḷu uṇṇalariyadiralu uṇa kalisidanu jīvarige|| 10 ||
Meaning:
The Supreme Lord, an immense ocean of compassion (Bahu kāruṇya sāgara), distributes rewards and retributions strictly based on the cosmic hierarchy and structural limits of Brahma (Hiraṇyagarbha) and the other deities, as well as the lineage of the demon Kali. Because these finite souls possess exceptionally minor energy (Alpa-shakti) and are fundamentally incapable of independently experiencing or processing the profound fruits of their actions, the Lord dwells within them as the inner guide to direct and sustain their experiences.
Verse 11
Verse:
satya vikrama puṇya pāpa samastarige koḍalōsugadi
nālvattu bhāgava māḍi lēśāṃśavanu janakīva
atyalpa paramāṇu jīvage sāmarthyavanu tā koṭṭu
sthūla padārthagaḷa uṇḍu uṇipa sarvadāsarva jīvarige|| 11 ||
Meaning:
To distribute the fruits of virtue and sin flawlessly among all living entities, the Lord of absolute valor (Satya-vikrama) theoretically segments His executing power into 40 distinct parts, granting only a microscopic, trace fraction (Lēśāṃśa) to human beings. He provides the structural capacity and strength to the individual soul, who is as minute as a subatomic atom (Paramāṇu). The Lord Himself consumes the spiritual essence of all material objects and subsequently allows all living beings to enjoy their physical experiences.
Verse 12
Verse:
timira taraṇigaḷu ēka dēśadi samanisīppave endigādaru?
bhramaṇa chaḷi bisalu añjikagaḷuṇṭēnō parvatake?
amita jīvaroḷiddu lakṣmī ramaṇa vyāpāragaḷa māḍuva
kamalapatra sarōvaragaḷoḷagippa teradante|| 12 ||
Meaning:
Can pitch darkness (Timira) and the blazing sun (Taraṇi) ever coexist in the exact same spot? Never. Does a massive, unshakeable mountain ever experience dizziness (Bhramaṇa), cold, heat, or fear? Absolutely not. In the exact same way, even though the beloved Lord of Lakshmi (Lakṣmī-ramaṇa) lives inside infinite, diverse souls (Amita jīva) and triggers all their complex life operations, He remains completely untainted by their flaws—just like a pristine lotus leaf (Kamala-patra) remains completely dry and untouched though it rests in the middle of a lake.
Verse 13 (A) (Note: Traditional manuscripts contain two variations labeled under verse 13)
Verse:
ambujōdbhava mukhya surā kali śambharādi samasta daitya kadambake
anudina puṇya pāpa vibhāgavane māḍi
ambudhiya jalavanu mahadghaṭa diṃbanitu tumbuva teradi
prati bimbaroḷu tāniddu yōgyateyante phalavīva|| 13 ||
Meaning:
Day after day, the Lord systematically categorizes and delivers the corresponding shares of virtues and sins to the demigods led by Brahma (Ambujōdbhava) and to the entire host of demonic forces (Daitya-kadambaka) led by Kali and Shambarasura. Just as a massive vessel (Mahadghaṭa) can only hold a specific, measurable amount of water taken from the boundless ocean (Ambudhi), the Lord restricts His infinite power within finite souls based on their spiritual boundaries. He resides within them as the Bimba (the Original Object) and awards rewards to the souls, who act as His Pratibimba (reflections), based on their intrinsic worth.
Verse 13 (B) / 14
Verse:
initu viṣṇu rahasyadoḷu bhṛgu munipa indradyumnage arapidadaṃnu
budharu kēḷuvudu nityadi matsarava biṭṭu
anucitōktigaḷiddareyu sariye gaṇane māḍadireṃdu
vidvad janake vijñāpaneya māḍuve vinaya pūrvakadi|| 13 ||
Meaning:
This sacred doctrine concerning the Lord's absolute sovereignty was originally detailed in the holy text Viṣṇu Rahasya by the great sage Bhrigu to King Indradyumna. May enlightened scholars (Budharu) listen to this daily, casting aside all envy or cynicism. I lower myself in deep humility and submit a prayer to the assembly of wise scholars (Vidvad-jana): if there are any technical errors or unpolished expressions in my poetry, please look past them with a forgiving heart.
Verse 14 / 15 (Phalaśruti / Concluding Benediction)
Verse:
vēta bhaya viśvēśa vidhi pita mātuḷāntaka madhva vallabha
bhūta bhāvana ananta bhāskara tēja mahārāja
gautamana maḍadiyanu kāvda anātha rakṣaka
gurutama jagannātha viṭhala tanna nambida bhakutaranu poreva|| 14 ||
Meaning:
He who completely scatters all mortal fear (Vēta-bhaya), the Ruler of the cosmos (Viśvēśa), the progenitor of Brahma (Vidhi-pita), the destroyer of the wicked uncle Kamsa (Mātuḷāntaka), the beloved Master of Shri Madhvacharya (Madhva-vallabha), the protector of all living creation (Bhūta-bhāvana), the supreme King of Kings who radiates the dazzling brilliance of infinite suns (Ananta-bhāskara-tēja), the savior who redeemed Ahalya (the wife of Sage Gautama), and the shelter of the helpless (Anātha-rakṣaka)—that ultimate spiritual guide, Shri Guru Jagannatha Vithala, eternally shields, nurtures, and liberates the devotees who place their unswerving trust in Him.
***
********
harikathAmRutasAra gurugaLa karuNadindApanitu kELuve
parama BagavadBaktaru idanAdaradi kELuvudu||
svagatasvAtantrya guNava hari tegedu brahmAdyarige koTTadu
BRugu munipa pELidanu indradyumna kShitipanige||
parama viShNu svatantra mAyA taruNi vakShasthaLa nivAsi
sarasijOdBava prANarIrvaru sacivaru enisuvaru
sarva karmagaLalli tatpriyaru uraga BUShaNa ahaMkRutitraya
karesuva amarEndra arka muKaru iMdriyaparu enisuvaru||1||
I divaukasara ante kali modalAda daityaru sarva dEhadi tOdakaru tAvAgi
vyApAragaLa mADuvaru
vEdhanAMdadi kaliyu ahankArAdhipa adhama madhukukaiTaBa
krOdhiSaMBara muKaru manasige svAmiyenisuvaru||2||
dEvategaLa upAdhi nityadi EvamAdi nAmadiMdali
yAvadindriyagaLali vyApAragaLa mADuvaru
sEvakara sEva anuguNa PalavIva nrupanaMdadali
tanna svaBAva svAtantrya viBAgava mADikoTTa hari||3||
agaNita svAtantryava nAlbage viBAgava mADi
oMdanutegedu daSavidhagaisi pAdare panca prANanali
moga catuShTayanoLu sapAdaidu guNavirasida
matte daSa vidhayugaLa guNavannu mADi eraDu sadA SivanoLiTTa||4||
pAkaSAsana kAmaroLu sArdhaikaviTTa daSa iMdriyara
sudivaukasAdyaroLondu yAvajjIvaroLagoMdu
nAlkUvare kalyAdi daityAnIkakittanu
eraDu trividha vivEkagaisi indiragondu eraDu Atma tannoLage||5||
I vidhadi svAtantryava dEva mAnava dAnavaroLu
ramA vinOdi viBAga mADiTTu allE ramisuvanu
mUvaroLagiddu avara karmava tA vikAravagaisadale
kalpavasAnake koDuvanu anAyAsa avara gatiya||6||
AlayagaLoLippa dIpa jvAle vartigaLanusarisi janara Aligoppuva teradi
hari tA tOrpa sarvatra
kAla kAladi SrIdharA durgA lalaneyara kUDi suKamaya lIlegaiyalu
triguNa kAryagaLihavu jIvarige||7||
indriyagaLiM mALpa karma dvandvagaLa tanagarpisalu
gOvinda puNyava konDu pApava Basmavane mALpa
indirESanu Bakta janaranu nindisuvaroLagippa
puNyava tandu tannavagIva pApagaLa avariguNisuvanu||8||
hottu oTTige pApa karma pravartakara nindisade
tanaginda uttamara guNa karmagaLa konDADadalippa martyarige
gObrAhmaNa strI hatya modalAda aKiLa dOShagaLittapanu
sandEha paDasalla aKiLa SAstramata||9||
tanna svAtantrya guNagaLa hiraNya garBAdyarige
kalimuKa dAnavara santatige avaradhikArava anusarisi
puNya pApagaLIva bahu kAruNya sAgaranu
alpaSaktigaLa uNNalariyadiralu uNa kalisidanu jIvarige||10||
satya vikrama puNya pApa samastarige koDalOsugadi
nAlvattu BAgava mADi lESAMSavanu janakIva
atyalpa paramANu jIvage sAmarthyavanu tA koTTu
sthUla padArthagaLa unDu uNipa sarvadAsarva jIvarige||11||
timira taraNigaLu Eka dESadi samanisippave endigAdaru?
BramaNa CaLi bisalu anjikegaLuMTEnO parvatake?
amita jIvaroLiddu lakShmI ramaNa vyApAragaLa mADuva
kamalapatra sarOvaragaLoLagippa teradaMte||12||
aMbujOdBava muKya surA kali SaMbarAdi samasta daitya kadaMbake
anudina puNya pApa viBAgavane mADi
aMbudhiya jalavanu mahadGaTa diMbanitu tuMbuva teradi
prati biMbaroLu tAniddu yOgyateyante PalavIva||13||
initu viShNu rahasyadoLu Brumu munipa iMdradyumnage arupidadanu
budharu kELuvudu nityadi matsarava biTTu
anucitOktigaLiddareyu sariye gaNane mADadireMdu
vidvad janake vij~jApaneya mADuve vinaya pUrvakadi||13||
vEta Baya viSvESa vidhi pita mAtuLAntaka madhva vallaBa
BUta BAvana ananta BAskara tEja mahArAja
gautamana maDadiyanu kAyda anAtha rakShaka
gurutama jagannAtha viThala tanna naMbida Bakutaranu poreva||14||
***
ಮನ ಹರಿಯಲಿ ಶ್ರೀಹರಿಕಥಾ ಮೃತದ ಸಾರದ ಕಡೆಗೆ..
(ಸ್ವಗತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಧಿ )
1. ಪರಮಾತ್ಮನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗುಣ ಎಂದರೇನು ?
ಇತರರ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ತಾನೇ ತನ್ನ ಕತೃತ್ವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಮಾಡಿ, ತನ್ನ ಇಚ್ಛಾನುಸಾರ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡವ ಉದ್ದೇಶ ಗುಣಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದೊಂದು ಧರ್ಮ.
2. ಜೀವನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದರೇನು ?
ಜೀವನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪರಾದೀನ ವಾಗಿದೆ. ಪರಾ ಎಂದರೆ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಎಂದರ್ಥ. ಅಂದರೆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಅಧೀನವಾಗಿದೆ .
3. ಜೀವರಿಗೆ ಕರ್ತೃತ್ವ ಶಕ್ತಿ ಇದೆಯೇ ?
ಜೀವರಿಗೆ ಕರ್ತೃತ್ವ ಶಕ್ತಿಯು ಶಕ್ತ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಅದು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗ ಬೇಕಾದರೆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪ್ರೇರಣೆ ಯಾಗ ಬೇಕು. ಜಡ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಕರ್ತೃತ್ವ ಧರ್ಮವು ಜೀವರಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜಡ ದಿಂದ ಜೀವರು ಭಿನ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
4. ಸ್ವಗತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದರೇನು ?
ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನೇರವಾಗಿ ತಾನೇ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ ರೂಪ ಅಂದರೆ ಜೀವನ ಕಡೆಯಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿಸಿ ಆ ಪ್ರಯತ್ನಾನುಸಾರ ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರಿಸದೆ ಇರುವುದು. ಇದೇ ಪಕ್ವಾ ಅಪಕ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸತಕ್ಕದ್ದು.
5. ದತ್ತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಎಂದರೇನು ?
" ಸ್ವತಂತ್ರೋ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುಹು " ಅಂದರೆ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವು ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿಂದಲೇ ಜೀವರ ಕರ್ತೃತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು ವನು. ಜೀವನ ಕರ್ತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಈ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ದತ್ತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೆಂದು ಹೆಸರು. ಅಂದರೆ ಜೀವರ ಮೋಕ್ಷ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದತ್ತ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾರ್ಯವೂ, ಸ್ಥಿತಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಕ್ವಾ ಪಕ್ವ ದಶಾಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಗತ ಸ್ವತಂತ್ರವೂ, ಸರ್ವಾ ದೇಶ ಕಾಲದಿಗಳಲ್ಲಿ, ಜೀವ ಜಡಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಅಧಿಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ , ಸರ್ವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕಾರ್ಯವು ಶ್ರೀ ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ದತ್ತವಾಗಿ ಅಧಿಷ್ಠಾನನ್ಯಸ್ತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುವುವು.
****** *
No comments:
Post a Comment