ಪಲ್ಲವಿ:
ಜಲದೊಳಗ ಜಲಪಾನ ಮಾಡಬಂದ ಗಜವ | ನೆಗಳಿ ನುಂಗಿತು ಕಾಲನು |
ಛಲದಿಂದ ಹಿಡಿದಿರಲು ಬಿಡದೆ ಬಾಧಿಸುತಿರಲು |
ಶ್ರೀಹರಿಯೇ ರಕ್ಷಿಸು ಎಂದನು ಕಾಯೋ ಭಕ್ತರ ಪ್ರಿಯ ಕಾಯೋ ಕರುಣಾಕರ ಹರಿಯೇ ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು |
ಮೊರೆಯಿಟ್ಟ ಗಜೇಂದ್ರನ ನುಡಿಯ ಲಾಲಿಸಿ ಬಂದು | ಕರಿಯ ಬಂಧನ ಬಿಡಿಸಿದೆ ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೧ ||
ಚರಣಗಳು:
ದಾಯವನೆ ಆಡುತಿರೆ ಸೋತವರೈವರು ನಿಮ್ಮ ರಾಣಿಯನು ಕರೆಯಿರೆಂದಾ |
ದುರುಳ ದುಶ್ಯಾಸನನು ಸೀರೆಯನ್ನು ಸೆಳೆವಾಗ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಕಾಯೆಂದಳು |
ಸುದತಿಯ ಸೀರೆಯನ್ನು ಅಕ್ಷಯವು ಆಗಲು | ಪಾಂಡವ ರಕ್ಷಕ ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೨ ||
ಪಾಂಚಾಲಿ ದ್ರೌಪದಿಯು ಪಾಸಿಲೆ ಐವರೊಡನಿದ್ದು | ಪಂಚಪಾಂಡವರು ವನಕ ಬರಲು |
ಅಂತರಾತ್ಮಕ ಸೂರ್ಯ ಥಾಲಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು ಸಂತುಷ್ಟರಾದವರೆಲ್ಲ |
ಇಂತೇಬ ವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ದುರ್ಯೋಧನನು ಸಂತಾಪ ಪಡುತ್ತಿದ್ದನು | ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೩ ||
ದುರುಳ ದುರ್ಯೋಧನನು ದುರ್ವಾಸನನ್ನೇ ಕರೆದು ಅಡಿಗೆರಗಿ ಚರಣಗಳ ತೊಳೆದು |
ವರವ ಕೊಟ್ಟನು ಹತ್ತು ಸಹಸ್ರ ಜನರಿಗೆ ಅಲ್ಲೆ ಮುನಿ ಬಂದ ಪಾಂಡವ ವನಕ |
ಭರದಿ ದ್ರೌಪದಿ ಥಾಲಿ ತೊಳೆದಿಟ್ಟು ಮಲಗಿರಲು ಸ್ವರ ಮುಟ್ಟಿ ಕರೆ ಮನಿಯಲಿ | ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೪ ||
ಯಾರು ಬಂದವರೆಂದು ಧರ್ಮ, ಭೀಮನ ಕೇಳಲು ಮೂರು ನಿರಾಹಾರ ಇಂದಿಗೆ |
ದಾನಶೂರರು ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರು ಕೇಳಿ ಬಂದೆವು ಕೊಡಬೇಕು ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ನಮಗೆ |
ಇಂತೇಬ ವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅರ್ಜುನ ತನ್ನ ಕಾಂತೆಯನ್ನು ಕರೆದನಾಗ | ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೫ ||
ಇಷ್ಟು ದಿನ ಮಾಡಿದ ದಾನ ಧರ್ಮಗಳೆಲ್ಲ ಇವೊತ್ತಿಗೆ ಹಾನಿ ಆಗತಾವ |
ನಟ್ಟಿರುಳು ಮಲಗಿರುವ ರಾತ್ರಿಯಲಿ ವಿಚಿತ್ರವನು ನೋಡಂದನು |
ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಜನಕ ತರಲಿ ಹಂಗೆಂದರಾ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯೆಂದಳು |
ಸ್ನಾನಜಪವನು ಮಾಡಿ ನೀವು ಬನ್ನಿರಿ ಎಂದು | ಬೃಂದಾವನ ನಮೋ ಎಂದಳು |
ಕಾಯೋ ಮತ್ಸ್ಯ ಕೂರ್ಮನೇ ವರಹ ನಾರಸಿಂಹ ಕಾಯೋ ವಾಮನ ಭಾರ್ಗವ ಕಾಯೋ |
ರಾಮ-ಕೃಷ್ಣನೇ ಶ್ರೀ ಬೌದ್ಧ ಕಲ್ಕಿ ನೀ ಕಾಯೆಂದು ಮೊರೆಯಿಟ್ಟಳು | ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೬ ||
ಸುವರ್ಣ ಹರಿವಾಣದೊಳು ರುಕ್ಮಿಣಿದೇವಿ ಕ್ಷೀರ ಶ್ಯಾವಿಗೆ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಬಡಿಸಿರಲು |
ಆಗ ದ್ರೌಪದಿಯ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಬ್ಯಾಗ ಬಾಹೇನೆಂದನು | ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೭ ||
ನಾರಿ ರುಕ್ಮಿಣಿ ಎನಗೆ ಬಡಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದಳು ನಾರಿ ನಿನ್ನ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿ ಬಂದೆ |
ಬಹಳ ಕ್ಷುಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದೆ ಬಡಿಸು ಎನಗೆಂದರೇ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೮ ||
ಥಾಲಿಯೊಳಗ ಶಾಕದಳವು ಇರುತಿರಲು | ಸ್ವಾಮಿ ತಾ ಉಂಡನಂತೆ |
ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋದ ಹತ್ತು ಸಹಸ್ರ ಜನಕೆ ಅಲ್ಲೆ ಸಾಲಾಗಿ ಎಲೆಯಾದವು |
ನಾರಿ ದ್ರೌಪದಿ ಪಂಚ ಭಕ್ಷ ಪರಮಾನ್ನ ಘೃತ ಕ್ಷೀರ ಬಡಿಸುತಿರಲು | ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೯ ||
ಉಂಡು ಕೈ ತೊಳೆದರು ತಾಂಬೂಲ ದಕ್ಷಿಣೆ ಭೀಮ ಅರ್ಜುನ ಕೊಟ್ಟರು |
ಆಗ ದ್ರೌಪದಿ ಕರೆತನ್ನಿರೆನ್ನಲು ಬ್ಯಾಗ ಬಂದರು ವನದ ಕಡೆಗೆ | ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೧೦ ||
ಈಗ ಉಂಡೆವು ಅರ್ಜುನ ತಾಂಬೂಲ ದಕ್ಷಿಣೆ ನಿಮ್ಮ ರಾಣಿ ಬಡಿಸಿದಳು ಉಂಡೆವು |
ದುರುಳರ ಮಾತಿಗೆ ತೆರಳಿ ನಾವು ಬಂದೆವು ಶ್ರೀ ಹರಿಯು ಸಾರಥಿ ನಿಮಗೆ |
ಶ್ರೀ ಹರಿಯ ಸ್ತೋತ್ರವ ಮಾಡಿ ತೆರಳಿದರು ಪುರಕೆ ಈ ಪರಿಯ ಕಾಯ್ದವರ | ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೧೧ ||
ವಿದ್ಯೆ ಬುದ್ಧಿಗಳುಳ್ಳ ಶುದ್ಧ ಪುರುಷನು ತುಳಸಿ ಸಮಿತ್ತು ತರ ಹೋಗಲು |
ಇದ್ದಾಳಾಗಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ಬಾಲಿ ಒಲಿದು ಕೊಡೆಂದನು |
ಒಲಿದು ಕೊಡಲಿ ಬ್ಯಾಡ ಕುಲದೊಳಗೆ ಬಲುಹೀನ ಸ್ಥಿರಬಾಲಿ ನುಡಿದಾಳಾಗ | ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೧೨ ||
ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗೋವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪೂಜಿಪರು ಎನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗೋವು ಹತ್ಯವು |
ನನ್ನ ನಿನ್ನದು ಸಂಗ ಕೂಡಲಸಾಧ್ಯವು ಸ್ಥಿರಬಾಲಿ ನುಡಿದಾಳಾಕೆ |
ಕೇಳೆಲೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಲು ಹೀನಕುಲದ ಚಾಂಡಾಲಿ ಎಲುವಿನ ರಾಶಿ ಗೋವುಗಳ ಕಡಿವ |
ರಕ್ತದ ಮಡುವು ಯಾವಾಗ ನೋಡಿದರೂ | ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೧೩ ||
ತೊಲಜಂತಿ ಕಂಬದ ಅರಮನೆಯ ಬಿಟ್ಟು ಹೊಲತಿ ಹೋದ ಪಾಪ ಕ್ಷಣದೊಳಗೆ ಪರಿಹರಿಸಿ |
ಈ ಪರಿಯವರ ಕಾಯ್ದೆ | ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೧೪ ||
ಎಷ್ಟು ಹೇಳಿದರೂ ಛಲ ಮಾಡಿ ಕೂಡಿ ಬಾಲಕರನ್ನು ಪಡೆದ ಹನ್ನೆರಡು |
ಆಲಂಬಯದೊಳಗಿರಲು ಅಂತ್ಯಕಾಲವು ಬರಲು ಕರೆಬಂದರು ಯಮಭಟರು |
ಆಗ ಕಂಗೆಟ್ಟು ಅಜಮಿಳ ತನ್ನ ಕಿರಿಯವನ ನಾರಾಯಣ ಎಂದು ಕರೆಯೆ |
ಅಜಮಿಳನ ಸ್ವರದ ಧ್ವನಿ ಮುಟ್ಟಿದವು ಹರಿಗೇ ಹೋಗಿ |
ಕರೆಸಿದನು ತನ್ನ ಭೃತ್ಯರ ಕರೆತನ್ನಿರಿ ಅವನ ಹೂವಿನ ವಿಮಾನದಲೆ |
ಕರೆತಂದರಾಗ ವೈಕುಂಠಕೆ | ಹೊಲತಿ ಹೋದ ಪಾಪ ಕ್ಷಣದೊಳಗೆ ಪರಿಹರಿಸಿ |
ಈ ಪರಿಯವರ ಕಾಯ್ದ | ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೧೫ ||
ದುರ್ಜನರ ಶಿಕ್ಷಿಪ ಸಜ್ಜನರ ಪರಿಪಾಲಿಪ | ದುರುಳರ ಸಂಹಾರಕ |
ದುಷ್ಟ ಹಿರಣ್ಯಕಶ್ಯಪನ ಒಡಲನೇ ಬಗೆದು ಕರುಳಮಾಲಾಧಾರಕ |
ಮರಣಕಾಲದಲಿ ಸ್ಮರಣೆ ಜಿಹ್ವೆಯೊಳು ಇರಲಿ |
ಪರಿಹರಿಸು ಪುರಂದರ ವಿಠಲ ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾಯಬೇಕೆನ್ನನು || ೧೬ ||
***
Pallavi
Jaladoḷaga jalapāna māḍabanda gajava | negaḷi nuṅgitu kālanu |
Chaladinda hiḍidiralu biḍade bādhisutiralu |
Śrīhariyē rakṣisu endanu kāyō bhaktara priya kāyō karuṇākara hariyē kr̥ṣṇā kāyabēkennanu |
Moreyiṭṭa gajēndrana nuḍiya lālisi bandu | kariya bandhana biḍiside kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 1 ||
Charaṇa 2
Dāyavane āḍutire sōtaraivaru nimma rāṇiyanu kareyirendā |
Duruḷa duśyāsananu sīreyanu seḷevāga śrī kr̥ṣṇa kāyendaḷu |
Sudatiya sīreyannu akṣayavu āgalu | pāṇḍava rakṣaka kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 2 ||
Charaṇa 3
Pāñcāli draupadiyu pāsile aivaroḍaniddu | pañcapāṇḍavaru vanaka baralu |
Antarātmaka sūrya thāliyanu koṭṭanu santuṣṭarādavarella |
Intēba vārteyanu kēḷi duryōdhananu santāpa paḍuttiddanu | kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 3 ||
Charaṇa 4
Duruḷa duryōdhananu durvāsananē karedu aḍigeragi charaṇagaḷa toḷedu |
Varava koṭṭanu hattu sahasra janarige alle muni banda pāṇḍava vanaka |
Bharadi draupadi thāli toḷediṭṭu malagiralu svara muṭṭi kare maniyali | kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 4 ||
Charaṇa 5
Yāru bandavarendu dharma, bhīmana kēḷalu mūru nirāhāra indige |
Dānaśūraru nimma hesaru kēḷi bandevu koḍabēku mr̥ṣṭānna namage |
Intēba vārteyanu kēḷi arjuna tanna kānteyanu karedanāga | kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 5 ||
Charaṇa 6
Iṣṭu dina māḍida dāna dharmagaḷella ivottige hāni āgatāva |
Naṭṭiruḷu malagiruva rātriyali vicitravanu nōḍandanu |
Hattu sāvira janaka tarali haṅgendarā śrīkr̥ṣṇā kāyendaḷu |
Snānajapavanu māḍi nīvu banniri endu | br̥ndāvana namō endaḷu |
Kāyō matsya kūrmanē varaha nārasimha kāyō vāmana bhārgava kāyō |
Rāma-kr̥ṣṇanē śrībauttha kalki nī kāyendu moreyiṭṭaḷu | kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 6 ||
Charaṇa 7
Suvarṇa harivāṇadoḷu rukmiṇidēvi kṣīra śyāvige mr̥ṣṭānna baḍisiralu |
Aga draupadiya dhvani kēḷi śrīkr̥ṣṇa byāga bāhēnendanu | kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 7 ||
Charaṇa 8
Nāri rukmiṇi enage baḍisuttā iddaḷu nāri ninna dhvani kēḷi bande |
Bahaḷa kṣudheyalli bande baḍisu enagendarē śrīkr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 8 ||
Charaṇa 9
Thāliyoḷaga śākadaḷavu irutiralu | svāmi tā uṇḍanante |
Snānakke hōda hattu sahasra janake alle sālāgi eleyādavu |
Nāri draupadi pañcha bhakṣa paramānna ghr̥ta kṣīra baḍisutiralu | kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 9 ||
Charaṇa 10
Uṇḍu kai toḷedaru tāmbūla dakṣiṇe bhīma arjuna koṭṭaru |
Aga draupadi karetannirennalu byāga bandaru vanada kaḍege | kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 10 ||
Charaṇa 11
Iga uṇḍēvu arjuna tāmbūla dakṣiṇe nimma rāṇi baḍisidaḷu uṇḍēvu |
Duruḷara mātige teraḷi nāvu bandēvu śrī hariyu sārathi nimage |
Śrī hariya stōtrava māḍi teraḷidaru purake ī pariya kāydavara | kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 11 ||
Charaṇa 12
Vidye buddhigaḷuḷḷa śuddha puruṣanu tuḷasi samittu tara hōgalu |
Iddāḷāgalli strī bāli olidu koḍēndanu |
Olidu koḍali byāḍa kuladoḷage baluhīna sthirabāli nuḍidāḷāga | kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 12 ||
Charaṇa 13
Ninna maneyalli gōvu cennāgi pūjiparu enna maneyalli gōvu hatyavu |
Nanna ninnadu saṅga kūḍalasādhyavu sthirabāli nuḍidāḷāke |
Kēḷelō brāhmaṇa balu hīnakulada chāṇḍāli eluvina rāśi gōvugaḷa kaḍiva |
Raktada maḍuvu yāvāga nōḍidarū | kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 13 ||
Charaṇa 14
Tolajanti kambada aramaneya biṭṭu holati hōda pāpa kṣaṇadoḷage pariharisi |
Ī pariyavara kāyde | kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 14 ||
Charaṇa 15
Eṣṭu hēḷidarū chala māḍi kūḍi bālakarannu paḍeda hanneraḍu |
Ālambayadoḷagiralu antyakālavu baralu karebandaru yamabhaṭaru |
Aga kaṅgeṭṭu ajamiḷa tanna kiriyavana nārāyaṇa endu kareye |
Ajamiḷana svarada dhvani muṭṭidavu harigē hōgi |
Karesidanu tanna bhr̥tyara karetanniri avana hūvina vimānadale |
Karetandarāga vaikunṭhake | holatighōda pāpakṣaṇadoḷage pariharisi |
Ī pariyavara kāyda | kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 15 ||
Charaṇa 16 (Phalashruti)
Durjanara śikṣipa sajjanara paripālipa | duruḷara samhāraka |
Duṣṭa hiraṇyakaśyapana oḍalanē bagedu karuḷamālādhāraka |
Maraṇakāladali smaraṇe jivheyōḷu irali |
Pariharisu Purandara Viṭhala kr̥ṣṇā kāyabēkennanu || 16 ||
***
Pronounciation Guide
Long Vowels: Pronounce letters with a bar (like ā, ē, ī, ō, ū) twice as long as the short ones (e.g., Tāye sounds like "Taa-ye").
The Hard 'L': The letter ḷ (as in Maṅgaḷa) requires you to curl your tongue back to touch the roof of your mouth.
Soft vs. Hard 'D/T': Unmarked d/t are soft (tongue against teeth), while ḍ/ṭ are hard (like Drum or Tomato).
The Nasal 'N': The letter ṅ (as in Maṅgaḷa) is pronounced like the "ng" in the English word "song."
The Vocalic 'R': The symbol r̥ (as in Kr̥ṣṇa) is a short "ri" sound, similar to the start of the word "riddle."
***
ಜಲದೊಳಗೆ ಜಲಪಾನ ಮಾಡ ಬಂದಾ ಗಜವ
ಈ ಸುಂದರವಾದ ಹರಿದಾಸರ ಕೃತಿಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಹಾಡನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಳವನಕಟ್ಟೆ ಗಿರಿಯಮ್ಮನವರು ಅಥವಾ ಪುರಂದರದಾಸರು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ (ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿವೆ). ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿದೆ:
(ಗಮನಿಸಿ: ಈ ಹಾಡಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಜಮಿಳನ ಕಥೆ ಮತ್ತು ಚಾಂಡಾಲಿಯ ಪ್ರಸಂಗವೂ ಬರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದು ದ್ರೌಪದಿಯ ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರೆಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ.)
ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರು ರಚಿಸಿರುವ ಈ ಕೃತಿಯು ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಎಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ವಿವಿಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ದಾಸರು ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತವತ್ಸಲತೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೊಸಳೆಯ ಬಾಯಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಗಜೇಂದ್ರನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದು, ದೌಪದಿಯ ಮಾನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅಕ್ಷಯ ವಸ್ತ್ರ ನೀಡಿದ್ದು, ದೂರ್ವಾಸ ಮುನಿಗಳ ಕೋಪದಿಂದ ಪಾಂಡವರನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರೆಯ ಮೂಲಕ ಹಸಿವು ನೀಗಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅಜಾಮಿಳನಂತಹ ಪಾಪಿಯನ್ನೂ ಕೇವಲ ನಾಮಸ್ಮರಣೆಯಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸಿದ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಭಕ್ತರ ಮೊರೆಗೆ ಓಗೊಡುವ ಕೃಷ್ಣನು ನಮ್ಮನ್ನೂ ಕಾಯಲಿ" ಎಂಬುದು ಈ ಹಾಡಿನ ಆಶಯ.
ಭಾವಾರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ ಹಾಗೂ ಚರಣ ೧ (ಗಜೇಂದ್ರ ಮೋಕ್ಷ):
ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ಹೋದ ಗಜೇಂದ್ರನ ಕಾಲನ್ನು ಮೊಸಳೆಯು (ನೆಗಳ) ಬಲವಾಗಿ ಹಿಡಿದಾಗ, ಗಜೇಂದ್ರನು ಅಸಹಾಯಕನಾಗಿ "ಶ್ರೀಹರಿಯೇ ರಕ್ಷಿಸು" ಎಂದು ಮೊರೆಯಿಟ್ಟನು. ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಹರಿಯು ತಕ್ಷಣವೇ ಬಂದು ಮೊಸಳೆಯನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ಕರಿಯನ್ನು (ಆನೆ) ಬಂಧನದಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು.
ಚರಣ ೨ (ದ್ರೌಪದಿ ಮಾನರಕ್ಷಣೆ):
ದ್ಯೂತದಲ್ಲಿ ಸೋತ ಪಾಂಡವರ ಎದುರೇ ದುರುಳ ದುಶ್ಯಾಸನನು ದ್ರೌಪದಿಯ ಸೀರೆಯನ್ನು ಸೆಳೆಯತೊಡಗಿದಾಗ, ಅವಳು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದಳು. ಅವಳ ಸೀರೆಯು ಮುಗಿಯದಂತೆ ಅಕ್ಷಯವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಅವಳ ಮಾನವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಆ ಪಾಂಡವ ರಕ್ಷಕ ಕೃಷ್ಣನೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಯಬೇಕು.
ಚರಣ ೩, ೪, ೫ ಹಾಗೂ ೬ (ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರೆಯ ಮಹಿಮೆ):
ಪಾಂಡವರು ವನವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ದುರ್ಯೋಧನನು ದೂರ್ವಾಸ ಮುನಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಮುನಿಗಳು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಶಿಷ್ಯರೊಡನೆ ಬಂದಾಗ, ದ್ರೌಪದಿಯು ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ತೊಳೆದಿಟ್ಟು ಮಲಗಿದ್ದಳು. ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಭೋಜನ ನೀಡಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಾಗ ದ್ರೌಪದಿಯು ದಶಾವತಾರ ರೂಪಿಯಾದ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಮೊರೆಯಿಟ್ಟಳು.
ಚರಣ ೭, ೮ ಹಾಗೂ ೯ (ಭಕ್ತೆಯ ಹಸಿವು ನೀಗಿಸಿದ ರೀತಿ):
ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ವೈಕುಂಠದಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಿಣಿಯೊಡನೆ ಭೋಜನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ದ್ರೌಪದಿಯ ಧ್ವನಿ ಕೇಳಿ ತಕ್ಷಣ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದನು. ತಾನು ಬಹಳ ಹಸಿದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಎಲೆಯನ್ನೇ (ಶಾಕದಳ) ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಅವನು ಉಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಜಗತ್ತೇ ತೃಪ್ತವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ಮುನಿಗಳಿಗೂ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿದ ಅನುಭವವಾಗಿ ಅವರು ತೃಪ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.
ಚರಣ ೧೦ ಹಾಗೂ ೧೧ (ಪಾಂಡವರ ರಕ್ಷಣೆ):
ದೂರ್ವಾಸ ಮುನಿಗಳು ಪಾಂಡವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿದರು. ದುರ್ಯೋಧನನ ಕುತಂತ್ರವನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿ, ಪಾಂಡವರ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ಕಾಯುವ ಹರಿಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಕೊಂಡಾಡಿದರು.
ಚರಣ ೧೨, ೧೩ ಹಾಗೂ ೧೪ (ಚಾಂಡಾಲಿಯ ಪ್ರಸಂಗ):
ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದಾರಿತಪ್ಪಿ ಕೆಳವರ್ಗದ ಸ್ತ್ರೀಯೊಡನೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿದ್ದರೂ, ಭಗವಂತನು ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಉದ್ಧರಿಸಿದನು ಎಂಬ ವಿಚಿತ್ರ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಚರಣ ೧೫ (ಅಜಾಮಿಳನ ಉದ್ಧಾರ):
ಪಾಪದ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದ ಅಜಾಮಿಳನು ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಮಭಟರನ್ನು ಕಂಡು ಹೆದರಿ, ತನ್ನ ಮಗನಾದ 'ನಾರಾಯಣ'ನನ್ನು ಕೂಗಿದನು. ಕೇವಲ ಆ ನಾಮದ ಬಲದಿಂದಾಗಿ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ದೂತರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಅವನನ್ನು ವೈಕುಂಠಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡನು.
ಚರಣ ೧೬ (ಫಲಶ್ರುತಿ ಹಾಗೂ ಅಂಕಿತ):
ದುಷ್ಟರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಿ ಶಿಷ್ಟರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ, ಹಿರಣ್ಯಕಶ್ಯಪನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ಉಗ್ರನರಸಿಂಹನೇ, ನಮ್ಮ ಮರಣ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ನಿನ್ನ ನಾಮವು ನಾಲಿಗೆಯ ಮೇಲಿರಲಿ. ಹೇ ಪುರಂದರ ವಿಠಲ, ನಮ್ಮ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಸದಾ ಕಾಯು ಎಂದು ದಾಸರು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ.
***
This profound composition by Shri Purandara Dasa illustrates the absolute protection (Rakshana) that the Lord provides to His devotees across various mythological contexts.
Summary
The song is a celebration of Divine Grace. It narrates four major instances of rescue: Gajendra (the elephant) from the crocodile, Draupadi from humiliation in the royal court, the Pandavas from the wrath of Sage Durvasa through the Akshaya Patra, and the sinner Ajamila from the messengers of death. The central theme is that no matter how grave the situation, a sincere call to "Krishna" brings immediate salvation.
Stanza-wise Meaning
Pallavi & Stanza 1 (Gajendra Moksha)
When the elephant Gajendra entered the water to drink, a crocodile (Negala) caught his leg firmly. As the elephant struggled and found himself losing, he surrendered and cried out, "O Shri Hari, save me!" The compassionate Lord arrived instantly, killed the crocodile, and released the elephant from the bond of death.
Stanza 2 (Draupadi Vastrapaharana)
When the evil Dushyasana attempted to disrobe Draupadi in the assembly after the Pandavas lost the game of dice, she called upon Krishna. Her sari became infinite (Akshaya), protecting her dignity. The poet prays to that same Protector of the Pandavas to guard us.
Stanza 3, 4, 5 & 6 (The Miracle of Akshaya Patra)
While the Pandavas were in exile, Duryodhana sent Sage Durvasa and ten thousand disciples to visit them, hoping to cause them trouble. Draupadi had already finished her meal and cleaned the vessel (Akshaya Patra), meaning no more food could be produced. In total despair, she meditated on the Dashavatara (ten forms) of Krishna to save them from the Sage's curse.
Stanza 7, 8 & 9 (The Lord Feeds the Universe)
Krishna, who was dining with Rukmini in Vaikuntha, heard Draupadi’s plea and arrived instantly. He claimed to be very hungry Himself and found a single grain of leaf (Shaka-dala) stuck in the vessel. By eating that tiny bit, the hunger of the entire universe—including the ten thousand sages at the river—was miraculously satisfied.
Stanza 10 & 11 (Salvation of the Pandavas)
The sages, feeling completely full and satisfied, blessed the Pandavas and left. The Lord, acting as the charioteer (Sarathi) for the Pandavas, once again proved that He is the ultimate shield against the schemes of the wicked.
Stanza 12, 13 & 14 (The Story of the Outcast)
These verses touch upon a complex story involving a Brahmin and a woman from a lower caste (Chandali). It highlights the Lord's ability to purify and rescue even those who have fallen from their social or moral path through divine intervention.
Stanza 15 (The Redemption of Ajamila)
Ajamila, who lived a sinful life, saw the messengers of Yamadharma (Death) approaching at his end. In terror, he called out to his youngest son, whose name was 'Narayana'. Because he uttered the Lord's name, even if unintentionally, the Lord sent His messengers to bring him to Vaikuntha in a flower-chariot (Vimana).
Stanza 16 (Conclusion & Signature)
The song concludes by praising the Lord as the punisher of the wicked and the protector of the righteous—the same Narasimha who tore apart Hiranyakashipu. Purandara Dasa prays: "May Your name always be on my tongue at the time of my death. O Purandara Vitthala, remove my miseries and protect me."
***
jaladoLaga jalapAna mADabanda gajava| negaLi nungitu kAlanu|
Caladinda hiDidiralu biDade bAdhisutiralu|
SrIhariye rakShisu endanu kAyO Baktara prIya kAyO karuNAkara hariyE kRuShNA kAyabEkennanu|moreyiTTa gajEndrana nuDiya lAlisi bandu| kariya bandhana biDiside kRuShNA kAyabEkennanu||1||
dAyavane ADutire sOtaraivaru nimma rANiyanu kareyireMndA|duruLa duSyAsananu sIreyanu seLevAga SrI kRuShNa kAyendaLu|sudatiyA.sIreyu akShayavu Agalu|pAnDava rakShaka kRuShNA kAyabEkennanu||2||
pAncAli draupadiyu pAsile aivaroDaniddu|pancapAnDavaru vanaka baralu|antarAtmaka sUrya thAliyanu koTTanu santuShTarAdavarella|inteMba vArteyanu kELi duryOdhananu santApa paDuttiddanu|kRuShNA kAyabEkennanu||3||
duruLa duryOdhananu durvAsanarane karedu aDigeragi caraNagaLa toLedu|varava koTTanu hattu sahasra janarige alle munibanda pAnDavavanaka Baradi draupadi thAli toLediTTu malagiralu svara muTTi kare maniyali kRuShNA kAyabEkennanu||4||
yAru bandavarendu dharma, BImana kELalu mUru nirAhAra indige dAnaSUraru nimma hesaru kELi bandevu koDabEku mRuShTAnna namage|inteMba vArteyanu kELi arjuna tanna kAnteyanu karedanAga kRuShNA kAyabEkennanu||5||
iShTu dina mADida dAna dharmagaLella ivottige hAnI AgatAva naTTiruLu malagiruva rAtriyali vicitravanu nODendanu|hattusAvira janaka tarali hangendara SrIkRuShNA kAyendaLu|snAnajapavanu mADi nIvu banniri endu|vRundAvana namO endaLu kAyO matsya kUrmane varaha nArasiMha kAyO vAmana BArgava kAyO rAma-kRuShNane,SrIbauddha kalki nI kAyendu moreyiTTaLu kRuShNA kAyabEkennanu||6||
suvarNa harivANaDoLu rukmiNIdEvi kShIraSyAvige mRuShTAnna baDisiralu|Aga draupadiya dhvani kELi SrIkRuShNabyAgabAhenendanu kRuShNA kAyabEkennanu||7||
nAri rukmiNi^^enage baDisuttA iddaLu nAri ninna dhvani kELi bande bahaLa kShudheyalli bande baDisu enagendare SrIkRuShNA kAyabEkennanu||8||
thAliyoLaga SAkadaLavu irutiralu| svAmi tA unDanante|snAnakke hOda hattu sahasra janake alle sAlAgi eliyAdavu|nAri draupadi panca BakSha paramAnna GRuta kShIra baDesutiralu kRuShNA kAyabEkennanu||9||
unDu kai toLedaru tAMbUla dakShiNe BIma arjuna koTTaru|Aga draupadi karetannirennalu byAga baMdaru vanadeDege kRuNA kAyabEkennanu||10||
Iga unDevu arjuna tAMbUla dakShiNe nimma rANi baDisidaLu unDevu|duruLara mAtige teraLi nAvu bandevu SrI hariyu sArathi nimage SrI hariya stOtrava mADi teraLidaru puraka I pariya kAydavara kRuShNA kAyabEkennanu||11||
vidye buddhigaLLuLa Suddha puruShanu tuLasi samittu tara hOgalu| iddALAgalli strIbAli oledukoDeMdanu|olidu koDali byADa kuladoLage baluhIna sthirabAli nuDidaLAga kRuShNA kAyabEkennanu||12||
ninna maneyali gOvu cennAgi pUjiparu enna maneyali gOvu hatyavu nanna ninnadu saMgakUDalAsAdhyavu sthirabAli nuDidaLAke kELelo brAhmaNa balu hInakulada cAnDAli eluvina rASigOvugaLa kaDiva raktada maDavu yAvAga nODidarU kRuShNA kAyabEkennanu||13||
toli janti kaMbada aramaneya biTTu holati hOda pApa kShaNadoLage pariharisi I pariyavara kAyde|kRuShNA kAyabEkennanu||14||
eShTU hELidarU Cala mADi kUDi bAlakarannu paDeda hanneraDu AlaMbayAdoLagiralu antyakAlavu baralu kareyabandaru yamaBaTaru|Aga kangeTTu ajamiLa tanna kiriyavana nArAyaNa endu kreye|ajamiLana svarada dhvani muTTidavu harig~hOgi|karesidanu tanna BRutyara karetanniri avana hUvina vimAnadale karetandarAga vaikunThake|holatig~hOda pApakShaNadoLage pariharisi I pariyalavara kAyda kRuShNA kAyabEkennanu||15||
durjanara SikShipA sajjanara paripAlipA|duruLarA saMhArakA|duShTa hiraNyakaSyapana oDalane bagedu karuLamAlAdhArakA maraNakAladali smaraNe jivheyoLu irali pariharisu purandara viThala kRuShNA kAyAbEkennanu||16||
***
Jaladolaga jala paana maada banda gajava negali nungitu kaalanu | chaladinda hididiralu bidade baadhisutiralu |sri hariye rakshisu endanu kaaya bhaktara priya kaaya karunaakara hariye krishnaa kaayabekennanu | more itta gajendrana nudiya laalisi bandu kariya bandhana bidiside krishnaa kaayabekennanu ||1||
Daayavane aadutire solalaivaru nimma raaniyanu kareyirendaa | durula duhshyaasananu seereyanu selevaaga sri krishna kaayendalu | sudatiyaa seereyu akshayavu aagalu paandava rakshaka krishnaa kaayabekennanu ||2||
Paanchali draupadiyu paasilaivara geddu | pancha paandavaru vanaka baralu | antaraatmaka surya thaaliyanu kottanu santushtaraadaravarella | intemba vaarteyanu keli duryodhananu santaapa padutiddanu krishnaa kaayabekennanu ||3||
Durula duryodhananu durvaasarane karedu adigeragi charanagala toledu | varava kottanu hattu sahasra janarige alle muni banda padavaa vanaka | haradi draupadi thali toladittu malagiralu swara mutti kare maniyali krishnaa kaayabekennanu ||4||
Yaaru bandavarendu dharma bheemana kele mooru niraahaara indige | daana shuraru nimma hesar keli bandevu kodabeku mrushtaanna namage | intemba vaarteyanu keli arjuna tanna kaanteyanu karedanaaga krishnaa kaayabekennanu ||5||
Ishtu dina maadida daana dharmagalella ivattige haani aagataava | nattirulu malagiruva aa raatriyalli vichitravanu nodendsnaa | hattu saavira janake tera haangedara sri krishnaa kaayabekennanu ||6||
Snaana japavanu maadi neevu banniri endu vridaavanaka namo endalu | macchha kurmane varaha naarasimhane kaayo vaamanaa bhaargavane kaayo | raama krishnane sri bouddha kalkyane kaayo kaayendu more ittlu krishnaa kaayabekennanu ||7||
Suvarna hari vaanadolu rukminidevi ksheera shyaavige mrushtaanna badisiralu | aaga draupadiya dhwani keli sri krishna byaaga baahe nendanu krishnaa kaayabekennanu ||8||
Naari rukmini yenaga badisutaaliddalu naari ninna dhwani keli bande | bhaala kshudheyali bande badisu enagendara sri krishnaa kaayabekennanu ||9||
Thaaliyaa olaga shaakhada dalavu irutiralu swamy taa undanante | snaanakhoda hattu sahasra janake alle saalaagi eli aadavu | naari draupadi pancha bhaksha paramaana ghruta ksheera badise taralu krishnaa kaayabekennanu ||10||
Undu kai toledaru tambula dakshine bheema arjuna kottaru | aaga draupadi karetannirenalu byaga bandaru vanada kadege krishnaa kaayabekennanu ||11||
Eegundev(eega undevu) arjuna tambula dakshine nimma raani badisidalu | durulara maatige terali naav bandevu sri hariyu saarathi nimaga hariya stotrava maadi teralidaru puraka ee pariya kaayde avaraa krishnaa kaayabekennanu ||12||
Vidya buddhigalulla shuddha purushanu tulasi samittu tara hogalu | iddalagalle stree baali chandaali olidu koodenendanu | olidu koodali byaada kuladolaga balu heeni sthira baali nudidalaaga krishnaa kaayabekennanu ||13||
Ninna maneyali govu chennagi poojiparu enna maneyali govu hatavu | ninna nannadu sanga koodalasaadhyavu sthira baali nudidalaake kelelo brahmana balu kulada chaandali eluvina raashi govugala kadida | raktada maduvu yaavaaga nodidaru sri krishnaa kaayabekennanu ||14||
Toli janti kambada aramaneya bittu holatighodaa paapa kshandolaga pariharisi | ee pari avara kaayde krishnaa kaayabekennanu ||15||
Eshtu helidaru chala maadi koodida baalakarane padeda hanneradu | aalamba dolagiralu antya kaalavu baralu kareya bandaru yamana bhataru | aaga kangettu ajamila tanna kiriyavana naaraga endu kareye krishnaa kaayabekennanu ||16||
Ajamilana swarada dhwani muttidavu harighogi karesidanu tanna brutyaraa | kare tanniri avana hoovina vimaanadale kare tandaraaga vaikunthake | holatighoda paapa kshanadolaga pariharisi ee pari avara kaayda krishnaa kaayabekennanu ||17||
Durjanara shikshipa sajjanara paalipaa durularaa samvaarakaa | dushta hiranya kashyapina odalane bagedu karula maala haarakaa | marana kaaladali smarane jihveyolage irali pariharisu purandara vitthala krishnaa kaayabekennanu ||18||
***
No comments:
Post a Comment