Audio by Mrs. Nandini Sripad
ರಚನೆ : ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು
for saahitya click ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಸಂಧಿ 1 to 32
ಶ್ರೀಜಗನ್ನಾಥದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ,
ಕರ್ಮವಿಮೋಚನ ಸಂಧಿ (SANDHI 21)
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು||
ಮೂಲ ನಾರಾಯಣನು ಮಾಯಾ ಲೋಲ ಅನಂತ ಅವತಾರ ನಾಮಕ
ವ್ಯಾಳ ರೂಪ ಜಯಾ ರಮಣನ ಆವೆಶನು ಎನಿಸುವನ
ಲೀಲೆಗೈವ ಅನಂತ ಚೇತನ ಜಾಲದೊಳು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ
ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಆಲಯದ ಒಳ ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಸಿಹ ಶಾಂತಿ ಅನಿರುದ್ಧ||1||
ಐದು ಕಾರಣ ರೂಪ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಕಾರ್ಯಗಳು ಎನಿಸುವವು
ಆರೈದು ರೂಪದಿ ರಮಿಸುತಿಪ್ಪನು ಈ ಚರಾಚರದಿ
ಭೇದ ವರ್ಜಿತ ಮೂರ್ಜಗದ್ಜನ್ಮಾದಿ ಕಾರಣ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ
ಸ್ವಉದರದೊಳಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲರನು ಸಂತೈಪ ಸರ್ವಜ್ಞ||2||
ಕಾರ್ಯ ಕಾರಣ ಕರ್ತೃಗಳೊಳು ಸ್ವಭಾರ್ಯರಿಂದ ಒಡಗೂಡಿ
ಕಪಿಲಾಚಾರ್ಯ ಕ್ರೀಡಿಸುತಿಪ್ಪ ತನ್ನೊಳು ತಾನೆ ಸ್ವೇಚ್ಚೆಯಲಿ
ಪ್ರೇರ್ಯನು ಅಲ್ಲೇ ರಮಾಬ್ಜ ಭವರು ಆರ್ಯ ರಕ್ಷಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವನು
ಸ್ವವೀರ್ಯದಿಂದಲಿ ದಿವಿಜ ದಾನವ ತತಿಯ ದಿನದಿನದಿ||3||
ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಆಕಾಶದೊಳು ಇರುತಿಪ್ಪ
ವ್ಯಾಪ್ತಾವೇಶ ಅವತಾರಾಂತರಾತ್ಮಕನಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮ
ನಾಶ ರಹಿತ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಅವಕಾಶದನು ತಾನಾಗಿ
ಯೋಗೀಶಾಶಯ ಸ್ಥಿತ ತನ್ನೊಳು ಎಲ್ಲರನಿಟ್ಟು ಸಲಹುವನು||4||
ದಾರು ಪಾಷಾಣಗತ ಪಾವಕ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇಪ್ಪಂತೆ
ಕಾರಣ ಕಾರ್ಯಗಳ ಒಳಗಿದ್ದು ಕಾರಣ ಕಾರ್ಯನು ಎಂದೆನಿಸಿ
ತೋರಿಕೊಳ್ಳದೆ ಎಲ್ಲರೊಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ
ಯೋಗ್ಯತೆಗಳ ಅನುಸಾರ ಫಲಗಳ ಉಣಿಸಿ ಸಂತೈಸುವ ಕೃಪಾಸಾಂದ್ರ||5||
ಊರ್ಮಿಗಳೊಳಿಪ್ಪ ಕರ್ಮ ವಿಕರ್ಮ ಜನ್ಯ ಫಲ ಅಫಲಂಗಳ
ನಿರ್ಮಲಾತ್ಮನು ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಸಿ ಉಂಡು ಉಣಿಸುತಿಪ್ಪ
ನಿರ್ಮಮ ನಿರಾಮಯ ನಿರಾಶ್ರಯ ಧರ್ಮವಿತು ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಧರ್ಮಗ
ದುರ್ಮತೀ ಜನರ ಒಲ್ಲನು ಅಪ್ರತಿಮಲ್ಲ ಶ್ರೀನಲ್ಲ||6||
ಜಲದ ವಡಬಾನಳಗಳು ಅಂಬುಧಿ ಜಲವನು ಉಂಬುವವು
ಅಬ್ದ ಮಳೆಗರೆದಿಳಿಗೆ ಶಾಂತಿಯನೀವುದು ಅನಲನು ತಾನೇ ಭುಂಜಿಪುದು
ತಿಳಿವುದು ಈ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿಲಯ ಗುಣ ಕೃತ ಕರ್ಮಜ
ಫಲಾಫಲಗಳು ಉಂಡು ಉಣಿಸುವನು ಸಾರವಾಗ ಸರ್ವ ಜೀವರಿಗೆ||7||
ಪುಸ್ತಕಗಳ ಅವಲೋಕಿಸುತ ಮಂತ್ರ ಸ್ತುತಿಗಳ ಅನಲೇನು
ರವಿಯ ಉದಯಾಸ್ತಮಯ ಪರ್ಯಂತ ಜಪಗಳ ಮಾಡಿ ಫಲವೇನು
ಹೃಸ್ಥ ಪರಮಾತ್ಮನೆ ಸಮಸ್ತ ಅವಸ್ಥೆಗಳೊಳಿದ್ದು ಎಲ್ಲರೊಳಗೆ
ನಿರಸ್ತಕಾಮನು ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಪನು ಎಂದು ತಿಳಿಯದವ||8||
ಮದ್ಯ ಭಾಂಡವ ದೇವ ನದಿಯೊಳಗೆ ಅದ್ದಿ ತೊಳೆಯಲು ನಿತ್ಯದಲಿ
ಪರಿಶುದ್ಧವು ಅಹುದೆ ಎಂದಿಗಾದರು
ಹರಿ ಪದಾಬ್ಜಗಳ ಬುದ್ಧಿ ಪೂರ್ವಕ ಭಜಿಸದವಗೆ ವಿರುದ್ಧವು ಎನಿಸುವವೆಲ್ಲ
ಕರ್ಮ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳು ದುಃಖವನೆ ಕೊಡುತಿಹವು ಅಧಮ ಜೀವರಿಗೆ||9||
ಭಕ್ತಿ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಮುಕ್ತ ನಿಯಾಮಕನ
ಸರ್ವೋದ್ರಿಕ್ತ ಮಹಿಮೆಗಳ ಅನವರತ ಕೊಂಡಾಡು ಮರೆಯದಲೆ
ಸಕ್ತನಾಗದೆ ಲೋಕವಾರ್ತೆ ಪ್ರಸಕ್ತಿಗಳನು ಈಡಾಡಿ
ಶೃತಿ ಸ್ಮೃತಿ ಉಕ್ತ ಕರ್ಮವ ಮಾಡುತಿರು ಹರಿಯಾಜ್ಞೆಯೆಂದರಿದು||10||
ಲೋಪವಾದರು ಸರಿಯೇ ಕರ್ಮಜ ಪಾಪಪುಣ್ಯಗಳು ಎರಡು ನಿನ್ನನು ಲೇಪಿಸವು
ನಿಷ್ಕಾಮಕನು ನೀನಾಗಿ ಮಾಡುತಿರೆ
ಸೌಪರಣಿ ವರವಹನ ನಿನ್ನ ಮಹಾಪರಾಧಗಳ ಎಣಿಸದಲೆ
ಸ್ವರ್ಗಾಪವರ್ಗವ ಕೊಟ್ಟು ಸಲಹುವ ಸತತ ಸುಖಸಾಂದ್ರ||11||
ಸ್ವರತ ಸುಖಮಯ ಸುಲಭ ವಿಶ್ವಂಭರ ವಿಷೋಕ ಸುರಾಸುರಾರ್ಚಿತ ಚರಣ ಯುಗ
ಚಾರು ಅಂಗ ಶಾರ್ನ್ಗ ಶರಣ್ಯ ಜಿತಮನ್ಯು
ಪರಮ ಸುಂದರ ತರ ಪರಾತ್ಪರ ಶರಣ ಜನ ಸುರಧೇನು ಶಾಶ್ವತ ಕರುಣಿ
ಕಂಜದಳಾಕ್ಷಕಾಯೆನೆ ಕಂಗೊಳಿಪ ಶೀಘ್ರ||12||
ನಿರ್ಮಮನು ನೀನಾಗಿ ಕರ್ಮ ವಿಕರ್ಮಗಳು ನಿರಂತರದಿ
ಸುಧರ್ಮ ನಾಮಕಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ ನಿಷ್ಕಲುಷ ನೀನಾಗು
ಭರ್ಮ ಗರ್ಭನ ಜನಕ ದಯದಲಿ ದುರ್ಮತಿಗಳನು ಕೊಡದೆ
ತನ್ನಯ ಹರ್ಮ್ಯದೊಳಗಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಿ ಕಾವ ಕೃಪೆಯಿಂದ||13||
ಕಲ್ಪಕಲ್ಪದಿ ಶರಣ ಜನ ವರಕಲ್ಪವೃಕ್ಷನು
ತನ್ನ ನಿಜ ಸಂಕಲ್ಪದ ಅನುಸಾರದಲಿ ಕೊಡುತಿಪ್ಪನು ಫಲಾಫಲವ
ಅಲ್ಪಸುಖದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಅಹಿತಲ್ಪನ ಆರಾಧಿಸದಿರು ಎಂದಿಗು
ಶಿಲ್ಪಗನ ಕೈ ಸಿಕ್ಕ ಶಿಲೆಯಂದದಲಿ ಸಂತೈಪ||14||
ದೇಶ ಭೇದ ಆಕಾಶದಂದದಿ ವಾಸುದೇವನು ಸರ್ವ ಭೂತ ನಿವಾಸಿಯೆನಿಸಿ
ಚರಾಚರಾತ್ಮಕನು ಎಂದು ಕರೆಸುವನು
ದ್ವೇಷ ಸ್ನೇಹ ಉದಾಸೀನಗಳಿಲ್ಲ ಈ ಶರೀರಗಳೊಳಗೆ
ಅವರ ಉಪಾಸನಗಳಂದದಲಿ ಫಲವೀವನು ಪರಬ್ರಹ್ಮ್ಹ||15||
ಸಂಚಿತಾಗಾಮಿಗಳ ಕರ್ಮ ವಿರಿಂಚಿ ಜನಕನ ಭಜಿಸೆ ಕೆಡುವವು
ಮಿಂಚಿನಂದದಿ ಪೊಳೆವ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಹೃದಯ ಅಂಬರದಿ
ವಂಚಿಸುವ ಜನರೊಲ್ಲ ಶ್ರೀವತ್ಸಾಂಚಿತ ಸುಸದ್ವಕ್ಷ
ತಾ ನಿಷ್ಕಿಂಚನ ಪ್ರಿಯ ಸುರಮುನಿಗೇಯ ಶುಭಕಾಯ||16||
ಕಾಲದ್ರವ್ಯ ಸುಕರ್ಮ ಶುದ್ಧಿಯ ಪೇಳುವರು ಅಲ್ಪರಿಗೆ
ಅವು ನಿರ್ಮೂಲ ಗೈಸುವವು ಅಲ್ಲ ಪಾಪಗಳ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲಿ
ತೈಲ ಧಾರೀಯಂತ ಅವನ ಪದ ಓಲೈಸಿ ತುತಿಸದಲೆ ನಿತ್ಯದಿ
ಬಾಲಿಷರು ಕರ್ಮಗಳೆ ತಾರಕವೆಂದು ಪೇಳುವರು||17||
ಕಮಲಸಂಭವ ಶರ್ವ ಶಕ್ರಾದಿ ಅಮರರೆಲ್ಲರು
ಇವನ ದುರತಿಕ್ರಮ ಮಹಿಮೆಗಳ ಮನವಚನದಿಂ ಪ್ರಾಂತಗಾಣದಲೆ
ಶ್ರಮಿತರಾಗಿ ಪದಾಬ್ಜ ಕಲ್ಪದ್ರುಮದ ನೆಳಲ ಆಶ್ರಯಿಸಿ
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ರಮಣ ಸಂತೈಸೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಪರು ಅತಿ ಭಕುತಿಯಿಂದ||18||
ವಾರಿಚರವು ಎನಿಸುವವು ದರ್ದುರ ತಾರಕಗಳೆಂದರಿದು
ಭೇಕವನು ಏರಿ ಜಲಧಿಯ ದಾಟುವೆನೆಂಬುವನ ತೆರದಂತೆ
ತಾರತಮ್ಯ ಜ್ಞಾನ ಶೂನ್ಯರು ಸೂರಿಗಮ್ಯನ ತಿಳಿಯಲರಿಯದೆ
ಸೌರಶೈವ ಮತಾನುಗರ ಅನುಸರಿಸಿ ಕೆಡುತಿಹರು||19||
ಕ್ಷೋಣಿಪತಿ ಸುತನೆನಿಸಿ ಕೈದುಗ್ಗಾಣಿಗೊಡ್ಡುವ ತೆರದಿ
ಸುಮನಸ ಧೇನು ಮನೆಯೊಳಗಿರಲು ಗೋಮಯ ಬಯಸುವಂದದಲಿ
ವೇಣುಗಾನಪ್ರಿಯನ ಅಹಿಕ ಸುಖಾನುಭವ ಬೇಡದಲೆ
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪ್ರಾಣನಾಥನ ಪಾದ ಭಕುತಿಯ ಬೇಡು ಕೊಂಡಾಡು||20||
ಕ್ಷುಧೆಯ ಗೋಸುಗ ಪೋಗಿ ಕಾನನ ಬದರಿ ಫಲಗಳ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದಲಿ
ಪೊದೆಯೊಳಗೆ ಸಿಗ ಬಿದ್ದು ಬಾಯ್ದೆರೆದವನ ತೆರದಂತೆ
ವಿಧಿಪಿತನ ಪೂಜಿಸದೆ ನಿನ್ನಯ ಉದರ ಗೋಸುಗ
ಸಾಧುಲಿಂಗ ಪ್ರದರ್ಶಕರ ಆರಾಧಿಸುತ ಬಳಲದಿರು ಭವದೊಳಗೆ||21||
ಜ್ಞಾನ ಜ್ಞೇಯ ಜ್ಞಾತೃವೆಂಬ ಅಭಿಧಾನದಿಂ ಬುದ್ಧಾದಿಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನದಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು
ಕರೆಸುತ ತತ್ತದಾಹ್ವಯದಿ
ಭಾನುಮಂಡಲಗ ಪ್ರದರ್ಶಕ ತಾನೆನಿಸಿ ವಶನಾಗುವನು
ಶುಕ ಶೌನಕಾದಿ ಮುನೀಂದ್ರ ಹೃದಯಾಕಾಶಗತ ಚಂದ್ರ||22||
ಉದಯ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ದರ್ಶ ಪೌರ್ಣಿಮ ಅಧಿಕ ಯಾಮವು ಶ್ರವಣ ಅಭಿಜಿತು
ಸದನವೈದಿರೆ ಮಾಳ್ಪ ತೆರದಂದದಲಿ ಹರಿಸೇವೆ
ವಿಧಿ ನಿಷೇಧಗಳು ಏನು ನೋಡದೆ ವಿಧಿಸುತಿರು
ನಿತ್ಯದಲಿ ತನ್ನಯ ಸದನದೊಳಗಿಂಬಿಟ್ಟು ಸಲಹುವ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನು||23||
ನಂದಿವಾಹನ ರಾತ್ರಿ ಸಾಧನೆ ಬಂದ ದ್ವಾದಶಿ ಪೈತೃಕ ಸಂಧಿಸಿಹ ಸಮಯದಲಿ
ಶ್ರವಣವ ತ್ಯಜಿಸುವಂತೆ ಸದಾ
ನಿಂದ್ಯರಿಂದಲಿ ಬಂದ ದ್ರವ್ಯವ ಕಣ್ದೆರೆದು ನೋಡದಲೆ
ಶ್ರೀಮದಾನಂದತೀರ್ಥ ಅಂತರ್ಗತನ ಸರ್ವತ್ರ ಭಜಿಸುತಿರು||24||
ಶ್ರೀ ಮನೋರಮ ಮೇರು ತ್ರಿಕಕುದ್ಧಾಮ ಸತ್ಕಲ್ಯಾಣಗುಣ ನಿಸ್ಸೀಮ
ಪಾವನನಾಮ ದಿವಿಜೋದ್ಧಾಮ ರಘುರಾಮ
ಪ್ರೇಮಪೂರ್ವಕ ನಿತ್ಯ ತನ್ನ ಮಹಾ ಮಹಿಮೆಗಳ ತುತಿಸುವರಿಗೆ
ಸುಧಾಮಗೆ ಒಲಿದಂದದಲಿ ಅಖಿಳಾರ್ಥಗಳ ಕೊಡುತಿಪ್ಪ||25||
ತಂದೆ ತಾಯ್ಗಳ ಕುರುಹನರಿಯದ ಕಂದ ದೇಶಾಂತರದೊಳಗೆ ತನ್ನಂದದಲಿ
ಇಪ್ಪವರ ಜನನೀ ಜನಕರನು ಕಂಡು
ಹಿಂದೆಯೆನ್ನನು ಪಡೆದ ಅವರು ಈ ಯಂದದಲಿಪ್ಪರೋ ಅಲ
ನಾನು ಅವರ ಎಂದು ಕಾಣುವೆನೆನುತ ಹುಡುಕುವ ತೆರದಿ ಕೋವಿದರು||26||
ಶ್ರುತಿ ಪುರಾಣ ಸಮೂಹದೊಳು ಭಾರತ ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿ ಪದಗಳೊಳು
ನಿರ್ಜಿತನ ಗುಣ ರೂಪಗಳ ಪುಡುಕುತ ಪರಮ ಹರುಷದಲಿ
ಮತಿಮತರು ಪ್ರತಿದಿವಸ ಸಾರಸ್ವತ ಸಮುದ್ರದಿ
ಶಫರಿಯಂದದಿ ಸತತ ಸಂಚರಿಸುವರು ಕಾಣುವ ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ||27||
ಮತ್ಸ್ಯಕೇತನ ಜನಕ ಹರಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಲಾಂಛನ ನಿಜ ಶರಣ ಜನವತ್ಸಲ
ವರಾರೋಹ ವೈಕುಂಠಆಲಯ ನಿವಾಸಿ
ಚಿತ್ಸುಖಪ್ರದ ಸಲಹೆನಲು ಗೋವತ್ಸ ಧ್ವನಿಗೊದಗುವ ತೆರದಿ
ಪರಮೋತ್ಸಾಹದಿ ಬಂದೊದಗವುನು ನಿರ್ಮತ್ಸರರ ಬಳಿಗೆ||28||
ಸೂರಿಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪಗ ದುರಾಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಎಂದೆಂದು ದೂರಾದ್ದೂರತರ
ದುರ್ಲಭನು ಎನಿಸುವನು ದೈತ್ಯ ಸಂತತಿಗೆ
ಸಾರಿ ಸಾರಿಗೆ ನೆನೆವವರ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಮಹೋರಗಕೆ ಸರ್ವಾರಿಯೆನಿಸಿ
ಸದಾ ಸುಸೌಖ್ಯವನು ಈವ ಶರಣರಿಗೆ||29||
ಚಕ್ರ ಶಂಖ ಗದಾಬ್ಜಧರ ದುರತಿಕ್ರಮ ದುರಾವಾಸ
ವಿಧಿ ಶಿವ ಶಕ್ರ ಸೂರ್ಯಾದ್ಯ ಅಮರ ಪೂಜ್ಯ ಪದಾಬ್ಜ ನಿರ್ಲಜ್ಜ
ಶುಕ್ರ ಶಿಷ್ಯರ ಅಶ್ವಮೇಧಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯವ ಕೆಡಿಸಿ
ಅಬ್ಜಜಾಂಡವ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ ಜಾಹ್ನವಿಯ ಪಡೆದ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಾಹ್ವಯನು||30||
ಶಕ್ತರೆನಿಸುವರೆಲ್ಲ ಹರಿ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಸುರಗಣದೊಳಗೆ
ಸರ್ವೋದ್ರಿಕ್ತನು ಎನಿಸುವ ಸರ್ವರಿಂದಲಿ ಸರ್ವ ಕಾಲದಲಿ
ಭಕ್ತಿ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅನ್ಯ ಪ್ರಸಕ್ತಿಗಳ ನೀಡಾಡಿ
ಪರಮಾಸಕ್ತನು ಆಗಿರು ಹರಿಕಥಾಮೃತ ಪಾನ ವಿಷಯದಲಿ||31||
ಪ್ರಣತ ಕಾಮದ ಭಕ್ತ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಮಣಿಮಯಾಭರಣ ಭೂಷಿತ
ಗುಣಿ ಗುಣ ತ್ರಯ ದೂರ ವರ್ಜಿತ ಗಹನ ಸನ್ಮಹಿಮ
ಎಣಿಸ ಭಕ್ತರ ದೋಷಗಳ ಕುಂಭಿಣಿಜೆಯಾಣ್ಮ ಶರಣ್ಯ
ರಾಮಾರ್ಪಣವೆನಲು ಕೈಕೊಂಡ ಶಬರಿಯ ಫಲವ ಪರಮಾತ್ಮ||32||
ಬಲ್ಲೆನೆಂಬುವರಿಲ್ಲವು ಈತನ ಒಲ್ಲೆನೆಂಬುವರಿಲ್ಲ
ಲೋಕದೊಳಿಲ್ಲದಿಹ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲವೈ ಅಜ್ಞಾತ ಜನರಿಲ್ಲ
ಬೆಲ್ಲದಚ್ಚಿನ ಬೊಂಬೆಯಂದದಿ ಎಲ್ಲರೊಳಗಿರುತಿಪ್ಪ
ಶ್ರೀಭೂ ನಲ್ಲ ಇವಗೆ ಎಣೆಯಿಲ್ಲ ಅಪ್ರತಿಮಲ್ಲ ಜಗಕೆಲ್ಲ||33||
ಶಬ್ದ ಗೋಚರ ಶಾರ್ವರೀಕರ ಅಬ್ದ ವಾಹನನನುಜ
ಯದುವಂಶಾಬ್ಧಿ ಚಂದ್ರಮ ನಿರುಪಮ ಸುನಿಸ್ಸೀಮ ಸಮಿತಸಮ
ಲಬ್ಧನಾಗುವ ತನ್ನವಗೆ ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಕರ್ಮಗಳ ಉಣಿಸಿ ತೀವ್ರದಿ
ಕ್ಷುಬ್ಧ ಪಾವಕನಂತೆ ಬಿಡದಿಪ್ಪನು ದಯಾಸಾಂದ್ರ||34||
ಶ್ರೀ ವಿರಿಂಚಿ ಆದಿ ಅಮರ ವಂದಿತ ಈ ವಸುಂಧರೆಯೊಳಗೆ
ದೇವಕಿ ದೇವಿ ಜಠರದೊಳು ಅವತರಿಸಿದನು ಅಜನು ನರರಂತೆ
ರೇವತೀ ರಮಣ ಅನುಜನು ಸ್ವಪದಾವಲಂಬಿಗಳನು ಸಲಹಿ
ದೈತ್ಯಾವಳಿಯ ಸಂಹರಿಸಿದ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನು||35||
***
1.
Mūla nārāyaṇanu māyālōla ananta avatāra nāmaka |
Vyāḷarūpa jayāramaṇaṇa āvēśanu enisuvaṇa ||
Līlegaiva ananta cētana jāladoḷu pradyumna |
Brahmāṇḍa ālayada oḷahorage nelesiha śānti aniruddha ||
2.
Aidu kāraṇa rūpa ipattaidu kāryagaḷu enisuvavu |
Āraidu rūpadi ramisutippanu ī carācaradi ||
Bhēda varjita mūrjagadjanmādi kāraṇa muktidāyaka |
Svauḍaradoḷiṭṭu ellaranu santaipa sarvajña ||
3.
Kārya kāraṇa kartr̥gaḷoḷu svabhāryarinda oḍagūḍi |
Kapilācārya krīḍisutippa tann oḷu tāne svēccheyali ||
Prēryanu allē ramābja bhavaru ārya rakṣisi śikṣisuvanu |
Svavīryadindali divija dānava tatiya dinadinadi ||
4.
Ī samasta jagattin oḷage ākāśadoḷu irutippa |
Vyāptāvēśa avatārāntarātma kanāgi paramātma ||
Nāśa rahita jagattinoḷage avakāśadanu tānāgi |
Yōgīśāśaya sthita tann oḷu ellaraniṭṭu salahuvanu ||
5.
Dāru pāṣāṇagata pāvaka bēre bēre ippante |
Kāraṇa kārya gaḷa oḷagittu kāraṇa kāryanu endenisi ||
Tōrik oḷḷade ellaroḷu vyāpāra māḍuva |
Yōgyate gaḷa anusāra phala gaḷa uṇisi santaisuva kr̥pāsāndra ||
6.
Ūrmigaḷoḷippa karma vikarma janya phala aphalaṅgaḷa |
Nirmalātmanu māḍi māḍisi uṇḍu uṇisutippa ||
Nirmama nirāmaya nirāśraya dharmavitu dharmātma dharmaga |
Durmatī jana ra oḷḷanu apratimalla śrīnalla ||
7.
Jalada vaḍabānaḷagaḷu ambudhi jalavanu uṃbuvavu |
Abda maḷegarediḷige śāntiyanīvu du analanu tānē bhuṃjipudu ||
Tiḷivudu ī pariyalli lakṣmī nilaya guṇa kr̥ta karmaja |
Phalāphaḷagaḷu uṇḍu uṇisuvānu sāravāga sarva jīvarige ||
8.
Pustakagaḷa avalōkisuta mantra stutigaḷa analēnu |
Raviya udayāstamaya paryanta japagaḷa māḍi phalavēnu ||
Hr̥stha paramātmanē samasta avasthe gaḷoḷiddu ellaroḷage |
Nirastakāmanu māḍi māḍipanu endu tiḷiyadava ||
9.
Madya bhāṇḍava dēvanadiyoḷage addi toḷeyalu nityadali |
Pariśuddhavu ahude endigādaru ||
Hari padāb jagaḷa buddhi pūrvaka bhajisadavage viruddhavu enisuvavella |
Karma samr̥ddigaḷu duḥkhavane koḍutihavu adhama jīvarige ||
10.
Bhaktipūrvakavāgi muktāmukta niyāmakana |
Sarvōdrikta mahime gaḷa anavarata koṇḍāḍu mareyadale ||
Saktanāgade lōkavārte prasaktigaḷanu īḍāḍi |
Śr̥ti smr̥ti ukta karmava māḍutiru hariyājñeyendaridu ||
11.
Lōpavādaru sariyē karmaja pāpapuṇyagaḷu eraḍu nin'nanu lēpisavu |
Niṣkāmakanu nīnāgi māḍutire ||
Sauparaṇi varavahana nin'na mahāparādhagaḷa eṇisadale |
Svargāpavargava koṭṭu salahuva satata sukhasāndra ||
12.
Svarata sukhamaya sulabha viśvaṃbhara viśōka surāsurārcita caraṇa yuga |
Cāru aṅga śārṅga śaraṇya jitamanyu ||
Parama sundaratara parātpara śaraṇa jana suradhēnu śāśvata karuṇi |
Kañjadaḷākṣakāyene kaṅgoḷipa śīghra ||
13.
Nirmamanu nīnāgi karma vikarmagaḷu nirantaradi |
Sudharma nāmakage arpisuta niṣkaluṣa nīnāgu ||
Bharma garbhana janaka dayadali durmatigaḷanu koḍade |
Tan'naya harmyadoḷagiṭṭu ellā kāladi kāva kr̥peyinda ||
14.
Kalpakalpadi śaraṇa jana varakalpavr̥kṣanu |
Tan'na nija saṅkalpada anusāradali koḍutippanu phalāphalava ||
Alpasukhada apēkṣeyinda ahitalpana ārādhisadiru endigu |
Śilpagana kai sikka śileyandadaḷi santaipa ||
15.
Dēśa bhēda ākāśadandadi vāsudēvanu sarva bhūta nivāsiyenisi |
Carācarātmakanu endu karesuvanu ||
Dvēṣa snēha udāsīnaghaḷilla ī śarīragaḷoḷage |
Avara upāsanagaḷandadali phalā vīvanu parabrahma ||
16.
Sañcitāgāmigaḷa karma viriñci janakana bhajise keḍuvavu |
Miñcinandadi poḷeva puruṣōttama hr̥daya ambaradi ||
Vañcisuva janaroḷla śrīvatsāñcita susadvakṣa |
Tā niṣkiñcana priya suramunigēya śubhakāya ||
17.
Kāladravya sukarma śuddhiya pēḷuvaru alparige |
Avu nirmūla gaisuvavu alla pāpagaḷa ellā kāladali ||
Taila dhāriyanta avana pada ōlaisi tutisadale nityadi |
Bāliṣaru karmagaḷe tārakavendu pēḷuvaru ||
18.
Kamalasaṃbhava śarva śakrādi amararellaru |
Ivana duratikrama mahimegaḷa manavacanadiṃ prāntagāṇadale ||
Śramitarāgi padābja kalpadrumada neḷala āśrayisi |
Lakṣmī ramaṇa santaisendu prārthiparu ati bhakutiyinda ||
19.
Vāricaravu enisuvavu dardura tārakagaḷendariḍu |
Bhēkavanu ēri jaladhiya dāṭuvenembuvana teradante ||
Tāratamya jñāna śūnyaru sūrigamyanu tiḷiyalariyade |
Sauraśaiva matānugara anusarisi keḍutiharu ||
20.
Kṣōṇipati sutanenisi kaiduggāṇigoḍḍuva teradi |
Sumanasa dhēnu maneyoḷagiralu gōmaya bayasuvanadali ||
Vēṇugānapriyana ahika sukhānubhava bēḍadale |
Lakṣmī prāṇanāthana pāda bhakutiya bēḍu koṇḍāḍu ||
21.
Kṣudheya gōsuga pōgi kānana badari phalagala apēkṣeyindali |
Podeyoḷage sigabiddu bāyderedavana teradante ||
Vidhipitana pūjisade nin'naya udara gōsuga |
Sādhuliṅga pradarśakara ārādhisuta baḷaladiru bhavadoḷage ||
22.
Jñāna jñēya jñātṛvenba abhidhānaḍiṃ buddhādigaḷa adhiṣṭhānadoḷage nelesiddu |
Karesuta tattadāhvayadi ||
Bhānumaṇḍalaga pradarśaka tānenisi vaśanāguvanu |
Śuka śaunakādi munīndra hr̥dayākāśagata candra ||
23.
Udaya vyāpisi darśa paurṇima adhika yāmavu śravaṇa abhijitu |
Sadanavaidire māḷpa teradandadaḷi harisēve ||
Vidhi niṣēdhagaḷu ēnu nōḍade vidhisutiru |
Nityadali tan'naya sadanadoḷagiṃbiṭṭu salahuva bhaktavatsalanu ||
24.
Nandivāhana rātri sādhanē banda dvādaśi paitr̥ka saṃdhisiha samayadali |
Śravaṇava tyajisuvante sadā ||
Nindyariṃdali banda dravyava kaṇḍeredu nōḍadale |
Śrīmadānandatīrtha antargatana sarvatra bhajisutiru ||
25.
Śrī manōrama mēru trikakuddhāma satkaḷyāṇaguṇa nissīma |
Pāvananāma divijōddhāma raghurāma ||
Prēmapūrvaka nitya tan'na mahā mahimegaḷa tutisuvarige |
Sudhāmage olidandadali akhilārthagala koḍutippa ||
26.
Tande tāygaḷa kuruha nariyada kanda dēśāṃtaradoḷage tan'nandadali |
Ippavara jananī janakaranu kaṇḍu ||
Hindeyennanu paḍeda avaru ī yandadoḷipparō ala |
Nānu avara endu kāṇavenenuta huḍukuva teradi kōvidaru ||
27.
Śruti purāṇa samūhadoḷu bhārata prati prati padagoḷu |
Nirjitana guṇa rūpagaḷa puḍukuta parama haruṣadali ||
Matimataru pratidivasa sārasvata samudradi |
Śaphariyandadi satata sañcarisuvaru kāṇuva lavalavikēyinda ||
28.
Matsyakētana janaka hari śrīvatsa lāñchana nija śaraṇa janavatsala |
Varārōha vaikunṭha ālaya nivāsi ||
Citsukhaprada salahenalu gōvatsa dhvanigodaguva teradi |
Paramōtsāhadi bandodaguvānu nirmatsarara baḷige ||
29.
Sūrigalige samīpaga durācārigaḷige endendū dūrād'dūratara |
Durlabhanu enisuvanu daitya saṃtatige ||
Sāri sārige nenevavara saṃsāravemba mahōragake sarvāriyenisi |
Sadā susaukhyavanu īva śaraṇarige ||
30.
Cakra śaṅkha gadābja dhara duratikrama durāvāsa |
Vidhi śiva śakra sūryādya amara pūjya padābja nirlajja ||
Śukra śiṣyara aśvamēdhā prakriyava keḍisi |
Abjajāṇḍava atikramisi jāhnaviya paḍeda trivikramāhvayanu ||
31.
Śaktarenisuvarellā hari vyatirikta suragaṇadoḷage |
Sarvōdriktanu enisuva sarvarindali sarva kāladali ||
Bhakti pūrvakavāgi anya prasaktigaḷa nīḍāḍi |
Paramāsaktanu āgiru harikathāmr̥ta pāna viṣayadoḷi ||
32.
Praṇata kāmada bhakta cintāmaṇi maṇimayābharaṇa bhūṣitā |
Guṇi guṇa traya dūra varjita gahana sanmahimā ||
Eṇisa bhaktara dōṣagaḷa kumbhiṇijeyāṇma śaraṇya |
Rāmārpaṇavenalu kaikoṇḍa śabariya phalava paramātma ||
33.
Baḷlenembuvarillavu ītana oḷḷenembuvarilla |
Lōkadoḷilladiha sthaḷavillavai ajñāta janarilla ||
Beḷḷadaccina boṃbeyandadi ellaroḷagirutippa |
Śrībhū nalla ivage eṇeyilla apratimalla jagakella ||
34.
Śabda gōcara śārvarīkara abda vāhanananuja
Yaduvaṃśābdhi candrama nirupama sunissīma samitasama |
Labdhanāguva tan'navage prārabdha karmagaḷa uṇisi tīvradi
Kṣubdha pāvakanante biḍadippanu dayāsāndra || 34 ||
35.
Śrī viriñci ādi amara vandita ī vasundhareyoḷage
Dēvaki dēvi jaṭharadoḷu avatarisidanu ajanu nararante |
Rēvatī ramaṇa anujanu svapadāvalambigaḷanu salahi
Daityāvaḷiya saṃharisida jagannātha viṭhalanu || 35 ||
***
Pronunciation Guide
Vowel Duration: Rigorously distinguish between short vowels (a, i, u, e, o) and long vowels (ā, ī, ū, ē, ō), holding the latter for exactly double the beat to preserve the meter.
Aspirated Consonants: Clearly articulate aspirated sounds (like kh, gh, ch, jh, th, dh, ph, bh) by exhaling a distinct puff of air, keeping them separate from their soft, unaspirated counterparts.
Retroflex Precision: Execute the retroflex group (ṭ, ḍ, ṇ, ṣ, ḷ) by curling the tongue back to touch the roof of the mouth, ensuring they are distinctly harder than the dental sounds.
Nasal Resonances: Treat the Anusvara (ṁ) as a gentle, resonant nasal sound that blends smoothly into the following consonant rather than a sharp, terminal 'm'.
Rhythmic Pacing: Maintain the lyrical Shatpadi meter by following a steady, unwavering cadence, ensuring the flow between words remains seamless and rhythmic throughout the verses.
***
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ 'ಕರ್ಮವಿಮೋಚನ ಸಂಧಿ' (ಸಂಧಿ ೨೧) ಜೀವಿಗಳು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳು ಹೇಗೆ ಬಂಧನವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಭಗವಂತನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಹೇಗೆ ಮುಕ್ತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅದ್ಭುತ ಸಂಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ೩೩ ಪದ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾರಾಂಶ:
ಕರ್ಮವಿಮೋಚನ ಸಂಧಿಯ ಸಾರಾಂಶ
೧. ಭಗವಂತನ ಅಪ್ರತಿಮ ಸ್ವರೂಪ (ಪದ್ಯ ೧-೫):
ಮೂಲ ನಾರಾಯಣನೇ ಸಕಲ ಅವತಾರಗಳ ಮೂಲ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಚೇತನರ ಒಳಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಒಳ-ಹೊರಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಭಗವಂತನು ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಗಳ ಮೂಲಕಾರಣ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದಾಯಕ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಉದರದಲ್ಲಿಟ್ಟು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸರ್ವಜ್ಞ. ಅವನು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವವನು. ಮರ-ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಅಡಗಿರುವಂತೆ, ಅವನು ಕಾರ್ಯ-ಕಾರಣಗಳ ಒಳಗೆ ಇದ್ದರೂ ತಾನು ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
೨. ಕರ್ಮದ ಮರ್ಮ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ನಿಯಂತ್ರಣ (ಪದ್ಯ ೬-೧೦):
ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುವವನು ಭಗವಂತನೇ. ಅವನು ಎಲ್ಲ ಫಲಗಳನ್ನು ಉಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ತಾನು ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವುದು, ಮಂತ್ರ ಜಪಿಸುವುದರಿಂದ ಫಲವಿಲ್ಲ; ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಂತನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ಅರಿವು ಮುಖ್ಯ. ಹರಿಯ ಪಾದದ ಭಜನೆ ಇಲ್ಲದ ಯಾವುದೇ ಕರ್ಮವು ಕೇವಲ ದುಃಖವನ್ನೇ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಲೋಕವಾರ್ತೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹರಿಯ ಆಜ್ಞೆಯೆಂದು ತಿಳಿದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಮಾಡಬೇಕು.
೩. ಮುಕ್ತಿಯ ಹಾದಿ (ಪದ್ಯ ೧೧-೨೦):
ನಿಷ್ಕಾಮವಾಗಿ (ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ) ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯಗಳು ನಮ್ಮನ್ನು ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ. ಭಗವಂತನು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದಂತೆ. ಅಲ್ಪ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಅನ್ಯ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಡ. ಭಗವಂತನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದರೂ, ಅವನನ್ನು ತಾರತಮ್ಯ ಜ್ಞಾನದಿಂದಲೇ ಅರಿಯಬೇಕು. ಅಲ್ಪ ಸುಖದ ಹಿಂದೆ ಬೀಳದೆ, ಭಗವಂತನ ಪಾದಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೇಡಬೇಕು.
೪. ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾದ ಭಗವಂತ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅನ್ವೇಷಣೆ (ಪದ್ಯ ೨೧-೨೭):
ಭಗವಂತನು ಕೇವಲ ದೂರದ ದೇವನಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಹೃದಯದ ಚಂದ್ರ. ಬುದ್ಧಿ-ಜ್ಞಾನಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಅವನಿದ್ದಾನೆ. ಜ್ಞಾನಿಗಳು ವೇದ-ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಸಮಯ-ಸ್ಥಳದ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ ನಿರಂತರ ಅವನ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅನ್ಯರ ಧನಕ್ಕೆ ಆಸೆ ಪಡದೆ, ಶ್ರೀಮದಾನಂದತೀರ್ಥರ (ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ) ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಹರಿಯನ್ನು ಭಜಿಸಬೇಕು.
೫. ಸಂಪೂರ್ಣ ಶರಣಾಗತಿ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಕೃಪೆ (ಪದ್ಯ ೨೮-೩೩):
ಭಗವಂತನು ಭಕ್ತವತ್ಸಲ. ಕರುವಿನ ಕೂಗಿಗೆ ತಾಯಿ ಓಡಿಬರುವಂತೆ, ಭಕ್ತನ ಮೊರೆಗೆ ಅವನು ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಹಾವನ್ನು ಸೀಳುವ ಸರ್ವ-ಅರಿ. ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಅವನು ಹತ್ತಿರ, ದುರ್ಜನರಿಗೆ ದೂರ. ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲದ ಬೊಂಬೆಯಂತೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲ, ಅವನು ಅಪ್ರತಿಮ ದೇವ.
ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶ:
ಕರ್ಮವಿಮೋಚನ ಸಂಧಿಯು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. "ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನೇ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ" ಎಂಬ ಜ್ಞಾನ, ಅಹಂಕಾರ ರಹಿತವಾದ ಶರಣಾಗತಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮಗಳೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಭವಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡಿಸಿ ಮುಕ್ತಿಯ ಹಾದಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಈ ಸಂಧಿಯ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ.
ಪದ್ಯ ೧:
ಮೂಲ ನಾರಾಯಣನು ಮಾಯಾಲೋಲ ಅನಂತ ಅವತಾರ ನಾಮಕ |
ವ್ಯಾಳರೂಪ ಜಯಾರಮಣನ ಆವೇಶನು ಎನಿಸುವನ ||
ಲೀಲೆಗೈವ ಅನಂತ ಚೇತನ ಜಾಲದೊಳು ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ |
ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಆಲಯದ ಒಳಹೊರಗೆ ನೆಲೆಸಿಹ ಶಾಂತಿ ಅನಿರುದ್ಧ || ೧ ||
ಅರ್ಥ: ಮೂಲ ನಾರಾಯಣನು ಮಾಯಾಲೋಲನಾಗಿ, ಅನಂತ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ತಾಳಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಶೇಷಶಾಯಿ (ವ್ಯಾಳರೂಪ), ಜಯಾರಮಣ (ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅನಂತ ಚೇತನರೊಳಗೆ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನಾಗಿಯೂ, ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಒಳಹೊರಗೆ ಶಾಂತ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಅನಿರುದ್ಧನಾಗಿಯೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨:
ಐದು ಕಾರಣ ರೂಪ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಕಾರ್ಯಗಳು ಎನಿಸುವವು |
ಆರೈದು ರೂಪದಿ ರಮಿಸುತಿಪ್ಪನು ಈ ಚರಾಚರದಿ ||
ಭೇದ ವರ್ಜಿತ ಮೂರ್ಜಗದ್ಜನ್ಮಾದಿ ಕಾರಣ ಮುಕ್ತಿದಾಯಕ |
ಸ್ವಉದರದೊಳು ಇಟ್ಟು ಎಲ್ಲರನು ಸಂತೈಪ ಸರ್ವಜ್ಞ || ೨ ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನ ೫ ಕಾರಣ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ೨೫ ಕಾರ್ಯಗಳು ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿವೆ. ಆತನು ಈ ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ ಅವನು, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಉದರದಲ್ಲಿಟ್ಟು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸರ್ವಜ್ಞನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೩:
ಕಾರ್ಯ ಕಾರಣ ಕರ್ತೃಗಳೊಳು ಸ್ವಭಾರ್ಯರಿಂದ ಒಡಗೂಡಿ |
ಕಪಿಲಾಚಾರ್ಯ ಕ್ರೀಡಿಸುತಿಪ್ಪ ತನ್ನೊಳು ತಾನೆ ಸ್ವೇಚ್ಚೆಯಲಿ ||
ಪ್ರೇರ್ಯನು ಅಲ್ಲೇ ರಮಾಬ್ಜ ಭವರು ಆರ್ಯ ರಕ್ಷಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಿಸುವನು |
ಸ್ವವೀರ್ಯದಿಂದಲಿ ದಿವಿಜ ದಾನವ ತತಿಯ ದಿನದಿನದಿ || ೩ ||
ಅರ್ಥ: ಕಪಿಲಾಚಾರ್ಯನಾದ ಹರಿಯು ತನ್ನ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯೊಡಗೂಡಿ, ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಯಾರಿಗೂ ಅಧೀನನಲ್ಲ. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ, ದಾನವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ನಿತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೪:
ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಆಕಾಶದೊಳು ಇರುತಿಪ್ಪ |
ವ್ಯಾಪ್ತಾವೇಶ ಅವತಾರಾಂತರಾತ್ಮಕನಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮ ||
ನಾಶ ರಹಿತ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಅವಕಾಶದನು ತಾನಾಗಿ |
ಯೋಗೀಶಾಶಯ ಸ್ಥಿತ ತನ್ನೊಳು ಎಲ್ಲರನಿಟ್ಟು ಸಲಹುವನು || ೪ ||
ಅರ್ಥ: ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಪರಮಾತ್ಮನು ಇದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಅವತಾರಾಂತರಾತ್ಮಕನಾಗಿ, ನಾಶವಿಲ್ಲದವನಾಗಿ ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸಲಹುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೫:
ದಾರು ಪಾಷಾಣಗತ ಪಾವಕ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಇಪ್ಪಂತೆ |
ಕಾರಣ ಕಾರ್ಯಗಳ ಒಳಗಿದ್ದು ಕಾರಣ ಕಾರ್ಯನು ಎಂದೆನಿಸಿ ||
ತೋರಿಕೊಳ್ಳದೆ ಎಲ್ಲರೊಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ |
ಯೋಗ್ಯತೆಗಳ ಅನುಸಾರ ಫಲಗಳ ಉಣಿಸಿ ಸಂತೈಸುವ ಕೃಪಾಸಾಂದ್ರ || ೫ ||
ಅರ್ಥ: ಮರ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿ ಅಡಗಿರುವಂತೆ, ಕಾರ್ಯ-ಕಾರಣಗಳ ಒಳಗೆ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಹೊರಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ, ಎಲ್ಲರ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಫಲಗಳನ್ನು ನೀಡಿ, ಭಕ್ತರನ್ನು ಕೃಪೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡುವ ಕೃಪಾಸಾಗರ.
ಪದ್ಯ ೬:
ಊರ್ಮಿಗಳೊಳಿಪ್ಪ ಕರ್ಮ ವಿಕರ್ಮ ಜನ್ಯ ಫಲ ಅಫಲಂಗಳ |
ನಿರ್ಮಲಾತ್ಮನು ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಸಿ ಉಂಡು ಉಣಿಸುತಿಪ್ಪ ||
ನಿರ್ಮಮ ನಿರಾಮಯ ನಿರಾಶ್ರಯ ಧರ್ಮವಿತು ಧರ್ಮಾತ್ಮ ಧರ್ಮಗ |
ದುರ್ಮತೀ ಜನರ ಒಲ್ಲನು ಅಪ್ರತಿಮಲ್ಲ ಶ್ರೀನಲ್ಲ || ೬ ||
ಅರ್ಥ: ಕರ್ಮಗಳ ಫಲವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಉಣಿಸಿ ತಾನು ನಿರ್ಲಿಪ್ತನಾಗಿರುವವನು ಶ್ರೀಹರಿ. ಅವನು ದೋಷರಹಿತ, ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವನು (ಸ್ವತಂತ್ರ). ದುಷ್ಟರನ್ನು ಅವನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
ಪದ್ಯ ೭:
ಜಲದ ವಡಬಾನಳಗಳು ಅಂಬುಧಿ ಜಲವನು ಉಂಬುವವು |
ಅಬ್ದ ಮಳೆಗರೆದಿಳಿಗೆ ಶಾಂತಿಯನೀವುದು ಅನಲನು ತಾನೇ ಭುಂಜಿಪುದು ||
ತಿಳಿವುದು ಈ ಪರಿಯಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿಲಯ ಗುಣ ಕೃತ ಕರ್ಮಜ |
ಫಲಾಫಲಗಳು ಉಂಡು ಉಣಿಸುವನು ಸಾರವಾಗ ಸರ್ವ ಜೀವರಿಗೆ || ೭ ||
ಅರ್ಥ: ಸಮುದ್ರದ ನೀರನ್ನು ಅಗ್ನಿ ಹೇಗೆ ಆವರಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಭಗವಂತನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ಕರ್ಮಫಲಗಳನ್ನು ಅವರವರಿಗೆ ಉಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ತಿಳಿಯಬೇಕು.
ಪದ್ಯ ೮:
ಪುಸ್ತಕಗಳ ಅವಲೋಕಿಸುತ ಮಂತ್ರ ಸ್ತುತಿಗಳ ಅನಲೇನು |
ರವಿಯ ಉದಯಾಸ್ತಮಯ ಪರ್ಯಂತ ಜಪಗಳ ಮಾಡಿ ಫಲವೇನು ||
ಹೃಸ್ಥ ಪರಮಾತ್ಮನೆ ಸಮಸ್ತ ಅವಸ್ಥೆಗಳೊಳಿದ್ದು ಎಲ್ಲರೊಳಗೆ |
ನಿರಸ್ತಕಾಮನು ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಪನು ಎಂದು ತಿಳಿಯದವ || ೮ ||
ಅರ್ಥ: ಕೇವಲ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವುದು, ಮಂತ್ರ ಜಪ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಫಲವೇನು? ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯದವನಿಗೆ ಭಕ್ತಿ ಸಿದ್ಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಪದ್ಯ ೯:
ಮದ್ಯ ಭಾಂಡವ ದೇವನದಿಯೊಳಗೆ ಅದ್ದಿ ತೊಳೆಯಲು ನಿತ್ಯದಲಿ |
ಪರಿಶುದ್ಧವು ಅಹುದೆ ಎಂದಿಗಾದರು ||
ಹರಿ ಪದಾಬ್ಜಗಳ ಬುದ್ಧಿಪೂರ್ವಕ ಭಜಿಸದವಗೆ ವಿರುದ್ಧವು ಎನಿಸುವವೆಲ್ಲ |
ಕರ್ಮ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳು ದುಃಖವನೆ ಕೊಡುತಿಹವು ಅಧಮ ಜೀವರಿಗೆ || ೯ ||
ಅರ್ಥ: ಕಳಂಕಿತ ಮದ್ಯದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಗಂಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಳೆದರೂ ಅದು ಹೇಗೆ ಶುದ್ಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಹರಿಯನ್ನು ಭಜಿಸದವನ ಕರ್ಮಗಳು ಎಷ್ಟೇ ಇದ್ದರೂ ದುಃಖವನ್ನೇ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಪದ್ಯ ೧೦:
ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮುಕ್ತಾಮುಕ್ತ ನಿಯಾಮಕನ |
ಸರ್ವೋದ್ರಿಕ್ತ ಮಹಿಮೆಗಳ ಅನವರತ ಕೊಂಡಾಡು ಮರೆಯದಲೆ ||
ಸಕ್ತನಾಗದೆ ಲೋಕವಾರ್ತೆ ಪ್ರಸಕ್ತಿಗಳನು ಈಡಾಡಿ |
ಶೃತಿ ಸ್ಮೃತಿ ಉಕ್ತ ಕರ್ಮವ ಮಾಡುತಿರು ಹರಿಯಾಜ್ಞೆಯೆಂದರಿದು || ೧೦ ||
ಅರ್ಥ: ಲೋಕದ ವ್ಯರ್ಥ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಸದಾ ಕೊಂಡಾಡು. ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹೇಳಿದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹರಿಯ ಆಜ್ಞೆಯೆಂದು ತಿಳಿದು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಮಾಡು.
ಪದ್ಯ ೧೧:
ಲೋಪವಾದರು ಸರಿಯೇ ಕರ್ಮಜ ಪಾಪಪುಣ್ಯಗಳು ಎರಡು ನಿನ್ನನು ಲೇಪಿಸವು |
ನಿಷ್ಕಾಮಕನು ನೀನಾಗಿ ಮಾಡುತಿರೆ ||
ಸೌಪರಣಿ ವರವಹನ ನಿನ್ನ ಮಹಾಪರಾಧಗಳ ಎಣಿಸದಲೆ |
ಸ್ವರ್ಗಾಪವರ್ಗವ ಕೊಟ್ಟು ಸಲಹುವ ಸತತ ಸುಖಸಾಂದ್ರ || ೧೧ ||
ಅರ್ಥ: ನಿನ್ನ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಲೋಪವಾದರೂ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲ. ನೀನು ನಿಷ್ಕಾಮಿಯಾಗಿ (ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ) ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ನಿನ್ನ ಪಾಪ-ಪುಣ್ಯಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಅಂಟುವುದಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀಹರಿಯು ನಿನ್ನ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ, ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೀಡಿ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೨:
ಸ್ವರತ ಸುಖಮಯ ಸುಲಭ ವಿಶ್ವಂಭರ ವಿಷೋಕ ಸುರಾಸುರಾರ್ಚಿತ ಚರಣ ಯುಗ |
ಚಾರು ಅಂಗ ಶಾರ್ನ್ಗ ಶರಣ್ಯ ಜಿತಮನ್ಯು ||
ಪರಮ ಸುಂದರ ತರ ಪರಾತ್ಪರ ಶರಣ ಜನ ಸುರಧೇನು ಶಾಶ್ವತ ಕರುಣಿ |
ಕಂಜದಳಾಕ್ಷಕಾಯೆನೆ ಕಂಗೊಳಿಪ ಶೀಘ್ರ || ೧೨ ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಸುಖಿಯಾಗಿರುವವನು, ಜಗತ್ತನ್ನು ಧರಿಸುವವನು, ಶೋಕವಿಲ್ಲದವನು. ದೇವ-ದಾನವರು ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹ ಕಮಲದಳಾಕ್ಷನಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಕರೆದರೆ, ಅವನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಂದು ಒಲಿಯುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೩:
ನಿರ್ಮಮನು ನೀನಾಗಿ ಕರ್ಮ ವಿಕರ್ಮಗಳು ನಿರಂತರದಿ |
ಸುಧರ್ಮ ನಾಮಕಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ ನಿಷ್ಕಲುಷ ನೀನಾಗು ||
ಭರ್ಮ ಗರ್ಭನ ಜನಕ ದಯದಲಿ ದುರ್ಮತಿಗಳನು ಕೊಡದೆ |
ತನ್ನಯ ಹರ್ಮ್ಯದೊಳಗಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಿ ಕಾವ ಕೃಪೆಯಿಂದ || ೧೩ ||
ಅರ್ಥ: ನಾನೆಂಬ ಮಮತೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು 'ಸುಧರ್ಮ' ನಾಮಕನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ಶುದ್ಧನಾಗು. ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ತಂದೆಯಾದ ಹರಿಯು ದಯದಿಂದ ನಿನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ಮೋಕ್ಷವೆಂಬ ಮನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಸದಾ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೪:
ಕಲ್ಪಕಲ್ಪದಿ ಶರಣ ಜನ ವರಕಲ್ಪವೃಕ್ಷನು |
ತನ್ನ ನಿಜ ಸಂಕಲ್ಪದ ಅನುಸಾರದಲಿ ಕೊಡುತಿಪ್ಪನು ಫಲಾಫಲವ ||
ಅಲ್ಪಸುಖದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಅಹಿತಲ್ಪನ ಆರಾಧಿಸದಿರು ಎಂದಿಗು |
ಶಿಲ್ಪಗನ ಕೈ ಸಿಕ್ಕ ಶಿಲೆಯಂದದಲಿ ಸಂತೈಪ || ೧೪ ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದಂತಿರುವವನು. ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪದಂತೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಫಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಪ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಅನ್ಯರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಡ. ಶಿಲ್ಪಿ ಶಿಲೆಯನ್ನು ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸುವಂತೆ, ಭಗವಂತನು ಭಕ್ತರನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೫:
ದೇಶ ಭೇದ ಆಕಾಶದಂದದಿ ವಾಸುದೇವನು ಸರ್ವ ಭೂತ ನಿವಾಸಿಯೆನಿಸಿ |
ಚರಾಚರಾತ್ಮಕನು ಎಂದು ಕರೆಸುವನು ||
ದ್ವೇಷ ಸ್ನೇಹ ಉದಾಸೀನಗಳಿಲ್ಲ ಈ ಶರೀರಗಳೊಳಗೆ |
ಅವರ ಉಪಾಸನಗಳಂದದಲಿ ಫಲವೀವನು ಪರಬ್ರಹ್ಮ || ೧೫ ||
ಅರ್ಥ: ಆಕಾಶವು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವಂತೆ ವಾಸುದೇವನು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನಿಗೆ ದ್ವೇಷ-ಪ್ರೀತಿಗಳೆಂಬ ಭೇದವಿಲ್ಲ. ಯಾರು ಅವನನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಹಾಗೆ ಫಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೬:
ಸಂಚಿತಾಗಾಮಿಗಳ ಕರ್ಮ ವಿರಿಂಚಿ ಜನಕನ ಭಜಿಸೆ ಕೆಡುವವು |
ಮಿಂಚಿನಂದದಿ ಪೊಳೆವ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಹೃದಯ ಅಂಬರದಿ ||
ವಂಚಿಸುವ ಜನರೊಲ್ಲ ಶ್ರೀವತ್ಸಾಂಚಿತ ಸುಸದ್ವಕ್ಷ |
ತಾ ನಿಷ್ಕಿಂಚನ ಪ್ರಿಯ ಸುರಮುನಿಗೇಯ ಶುಭಕಾಯ || ೧೬ ||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ತಂದೆಯಾದ ಹರಿಯನ್ನು ಭಜಿಸಿದರೆ, ಸಂಚಿತ ಮತ್ತು ಆಗಾಮಿ ಕರ್ಮಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಅವನು ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ದಾನಿಗಳಲ್ಲದ, ಮೋಸಗಾರರಾದ ಜನರಿಗೆ ಅವನು ಒಲಿಯುವುದಿಲ್ಲ.
ಪದ್ಯ ೧೭:
ಕಾಲದ್ರವ್ಯ ಸುಕರ್ಮ ಶುದ್ಧಿಯ ಪೇಳುವರು ಅಲ್ಪರಿಗೆ |
ಅವು ನಿರ್ಮೂಲ ಗೈಸುವವು ಅಲ್ಲ ಪಾಪಗಳ ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲಿ ||
ತೈಲ ಧಾರೀಯಂತ ಅವನ ಪದ ಓಲೈಸಿ ತುತಿಸದಲೆ ನಿತ್ಯದಿ |
ಬಾಲಿಷರು ಕರ್ಮಗಳೆ ತಾರಕವೆಂದು ಪೇಳುವರು || ೧೭ ||
ಅರ್ಥ: ಕೇವಲ ಕಾಲ, ದ್ರವ್ಯ, ಸುಕರ್ಮಗಳ ಶುದ್ಧಿ ಪಾಪಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲಾರದು. ತೈಲಧಾರೆಯಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸದ ಮಂದಬುದ್ಧಿಯವರು, ಕೇವಲ ಕರ್ಮಗಳೇ ನಮಗೆ ದಾರಿ ಎಂದು ಭ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪದ್ಯ ೧೮:
ಕಮಲಸಂಭವ ಶರ್ವ ಶಕ್ರಾದಿ ಅಮರರೆಲ್ಲರು |
ಇವನ ದುರತಿಕ್ರಮ ಮಹಿಮೆಗಳ ಮನವಚನದಿಂ ಪ್ರಾಂತಗಾಣದಲೆ ||
ಶ್ರಮಿತರಾಗಿ ಪದಾಬ್ಜ ಕಲ್ಪದ್ರುಮದ ನೆಳಲ ಆಶ್ರಯಿಸಿ |
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ರಮಣ ಸಂತೈಸೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಪರು ಅತಿ ಭಕುತಿಯಿಂದ || ೧೮ ||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ, ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳೂ ಭಗವಂತನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಅರಿಯಲಾರರು. ಶ್ರಮಿತರಾದ ಅವರು ಭಗವಂತನ ಪಾದಗಳೆಂಬ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದ ನೆರಳನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, "ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡು" ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಪದ್ಯ ೧೯:
ವಾರಿಚರವು ಎನಿಸುವವು ದರ್ದುರ ತಾರಕಗಳೆಂದರಿದು |
ಭೇಕವನು ಏರಿ ಜಲಧಿಯ ದಾಟುವೆನೆಂಬುವನ ತೆರದಂತೆ ||
ತಾರತಮ್ಯ ಜ್ಞಾನ ಶೂನ್ಯರು ಸೂರಿಗಮ್ಯನ ತಿಳಿಯಲರಿಯದೆ |
ಸೌರಶೈವ ಮತಾನುಗರ ಅನುಸರಿಸಿ ಕೆಡುತಿಹರು || ೧೯ ||
ಅರ್ಥ: ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ಏರಿ ಸಮುದ್ರ ದಾಟಲು ಹವಣಿಸುವ ಮೂರ್ಖನಂತೆ, ತಾರತಮ್ಯ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದವರು ಪಂಡಿತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಅರಿಯದೆ, ಅನ್ಯ ದೇವತಾ ಉಪಾಸನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಕೆಡುತ್ತಾರೆ.
ಪದ್ಯ ೨೦:
ಕ್ಷೋಣಿಪತಿ ಸುತನೆನಿಸಿ ಕೈದುಗ್ಗಾಣಿಗೊಡ್ಡುವ ತೆರದಿ |
ಸುಮನಸ ಧೇನು ಮನೆಯೊಳಗಿರಲು ಗೋಮಯ ಬಯಸುವಂದದಲಿ ||
ವೇಣುಗಾನಪ್ರಿಯನ ಅಹಿಕ ಸುಖಾನುಭವ ಬೇಡದಲೆ |
ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಪ್ರಾಣನಾಥನ ಪಾದ ಭಕುತಿಯ ಬೇಡು ಕೊಂಡಾಡು || ೨೦ ||
ಅರ್ಥ: ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಮಧೇನುವಿರಲು ಹಸುವಿನ ಸಗಣಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವವನಂತೆ, ಭಗವಂತನ ಭಕ್ತಿ ಸಿಗಲು ಅಲ್ಪ ಸುಖಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೀಳಬೇಡ. ಕೊಳಲನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಹರಿಯ ಪಾದ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೇಡಿ ಅವನನ್ನು ಕೊಂಡಾಡು.
ಪದ್ಯ ೨೧:
ಕ್ಷುಧೆಯ ಗೋಸುಗ ಪೋಗಿ ಕಾನನ ಬದರಿ ಫಲಗಳ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದಲಿ |
ಪೊದೆಯೊಳಗೆ ಸಿಗಬಿದ್ದು ಬಾಯ್ದೆರೆದವನ ತೆರದಂತೆ ||
ವಿಧಿಪಿತನ ಪೂಜಿಸದೆ ನಿನ್ನಯ ಉದರ ಗೋಸುಗ |
ಸಾಧುಲಿಂಗ ಪ್ರದರ್ಶಕರ ಆರಾಧಿಸುತ ಬಳಲದಿರು ಭವದೊಳಗೆ || ೨೧ ||
ಅರ್ಥ: ಹಸಿವು ನೀಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬದರಿ ಫಲಗಳಿಗಾಗಿ ಅಲೆದು ಪೊದೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದು ಬಳಲುವಂತೆ, ಭಗವಂತನನ್ನು ಪೂಜಿಸದೆ ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ವೇಷಧಾರಿಗಳನ್ನು (ಸಾಧುಲಿಂಗ) ನಂಬಿ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಬಳಲಬೇಡ.
ಪದ್ಯ ೨೨:
ಜ್ಞಾನ ಜ್ಞೇಯ ಜ್ಞಾತೃವೆಂಬ ಅಭಿಧಾನದಿಂ ಬುದ್ಧಾದಿಗಳ ಅಧಿಷ್ಠಾನದಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು |
ಕರೆಸುತ ತತ್ತದಾಹ್ವಯದಿ ||
ಭಾನುಮಂಡಲಗ ಪ್ರದರ್ಶಕ ತಾನೆನಿಸಿ ವಶನಾಗುವನು |
ಶುಕ ಶೌನಕಾದಿ ಮುನೀಂದ್ರ ಹೃದಯಾಕಾಶಗತ ಚಂದ್ರ || ೨೨ ||
ಅರ್ಥ: ಜ್ಞಾನ, ಜ್ಞೇಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾತೃ ಎಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನೇ. ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಅಧಿಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು, ಭಕ್ತರಿಗೆ ಒಲಿಯುತ್ತಾನೆ. ಶುಕ-ಶೌನಕಾದಿ ಮುನಿಗಳ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಚಂದ್ರನಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೩:
ಉದಯ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ದರ್ಶ ಪೌರ್ಣಿಮ ಅಧಿಕ ಯಾಮವು ಶ್ರವಣ ಅಭಿಜಿತು |
ಸದನವೈದಿರೆ ಮಾಳ್ಪ ತೆರದಂದದಲಿ ಹರಿಸೇವೆ ||
ವಿಧಿ ನಿಷೇಧಗಳು ಏನು ನೋಡದೆ ವಿಧಿಸುತಿರು |
ನಿತ್ಯದಲಿ ತನ್ನಯ ಸದನದೊಳಗಿಂಬಿಟ್ಟು ಸಲಹುವ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನು || ೨೩ ||
ಅರ್ಥ: ಯಾವುದೇ ಕಾಲ-ಸಮಯದ ವಿಧಿ-ನಿಷೇಧಗಳಿಗಂಜದೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡು. ಭಕ್ತವತ್ಸಲನಾದ ಹರಿಯು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ (ಹೃದಯದಲ್ಲಿ) ನಿನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೪:
ನಂದಿವಾಹನ ರಾತ್ರಿ ಸಾಧನೆ ಬಂದ ದ್ವಾದಶಿ ಪೈತೃಕ ಸಂಧಿಸಿಹ ಸಮಯದಲಿ |
ಶ್ರವಣವ ತ್ಯಜಿಸುವಂತೆ ಸದಾ ||
ನಿಂದ್ಯರಿಂದಲಿ ಬಂದ ದ್ರವ್ಯವ ಕಣ್ದೆರೆದು ನೋಡದಲೆ |
ಶ್ರೀಮದಾನಂದತೀರ್ಥ ಅಂತರ್ಗತನ ಸರ್ವತ್ರ ಭಜಿಸುತಿರು || ೨೪ ||
ಅರ್ಥ: ದೋಷಪೂರಿತವಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ನಿಂದ್ಯರಿಂದ ಬಂದ ಹಣದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸೆ ಪಡಬೇಡ. ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇರುವ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಆನಂದತೀರ್ಥರ (ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ) ಮೂಲಕ ಸದಾ ಭಜಿಸುತ್ತಿರು.
ಪದ್ಯ ೨೫:
ಶ್ರೀ ಮನೋರಮ ಮೇರು ತ್ರಿಕಕುದ್ಧಾಮ ಸತ್ಕಲ್ಯಾಣಗುಣ ನಿಸ್ಸೀಮ |
ಪಾವನನಾಮ ದಿವಿಜೋದ್ಧಾಮ ರಘುರಾಮ ||
ಪ್ರೇಮಪೂರ್ವಕ ನಿತ್ಯ ತನ್ನ ಮಹಾ ಮಹಿಮೆಗಳ ತುತಿಸುವರಿಗೆ |
ಸುಧಾಮಗೆ ಒಲಿದಂದದಲಿ ಅಖಿಳಾರ್ಥಗಳ ಕೊಡುತಿಪ್ಪ || ೨೫ ||
ಅರ್ಥ: ರಘುರಾಮನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಅಪಾರ ಗುಣಗಳ ಭಂಡಾರ. ಅವನನ್ನು ಪ್ರೇಮದಿಂದ ನಿತ್ಯ ಸ್ತುತಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ, ಸುಧಾಮನಿಗೆ ಒಲಿದಂತೆ ಸಕಲ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೬:
ತಂದೆ ತಾಯ್ಗಳ ಕುರುಹನರಿಯದ ಕಂದ ದೇಶಾಂತರದೊಳಗೆ ತನ್ನಂದದಲಿ |
ಇಪ್ಪವರ ಜನನೀ ಜನಕರನು ಕಂಡು ||
ಹಿಂದೆಯೆನ್ನನು ಪಡೆದ ಅವರು ಈ ಯಂದದಲಿಪ್ಪರೋ ಅಲ |
ನಾನು ಅವರ ಎಂದು ಕಾಣುವೆನೆನುತ ಹುಡುಕುವ ತೆರದಿ ಕೋವಿದರು || ೨೬ ||
ಅರ್ಥ: ತಂದೆ-ತಾಯಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಮಗು ಅವರನ್ನು ಹುಡುಕುವಂತೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ತಂದೆಯಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.
ಪದ್ಯ ೨೭:
ಶ್ರುತಿ ಪುರಾಣ ಸಮೂಹದೊಳು ಭಾರತ ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿ ಪದಗಳೊಳು |
ನಿರ್ಜಿತನ ಗುಣ ರೂಪಗಳ ಪುಡುಕುತ ಪರಮ ಹರುಷದಲಿ ||
ಮತಿಮತರು ಪ್ರತಿದಿವಸ ಸಾರಸ್ವತ ಸಮುದ್ರದಿ |
ಶಫರಿಯಂದದಿ ಸತತ ಸಂಚರಿಸುವರು ಕಾಣುವ ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ || ೨೭ ||
ಅರ್ಥ: ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಶ್ರುತಿ, ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರತಿ ಪದದಲ್ಲೂ ಹರಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನೇ ಹುಡುಕುತ್ತಾ, ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮೀನು ಈಜುವಂತೆ ಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಆನಂದದಿಂದ ಈಜುತ್ತಾರೆ.
ಪದ್ಯ ೨೮:
ಮತ್ಸ್ಯಕೇತನ ಜನಕ ಹರಿ ಶ್ರೀವತ್ಸ ಲಾಂಛನ ನಿಜ ಶರಣ ಜನವತ್ಸಲ |
ವರಾರೋಹ ವೈಕುಂಠ ಆಲಯ ನಿವಾಸಿ ||
ಚಿತ್ಸುಖಪ್ರದ ಸಲಹೆನಲು ಗೋವತ್ಸ ಧ್ವನಿಗೊದಗುವ ತೆರದಿ |
ಪರಮೋತ್ಸಾಹದಿ ಬಂದೊದಗುವನು ನಿರ್ಮತ್ಸರರ ಬಳಿಗೆ || ೨೮ ||
ಅರ್ಥ: ಹರಿಯು ಭಕ್ತವತ್ಸಲ. ಕರುವಿನ ಕೂಗಿಗೆ ತಾಯಿ ಹಸು ಓಡಿಬರುವಂತೆ, ತನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು ಎಂದು ಮೊರೆಹೊಕ್ಕ ನಿರ್ಮತ್ಸರರಾದ ಭಕ್ತರ ಬಳಿಗೆ ಅವನು ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೯:
ಸೂರಿಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪಗ ದುರಾಚಾರಿಗಳಿಗೆ ಎಂದೆಂದು ದೂರಾದ್ದೂರತರ |
ದುರ್ಲಭನು ಎನಿಸುವನು ದೈತ್ಯ ಸಂತತಿಗೆ ||
ಸಾರಿ ಸಾರಿಗೆ ನೆನೆವವರ ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಮಹೋರಗಕೆ ಸರ್ವಾರಿಯೆನಿಸಿ |
ಸದಾ ಸುಸೌಖ್ಯವನು ಈವ ಶರಣರಿಗೆ || ೨೯ ||
ಅರ್ಥ: ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಹರಿಯು ಹತ್ತಿರ, ಆದರೆ ದುರಾಚಾರಿಗಳಿಗೆ ದೂರ. ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಭಯಾನಕ ಹಾವನ್ನು ಸೀಳುವ (ಸರ್ವ-ಅರಿ) ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಶರಣರಿಗೆ ಸದಾ ಸುಖ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೩೦:
ಚಕ್ರ ಶಂಖ ಗದಾಬ್ಜಧರ ದುರತಿಕ್ರಮ ದುರಾವಾಸ |
ವಿಧಿ ಶಿವ ಶಕ್ರ ಸೂರ್ಯಾದ್ಯ ಅಮರ ಪೂಜ್ಯ ಪದಾಬ್ಜ ನಿರ್ಲಜ್ಜ ||
ಶುಕ್ರ ಶಿಷ್ಯರ ಅಶ್ವಮೇಧಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯವ ಕೆಡಿಸಿ |
ಅಬ್ಜಜಾಂಡವ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿ ಜಾಹ್ನವಿಯ ಪಡೆದ ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಾಹ್ವಯನು || ೩೦ ||
ಅರ್ಥ: ತ್ರಿವಿಕ್ರಮನಾದ ಭಗವಂತನು ಚಕ್ರ, ಶಂಖ, ಗದೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನು. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪೂಜ್ಯನಾದ ಅವನು, ಅಸುರರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಮುರಿದು, ತನ್ನ ಪಾದದಿಂದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಅಳಿದು ಗಂಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದವನು.
ಪದ್ಯ ೩೧:
ಶಕ್ತರೆನಿಸುವರೆಲ್ಲ ಹರಿ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಸುರಗಣದೊಳಗೆ |
ಸರ್ವೋದ್ರಿಕ್ತನು ಎನಿಸುವ ಸರ್ವರಿಂದಲಿ ಸರ್ವ ಕಾಲದಲಿ ||
ಭಕ್ತಿ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅನ್ಯ ಪ್ರಸಕ್ತಿಗಳ ನೀಡಾಡಿ |
ಪರಮಾಸಕ್ತನು ಆಗಿರು ಹರಿಕಥಾಮೃತ ಪಾನ ವಿಷಯದಲಿ || ೩೧ ||
ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳಿಗಿಂತ ಹರಿಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಅನ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಹರಿಕಥೆಯೆಂಬ ಅಮೃತವನ್ನು ಸದಾ ಪಾನ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿಯೇ ಆಸಕ್ತನಾಗಿರು.
ಪದ್ಯ ೩೨:
ಪ್ರಣತ ಕಾಮದ ಭಕ್ತ ಚಿಂತಾಮಣಿ ಮಣಿಮಯಾಭರಣ ಭೂಷಿತ |
ಗುಣಿ ಗುಣ ತ್ರಯ ದೂರ ವರ್ಜಿತ ಗಹನ ಸನ್ಮಹಿಮ ||
ಎಣಿಸ ಭಕ್ತರ ದೋಷಗಳ ಕುಂಭಿಣಿಜೆಯಾಣ್ಮ ಶರಣ್ಯ |
ರಾಮಾರ್ಪಣವೆನಲು ಕೈಕೊಂಡ ಶಬರಿಯ ಫಲವ ಪರಮಾತ್ಮ || ೩೨ ||
ಅರ್ಥ: ಭಕ್ತರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಎಣಿಸದವನು ಭಗವಂತ. ಶಬರಿಯು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೊಟ್ಟ ಹಣ್ಣನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಂತೆ, ಶರಣಾಗತರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಭಗವಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೩೩:
ಬಲ್ಲೆನೆಂಬುವರಿಲ್ಲವು ಈತನ ಒಲ್ಲೆನೆಂಬುವರಿಲ್ಲ |
ಲೋಕದೊಳಿಲ್ಲದಿಹ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲವೈ ಅಜ್ಞಾತ ಜನರಿಲ್ಲ ||
ಬೆಲ್ಲದಚ್ಚಿನ ಬೊಂಬೆಯಂದದಿ ಎಲ್ಲರೊಳಗಿರುತಿಪ್ಪ |
ಶ್ರೀಭೂ ನಲ್ಲ ಇವಗೆ ಎಣೆಯಿಲ್ಲ ಅಪ್ರತಿಮಲ್ಲ ಜಗಕೆಲ್ಲ || ೩೩ ||
ಅರ್ಥ: ಹರಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಲ್ಲವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಅವನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಬೆಲ್ಲದ ಬೊಂಬೆಯಂತೆ ಎಲ್ಲರ ಒಳಗೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಅವನಿಗೆ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲ, ಅವನೊಬ್ಬನೇ ಅಪ್ರತಿಮ ದೇವ.
ಪದ್ಯ ೩೪:
ಶಬ್ದ ಗೋಚರ ಶಾರ್ವರೀಕರ ಅಬ್ದ ವಾಹನನನುಜ |
ಯದುವಂಶಾಬ್ಧಿ ಚಂದ್ರಮ ನಿರುಪಮ ಸುನಿಸ್ಸೀಮ ಸಮಿತಸಮ ||
ಲಬ್ಧನಾಗುವ ತನ್ನವಗೆ ಪ್ರಾರಬ್ಧ ಕರ್ಮಗಳ ಉಣಿಸಿ ತೀವ್ರದಿ |
ಕ್ಷುಬ್ಧ ಪಾವಕನಂತೆ ಬಿಡದಿಪ್ಪನು ದಯಾಸಾಂದ್ರ || ೩೪ ||
ಪದ್ಯ ೩೪ರ ಅರ್ಥ:
ಶ್ರೀಹರಿಯು ವೇದಗಳಿಗೆ (ಶಬ್ದಗಳಿಗೆ) ಮಾತ್ರ ನಿಲುಕುವವನು ಮತ್ತು ಅಜ್ಞಾನವೆಂಬ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವವನು. ಯದುವಂಶವೆಂಬ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಅವನು ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ಅಪ್ರತಿಮ. ಅವನು ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಒಲಿದು, ಅವರ ಪೂರ್ವ ಕರ್ಮಗಳ (ಪ್ರಾರಬ್ಧ) ಫಲವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಅವರನ್ನು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಹೇಗೆ ಬಂಗಾರವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವನು ದಯಾಸಾಗರನಾಗಿ ತನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸುಟ್ಟು (ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿ) ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೩೫:
ಶ್ರೀ ವಿರಿಂಚಿ ಆದಿ ಅಮರ ವಂದಿತ ಈ ವಸುಂಧರೆಯೊಳಗೆ |
ದೇವಕಿ ದೇವಿ ಜಠರದೊಳು ಅವತರಿಸಿದನು ಅಜನು ನರರಂತೆ ||
ರೇವತೀ ರಮಣ ಅನುಜನು ಸ್ವಪದಾವಲಂಬಿಗಳನು ಸಲಹಿ |
ದೈತ್ಯಾವಳಿಯ ಸಂಹರಿಸಿದ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನು || ೩೫ ||
ಪದ್ಯ ೩೫ರ ಅರ್ಥ:
ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಭಗವಂತನು, ತಾನೇ 'ಅಜ'ನಾಗಿದ್ದರೂ (ಜನನ-ಮರಣವಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದರೂ) ದೇವಕಿಯ ಉದರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಂತೆ ಅವತರಿಸಿದನು. ರೇವತೀ ರಮಣನಾದ ಬಲರಾಮನ ತಮ್ಮನಾದ ಅವನು, ತನ್ನ ಪಾದವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ ಭಕ್ತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ದೈತ್ಯರ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ಕೃತಿಯನ್ನು ಭಗವಂತನ ನಾಮವಾದ 'ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ' ಎಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
***
The Karma-Vimochan Sandhi (Chapter 21 of Harikathamrutasara) is a profound discourse by Shri Jagannathadasa on how the cycle of Karma binds the soul and how the grace of Shri Hari provides the ultimate liberation from it.
Summary of the Karma-Vimochan Sandhi
1. The Divine Nature of Shri Hari (Verses 1–5):
The chapter begins by establishing Shri Hari as the Mula-Narayana—the source of all incarnations, the indweller of all souls, and the peaceful sustainer of the universe. He is the ultimate cause of all existence, yet He remains untouched and distinct from the creation. He dwells within the hearts of yogis and governs the universe, providing peace and fruits to every soul based on their individual eligibility (yogyata).
2. The Mechanism of Karma (Verses 6–10):
Shri Hari is the Supreme Controller who causes all beings to perform actions and experience their fruits. He is perfectly pure, while souls are bound by their Karma. The author warns against the futility of mechanical rituals, reading, or chanting without true understanding. The essence of this section is that the Lord residing in the heart is the true Doer, and sincere devotion—coupled with performing one's duties as an offering to Him—is the only way to avoid the taint of sinful actions.
3. The Path to Liberation (Verses 11–20):
The chapter teaches that if one performs duties without selfish desire (Nishkama Karma), one is freed from the cycle of merit and sin. God is described as the Kalpavriksha (wish-fulfilling tree) for His devotees. The verses caution against seeking petty worldly boons from lesser deities or being misled by pretenders of holiness (Sadhulinga). Instead, one should seek the devotion of the Lord, who is easily accessible to the wise but distant to the arrogant.
4. The Indwelling Lord and Divine Search (Verses 21–27):
The Lord is not merely a distant deity but the inner light of intellect and senses. He illuminates the hearts of great sages like Shuka and Shaunaka. The wise search for His divine qualities in the Shaastras and Puranas like fish in an ocean, finding joy in every word. He is the constant companion of the seeker, regardless of the time or external conditions.
5. Total Surrender and Supreme Grace (Verses 28–33):
The final verses illustrate the Lord’s immense love for His devotees. He rushes to the side of the non-envious devotee as quickly as a mother-cow rushes to her calf. He is the destroyer of the "serpent" of Samsara (the cycle of birth and death). The chapter concludes by emphasizing that the Lord is omnipresent—existing within everyone like jaggery in a doll—and is matchless, incomparable, and the ultimate refuge for all souls.
Core Message:
The Karma-Vimochan Sandhi teaches that liberation is not achieved through rigid ritualism alone but through the realization of Shri Hari as the Supreme Controller of all actions, coupled with total surrender and Nishkama Karma (action without attachment). It is a message of hope, asserting that the Lord’s grace is always available to the sincere seeker who abandons ego and ego-driven desires.
1.
Mūla nārāyaṇanu māyālōla ananta avatāra nāmaka |
Vyāḷarūpa jayāramanaṇa āvēśanu enisuvaṇa ||
Līlegaiva ananta cētana jāladoḷu pradyumna |
Brahmāṇḍa ālayada oḷahorage nelesiha śānti aniruddha ||
Meaning: The Original Narayana, who delights in Maya, takes infinite incarnations. He is the Lord of Lakshmi (Jaya-ramana) and reclines on the serpent. Within all infinite souls, He manifests as Pradyumna, and as the peaceful Aniruddha, He resides both inside and outside the entire universe.
2.
Aidu kāraṇa rūpa ipattaidu kāryagaḷu enisuvavu |
Āraidu rūpadi ramisutippanu ī carācaradi ||
Bhēda varjita mūrjagadjanmādi kāraṇa muktidāyaka |
Svauḍaradoḷiṭṭu ellaranu sant aipa sarvajña ||
Meaning: There are five causal forms and twenty-five functions attributed to Him. He resides in all moving and non-moving entities in these forms. Devoid of differences, He is the cause of the creation of the three worlds and the Giver of liberation. He is the All-Knowing One who holds everyone within His belly and sustains them.
3.
Kārya kāraṇa kartr̥gaḷoḷu svabhāryarinda oḍagūḍi |
Kapilācārya krīḍisutippa tann oḷu tāne svēcche yali ||
Prēryanu allē ramābja bhavaru ārya rakṣisi śikṣisuvanu |
Svavīryadindali divija dānava tatiya dinadinadi ||
Meaning: As Kapilacharya, He plays with His consort (Lakshmi) according to His own will. He is not influenced by anyone. He protects the righteous (devas) and punishes the wicked (danavas), displaying His power day after day.
4.
Ī samasta jagattin oḷage ākāśadoḷu irutippa |
Vyāptāvēśa avatārāntarātma kanāgi paramātma ||
Nāśa rahita jagattinoḷage avakāśadanu tānāgi |
Yōgīśāśaya sthita tann oḷu ellaraniṭṭu salahuvanu ||
Meaning: He pervades this entire universe like space. He is the Supreme Soul who dwells within all His incarnations. He is eternal and provides space for the world to exist. Residing in the hearts of great yogis, He holds everyone within Himself and protects them.
5.
Dāru pāṣāṇagata pāvaka bēre bēre ippante |
Kāraṇa kārya gaḷa oḷagittu kāraṇa kāryanu endenisi ||
Tōrik oḷḷade ellaroḷu vyāpāra māḍuva |
Yōgyate gaḷa anusāra phala gaḷa uṇisi santaisuva kr̥pāsāndra ||
Meaning: Just as fire exists differently inside wood and stone, He dwells inside all causes and effects, yet is also the Cause and Effect Himself. Remaining hidden, He governs all. He is the Ocean of Grace who grants results according to each soul's eligibility and gives them peace.
6.
Ūrmigaḷoḷippa karma vikarma janya phala aphalaṅgaḷa |
Nirmalātmanu māḍi māḍisi uṇḍu uṇisutippa ||
Nirmama nirāmaya nirāśraya dharmavitu dharmātma dharmaga |
Durmatī jana ra oḷḷanu apratimalla śrīnalla ||
Meaning: He makes all beings perform their actions (good and bad) and causes them to experience the results, while He remains pure and unaffected. He is the Lord of Dharma, free from ego and disease. He does not favor the wicked; He is the Incomparable Lord of Lakshmi.
7.
Jalada vaḍabānaḷagaḷu ambudhi jalavanu uṃbuvavu |
Abda maḷegarediḷige śāntiyanīvu du analanu tānē bhuṃjipudu ||
Tiḷivudu ī pariyalli lakṣmī nilaya guṇa kr̥ta karmaja |
Phalāphaḷagaḷu uṇḍu uṇisuvānu sāravāga sarva jīvarige ||
Meaning: Just as the submarine fire consumes the ocean, and the clouds rain to soothe the earth, the Lord consumes and dispenses the fruits of karma to all beings. One should understand that the Lord of Lakshmi is the one who causes all souls to experience the fruits of their deeds.
8.
Pustakagaḷa avalōkisuta mantra stutigaḷa analēnu |
Raviya udayāstamaya paryanta japagaḷa māḍi phalavēnu ||
Hr̥stha paramātmanē samasta avasthe gaḷoḷiddu ellaroḷage |
Nirastakāmanu māḍi māḍipanu endu tiḷiyadava ||
Meaning: What is the point of merely reading books or chanting mantras? What is the use of performing Japa from sunrise to sunset? One who does not realize that the Paramatma in the heart is the One performing all actions remains ignorant.
9.
Madya bhāṇḍava dēvanadiyoḷage addi toḷeyalu nityadali |
Pariśuddhavu ahude endigādaru ||
Hari padāb jagaḷa buddhi pūrvaka bhajisadavage viruddhavu enisuvavella |
Karma samr̥ddigaḷu duḥkhavane koḍutihavu adhama jīvarige ||
Meaning: Can a vessel used for alcohol ever become pure by washing it in the Ganges? Similarly, to those who do not sincerely worship the lotus feet of Hari, their accumulated actions will only cause suffering and lead them astray.
10.
Bhaktipūrvakavāgi muktāmukta niyāmakana |
Sarvōdrikta mahime gaḷa anavarata koṇḍāḍu mareyadale ||
Saktanāgade lōkavārte prasaktigaḷanu īḍāḍi |
Śr̥ti smr̥ti ukta karmava māḍutiru hariyājñeyendaridu ||
Meaning: With devotion, constantly glorify the greatness of the Lord who governs both the liberated and the bound. Do not get entangled in worldly gossip. Instead, perform the duties prescribed by the Shrutis and Smritis, knowing them to be the commands of Hari.
11.
Lōpavādaru sariyē karmaja pāpapuṇyagaḷu eraḍu nin'nanu lēpisavu |
Niṣkāmakanu nīnāgi māḍutire ||
Sauparaṇi varavahana nin'na mahāparādhagaḷa eṇisadale |
Svargāpavargava koṭṭu salahuva satata sukhasāndra ||
Meaning: Even if there are minor lapses in your actions, the sins and merits born of Karma will not taint you, provided you perform them without selfish desire (Nishkama). The Lord, who is the carrier of Garuda (Varavahana), overlooks all your great offenses and grants you both heavenly joys and ultimate liberation, as He is the embodiment of constant happiness.
12.
Svarata sukhamaya sulabha viśvaṃbhara viśōka surāsurārcita caraṇa yuga |
Cāru aṅga śārṅga śaraṇya jitamanyu ||
Parama sundaratara parātpara śaraṇa jana suradhēnu śāśvata karuṇi |
Kañjadaḷākṣakāyene kaṅgoḷipa śīghra ||
Meaning: He is self-blissful, easily accessible, the supporter of the universe, and devoid of sorrow. His lotus feet are worshipped by both gods and demons. He has beautiful limbs, carries the Sharnga bow, is the refuge of the surrendered, and has conquered anger. He is the supremely beautiful, the highest of the high, the wish-fulfilling cow (Suradhenu) to His devotees, and eternally compassionate. He manifests quickly when called by His lotus-eyed name.
13.
Nirmamanu nīnāgi karma vikarmagaḷu nirantaradi |
Sudharma nāmakage arpisuta niṣkaluṣa nīnāgu ||
Bharma garbhana janaka dayadali durmatigaḷanu koḍade |
Tan'naya harmyadoḷagiṭṭu ellā kāladi kāva kr̥peyinda ||
Meaning: Shed your ego and possessiveness, and continuously dedicate all your actions—good or bad—to the Lord named 'Sudharma', thus becoming pure. The Father of Brahma (the one born from the golden egg) will, out of His grace, not abandon the wicked-minded, but keep them within His own mansion (Moksha) and protect them with His mercy at all times.
14.
Kalpakalpadi śaraṇa jana varakalpavr̥kṣanu |
Tan'na nija saṅkalpada anusāradali koḍutippanu phalāphalava ||
Alpasukhada apēkṣeyinda ahitalpana ārādhisadiru endigu |
Śilpagana kai sikka śileyandadaḷi santaipa ||
Meaning: In every Kalpa (aeon), He is the wish-fulfilling tree (Kalpavriksha) to those who surrender to Him. He bestows results according to His own divine will. Never worship the unworthy (Ahitalpa) for the sake of petty, worldly pleasures. Just as a sculptor shapes a stone into a beautiful form, He molds His devotees.
15.
Dēśa bhēda ākāśadandadi vāsudēvanu sarva bhūta nivāsiyenisi |
Carācarātmakanu endu karesuvanu ||
Dvēṣa snēha udāsīnaghaḷilla ī śarīragaḷoḷage |
Avara upāsanagaḷandadali phalavīvanu parabrahma ||
Meaning: Just as space exists everywhere regardless of the region, Vasudeva resides in all beings and is known as the soul of all moving and stationary things. He has no partiality, hatred, or indifference within these bodies. He, the Parabrahma, grants fruits according to how each individual worships Him.
16.
Sañcitāgāmigaḷa karma viriñci janakana bhajise keḍuvavu |
Miñcinandadi poḷeva puruṣōttama hr̥daya ambaradi ||
Vañcisuva janaroḷla śrīvatsāñcita susadvakṣa |
Tā niṣkiñcana priya suramunigēya śubhakāya ||
Meaning: When you worship the Father of Brahma (the Creator), your accumulated (Sanchita) and future (Agami) karmas are destroyed. The Purushottama shines like lightning in the sky of your heart. He does not favor those who are deceitful. He is dear to the destitute, praised by divine sages, and possesses a divine, auspicious form.
17.
Kāladravya sukarma śuddhiya pēḷuvaru alparige |
Avu nirmūla gaisuvavu alla pāpagaḷa ellā kāladali ||
Taila dhāriyanta avana pada ōlaisi tutisadale nityadi |
Bāliṣaru karmagaḷe tārakavendu pēḷuvaru ||
Meaning: People describe the purity of time, material, and righteous action to the ignorant; however, these do not completely eradicate sins at all times. Without constantly praising the Lord's feet like a steady stream of oil (Tailadhara), the foolish claim that only rituals/actions are the ultimate savior.
18.
Kamalasaṃbhava śarva śakrādi amararellaru |
Ivana duratikrama mahimegaḷa manavacanadiṃ prāntagāṇadale ||
Śramitarāgi padābja kalpadrumada neḷala āśrayisi |
Lakṣmī ramaṇa santaisendu prārthiparu ati bhakutiyinda ||
Meaning: Brahma, Shiva, Indra, and all other gods cannot fathom the greatness of His transcendent glory, even with their minds and words. Exhausted, they seek the shade of His lotus feet, which are like a Kalpavriksha, and pray with great devotion, "O Lord of Lakshmi, please bring us peace."
19.
Vāricaravu enisuvavu dardura tārakagaḷendariḍu |
Bhēkavanu ēri jaladhiya dāṭuvenembuvana teradante ||
Tāratamya jñāna śūnyaru sūrigamyanu tiḷiyalariyade |
Sauraśaiva matānugara anusarisi keḍutiharu ||
Meaning: Just as one who tries to cross the ocean by riding a frog is a fool, those who lack the knowledge of Taratamya (the hierarchy of souls and divine attributes) cannot understand the Lord who is accessible only to the wise. They follow other sectarian paths (like those of Sun or Shiva worship) and end up in ruin.
20.
Kṣōṇipati sutanenisi kaiduggāṇigoḍḍuva teradi |
Sumanasa dhēnu maneyoḷagiralu gōmaya bayasuvanadali ||
Vēṇugānapriyana ahika sukhānubhava bēḍadale |
Lakṣmī prāṇanāthana pāda bhakutiya bēḍu koṇḍāḍu ||
Meaning: Just as a king's son might foolishly beg for scraps, or one who has the divine wish-fulfilling cow at home might foolishly seek cow dung, do not beg for petty worldly pleasures from the Lord who loves the flute. Instead, beg only for the devotion of the lotus feet of the Lord of Lakshmi and glorify Him.
Here are the verses 21 through 33 of the Karma-Vimochan Sandhi in transliteration, followed by their English meanings.
Harikathamrutasara: Karma-Vimochan Sandhi (21–33)
21.
Kṣudheya gōsuga pōgi kānana badari phalagala apēkṣeyindali |
Podeyoḷage sigabiddu bāyderedavana teradante ||
Vidhipitana pūjisade nin'naya udara gōsuga |
Sādhuliṅga pradarśakara ārādhisuta baḷaladiru bhavadoḷage ||
Meaning: Just as one who goes into the forest seeking berries for hunger ends up trapped in a thicket, gasping for help, do not struggle in this worldly life by worshipping mere pretenders of holiness (Sadhulinga) for the sake of your stomach, instead of worshipping the Lord, the Father of Brahma.
22.
Jñāna jñēya jñātṛvenba abhidhānaḍiṃ buddhādigaḷa adhiṣṭhānadoḷage nelesiddu |
Karesuta tattadāhvayadi ||
Bhānumaṇḍalaga pradarśaka tānenisi vaśanāguvanu |
Śuka śaunakādi munīndra hr̥dayākāśagata candra ||
Meaning: He resides within the foundation of intellect and all senses under the names of Knowledge, the Object of Knowledge, and the Knower. He is the one who illuminates the solar disc and becomes reachable by those who surrender to Him. He is the moon rising in the sky of the hearts of great sages like Shuka and Shaunaka.
23.
Udaya vyāpisi darśa paurṇima adhika yāmavu śravaṇa abhijitu |
Sadanavaidire māḷpa teradandadaḷi harisēve ||
Vidhi niṣēdhagaḷu ēnu nōḍade vidhisutiru |
Nityadali tan'naya sadanadoḷagiṃbiṭṭu salahuva bhaktavatsalanu ||
Meaning: Perform the service of Hari at all times, just as the sun spreads its light or the lunar phases follow their course. Do not be overly concerned with strict injunctions and prohibitions regarding time; simply perform your devotion. The Lord, who loves His devotees, will dwell within the house of your heart and protect you always.
24.
Nandivāhana rātri sādhanē banda dvādaśi paitr̥ka saṃdhisiha samayadali |
Śravaṇava tyajisuvante sadā ||
Nindyariṃdali banda dravyava kaṇḍeredu nōḍadale |
Śrīmadānandatīrtha antargatana sarvatra bhajisutiru ||
Meaning: Just as one avoids listening to certain things during specific times, do not even look at wealth obtained from unworthy or sinful sources. Instead, always worship the Lord who resides within the heart of Shri Madhvacharya (Anandatirtha), everywhere.
25.
Śrī manōrama mēru trikakuddhāma satkaḷyāṇaguṇa nissīma |
Pāvananāma divijōddhāma raghurāma ||
Prēmapūrvaka nitya tan'na mahā mahimegaḷa tutisuvarige |
Sudhāmage olidandadali akhilārthagala koḍutippa ||
Meaning: He is the beloved of Lakshmi, stable as Mount Meru, and limitless in His auspicious qualities. His name is purifying, and He is the uplifted support of the gods, the Raghurama. To those who daily glorify His great majesty with love, He grants all life’s goals, just as He was pleased with Sudama.
26.
Tande tāygaḷa kuruha nariyada kanda dēśāṃtaradoḷage tan'nandadali |
Ippavara jananī janakaranu kaṇḍu ||
Hindeyennanu paḍeda avaru ī yandadoḷipparō ala |
Nānu avara endu kāṇavenenuta huḍukuva teradi kōvidaru ||
Meaning: Just as a child who does not know his parents wanders in a foreign land looking for them, thinking, "Are they like this? How shall I recognize them?" the wise constantly search for the Lord, their true Father and Mother.
27.
Śruti purāṇa samūhadoḷu bhārata prati prati padagoḷu |
Nirjitana guṇa rūpagaḷa puḍukuta parama haruṣadali ||
Matimataru pratidivasa sārasvata samudradi |
Śaphariyandadi satata sañcarisuvaru kāṇuva lavalavikēyinda ||
Meaning: Searching for the qualities and forms of the Invincible Lord in every word of the Shrutis, Puranas, and Mahabharata, the wise daily traverse the ocean of wisdom. Like fish in water, they move with great eagerness and joy, constantly beholding Him.
28.
Matsyakētana janaka hari śrīvatsa lāñchana nija śaraṇa janavatsala |
Varārōha vaikunṭha ālaya nivāsi ||
Citsukhaprada salahenalu gōvatsa dhvanigodaguva teradi |
Paramōtsāhadi bandodaguvānu nirmatsarara baḷige ||
Meaning: He is the Father of Manmatha, the Hari who bears the Shrivatsa mark, and loves those who surrender to Him. He is the resident of Vaikuntha. When a devotee cries, "Grant me knowledge and bliss," He rushes to the side of the non-envious devotee with great enthusiasm, just as a mother-cow runs to the cry of her calf.
29.
Sūrigalige samīpaga durācārigaḷige endendu dūrād'dūratara |
Durlabhanu enisuvanu daitya saṃtatige ||
Sāri sārige nenevavara saṃsāravemba mahōragake sarvāriyenisi |
Sadā susaukhyavanu īva śaraṇarige ||
Meaning: He is near to the wise but forever distant to the wicked; He is unattainable to the demoniac lineage. To those who remember Him repeatedly, He acts as the ultimate enemy to the great serpent of Samsara (the cycle of birth and death) and grants eternal happiness to those who surrender.
30.
Cakra śaṅkha gadābja dhara duratikrama durāvāsa |
Vidhi śiva śakra sūryādya amara pūjya padābja nirlajja ||
Śukra śiṣyara aśvamēdhā prakriyava keḍisi |
Abjajāṇḍava atikramisi jāhnaviya paḍeda trivikramāhvayanu ||
Meaning: He is the Trivikrama, who holds the discus, conch, mace, and lotus. His lotus feet are worshipped by Brahma, Shiva, Indra, and the Sun. He destroyed the Ashwamedha sacrifice of the disciples of Shukra, transcended the lotus-born universe, and secured the Ganges.
31.
Śaktarenisuvarellā hari vyatirikta suragaṇadoḷage |
Sarvōdriktanu enisuva sarvarindali sarva kāladali ||
Bhakti pūrvakavāgi anya prasaktigaḷa nīḍāḍi |
Paramāsaktanu āgiru harikathāmr̥ta pāna viṣayadoḷi ||
Meaning: Among all the gods, those who are considered powerful derive their strength from Hari. He is supreme over all, at all times. Abandon all other attachments and focus entirely on drinking the nectar of the stories of Hari (Harikathamrita) with devotion.
32.
Praṇata kāmada bhakta cintāmaṇi maṇimayābharaṇa bhūṣitā |
Guṇi guṇa traya dūra varjita gahana sanmahimā ||
Eṇisa bhaktara dōṣagaḷa kumbhiṇijeyāṇma śaraṇya |
Rāmārpaṇavenalu kaikoṇḍa śabariya phalava paramātma ||
Meaning: He is the wish-fulfilling gem (Chintamani) for His devotees. He is adorned with divine ornaments and is beyond the three Gunas. He does not count the faults of His devotees. He is the Lord of Lakshmi and the refuge. Just as He accepted the fruit from Shabari when offered with devotion, He accepts the offerings of His devotees.
33.
Baḷlenembuvarillavu ītana oḷḷenembuvarilla |
Lōkadoḷilladiha sthaḷavillavai ajñāta janarilla ||
Beḷḷadaccina boṃbeyandadi ellaroḷagirutippa |
Śrībhū nalla ivage eṇeyilla apratimalla jagakella ||
Meaning: There is no one who can say "I fully know Him," nor is there anyone who would say "I do not want Him." There is no place in this world where He is absent, and no one is unknown to Him. Like a doll molded from jaggery, He exists within everyone. The Lord of Lakshmi and Bhumi is matchless; He is the Incomparable One of the entire universe.
Verse 34
Śabda gōcara śārvarīkara abda vāhanananuja
Yaduvaṃśābdhi candrama nirupama sunissīma samitasama |
Labdhanāguva tan'navage prārabdha karmagaḷa uṇisi tīvradi
Kṣubdha pāvakanante biḍadippanu dayāsāndra || 34 ||
Meaning:
He is the One who is accessible through sound (the Vedas/scriptures), the destroyer of darkness (the ignorance of the night), and the younger brother of Balarama (the One whose vehicle is the cloud/serpent). He is the Moon who arose from the ocean of the Yadu dynasty; He is incomparable, limitless, and equal to none. Though He is the Ocean of Compassion, He intensely causes His own devotees to experience their Prarabdha Karma (past destined actions) so they may be purified; like a raging fire, He does not let go until the soul is cleansed and ready for Him.
Verse 35
Śrī viriñci ādi amara vandita ī vasundhareyoḷage
Dēvaki dēvi jaṭharadoḷu avatarisidanu ajanu nararante |
Rēvatī ramaṇa anujanu svapadāvalambigaḷanu salahi
Daityāvaḷiya saṃharisida jagannātha viṭhalanu || 35 ||
Meaning:
Worshipped by Brahma (Virinchi) and all other gods, the Unborn One (the Lord) descended onto this earth from the womb of Devaki, appearing as if He were a human. He, who is the younger brother of Balarama (Revati Ramana), protects those who take refuge at His lotus feet and destroys the multitude of demons. Thus, the Lord is hailed as Jagannatha Vithala.
***
harikathAmRutasAra gurugaLa karuNadindApanitu kELuve
parama BagavadBaktaru idanAdaradi kELuvudu||
mUla nArAyaNanu mAyA lOla ananta avatAra nAmaka
vyALa rUpa jayA ramaNana AveSanu enisuvana
lIlegaiva ananta cEtana jAladoLu pradyumna
brahmAnDa Alayada oLa horage nelesiha SAnti aniruddha||1||
aidu kAraNa rUpa ippattaidu kAryagaLu enisuvavu
Araidu rUpadi ramisutippanu I carAcaradi
BEda varjita mUrjagadjanmAdi kAraNa muktidAyaka
sva^^udaradoLiTTu ellaranu saMtaipa sarvaj~ja||2||
kArya kAraNa kartRugaLoLu svaBAryarinda oDagUDi
kapilAcArya krIDisutippa tannoLu tAne svEcceyali
prEryanu allE ramAbja Bavaru Arya rakShisi SikShisuvanu
svavIryadindali divija dAnava tatiya dinadinadi||3||
I samasta jagattinoLage AkASadoLu irutippa
vyAptAvESa avatArAntarAtmakanAgi paramAtma
nASa rahita jagattinoLage avakASadanu tAnAgi
yOgISASaya sthita tannoLu ellaraniTTu salahuvanu||4||
dAru pAShANagata pAvaka bEre bEre ippante
kAraNa kAryagaLa oLagiddu kAraNa kAryanu endenisi
tOrikoLLade ellaroLu vyApAra mADuva
yOgyategaLa anusAra PalagaLa uNisi santaisuva kRupAsAndra||5||
UrmigaLoLippa karma vikarma janya Pala aPalangaLa
nirmalAtmanu mADi mADisi unDu uNisutippa
nirmama nirAmaya nirASraya dharmavitu dharmAtma dharmaga
durmatI janara ollanu apratimalla SrInalla||6||
jalada vaDabAnaLagaLu aMbudhi jalavanu uMbuvavu
abda maLegarediLige SAntiyanIvudu analanu tAnE Bunjipudu
tiLivudu I pariyalli lakShmI nilaya guNa kRuta karmaja
PalAPalagaLu unDu uNisuvanu sAravAga sarva jIvarige||7||
pustakagaLa avalOkisuta mantra stutigaLa analEnu
raviya udayAstamaya paryanta japagaLa mADi PalavEnu
hRustha paramAtmane samasta avasthegaLoLiddu ellaroLage
nirastakAmanu mADi mADipanu endu tiLiyadava||8||
madya BAnDava dEva nadiyoLage addi toLeyalu nityadali
pariSuddhavu ahude endigAdaru
hari padAbjagaLa buddhi pUrvaka Bajisadavage viruddhavu enisuvavella
karma samRuddhigaLu duHKavane koDutihavu adhama jIvarige||9||
Bakti pUrvakavAgi muktAmukta niyAmakana
sarvOdrikta mahimegaLa anavarata konDADu mareyadale
saktanAgade lOkavArte prasaktigaLanu IDADi
SRuti smRuti ukta karmava mADutiru hariyAj~jeyendaridu||10||
lOpavAdaru sariyE karmaja pApapuNyagaLu eraDu ninnanu lEpisavu
niShkAmakanu nInAgi mADutire
sauparaNi varavahana ninna mahAparAdhagaLa eNisadale
svargApavargava koTTu salahuva satata suKasAMdra||11||
svarata suKamaya sulaBa viSvaMBara viShOka surAsurArcita caraNa yuga
cAru aMga SArnga SaraNya jitamanyu
parama suMdara tara parAtpara SaraNa jana suradhEnu SASvata karuNi
kanjadaLAkShakAyene kangoLipa SIGra||12||
nirmamanu nInAgi karma vikarmagaLu nirantaradi
sudharma nAmakage arpisuta niShkaluSha nInAgu
Barma garBana janaka dayadali durmatigaLanu koDade
tannaya harmyadoLagiTTu ella kAladi kAva kRupeyiMda||13||
kalpakalpadi SaraNa jana varakalpavRukShanu
tanna nija sankalpada anusAradali koDutippanu PalAPalava
alpasuKada apEkSheyinda ahitalpana ArAdhisadiru endigu
Silpagana kai sikka Sileyandadali santaipa||14||
dESa BEda AkASadandadi vAsudEvanu sarva BUta nivAsiyenisi
carAcarAtmakanu endu karesuvanu
dvESha snEha udAsInagaLilla I SarIragaLoLage
avara upAsanagaLandadali PalavIvanu parabrahmha||15||
sancitAgAmigaLa karma virinci janakana Bajise keDuvavu
mincinandadi poLeva puruShOttama hRudaya aMbaradi
vancisuva janarolla SrIvatsAncita susadvakSha
tA niShkincana priya suramunigEya SuBakAya||16||
kAladravya sukarma Suddhiya pELuvaru alparige
avu nirmUla gaisuvavu alla pApagaLa ella kAladali
taila dhArIyanta avana pada Olaisi tutisadale nityadi
bAliSharu karmagaLe tArakavendu pELuvaru||17||
kamalasaMBava Sarva SakrAdi amararellaru
ivana duratikrama mahimegaLa manavacanadiM prAntagANadale
SramitarAgi padAbja kalpadrumada neLala ASrayisi
lakShmI ramaNa santaisendu prArthiparu ati Bakutiyinda||18||
vAricaravu enisuvavu dardura tArakagaLendaridu
BEkavanu Eri jaladhiya dATuveneMbuvana teradante
tAratamya j~jAna SUnyaru sUrigamyana tiLiyalariyade
sauraSaiva matAnugara anusarisi keDutiharu||19||
kShONipati sutanenisi kaiduggANigoDDuva teradi
sumanasa dhEnu maneyoLagiralu gOmaya bayasuvandadali
vENugAnapriyana ahika suKAnuBava bEDadale
lakShmI prANanAthana pAda Bakutiya bEDu konDADu||20||
kShudheya gOsuga pOgi kAnana badari PalagaLa apEkSheyindali
podeyoLage siga biddu bAyderedavana teradante
vidhipitana pUjisade ninnaya udara gOsuga
sAdhulinga pradarSakara ArAdhisuta baLaladiru BavadoLage||21||
j~jAna j~jEya j~jAtRuveMba aBidhAnadiM buddhAdigaLa adhiShThAnadali nelesiddu
karesuta tattadAhvayadi
BAnumaMDalaga pradarSaka tAnenisi vaSanAguvanu
Suka SaunakAdi munIndra hRudayAkASagata caMdra||22||
udaya vyApisi darSa paurNima adhika yAmavu SravaNa aBijitu
sadanavaidire mALpa teradandadali harisEve
vidhi niShEdhagaLu Enu nODade vidhisutiru
nityadali tannaya sadanadoLagiMbiTTu salahuva Baktavatsalanu||23||
nandivAhana rAtri sAdhane banda dvAdaSi paitRuka sandhisiha samayadali
SravaNava tyajisuvante sadA
nindyarindali banda dravyava kaNderedu nODadale
SrImadAnandatIrtha antargatana sarvatra Bajisutiru||24||
SrI manOrama mEru trikakuddhAma satkalyANaguNa nissIma
pAvananAma divijOddhAma raGurAma
prEmapUrvaka nitya tanna mahA mahimegaLa tutisuvarige
sudhAmage olidandadali aKiLArthagaLa koDutippa||25||
tande tAygaLa kuruhanariyada kanda dESAntaradoLage tannandadali
ippavara jananI janakaranu kanDu
hindeyennanu paDeda avaru I yandadalipparO ala
nAnu avara endu kANuvenenuta huDukuva teradi kOvidaru||26||
Sruti purANa samUhadoLu BArata prati prati padagaLoLu
nirjitana guNa rUpagaLa puDukuta parama haruShadali
matimataru pratidivasa sArasvata samudradi
SaPariyaMdadi satata sancarisuvaru kANuva lavalavikeyinda||27||
matsyakEtana janaka hari SrIvatsa lAnCana nija SaraNa janavatsala
varArOha vaikunTha^^Alaya nivAsi
citsuKaprada salahenalu gOvatsa dhvanigodaguva teradi
paramOtsAhadi baMdodagavunu nirmatsarara baLige||28||
sUrigaLige samIpaga durAcArigaLige endendu dUrAddUratara
durlaBanu enisuvanu daitya saMtatige
sAri sArige nenevavara saMsAraveMba mahOragake sarvAriyenisi
sadA susauKyavanu Iva SaraNarige||29||
cakra SaMKa gadAbjadhara duratikrama durAvAsa
vidhi Siva Sakra sUryAdya amara pUjya padAbja nirlajja
Sukra SiShyara aSvamEdhA prakriyava keDisi
abjajAMDava atikramisi jAhnaviya paDeda trivikramAhvayanu||30||
Saktarenisuvarella hari vyatirikta suragaNadoLage
sarvOdriktanu enisuva sarvariMdali sarva kAladali
Bakti pUrvakavAgi anya prasaktigaLa nIDADi
paramAsaktanu Agiru harikathAmRuta pAna viShayadali||31||
praNata kAmada Bakta ciMtAmaNi maNimayABaraNa BUShita
guNi guNa traya dUra varjita gahana sanmahima
eNisa Baktara dOShagaLa kuMBiNijeyANma SaraNya
rAmArpaNavenalu kaikoMDa Sabariya Palava paramAtma||32||
balleneMbuvarillavu Itana olleneMbuvarilla
lOkadoLilladiha sthaLavillavai aj~jAta janarilla
belladaccina boMbeyandadi ellaroLagirutippa
SrIBU nalla ivage eNeyilla apratimalla jagakella||33||
Sabda gOcara SArvarIkara abda vAhanananuja
yaduvaMSAbdhi candrama nirupama sunissIma samitasama
labdhanAguva tannavage prArabdha karmagaLa uNisi tIvradi
kShubdha pAvakanante biDadippanu dayAsAndra||34||
SrI virinci Adi amara vaMdita I vasundhareyoLage
dEvaki dEvi jaTharadoLu avatarisidanu ajanu nararante
rEvatI ramaNa anujanu svapadAvalaMbigaLanu salahi
daityAvaLiya saMharisida jagannAtha viThalanu||35||
*********
No comments:
Post a Comment