ಅಭಿಷೇಕೇನುತಲಿ ಅಘೃತ ತಂದರೆ
ಆಚಮನವಾ ಮಾಡಿದ ಮೀಸಲು ಗಂಧ
ಅಕ್ಷತೆ ಇದ್ದರು ಶ್ರೀ ತುಳಸಿಯ ಮುಡಿದ ||
೧. ದೇವರೆ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನವಿತ್ತರೆ ಬಾಯಿ ತೆರೆದು
ಸವಿದ, ದೇವತಾರ್ಚನೆ ಇದು ನೋಡು ಬಾ
ಎಂದರೆ ಗೋವಿಂದನ ಕರೆದ || ೧ ||
೨. ನೆಲುವಿನ ಮೇಲಿಟ್ಟ ಹಾಲು ಮೊಸರನೆಲ್ಲ ಬೆಣ್ಣೆ
ಕುಡಿತಾ ಸವಿದಾ, ಕೃಷ್ಣ, ಕೃಷ್ಣ ಎಂದರೆ ನಾನಲ್ಲ
ಬೇರೆವನು ಎಂದ || ೨ ||
೩. ಅಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹರಡಿದ ದೋತರ, ಬುತ್ತಿಗಾಗಿ
ತಾ ಹರಿದಾ, ಅತ್ತೆ ಮಾವ ಬಯ್ಯುವರೆಂದರೆ
ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನವೆಂದ || ೩ ||
೪. ಹೂ ಮಿಡಿಯಾದ ಹಾಗಲ ಬಳ್ಳಿಯ, ಬೇಲಿ ಗಿಡವ
ಸೀಳಿದ, ಯಶೋದಾ ಮಗನನ್ನು ದೂರು ಹೇಳ ಬಂದರೆ,
ಗೋಪಿನಾ ಒಳಗೆ ಹೋದನೆಂದು ||
ದೂರಿಸಿದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವ ಬೆಣ್ಣೆ ತಿಂದ ಮೇಲೆ
ಎಚ್ಚರಿಸಿದನೆ, ಕಾರುಣ್ಯ ರಂಗನಾ ನೋಡು ಬಾ
ಎಂದರೆ ಗೋಪಿ ನಾನಲ್ಲವಂದ || ೪ ||
೫. ಪಚ್ಚವಾಳಿ ನೀರಲ್ಲಿ ಮೈ ತೊಳಿ
ಬರೆಸಿ, ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು ರಂಗನಾ,
ದುಷ್ಟತನ ಮಾಡ ಬೇಡ, ಪುರಂದರ ವಿಠಲನ
ರಕ್ಷಿಸೆಂದಳು ಗೋಪಿ || ೫ ||
***
Abhiṣēkēnutali aghṛta tandare
Ācamanavā māḍida mīsalu gandha
Akṣate iddaru Śrī Tulasiya muḍida ||
Dēvare naivēdyakke mṛṣṭānnavittare bāyi teredu
Savida, dēvatārcane idu nōḍu bā
Endare Gōvindana kareda || 1 ||
Neluvina mēlitta hālu mosaranella beṇṇe
Kuḍitā savidā, Kṛṣṇa, Kṛṣṇa endare nānalla
Bērevanu enda || 2 ||
Aṭṭada mēle haradida dōtara, buttigāgi
Tā haridā, atte māva bayyuvarendare
Huṭṭida dinavenda || 3 ||
Hū miḍiyāda hāgala balliya, bēli giḍava
Sīḷida, Yaśōdā maganannu dūru hēḷa bandare,
Gōpinā oḷage hōdanendu ||
Dūrisida maneyalli guptava beṇṇe tinda mēle
Eccharisidane, kāruṇya Raṅganā nōḍu bā
Endare Gōpi nānallavanda || 4 ||
Paccavāḷi nīralli mai toḷi
Baresi, appikoṇḍaḷu Raṅganā,
Duṣṭatana māḍa bēḍa, Purandara Viṭhalana
Rakṣisendaḷu Gōpi || 5 ||
***
Quick Pronunciation Guide for this Version:
Aghṛta: The "ṛ" is a vocalic 'r' sound (like in Rishi).
Sīḷida / Toḷi: The "ḷ" represents the hard 'La' (ಳ) unique to Kannada.
Māḍida / Beṇṇe: The dots under consonants (ḍ, ṇ) mean you should curl your tongue back to the roof of your mouth.
Ā, Ē, Ō: These are long vowels. For example, māḍida (maa-di-da) or bēli (bay-lee).
***
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯು ಪುರಂದರದಾಸರ ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ತುಂಟಾಟಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಗೋಪಿಕೆಯರು ಕೃಷ್ಣನ ಮೇಲೆ ನೀಡುವ ದೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕೃಷ್ಣ ನೀಡುವ ಚತುರ ಉತ್ತರಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಕೃಷ್ಣನು ಗೋಕುಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ನಾನಾ ತುಂಟಾಟಗಳನ್ನು ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬೆಣ್ಣೆ ಕಳ್ಳತನ, ಬಟ್ಟೆ ಹರಿಯುವುದು, ಮತ್ತು ಗೋಪಿಕೆಯರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗಿ ಮಾಡುವ ಅವಾಂತರಗಳನ್ನು ದಾಸರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಾಯಿ ಯಶೋದೆಯ ಮುಂದೆ ಗೋಪಿಕೆಯರು ದೂರು ತಂದಾಗ, ಕೃಷ್ಣನು ತಾನೇನೂ ಮಾಡಿಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ಅಮಾಯಕನಾಗಿ ನಟಿಸುವ ಪರಿ ಇಲ್ಲಿ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇವನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾಲಕನಲ್ಲ, ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಪುರಂದರ ವಿಠಲ ಎಂದು ದಾಸರು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ:
ಅಭಿಷೇಕೇನುತಲಿ ಅಘೃತ ತಂದರೆ
ಆಚಮನವಾ ಮಾಡಿದ ಮೀಸಲು ಗಂಧ
ಅಕ್ಷತೆ ಇದ್ದರು ಶ್ರೀ ತುಳಸಿಯ ಮುಡಿದ
ಅರ್ಥ: ದೇವರಿಗೆ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡಲು ಎಂದು ತುಪ್ಪವನ್ನು (ಅಘೃತ) ತಂದರೆ, ಕೃಷ್ಣನು ಅದನ್ನೇ ಆಚಮನದ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಕುಡಿದುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ದೇವರಿಗೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಗಂಧ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷತೆಯನ್ನು ತಾನೇ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಶ್ರೀ ತುಳಸಿಯನ್ನು ತಲೆಗೆ ಮುಡಿದುಕೊಂಡು ದೇವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಸವಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಮೊದಲನೆಯ ಪದ್ಯ:
ದೇವರೆ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕೆ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನವಿತ್ತರೆ ಬಾಯಿ ತೆರೆದು
ಸವಿದ, ದೇವತಾರ್ಚನೆ ಇದು ನೋಡು ಬಾ
ಎಂದರೆ ಗೋವಿಂದನ ಕರೆದ
ಅರ್ಥ: ದೇವರಿಗೆ ನೈವೇದ್ಯ ಮಾಡಲು ತಂದ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ದೇವರಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಬಾಯಿ ತೆರೆದು ಸವಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. "ದೇವತಾರ್ಚನೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ನೋಡು ಬಾ" ಎಂದು ಗೋಪಿಯೊಬ್ಬಳು ಗೋವಿಂದನನ್ನು ತೋರಿಸಿ ಬೇರೆಯವರನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ.
ಎರಡನೆಯ ಪದ್ಯ:
ನೆಲುವಿನ ಮೇಲಿಟ್ಟ ಹಾಲು ಮೊಸರನೆಲ್ಲ ಬೆಣ್ಣೆ
ಕುಡಿತಾ ಸವಿದಾ, ಕೃಷ್ಣ, ಕೃಷ್ಣ ಎಂದರೆ ನಾನಲ್ಲ
ಬೇರೆವನು ಎಂದ
ಅರ್ಥ: ಎತ್ತರದ ಶಿಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ (ನೆಲುವು) ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಹಾಲು, ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಸವಿಯುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಇದನ್ನು ಕಂಡವರು "ಕೃಷ್ಣಾ, ಇದೇನು?" ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ, ಅವನು "ಇದು ನಾನಲ್ಲ, ಮತ್ಯಾರೋ ಬೇರೆಯವನು ಮಾಡಿರಬೇಕು" ಎಂದು ಅತ್ಯಂತ ಚತುರತೆಯಿಂದ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಮೂರನೆಯ ಪದ್ಯ:
ಅಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಹರಡಿದ ದೋತರ, ಬುತ್ತಿಗಾಗಿ
ತಾ ಹರಿದಾ, ಅತ್ತೆ ಮಾವ ಬಯ್ಯುವರೆಂದರೆ
ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನವೆಂದ
ಅರ್ಥ: ಬುತ್ತಿ ಕಟ್ಟಲು ಅಥವಾ ಯಾವುದೋ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಒಣಗಲು ಹಾಕಿದ್ದ ಧೋತರವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಹರಿದು ಹಾಕಿದ್ದಾನೆ. "ಇದನ್ನು ನೋಡಿ ಅತ್ತೆ-ಮಾವ ಬಯ್ಯುತ್ತಾರಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ, "ಇಂದು ನನ್ನ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ, ಅದಕ್ಕೆ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದೆ" ಎಂದು ಒಂದು ಕುಂಟು ನೆಪ ಹೇಳಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪದ್ಯ:
ಹೂ ಮಿಡಿಯಾದ ಹಾಗಲ ಬಳ್ಳಿಯ, ಬೇಲಿ ಗಿಡವ
ಸೀಳಿದ, ಯಶೋದಾ ಮಗನನ್ನು ದೂರು ಹೇಳ ಬಂದರೆ,
ಗೋಪಿನಾ ಒಳಗೆ ಹೋದನೆಂದು ||
ದೂರಿಸಿದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವ ಬೆಣ್ಣೆ ತಿಂದ ಮೇಲೆ
ಎಚ್ಚರಿಸಿದನೆ, ಕಾರುಣ್ಯ ರಂಗನಾ ನೋಡು ಬಾ
ಎಂದರೆ ಗೋಪಿ ನಾನಲ್ಲವಂದ
ಅರ್ಥ: ಹೂವು ಮತ್ತು ಕಾಯಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಾಗಲಕಾಯಿ ಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬೇಲಿ ಗಿಡವನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದ್ದಾನೆ. ಯಶೋದೆಯ ಹತ್ತಿರ ದೂರು ಹೇಳಲು ಹೋದರೆ, ಅವನು ಮೆಲ್ಲಗೆ ಗೋಪಿಯ ಮನೆಯೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಬೆಣ್ಣೆ ತಿಂದಿದ್ದಾನೆ. ಬೆಣ್ಣೆ ತಿಂದ ನಂತರ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಾಗಲೂ, "ನೋಡು ಈ ರಂಗನನ್ನು" ಎಂದರೆ, "ನಾನಲ್ಲ ಬೆಣ್ಣೆ ತಿಂದಿದ್ದು" ಎಂದು ಮತ್ತೆ ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಐದನೆಯ ಪದ್ಯ:
ಪಚ್ಚವಾಳಿ ನೀರಲ್ಲಿ ಮೈ ತೊಳಿ
ಬರೆಸಿ, ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡಳು ರಂಗನಾ,
ದುಷ್ಟತನ ಮಾಡ ಬೇಡ, ಪುರಂದರ ವಿಠಲನ
ರಕ್ಷಿಸೆಂದಳು ಗೋಪಿ
ಅರ್ಥ: ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯಶೋದೆಯು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕರೆದು ಶುದ್ಧವಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮೈ ತೊಳೆಯಿಸಿ, ಒರೆಸಿ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. "ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಂತಹ ದುಷ್ಟತನ (ತುಂಟಾಟ) ಮಾಡಬೇಡ" ಎಂದು ಬುದ್ಧಿ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಬೇಡುವುದು ಇಷ್ಟೇ—ನಮ್ಮನ್ನು ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸುವ ಪುರಂದರ ವಿಠಲನು ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ಇರಲಿ ಎಂದು.
***
This song is a classic Devaranama by Purandara Dasa that vividly describes the mischievous childhood acts of Lord Krishna (Bala Krishna) and the playful complaints made by the Gopis to Mother Yashoda.
Summary
The poem lists the various pranks played by Krishna in Gokula—from stealing butter to tearing clothes and making excuses. It highlights the contrast between Krishna’s divine nature and his human-like "naughtiness." Each verse shows how he cleverly escapes blame with witty answers, only to be ultimately embraced with love by Mother Yashoda, who recognizes him as the protector, Purandara Vithala.
Verse-by-Verse Meaning
Chorus (Pallavi)
Abhishekenutali aghruta tandare
Achamanava madida misalu gandha
Akshate iddaru Shree Tulasiya mudida
Meaning: When the devotees brought ghee (aghruta) specifically for the Lord's ritual bath (Abhisheka), Krishna drank it up himself under the pretext of Achamana (ritual sipping of water). He applied the sacred sandalwood paste (gandha) and grains (akshate) intended for the deity onto himself and wore the sacred Tulsi leaves meant for worship.
First Verse
Devare naivedyakke mrushtannavittare bayi teredu
Savida, devatarchane idu nodu ba
Endare Govindana kareda
Meaning: When grand food (mrushtanna) was offered as Naivedya to the Gods, Krishna opened his mouth and tasted it before the ritual even began. A Gopi calls out to others, saying, "Come see how this Govinda is performing his own version of 'divine worship'!"
Second Verse
Neluvina melitta halu mosaranella benne
Kudita savida, Krishna, Krishna endare nanalla
Berevanu enda
Meaning: He reached for the milk, curd, and butter kept high up on the hanging shelves (neluvu). When he was caught red-handed and questioned, "Krishna, Krishna, what is this?" he simply replied, "It wasn't me; it must have been someone else!"
Third Verse
Attada mele haradida dotara, buttigagi
Ta harida, atte mava bayyuvarendare
Huttida dinavenda
Meaning: He tore the dhoti (cloth) that was spread out on the loft to dry (perhaps intended to wrap food bundles). When warned that his elders (in-laws of the Gopis) would scold him for this damage, he made the excuse that he did it because it was his "birthday."
Fourth Verse
Hu midiyada hagala balliya, beli gidava
Silida, Yashoda maganannu duru hela bandare,
Gopina olage hodanendu ||
Durisida maneyalli guptava benne tinda mele
Eccharisidane, karunya Rangana nodu ba
Endare Gopi nanallavanda
Meaning: He tore apart the bitter gourd vines that were full of flowers and young buds. When the Gopis went to complain to Yashoda, he secretly slipped into their houses to steal butter. Even when caught and told, "Look at this merciful Ranga's deeds," he stubbornly insisted, "I wasn't the one who did it."
***
No comments:
Post a Comment