Audio by Mrs. Nandini Sripad
ರಚನೆ : ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು
for saahitya click ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಸಂಧಿ 1 to 32
ಶ್ರೀಜಗನ್ನಾಥದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ
ಅಪರಾಧ ಸಹಿಷ್ಣು ಸಂಧಿ 22 ಭಕ್ತಾಪರಾಧ ಸಹಿಷ್ಣು ಸಂಧಿ 22
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು||
ಶ್ರೀ ಲಕುಮಿವಲ್ಲಭಗೆ ಸಮ ಕರುಣಾಳುಗಳ ನಾಕಾಣೆನೆಲ್ಲಿ
ಕುಚೇಲನ ಅವಲಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಕೊಟ್ಟನು ಸಕಲ ಸಂಪದವ
ಕೇಳಿದಾಕ್ಷಣ ವಸ್ತ್ರಗಳ ಪಾಂಚಾಲಿಗಿತ್ತನು
ದೈತ್ಯನುದರವ ಸೀಳಿ ಸಂತೈಸಿದನು ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಕೃಪಾಸಾಂದ್ರ||1||
ದೇವಶರ್ಮಾಹ್ವಾಯ ಕುಟುಂಬಕೆ ಜೀವನೋಪಾಯವನು ಕಾಣದೆ
ದೇವ ದೇವ ಶರಣ್ಯ ರಕ್ಷಿಸು ರಕ್ಷಿಸೆನೆ ಕೇಳಿ ತಾ ಒಲಿದು ಪಾಲಿಸಿದ ಸೌಖ್ಯ
ಕೃಪಾವಲೋಕನದಿಂದ ಈತನ ಸೇವಿಸದೆ
ಸೌಖ್ಯಗಳ ಬಯಸುವರು ಅಲ್ಪ ಮಾನವರು||2||
ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಪೋಲ್ವ ಕರುಣಿಗಳು ಈ ನಳಿನಜಾಂಡದೊಳು ಕಾಣೆ
ಪ್ರವೀಣರಾದವರು ಅರಸಿ ನೋಳ್ಪುದು ಶೃತಿಪುರಾಣದೊಳು
ದ್ರೋಣ ಭೀಷ್ಮ ಕೃಪಾದಿಗಳು ಕುರು ಸೇನೆಯೊಳಗಿರೆ
ಅವರ ಅವಗುಣಗಳು ಏನು ನೋಡದೆ ಪಾಲಿಸಿದ ಪರಮಾತ್ಮ ಪರಗತಿಯ||3||
ಚಂಡ ವಿಕ್ರಮ ಚಕ್ರ ಶಂಖವ ತೋಂಡಮಾನ ನೃಪಾಲಗಿತ್ತನು
ಭಾಂಡಕಾರಕ ಭೀಮನ ಮೃದ ಆಭರಣಗಳಿಗೊಲಿದ
ಮಂಡೆ ಒಡೆದ ಆಕಾಶರಾಯನ ಹೆಂಡತಿಯ ನುಡಿ ಕೇಳಿ ಮಗಳಿಗೆ ಗಂಡನೆನಿಸಿದ
ಗಹನ ಮಹಿಮ ಗದಾಬ್ಜಧರಪಾಣಿ||4||
ಗೌತಮನ ನಿಜಪತ್ನಿಯನು ಪುರುಹೂತನು ಐದಿರೆ ಕಾಯ್ದ
ವೃತ್ರನ ಘಾತಿಸಿದ ಪಾಪವನು ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿದನು
ಶಾತಕುಂಭಾತ್ಮಕ ಕಿರೀಟವ ಕೈತವದಿ ಕದ್ದೊಯ್ದ ಇಂದ್ರಾರಾತಿ ಬಾಗಿಲ ಕಾಯ್ದ
ಭಕ್ತತ್ವೇನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ||5||
ನಾರನಂದ ವ್ರಜದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಜಾರಕರ್ಮಕೊಲಿದ
ಅಜ ಸುಕುಮಾರನು ಎನಿಸಿದ ನಂದಗೋಪಗೆ ನಳಿನಭವ ಜನಕ
ವೈರವರ್ಜಿತ ದೈತ್ಯರನ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿದ
ವಿಪಗಮನ ಪೆಗಲೇರಿದನು ಗೋಪಾಲಕರ ವೃಂದಾವನದೊಳಂದು||6||
ಶ್ರೀಕರಾರ್ಚಿತ ಪಾದಪಲ್ಲವ ಗೋಕುಲದ ಗೊಲ್ಲತಿಯರ ಒಲಿಸಿದ
ಪಾಕಶಾಸನ ಪೂಜ್ಯ ಗೋ ಗೋವತ್ಸಗಳ ಕಾಯ್ದ
ನೀಕರಿಸಿ ಕುರುಪತಿಯ ಭೋಜನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು ವಿದುರನೌತನ
ಬಾಕುಲಿಕನಂದದಲಿ ತೋರಿದ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನು||7||
ಪುತ್ರನೆನಿಸಿದ ಗೋಪಿದೇವಿಗೆ ಭರ್ತೃವೆನಿಸಿದ ವೃಜದನಾರಿಯರ ಉತ್ರಲಾಲಿಸಿ
ಪರ್ವತವ ನೆಗದಿಹ ಕೃಪಾಸಾಂದ್ರ
ಶತ್ರುತಾಪನ ಯಜ್ಞ ಪುರುಷನ ಪುತ್ರಿಯರ ತಂದಾಳ್ದ
ತ್ರಿಜಗತ್ಧಾತ್ರ ಮಂಗಳಗಾತ್ರ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಸುರಮಿತ್ರ||8||
ರುಪನಾಮ ವಿಹೀನ ಗರ್ಗಾರೋಪಿತ ಸುನಾಮದಲಿ ಕರೆಸಿದ
ವ್ಯಾಪಕ ಪರಿಚ್ಚಿನ್ನ ರೂಪದಿ ತೋರ್ದ ಲೋಗರಿಗೆ
ದ್ವಾಪರಾಂತ್ಯದಿ ದೈತ್ಯರನು ಸಂತಾಪಗೊಳಿಸುವೆನೆಂದು
ಶ್ವೇತದ್ವೀಪ ಮಂದಿರನು ಅವತರಿಸಿ ಸಲಹಿದನು ತನ್ನವರ||9||
ಶ್ರೀ ವಿರಿಂಚಾದಿ ಅಮರನುತ ನಾನಾವತಾರವ ಮಾಡಿ ಸಲಹಿದ
ದೇವತೆಗಳನು ಋಷಿಗಳನು ಕ್ಷಿತಿಪರನು
ಮಾನವರ ಸೇವೆಗಳ ಕೈಕೊಂಡು ಫಲಗಳನೀವ
ನಿತ್ಯಾನಂದಮಯ ಸುಗ್ರೀವ ಧ್ರುವ ಮೊದಲಾದ ಭಕ್ತರಿಗಿತ್ತ ಪುರುಷಾರ್ಥ||10||
ದುಷ್ಟ ದಾನವಹರಣ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಸದ್ಗುಣ ಭರಿತ ಭಕ್ತ ಅಭೀಷ್ಟದಾಯಕ
ಭಯವಿನಾಶನ ವಿಗತ ಭಯಶೋಕ
ನಷ್ಟ ತುಷ್ಟಿಗಳಿಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿ ಆದಿ ಅಷ್ಟ ಕರ್ತನಿಗೆ ಆವ ಕಾಲದಿ
ಹೃಷ್ಟನಾಗುವ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾತ್ರದಿ ಹೃದ್ಗುಹ ನಿವಾಸಿ||11||
ಹಿಂದೆ ಪ್ರಳಯ ಉದಕದಿ ತಾವರೆ ಕಂದ ನಂಜಿಸಿ ಕಾಯ್ದ
ತಲೆಯಲಿ ಬಾಂದೊರೆಯ ಪೊತ್ತವಗೆ ಒಲಿದು ಪರ್ಯಂಕ ಪದವಿತ್ತ
ವಂದಿಸಿದ ವೃಂದಾರಕರ ಸತ್ವೃಂದಕೆ ಉಣಿಸಿದ ಸುಧೆಯ
ಕರುಣಾ ಸಿಂಧು ಕಮಲಾಕಾಂತ ಬಹು ನಿಶ್ಚಿಂತ ಜಯವಂತ||12||
ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪ ಅನುಸಾರ ಪ್ರವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರಭು ತನಗೆ ತಾನೆ ಭೃತ್ಯನೆನಿಸುವ
ಭೋಕ್ತ್ರು ಭೋಗ್ಯ ಪದಾರ್ಥದೊಳಗಿದ್ದು ತತ್ತದಾಹ್ವಯನಾಗಿ ತರ್ಪಕ
ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸುವ ತತ್ವ ಪತಿಗಳ
ಮತ್ತರಾದ ಅಸುರರ್ಗೆ ಅಸಮೀಚೀನ ಫಲವೀವ||13||
ಬಿಟ್ಟಿಗಳ ನೆವದಿಂದಡಾಗಲಿ ಪೊಟ್ಟೆಗೋಸುಗವಾದಡಾಗಲಿ
ಕೆಟ್ಟರೋಗ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗಲಿ ಅಣಕದಿಂದೊಮ್ಮೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನಿಂ ಬಾಯ್ದೆರೆದು
ಹರಿ ವಿಠಲಾ ಸಲಹೆಂದೆನಲು ಕೈಗೊಟ್ಟು ಕಾವ
ಕೃಪಾಳು ಸಂತತ ತನ್ನ ಭಕುತರನು||14||
ಈ ವಸುಂಧರೆಯೊಳಗೆ ಶ್ರೀ ಭೂದೇವಿಯ ಅರಸನ ಸುಗುಣ ಕರ್ಮಗಳ
ಆವ ಬಗೆಯಿಂದ ಆದಡಾಗಲಿ ಕೀರ್ತಿಸಿದ ನರರ
ಕಾವ ಕಮಲದಳಾಯತಾಕ್ಷ ಕೃಪಾವ ಲೋಕನದಿಂದ
ಕಪಿ ಸುಗ್ರೀವಗೆ ಒಲಿದಂದದಲಿ ಒಲಿದಭಿಲಾಷೆ ಪೂರೈಪ||15||
ಚೇತನಂತರ್ಯಾಮಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾಥ ಕರ್ಮಗಳ ಅನುಸರಿಸಿ
ಜನಿತೋಥ ವಿಷ್ಣೋಯೆಂಬ ಶ್ರುತಿ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯ ಯೆಮ್ಮೊಡನೆ ಜಾತನಾಗುವ ಜನ್ಮರಹಿತ
ಆಕೂತಿನಂದನ ಭಕ್ತರಿಂದ ಆಹೂತನಾಗಿ
ಮನೋರಥವ ಬೇಡಿಸಿಕೊಳದೀವ||16||
ನ್ರುಷತುಯೆನಿಸುವ ಮನುಜರೊಳು ಸುರ ಋಷಭ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಳು
ತತ್ತತ್ವಿಷಯಗಳ ಭುಂಜಿಸುವ ಹೋತಾಹ್ವಯನು ತಾನಾಗಿ
ಮೃಷರಹಿತ ವೇದದೊಳು ಋತಸತು ಪೆಸರಿನಿಂದಲಿ ಕರೆಸುವ
ಜಗತ್ಪ್ರಸವಿತ ನಿರಂತರದಿ ಸಂತೈಸುವನು ಭಕುತರನು||17||
ಅಬ್ಜ ಭವ ಪಿತ ಜಲಧರಾದ್ರಿಯೊಳು ಅಬ್ಜ ಗೋಜಾದ್ರಿಜನೆನಿಸಿ
ಜಲದುಬ್ಬಳೀ ಪೀಯೂಷ ದಾವರೆ ಶ್ರೀಶಶಾಂಕದೊಳು
ಕಬ್ಬು ಕದಳಿ ಲತಾ ತೃಣ ದ್ರುಮ ಹೆಬ್ಬುಗೆಯ ಮಾಡುತಿಹ ಗೋಜನು
ಇಬ್ಬಗೆ ಪ್ರತೀಕ ಮಣಿಮೃಗ ಸೃಜಿಪ ಅದ್ರಿಜನು||18||
ಶ್ರುತಿವಿನುತ ಸರ್ವತ್ರದಲಿ ಭಾರತಿ ರಮಣನೊಳಗಿದ್ದು
ತಾ ಶುಚಿಷತುಯೆನಿಸಿ ಜಡ ಚೇತನರನ ಪವಿತ್ರ ಮಾಡುತಿಹ
ಅತುಳ ಮಹಿಮ ಅನಂತ ರೂಪ ಅಚ್ಯುತನೆನಿಸಿ ಚಿತ್ದೇಹದೊಳು
ಪ್ರಾಕೃತ ಪುರುಷನಂದದಲಿ ನಾನಾ ಚೇಷ್ಟೆಗಳ ಮಾಳ್ಪ||19||
ಅತಿಥಿಯೆನಿಸುವ ಅನ್ನಮಯ ಬಾರತಿ ರಮಣನೊಳು
ಪ್ರಾಣಮಯ ಪ್ರಾಕೃತ ವಿಷಯ ಚಿಂತನೆಯ ಮಾಡಿಸುವನು
ಮನೋಮಯನುಯತನ ವಿಜ್ಞಾನಮಯ ಬರಲದ ಜತನ ಮಾಡಿಸಿ
ಆತ್ಮ ಜಾಯಾ ಸುತರ ಸಂಗದಿ ಸುಖವನೀವ ಆನಂದಮಯನೆನಿಸಿ||20||
ಇನಿತು ರೂಪಾತ್ಮನಿಗೆ ದೋಷಗಳೆನಿತು ಬಪ್ಪವು ಪೇಳಿರೈ
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲೋತ್ತಮರು ಆದವರು ನಿಷ್ಕಪಟ ಬುದ್ಧಿಯಲಿ
ಗುಣನಿಯಾಮಕ ತತ್ತದಾಹ್ವಯನೆನಿಸಿ ಕಾರ್ಯವ ಮಾಳ್ಪದೇವನ
ನೆನೆದ ಮಾತ್ರದಿ ದೋಷರಾಶಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಕೆಡುತಿಹವು||21||
ಕುಸ್ಥನೆನಿಸುವ ಭೂಮಿಯೊಳು ಆಶಸ್ಥನೆನಿಸುವ ದಿಗ್ವಲಯದೊಳು
ಖಸ್ಥನೆನಿಪ ಆಕಾಶದೊಳು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೊಳಗೆ ಇದ್ದು ವ್ಯಸ್ತನೆನಿಸುವ
ಸರ್ವರೊಳಗೆ ಸಮಸ್ತನೆನಿಸುವ ಬಳಿಯಲಿದ್ದು ಉಪಸ್ಥನೆನಿಪ
ವಿಶೋಧನ ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮ ಲೋಕದೊಳು||22||
ಜ್ಞಾನದನುಯೆಂದೆನಿಪ ಶಾಸ್ತ್ರದಿ ಮಾನದನುಯೆಂದೆನಿಪ ವಸನದಿ
ದಾನಶೀಲ ಸುಬುದ್ಧಿಯೊಳಗೆ ಅವದಾನ್ಯನೆನಿಸುವನು
ವೈನತೇಯ ಅವರೂಥ ತತ್ತತ್ಸ್ಥಾನದಲಿ ತತ್ತತ್ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಅನುಸಾರ
ಚರಿತ್ರೆ ಮಾಡುತ ನಿತ್ಯನೆಲೆಸಿಪ್ಪ||23||
ಗ್ರಾಮಪನೊಳು ಅಗ್ರಣಿಯೆನಿಸುವನು ಗ್ರಾಮಿಣೀಯೆನಿಸುವರು ಜನರೊಳು
ಗ್ರಾಮ ಉಪಗ್ರಾಮಗಳೊಳಗೆ ಶ್ರೀಮಾನ್ಯನೆನಿಸುತಿಪ್ಪ
ಶ್ರೀ ಮನೋರಮ ತಾನೇ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ನಾಮಕನಾಗಿ ಸಲಹುವ
ಈ ಮಹಿಮೆ ಮಿಕ್ಕಾದ ದೇವರಿಗುಂಟೆ ಲೋಕದೊಳು||24||
ವಿಜಯಸಾರಥಿಯೆಂದು ಗರುಡಧ್ವಜನ ಮೂರ್ತಿಯ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಭಜಿಸುತಿಪ್ಪ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ
ಸರ್ವತ್ರದಲಿ ಒಲಿದು
ವಿಜಯದನು ತಾನಾಗಿ ಸಲಹುವ ಭುಜಗ ಭೂಷಣ ಪೂಜ್ಯ ಚರಣಾಂಬುಜ
ವಿಭೂತಿದ ಭುವನ ಮೋಹನರೂಪ ನಿರ್ಲೇಪ||25||
ಅನಭಿಮತ ಕರ್ಮಪ್ರವಹದೊಳಗೆ ಅನಿಮಿಷಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಚೇತನ ಗಣವಿಹುದು
ತತ್ಫಲಗಳ ಉಣ್ಣದೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮುನ್ನ
ವನಿತೆಯಿಂದ ಒಡಗೂಡಿ ಕರುಣಾವನಧಿ ನಿರ್ಮಿಸೆ
ತಮ್ಮತಮ್ಮಯ ಅನುಚಿತೋಚಿತ ಕರ್ಮಫಲಗಳ ಉಣುತ ಚರಿಸುವರು||26||
ಝಲ್ಲಡಿಯ ನೆಳಲಂತೆ ತೋರ್ಪುದು ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಿ ಭವದ ಸೌಖ್ಯವು
ಎಲ್ಲಿ ಪೊಕ್ಕರು ಬಿಡದು ಬೆಂಬತ್ತಿಹುದು ಜೀವರಿಗೆ
ಒಲ್ಲೆನೆಂದರೆ ಬಿಡದು ಹರಿ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯ ನೈವೇದ್ಯವನು ಭುಂಜಿಸಿ
ಬಲ್ಲವರ ಕೂಡಾಡು ಭವ ದುಃಖಗಳ ನೀಡಾಡು||27||
ಕುಟ್ಟಿ ಕೊಯ್ದಿದನು ಅಟ್ಟು ಇಟ್ಟು ಅದಸುಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟದ ಮುಟ್ಟಲು
ಅಘ ಹಿಟ್ಟಿಟ್ಟು ಮಾಳ್ಪದು ವಿಠಲುಂಡುಚ್ಚಿಷ್ಟ
ಸಜ್ಜನರ ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನಯ ಹೊಟ್ಟೆಗೋಸುಗ ಥಟ್ಟನೆ ಉಣುತಿಹ ಕೆಟ್ಟ ಮನುಜರ
ಕಟ್ಟಿವೈದು ಯಮಪಟ್ಟಣದೊಳು ಒತ್ತಟ್ಟಲೆ ಇಡುತಿಹನು||28||
ಜಾಗುಮಾಡದೆ ಭೋಗದಾಸೆಯ ನೀಗಿ ಪರಮಾನುರಾಗದಿಂದಲಿ
ಭೋಗೀಶಯನನ ಆಗರದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಲಿ ನಿಂದು
ಕೂಗುತಲಿ ಶಿರಬಾಗಿ ಕರುಣಾ ಸಾಗರನೆ ಭವರೋಗ ಭೇಷಜ ಕೈಗೊಡು ಎಂದನೆ
ಬೇಗನೆ ಒದಗುವ ಭಾಗವತರಸ||29||
ಏನು ಕರುಣವೋ ತನ್ನವರಲಿ ದಯಾನಿಧಿಗೆ
ಸದ್ಭಕ್ತ ಜನರು ಅತಿ ಹೀನ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿದರು ಸರಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪೊರೆವ
ಪ್ರಾಣಹಿಂಸ ಲುಬ್ದಕಗೆ ಸುಜ್ಞಾನ ಭಕ್ತಿಗಳಿತ್ತು
ದಶರಥ ಸೂನು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಋಷಿಯ ಮಾಡಿದ ಪರಮ ಕರುಣಾಳು||30||
ಮೂಢ ಮಾನವ ಎಲ್ಲಕಾಲದಿ ಬೇಡಿಕೊಂಬ ಇನಿತೆಂದು ದೈನ್ಯದಿ
ಬೇಡದಂದದಿ ಮಾಡು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಸ್ವಪ್ನದಲಿ
ನೀಡುವರೆ ನಿನ್ನ ಅಮಲಗುಣ ಕೊಂಡಾಡಿ ಹಿಗ್ಗುವ ಭಾಗವತರ ಒಡನೆ
ಆಡಿಸೆನ್ನನು ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲಿ ದಯದಿಂದ||31||
ಚತುರವಿಧ ಪುರುಷಾರ್ಥ ರೂಪನು ಚತುರ ಮೂರ್ತಿ ಆತ್ಮಕನಿರಲು
ಮತ್ತೆ ಇತರ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಬಯಸುವರೆನು ಬಲ್ಲವರು
ಮತಿ ವಿಹೀನರು ಅಲ್ಪ ಸುಖ ಶಾಶ್ವತವೆಂದರಿದು ಅನುದಿನದಿ
ಗಣಪತಿಯೇ ಮೊದಲಾದ ಅನ್ಯ ದೇವತೆಗಳನೆ ಭಜಿಸುವರು||32||
ಒಮ್ಮಿಗಾದರು ಜೀವರೊಳು ವೈಷಮ್ಯ ದ್ವೇಷ ಅಸೂಯವಿಲ್ಲ
ಸುಧರ್ಮ ನಾಮಕ ಸಂತೈಸುವನು ಸರ್ವರನು ನಿತ್ಯ
ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲ್ಪಾಂತದಲಿ ವೇದಾಗಮ್ಯ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ
ಸುಮ್ಮನೀವನು ತ್ರಿವಿಧರಿಗೆ ಅವರವರ ನಿಜಗತಿಯ||33||
***
Harikathāmrutasāra gurugaḷa karuṇadiṅdāpanitu kēḷuve |
Parama bhagavadbhaktaru idanādaradi kēḷuvudu ||
1. Shrī lakumivallabhage sama karuṇāḷugaḷa nākāṇenelli |
Kucēlana avalige mecchi koṭṭanu sakala saṃpadava ||
Kēḷidākṣaṇa vastragaḷa pāñcālige ittanu |
Daityanudara sīḷi saṃtaisi danu prahlādana kṛpāsāndra ||
2. Dēvasharmāhvāya kuṭuṃbake jīvanōpāyavanu kāṇade |
Dēva dēva sharaṇya rakṣisu rakṣisene kēḷita olidu pālisida saukhya ||
Kṛpāvalōkanadiṃda itana sēvisade |
Saukhyagaḷa bayasuvaru alpa mānavaru ||
3. Shrīnivāsana pōlva karuṇigaḷu ee naḷinajāṃdoḷu kāṇe |
Pravīṇarādavaru arasi nōḷpudu shrutipuraṇadoḷu ||
Drōṇa bhīṣma kṛpādigaḷu kuru sēneyoḷagire |
Avara avaguṇagaḷu ēnu nōḍade pālisida paramātma paragatiya ||
4. Caṇḍa vikrama cakra shaṅkhava tōṇḍamāna nṛpālagittanu |
Bhāṇḍakāraka bhīmana mṛda ābharaṇagaḷigolida ||
Maṇḍe oḍeda ākāsharāyana heṇḍatiya nuḍi kēḷi magaḷige gaṇḍanenisida |
Gahana mahima gadābjadharapāṇi ||
5. Gautamana nijapatniyanu puruhūtanu aidire kāyda |
Vṛtrana ghātisida pāpavanu nālku vibhāga māḍidanu ||
Shātakumbhātmakakirīṭava kaitavadi kaddoyda indrārāti bāgilakāyda |
Bhaktatvēna svīkarisi ||
6. Nārananda vrajada strīyara jārakarmakolida |
Aja sukumāranu enisida nandagōpage naḷinabhava janaka ||
Vairavarjita daityarana saṃhāra māḍida |
Vipagamana pegalērida nu gōpālakara vṛndāvanadoḷandu ||
7. Shrīkarārcita pādapallava gōkulada golletiyara olisida |
Pākashāsana pūjya gō gōvatsagaḷa kāyda ||
Nīkarisi kurupatiya bhōjana svīkarisidanu viduranautana |
Bākulikanandadali tōrida bhaktavatsalanu ||
8. Putranenisida gōpidēvige bhartṛvenisida vṛjadanāriyara utralālisi |
Parvatava negadiha kṛpāsāndra ||
Shatrutāpana yajña puruṣana putriyaratan dāḷda |
Trijagathātra maṅgaḷagātra parama pavitra suramitra ||
9. Rupanāma vihīna gargārōpita sunāmadali karesida |
Vyāpaka paricchinna rūpadi tōrda lōgarige ||
Dvāparāṃtyadi daityaranu saṃtāpagoḷisuveneṃdu |
Shvēta dvīpa maṃdiranu avatarisi salahidanu tannavara ||
10. Shrī viriñcādi amaranuta nānāvatārava māḍi salahida |
Dēvatēgaḷanu ṛṣigaḷanu kṣitiparanu ||
Mānavara sēvegaḷa kaikoṃḍu phalagaḷanīva |
Nityānandamaya sugrīva dhruva modalāda bhaktarigitta puruṣārtha ||
11. Duṣṭa dānavaharaṇa sarvōtkṛṣṭa sadguṇa bharita bhakta abhīṣṭadāyaka |
Bhayavināshana vigata bhayashōka ||
Naṣṭa tuṣṭigaḷilla sṛṣṭi ādi aṣṭa kartanige āva kāladi |
Hṛṣṭanāguva smaraṇe mātradi hṛdguha nivāsi ||
12. Hiṃde praḷaya udakadi tāvare kanda nañjisi kāyda |
Taleyali bāṃdoreya pottavage olidu paryanka padavitta ||
Vaṃdisida vṛndārakara satvṛndake uṇisida sudheya |
Karuṇā siṃdhu kamalākānta bahu nishciṃta jayavanta ||
13. Satyasaṃkalpa anusāra pravartisuva prabhu tanage tāne bhṛtyanenisuva |
Bhōktṛ bhōgya padārthadoḷagiddu tattadāhvayanāgi tarpaka ||
Tṛpti paḍisuva tatva patigaḷa |
Mattarāda asurarge asamīcīna phalavīva ||
14. Biṭṭigaḷa nevadindadāgali poṭṭegōsugavādadāgali |
Keṭṭarōga prayuktavāgaliaṇakadindoṃme niṭṭusiriniṃ bāyderedu ||
Hari viṭhalā salaheṃdenalu kaigoṭṭu kāva |
Kṛpāḷu saṃtata tanna bhakutaranu ||
15. Ee vasuṃdhareyoḷage shrī bhūdēviya arasana suguṇa karmagaḷa |
Āva bageyinda ādadāgali kīrtisida narara ||
Kāva kamaladaḷāyatākṣa kṛpāva lōkanadiṃda |
Kapi sugrīvagē olidaṃdadali olidabhilāṣe pūrāipa ||
16. Cētanāṃtaryāmi lakṣmīnātha karmagaḷa anusarisi |
Janitōtha viṣṇōyemba shruti pratipādya yemmoḍane jātanāguva janmarahita ||
Ākūtinandana bhaktariṃda āhūtanāgi |
Manōrathava bēḍisikoḷadīva ||
17. Nruṣatuyenisuva manujaroḷu sura ṛṣabha indriyagaḷoḷu |
Tattadviṣayagaḷa bhuñjisuva hōtāhvayanu tānāgi ||
Mṛṣarahita vēdadoḷu ṛtasatu pesarindali karesuva |
Jagatprasavita nirantaradi saṃtaisuvana bhakutaranu ||
18. Abja bhava pita jaladharādriyoḷu abja gōjādrijanenisi |
Jaladubbaḷī pīyūṣa dāvare shrīshashāṃkadoḷu ||
Kabbu kadali latā tṛṇa druma hebbugeya māḍutiha gōjanu |
Ibbage pratīka maṇimṛga sṛjipa adrijanu ||
19. Shrutivinuta sarvatradali bhārati ramaṇanoḷagiddu |
Tā shuciṣatuyenisi jaḍa cētanarana pavitra māḍutiha ||
Atuḷa mahima ananta rūpa acyutanenisi citdēhadoḷu |
Prākṛta puruṣanandadali nānā cēṣṭegaḷa māḷpa ||
20. Atithiyenisuva annamaya bārati ramaṇanoḷu |
Prāṇamaya prākṛta viṣaya ciṃtaneya māḍisuvanu ||
Manōmayanu yatana vijñānamaya baralada jatana māḍisi |
Ātma jāyā sutara saṅgadi sukhavanīva ānandamayane nisi ||
21. Initu rūpātmanige dōṣagaḷenitu bappavu pēḷirai |
Brāhmaṇa kulōttamaru ādavaru niṣkapaṭa buddhiyali ||
Guṇaniyāmaka tattadāhvayanenisi kāryava māḷpadēvana |
Neneda mātradali dōṣarāshigaḷu ella keḍutihavu ||
22. Kusthanenisuva bhūmiyoḷu āshasthanenisuva digvaḷayadoḷu |
Khasthanenipa ākāshadoḷu obbobbaraḷage iddu vyastanenisuva ||
Sarvaroḷage samastanenisuva baḷiyalliddu upasthanenipa |
Vishōdhana vishuddhātma lōkadoḷu ||
23. Jñānadanuyendenipa shāstradi mānadanuyendenipa vasanadi |
Dānashīla subuddhiyooḷage avadānyanenisuvanu ||
Vainatēya avarūtha tattat sthānadali tattat svabhāvagala anusāra |
Caritre māḍuta nityanelesippa ||
24. Grāmapanoḷu agraṇiyenisuvanu grāmiṇīyenisuvaru janaroḷu |
Grāma upagrāmagaloḷage shrīmānyanenisutippa ||
Shrī manōrama tānē yōgakṣēma nāmakanāgi salahuvā |
Ee mahime mikkāda dēvariguṇṭe lōkadoḷu ||
25. Vijayasārathiyendu garuḍadhvajana mūrtiya bhaktipūrvaka bhajisutippa mahātmarige |
Sarvatradali olidu ||
Vijayanu tānāgi salahuvā bhujaga bhūṣaṇa pūjya caraṇāmbuja |
Vibhūtida bhuvana mōhanarūpa nirlēpa ||
26. Anabhimata karmapravahadoḷage animiṣādi samasta cētana gaṇavihudu |
Tatphaḷagaḷa uṇṇadē sṛṣṭisida munna ||
Vaniteyinda oḍagūḍi karuṇāvanadhi nirmise |
Tammatammaya anucitōcita karmaphaḷagaḷa uṇuta carisuvaru ||
27. Jhaḷladiya neḷalante tōrpudu ella kāladi bhavada saukhyavu |
Elli pokkaru biḍadu bebattihudu jīvarige ||
Ollaenendare biḍadu hari nirmālya naivēdyavanu bhuñjisi |
Baḷḷavara kūḍāḍu bhava duḥkhagaḷa nīḍāḍu ||
28. Kuṭṭi koyyidanu aṭṭu iṭṭu adasuṭṭu koṭṭada muṭṭalu |
Agha hiṭṭiṭṭu māḷpadu viṭhaḷuṇḍucciṣṭa ||
Sajjanara biṭṭu tannaya hoṭṭegosuga thaṭṭane uṇutiha keṭṭa manujara |
Kaṭṭivaidu yamapaṭṭanadoḷu ottaṭṭale iḍutihanā ||
29. Jāgumāḍadē bhōgadāsēya nīgi paramānurāgadiṃdali |
Bhōgīshayanana āgarada hebbāgalali niṃdu ||
Kūgutali shirabāgi karuṇā sāgarane bhavarōga bhēṣaja kaigoḍu endane |
Bēgane odaguva bhāgavatara sa ||
30. Ēnu karuṇavō tannavarali dayānidhige |
Sadbhakta janaru ati hīna karmava māḍidaru sari svīkarisi poreva ||
Prāṇahiṃsa lubdakage sujñāna bhaktigaḷittu |
Dasharatha sūnu vālmīki ṛṣiya māḍida parama karuṇāḷu ||
31. Mūḍha mānava ellakāladi bēḍikomba initedendu dainyadi |
Bēḍadandadi māḍu puruṣārthagaḷa svapnadali ||
Nīḍuvare ninna amaḷaguṇa koṇḍāḍi higguva bhāgavatara oḍane |
Āḍisenna janmajanmagaḷali dayadiṃda ||
32. Caturavidha puruṣārtha rūpanu catura mūrti ātmakaniralu |
Matte itara puruṣārthagala bayasuvarenu ballavaru ||
Mati vihīṇaru alpa sukha shāshvatavendariidu anudinadi |
Gaṇapatiyē modalāda anya dēvatēgaḷane bhajisuvaru ||
33. Ommi gādaru jīvaroḷu vaiṣamya dvēṣa asūyavilla |
Sudharma nāmaka saṃtaisuvanu sarvaranu nitya ||
Brahma kaḷpāntadali vēdāgamya shrī jagannātha viṭhaḷa |
Summanīvanu trividharigē avaravara nijagatiya ||
***
Pronunciation Guide
Vowel Length: Distinguish clearly between short (a, i, u) and long vowels (ā, ī, ū, e, o); long vowels should be held for approximately twice the duration of short ones.
Consonant Clarity: Pronounce aspirated consonants (like kh, gh, ch, jh, th, dh, ph, bh) with a distinct puff of air, contrasting them with their unaspirated counterparts.
Retroflex Sounds: Curl your tongue back to touch the roof of your mouth for the retroflex series (ḍ, ṇ, ṭ, ṣ, ḷ), which are vital for the unique texture of the language.
Anusvara (ṁ): Treat the ṁ or ṅ as a nasal sound that gently vibrates in the nose, usually blending into the consonant that immediately follows it.
Steady Rhythm: Maintain a consistent, rhythmic pace; avoid rushing, as the lyrical meter (shatpadi) relies on precise syllabic counts to maintain its inherent melody.
***
ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರು ರಚಿಸಿರುವ 'ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ'ದ 'ಭಕ್ತಾಪರಾಧ ಸಹಿಷ್ಣು ಸಂಧಿ' (ಸಂಧಿ ೨೨) ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾದ ಸಂಧಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿ, ಅವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಕರುಣೆ ಎಂತಹದ್ದು ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಸರು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೩೩ ಪದ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾರಾಂಶ ಇಲ್ಲಿದೆ:
೧. ಭಗವಂತನ ಅಪ್ರತಿಮ ಕರುಣೆ (ಪದ್ಯ ೧-೪):
ಶ್ರೀಹರಿಯು ಕರುಣಾಸಾಗರ. ಕುಚೇಲನಂತಹ ಬಡವನಿಗೆ, ದ್ರೌಪದಿಯಂತಹ ಭಕ್ತರಿಗೆ, ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪಾಂಡವರಿಗೂ ಅವನು ಹೇಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದನು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಕ್ತರ ಸಣ್ಣ ಸೇವೆಯನ್ನು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅವನ ಗುಣವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
೨. ಭಕ್ತರ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಲೀಲೆಗಳು (ಪದ್ಯ ೫-೯):
ಭಗವಂತನು ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ತಳೆದು, ಅವರ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದು, ಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಬಾಗಿಲ ಕಾವಲುಗಾರನಾಗಿದ್ದು, ಗೋಪಿಕೆಯರ ಪ್ರೀತಿಗೆ ಒಲಿದು ಬಂದದ್ದು—ಹೀಗೆ ಭಕ್ತರ ಅಹಂಕಾರವನ್ನೂ ದೋಷವನ್ನೂ ನೋಡದೆ ಅವರನ್ನು ಹೇಗೆ ತನ್ನವನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.
೩. ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಮತ್ತು ಸರ್ವನಿಯಾಮಕ (ಪದ್ಯ ೧೦-೧೯):
ಭಗವಂತನು ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ತುಂಬಿದ್ದಾನೆ. ವೇದಗಳು ಹೊಗಳುವ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ಎಲ್ಲರ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಬ್ರಹ್ಮ, ದೇವತೆಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು ಎಲ್ಲರೂ ಅವನ ಅಧೀನ. ಅವನು ನಿರ್ದೋಷಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವವನು.
೪. ಪಂಚಕೋಶಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿ (ಪದ್ಯ ೨೦-೨೫):
ಅನ್ನಮಯ, ಪ್ರಾಣಮಯ, ಮನೋಮಯ, ವಿಜ್ಞಾನಮಯ ಮತ್ತು ಆನಂದಮಯ—ಹೀಗೆ ಐದು ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸಲಹುತ್ತಾನೆ. ಅವನನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪಾಪರಾಶಿಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ಭಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಅವನು ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತಾನೆ.
೫. ಭಕ್ತರ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಭಗವಂತನ ಕೃಪೆ (ಪದ್ಯ ೨೬-೩೩):
ಲೋಕದ ಸುಖಗಳು ಕ್ಷಣಿಕ. ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಕೇವಲ ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಬದುಕುವವರು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಭೋಗದಾಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಶಿರಬಾಗಿ "ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು" ಎಂದು ಹರಿಯನ್ನು ಮೊರೆಹೊಕ್ಕರೆ, ಅವನು ಭಕ್ತರ ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿ ಪೊರೆಯುತ್ತಾನೆ. ವಾಲ್ಮೀಕಿಯಂತಹವರನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಅವನ ಕರುಣೆ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ.
ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶ:
ಭಗವಂತನಿಗೆ ಯಾರ ಮೇಲೂ ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲ. ಅವನು ಸಜ್ಜನರನ್ನು ತನ್ನವರನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವ ಆ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನೇ ಸರ್ವಸ್ವ. ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಿಂತ ಅವನ ಕರುಣೆಯೇ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದು ಈ ಸಂಧಿಯ ಅಂತರಾರ್ಥ.
ಈ ಸಂಧಿಯ ಪ್ರತಿ ಪದ್ಯ ಮತ್ತು ಅದರ ಸರಳ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಪೀಠಿಕೆ:
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ |
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು ||
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀಗುರುಗಳ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ಈ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ. ಭಗವಂತನ ಪರಮ ಭಕ್ತರು ಇದನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕೇಳಿ.
ಪದ್ಯ ೧:
ಶ್ರೀ ಲಕುಮಿವಲ್ಲಭಗೆ ಸಮ ಕರುಣಾಳುಗಳ ನಾಕಾಣೆನೆಲ್ಲಿ |
ಕುಚೇಲನ ಅವಲಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಕೊಟ್ಟನು ಸಕಲ ಸಂಪದವ ||
ಕೇಳಿದಾಕ್ಷಣ ವಸ್ತ್ರಗಳ ಪಾಂಚಾಲಿಗಿತ್ತನು |
ದೈತ್ಯನುದರವ ಸೀಳಿ ಸಂತೈಸಿದನು ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಕೃಪಾಸಾಂದ್ರ ||
ಅರ್ಥ: ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ಸಮನಾದ ಕರುಣಾಳುಗಳನ್ನು ನಾನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡಿಲ್ಲ. ಕುಚೇಲನ ಅವಲಕ್ಕಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಸಕಲ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕೊಟ್ಟನು. ದ್ರೌಪದಿ ಕೇಳಿದಾಕ್ಷಣ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಉದರ ಸೀಳಿ, ಪ್ರಹ್ಲಾದನನ್ನು ಸಂತೈಸಿದ ಕೃಪಾಸಾಗರನೀತ.
ಪದ್ಯ ೨:
ದೇವಶರ್ಮಾಹ್ವಾಯ ಕುಟುಂಬಕೆ ಜೀವನೋಪಾಯವನು ಕಾಣದೆ |
ದೇವ ದೇವ ಶರಣ್ಯ ರಕ್ಷಿಸು ರಕ್ಷಿಸೆನೆ ಕೇಳಿ ತಾ ಒಲಿದು ಪಾಲಿಸಿದ ಸೌಖ್ಯ ||
ಕೃಪಾವಲೋಕನದಿಂದ ಈತನ ಸೇವಿಸದೆ |
ಸೌಖ್ಯಗಳ ಬಯಸುವರು ಅಲ್ಪ ಮಾನವರು ||
ಅರ್ಥ: ದೇವಶರ್ಮಾ ಎಂಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಜೀವನೋಪಾಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ, ಅವನು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಮೊರೆಹೊಕ್ಕನು. ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ಭಗವಂತ ಒಲಿದು ಅವನನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದನು. ಇಂತಹ ಕರುಣಾಮಯಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸದೆ, ಅಲ್ಪ ಮಾನವರು ಕ್ಷಣಿಕ ಸುಖಗಳ ಹಿಂದೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ.
ಪದ್ಯ ೩:
ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಪೋಲ್ವ ಕರುಣಿಗಳು ಈ ನಳಿನಜಾಂಡದೊಳು ಕಾಣೆ |
ಪ್ರವೀಣರಾದವರು ಅರಸಿ ನೋಳ್ಪುದು ಶೃತಿಪುರಾಣದೊಳು ||
ದ್ರೋಣ ಭೀಷ್ಮ ಕೃಪಾದಿಗಳು ಕುರು ಸೇನೆಯೊಳಗಿರೆ |
ಅವರ ಅವಗುಣಗಳು ಏನು ನೋಡದೆ ಪಾಲಿಸಿದ ಪರಮಾತ್ಮ ಪರಗತಿಯ ||
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀನಿವಾಸನಂತಹ ಕರುಣಾಳುಗಳು ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಶ್ರುತಿ-ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲೂ ಇದನ್ನೇ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ದ್ರೋಣ, ಭೀಷ್ಮ, ಕೃಪಾದಿಗಳು ದುರ್ಯೋಧನನ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಅವಗುಣಗಳನ್ನು ನೋಡದೆ ಭಗವಂತ ಅವರಿಗೆ ಪರಗತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ಪದ್ಯ ೪:
ಚಂಡ ವಿಕ್ರಮ ಚಕ್ರ ಶಂಖವ ತೋಂಡಮಾನ ನೃಪಾಲಗಿತ್ತನು |
ಭಾಂಡಕಾರಕ ಭೀಮನ ಮೃದ ಆಭರಣಗಳಿಗೊಲಿದ ||
ಮಂಡೆ ಒಡೆದ ಆಕಾಶರಾಯನ ಹೆಂಡತಿಯ ನುಡಿ ಕೇಳಿ ಮಗಳಿಗೆ ಗಂಡನೆನಿಸಿದ |
ಗಹನ ಮಹಿಮ ಗದಾಬ್ಜಧರಪಾಣಿ ||
ಅರ್ಥ: ತೋಂಡಮಾನ ರಾಜನಿಗೆ ತನ್ನ ಚಕ್ರ-ಶಂಖಗಳನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಭೀಮನ ಆಭರಣಗಳಿಗೆ ಒಲಿದನು. ಆಕಾಶರಾಯನ ಹೆಂಡತಿಯ ನುಡಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಅವನ ಮಗಳಿಗೆ ಪತಿಯಾದನು. ಇಂತಹ ಗಹನ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳ ಗದಾಧರನೀತ.
ಪದ್ಯ ೫:
ಗೌತಮನ ನಿಜಪತ್ನಿಯನು ಪುರುಹೂತನು ಐದಿರೆ ಕಾಯ್ದ |
ವೃತ್ರನ ಘಾತಿಸಿದ ಪಾಪವನು ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿದನು ||
ಶಾತಕುಂಭಾತ್ಮಕ ಕಿರೀಟವ ಕೈತವದಿ ಕದ್ದೊಯ್ದ ಇಂದ್ರಾರಾತಿ ಬಾಗಿಲ ಕಾಯ್ದ |
ಭಕ್ತತ್ವೇನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ||
ಅರ್ಥ: ಅಹಲ್ಯೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು. ವೃತ್ರಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದ ಪಾಪವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗ ಮಾಡಿದನು. ಇಂದ್ರನ ಶತ್ರುಗಳ ಬಾಗಿಲನ್ನೂ ಭಕ್ತನೊಬ್ಬನ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯ್ದನು.
ಪದ್ಯ ೬:
ನಾರನಂದ ವ್ರಜದ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಜಾರಕರ್ಮಕೊಲಿದ |
ಅಜ ಸುಕುಮಾರನು ಎನಿಸಿದ ನಂದಗೋಪಗೆ ನಳಿನಭವ ಜನಕ ||
ವೈರವರ್ಜಿತ ದೈತ್ಯರನ ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿದ |
ವಿಪಗಮನ ಪೆಗಲೇರಿದನು ಗೋಪಾಲಕರ ವೃಂದಾವನದೊಳಂದು ||
ಅರ್ಥ: ಗೋಪಿಕೆಯರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಒಲಿದನು. ನಂದಗೋಪನ ಮಗನೆನಿಸಿದನು. ವೈರದಿಂದಿದ್ದ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹಾರ ಮಾಡಿದನು. ವೃಂದಾವನದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಕರೊಂದಿಗೆ ಆಟವಾಡಿದನು.
ಪದ್ಯ ೭:
ಶ್ರೀಕರಾರ್ಚಿತ ಪಾದಪಲ್ಲವ ಗೋಕುಲದ ಗೊಲ್ಲತಿಯರ ಒಲಿಸಿದ |
ಪಾಕಶಾಸನ ಪೂಜ್ಯ ಗೋ ಗೋವತ್ಸಗಳ ಕಾಯ್ದ ||
ನೀಕರಿಸಿ ಕುರುಪತಿಯ ಭೋಜನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು ವಿದುರನೌತನ |
ಬಾಕುಲಿಕನಂದದಲಿ ತೋರಿದ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನು ||
ಅರ್ಥ: ಗೊಲ್ಲತಿಯರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಒಲಿದನು. ಗೋವುಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದನು. ದುರ್ಯೋಧನನ ಭೋಜನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ವಿದುರನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸವಿದನು. ಇಂತಹ ಭಕ್ತವತ್ಸಲನೀತ.
ಪದ್ಯ ೮:
ಪುತ್ರನೆನಿಸಿದ ಗೋಪಿದೇವಿಗೆ ಭರ್ತೃವೆನಿಸಿದ ವೃಜದನಾರಿಯರ ಉತ್ರಲಾಲಿಸಿ |
ಪರ್ವತವ ನೆಗದಿಹ ಕೃಪಾಸಾಂದ್ರ ||
ಶತ್ರುತಾಪನ ಯಜ್ಞ ಪುರುಷನ ಪುತ್ರಿಯರ ತಂದಾಳ್ದ |
ತ್ರಿಜಗತ್ಧಾತ್ರ ಮಂಗಳಗಾತ್ರ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಸುರಮಿತ್ರ ||
ಅರ್ಥ: ಯಶೋದೆಗೆ ಮಗನಾಗಿ, ಗೋಪಿಕೆಯರಿಗೆ ಪತಿಯಾಗಿ ಲೀಲೆ ಮಾಡಿದನು. ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದನು. ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಾದ ಮಂಗಳಮಯನೀತ.
ಪದ್ಯ ೯:
ರುಪನಾಮ ವಿಹೀನ ಗರ್ಗಾರೋಪಿತ ಸುನಾಮದಲಿ ಕರೆಸಿದ |
ವ್ಯಾಪಕ ಪರಿಚ್ಚಿನ್ನ ರೂಪದಿ ತೋರ್ದ ಲೋಗರಿಗೆ ||
ದ್ವಾಪರಾಂತ್ಯದಿ ದೈತ್ಯರನು ಸಂತಾಪಗೊಳಿಸುವೆನೆಂದು |
ಶ್ವೇತದ್ವೀಪ ಮಂದಿರನು ಅವತರಿಸಿ ಸಲಹಿದನು ತನ್ನವರ ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನಿಗೆ ರೂಪ-ನಾಮಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ನಾಮಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದನು. ದ್ವಾಪರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ತನ್ನವರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದನು.
ಪದ್ಯ ೧೦:
ಶ್ರೀ ವಿರಿಂಚಾದಿ ಅಮರನುತ ನಾನಾವತಾರವ ಮಾಡಿ ಸಲಹಿದ |
ದೇವತೆಗಳನು ಋಷಿಗಳನು ಕ್ಷಿತಿಪರನು ||
ಮಾನವರ ಸೇವೆಗಳ ಕೈಕೊಂಡು ಫಲಗಳನೀವ |
ನಿತ್ಯಾನಂದಮಯ ಸುಗ್ರೀವ ಧ್ರುವ ಮೊದಲಾದ ಭಕ್ತರಿಗಿತ್ತ ಪುರುಷಾರ್ಥ ||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜಿಸುವವನು. ಸುಗ್ರೀವ, ಧ್ರುವ ಮೊದಲಾದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಪುರುಷಾರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಿದನು.
ಪದ್ಯ ೧೧:
ದುಷ್ಟ ದಾನವಹರಣ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಸದ್ಗುಣ ಭರಿತ ಭಕ್ತ ಅಭೀಷ್ಟದಾಯಕ |
ಭಯವಿನಾಶನ ವಿಗತ ಭಯಶೋಕ ||
ನಷ್ಟ ತುಷ್ಟಿಗಳಿಲ್ಲ ಸೃಷ್ಟಿ ಆದಿ ಅಷ್ಟ ಕರ್ತನಿಗೆ ಆವ ಕಾಲದಿ |
ಹೃಷ್ಟನಾಗುವ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾತ್ರದಿ ಹೃದ್ಗುಹ ನಿವಾಸಿ ||
ಅರ್ಥ: ದುಷ್ಟ ದಾನವರ ಸಂಹಾರಿ, ಭಕ್ತರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥ ಕೊಡುವವನು. ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಒಲಿಯುವನು.
ಪದ್ಯ ೧೨:
ಹಿಂದೆ ಪ್ರಳಯ ಉದಕದಿ ತಾವರೆ ಕಂದ ನಂಜಿಸಿ ಕಾಯ್ದ |
ತಲೆಯಲಿ ಬಾಂದೊರೆಯ ಪೊತ್ತವಗೆ ಒಲಿದು ಪರ್ಯಂಕ ಪದವಿತ್ತ ||
ವಂದಿಸಿದ ವೃಂದಾರಕರ ಸತ್ವೃಂದಕೆ ಉಣಿಸಿದ ಸುಧೆಯ |
ಕರುಣಾ ಸಿಂಧು ಕಮಲಾಕಾಂತ ಬಹು ನಿಶ್ಚಿಂತ ಜಯವಂತ ||
ಅರ್ಥ: ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದವನು. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅಮೃತ ಉಣಿಸಿದ ಕರುಣಾಸಾಗರನೀತ.
ಪದ್ಯ ೧೩:
ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪ ಅನುಸಾರ ಪ್ರವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರಭು ತನಗೆ ತಾನೆ ಭೃತ್ಯನೆನಿಸುವ |
ಭೋಕ್ತ್ರು ಭೋಗ್ಯ ಪದಾರ್ಥದೊಳಗಿದ್ದು ತತ್ತದಾಹ್ವಯನಾಗಿ ತರ್ಪಕ ||
ತೃಪ್ತಿ ಪಡಿಸುವ ತತ್ವ ಪತಿಗಳ |
ಮತ್ತರಾದ ಅಸುರರ್ಗೆ ಅಸಮೀಚೀನ ಫಲವೀವ ||
ಅರ್ಥ: ಸತ್ಯಸಂಕಲ್ಪನಾದ ಪ್ರಭು, ಅಸುರರಿಗೆ ಅವರ ಕರ್ಮಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಫಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೪:
ಬಿಟ್ಟಿಗಳ ನೆವದಿಂದಡಾಗಲಿ ಪೊಟ್ಟೆಗೋಸುಗವಾದಡಾಗಲಿ |
ಕೆಟ್ಟರೋಗ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗಲಿ ಅಣಕದಿಂದೊಮ್ಮೆ ನಿಟ್ಟುಸಿರಿನಿಂ ಬಾಯ್ದೆರೆದು ||
ಹರಿ ವಿಠಲಾ ಸಲಹೆಂದೆನಲು ಕೈಗೊಟ್ಟು ಕಾವ |
ಕೃಪಾಳು ಸಂತತ ತನ್ನ ಭಕುತರನು ||
ಅರ್ಥ: ಯಾವುದೋ ನೆವದಿಂದ, ಅಥವಾ ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ, ಅಥವಾ ರೋಗ ಬಂದಾಗ - ಹೇಗೆಯಾದರೂ ಸರಿ, ಕನಿಷ್ಠ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ "ಹರಿ ವಿಠಲ ಸಲಹಯ್ಯ" ಎಂದು ಮನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಕರೆದರೆ ಸಾಕು, ಭಗವಂತ ತನ್ನ ಭಕ್ತರನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೫:
ಈ ವಸುಂಧರೆಯೊಳಗೆ ಶ್ರೀ ಭೂದೇವಿಯ ಅರಸನ ಸುಗುಣ ಕರ್ಮಗಳ |
ಆವ ಬಗೆಯಿಂದ ಆದಡಾಗಲಿ ಕೀರ್ತಿಸಿದ ನರರ ||
ಕಾವ ಕಮಲದಳಾಯತಾಕ್ಷ ಕೃಪಾವ ಲೋಕನದಿಂದ |
ಕಪಿ ಸುಗ್ರೀವಗೆ ಒಲಿದಂದದಲಿ ಒಲಿದಭಿಲಾಷೆ ಪೂರೈಪ ||
ಅರ್ಥ: ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಗುಣ-ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಆದರೂ ಕೀರ್ತಿಸಿದವರನ್ನು, ಕಮಲದಂತಹ ಕಣ್ಣುಳ್ಳ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಸುಗ್ರೀವನಿಗೆ ಒಲಿದಂತೆ ಒಲಿದು ಅವರ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೬:
ಚೇತನಂತರ್ಯಾಮಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾಥ ಕರ್ಮಗಳ ಅನುಸರಿಸಿ |
ಜನಿತೋಥ ವಿಷ್ಣೋಯೆಂಬ ಶ್ರುತಿ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯ ಯೆಮ್ಮೊಡನೆ ಜಾತನಾಗುವ ಜನ್ಮರಹಿತ ||
ಆಕೂತಿನಂದನ ಭಕ್ತರಿಂದ ಆಹೂತನಾಗಿ |
ಮನೋರಥವ ಬೇಡಿಸಿಕೊಳದೀವ ||
ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲರ ಒಳಗಿದ್ದು ನಿಯಮಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾಥನು, ಶ್ರುತಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಜನ್ಮರಹಿತನಾಗಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಅವತರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಕ್ತರು ಕರೆದಾಗ ಓಡಿಬಂದು ಅವರ ಮನೋರಥಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೭:
ನ್ರುಷತುಯೆನಿಸುವ ಮನುಜರೊಳು ಸುರ ಋಷಭ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಳು |
ತತ್ತತ್ವಿಷಯಗಳ ಭುಂಜಿಸುವ ಹೋತಾಹ್ವಯನು ತಾನಾಗಿ ||
ಮೃಷರಹಿತ ವೇದದೊಳು ಋತಸತು ಪೆಸರಿನಿಂದಲಿ ಕರೆಸುವ |
ಜಗತ್ಪ್ರಸವಿತ ನಿರಂತರದಿ ಸಂತೈಸುವನು ಭಕುತರನು ||
ಅರ್ಥ: ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವವನು ಅವನೇ. ವೇದಗಳಲ್ಲಿ 'ಋತ', 'ಸತ್ಯ' ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆ ಜಗತ್ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸಂತೈಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೮:
ಅಬ್ಜ ಭವ ಪಿತ ಜಲಧರಾದ್ರಿಯೊಳು ಅಬ್ಜ ಗೋಜಾದ್ರಿಜನೆನಿಸಿ |
ಜಲದುಬ್ಬಳೀ ಪೀಯೂಷ ದಾವರೆ ಶ್ರೀಶಶಾಂಕದೊಳು ||
ಕಬ್ಬು ಕದಳಿ ಲತಾ ತೃಣ ದ್ರುಮ ಹೆಬ್ಬುಗೆಯ ಮಾಡುತಿಹ ಗೋಜನು |
ಇಬ್ಬಗೆ ಪ್ರತೀಕ ಮಣಿಮೃಗ ಸೃಜಿಪ ಅದ್ರಿಜನು ||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳಲ್ಲಿ, ಜಲ-ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ, ಅಮೃತದಲ್ಲಿ, ಕಬ್ಬು-ಬಾಳೆ-ಬಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಭಗವಂತನು ಅಂತರ್ಯಾಮಿಯಾಗಿ ಇದ್ದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೯:
ಶ್ರುತಿವಿನುತ ಸರ್ವತ್ರದಲಿ ಭಾರತಿ ರಮಣನೊಳಗಿದ್ದು |
ತಾ ಶುಚಿಷತುಯೆನಿಸಿ ಜಡ ಚೇತನರನ ಪವಿತ್ರ ಮಾಡುತಿಹ ||
ಅತುಳ ಮಹಿಮ ಅನಂತ ರೂಪ ಅಚ್ಯುತನೆನಿಸಿ ಚಿತ್ದೇಹದೊಳು |
ಪ್ರಾಕೃತ ಪುರುಷನಂದದಲಿ ನಾನಾ ಚೇಷ್ಟೆಗಳ ಮಾಳ್ಪ ||
ಅರ್ಥ: ವಾಯುದೇವನ ಅಂತರಾತ್ಮನಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಇರುವ ಭಗವಂತನು, ಜಡ ಮತ್ತು ಚೇತನಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನಂತ ರೂಪದವನಾದ ಅವನು ಮಾನವನಂತೆ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೦:
ಅತಿಥಿಯೆನಿಸುವ ಅನ್ನಮಯ ಬಾರತಿ ರಮಣನೊಳು |
ಪ್ರಾಣಮಯ ಪ್ರಾಕೃತ ವಿಷಯ ಚಂತನೆಯ ಮಾಡಿಸುವನು ||
ಮನೋಮಯನುಯತನ ವಿಜ್ಞಾನಮಯ ಬರಲದ ಜತನ ಮಾಡಿಸಿ |
ಆತ್ಮ ಜಾಯಾ ಸುತರ ಸಂಗದಿ ಸುಖವನೀವ ಆನಂದಮಯನೆನಿಸಿ ||
ಅರ್ಥ: ಅನ್ನಮಯ, ಪ್ರಾಣಮಯ, ಮನೋಮಯ, ವಿಜ್ಞಾನಮಯ ಮತ್ತು ಆನಂದಮಯ ಹೀಗೆ ಐದು ಕೋಶಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಿ, ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೧:
ಇನಿತು ರೂಪಾತ್ಮನಿಗೆ ದೋಷಗಳೆನಿತು ಬಪ್ಪವು ಪೇಳಿರೈ |
ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಲೋತ್ತಮರು ಆದವರು ನಿಷ್ಕಪಟ ಬುದ್ಧಿಯಲಿ ||
ಗುಣನಿಯಾಮಕ ತತ್ತದಾಹ್ವಯನೆನಿಸಿ ಕಾರ್ಯವ ಮಾಳ್ಪದೇವನ |
ನೆನೆದ ಮಾತ್ರದಿ ದೋಷರಾಶಿಗಳು ಎಲ್ಲ ಕೆಡುತಿಹವು ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನಿಗೆ ದೋಷಗಳೇನಿದೆ ಎಂದು ಯಾರೂ ಕೇಳಬೇಡಿ. ಅವನು ನಿರ್ದೋಷಿ. ಅಂತಹ ದೇವನನ್ನು ನೆನೆದರೆ ಸಾಕು, ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ದೋಷಗಳು ನಶಿಸುತ್ತವೆ.
ಪದ್ಯ ೨೨:
ಕುಸ್ಥನೆನಿಸುವ ಭೂಮಿಯೊಳು ಆಶಸ್ಥನೆನಿಸುವ ದಿಗ್ವಲಯದೊಳು |
ಖಸ್ಥನೆನಿಪ ಆಕಾಶದೊಳು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರೊಳಗೆ ಇದ್ದು ವ್ಯಸ್ತನೆನಿಸುವ ||
ಸರ್ವರೊಳಗೆ ಸಮಸ್ತನೆನಿಸುವ ಬಳಿಯಲಿದ್ದು ಉಪಸ್ಥನೆನಿಪ |
ವಿಶೋಧನ ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮ ಲೋಕದೊಳು ||
ಅರ್ಥ: ಭೂಮಿ, ದಿಕ್ಪಾಲಕರು, ಆಕಾಶ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ಎಲ್ಲರ ಒಳಗೂ ಇದ್ದು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಶುದ್ಧಿ ಮಾಡುವ ವಿಶುದ್ಧಾತ್ಮನೀತ.
ಪದ್ಯ ೨೩:
ಜ್ಞಾನದನುಯೆಂದೆನಿಪ ಶಾಸ್ತ್ರದಿ ಮಾನದನುಯೆಂದೆನಿಪ ವಸನದಿ |
ದಾನಶೀಲ ಸುಬುದ್ಧಿಯೊಳಗೆ ಅವದಾನ್ಯನೆನಿಸುವನು ||
ವೈನತೇಯ ಅವರೂಥ ತತ್ತತ್ ಸ್ಥಾನದಲಿ ತತ್ತತ್ ಸ್ವಭಾವಗಳ ಅನುಸಾರ |
ಚರಿತ್ರೆ ಮಾಡುತ ನಿತ್ಯನೆಲೆಸಿಪ್ಪ ||
ಅರ್ಥ: ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿ, ದಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾರಿಯಾಗಿ, ಭಗವಂತನು ಪ್ರತಿ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರವರ ಸ್ವಭಾವಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇದ್ದು ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೪:
ಗ್ರಾಮಪನೊಳು ಅಗ್ರಣಿಯೆನಿಸುವನು ಗ್ರಾಮಿಣೀಯೆನಿಸುವರು ಜನರೊಳು |
ಗ್ರಾಮ ಉಪಗ್ರಾಮಗಳೊಳಗೆ ಶ್ರೀಮಾನ್ಯನೆನಿಸುತಿಪ್ಪ ||
ಶ್ರೀ ಮನೋರಮ ತಾನೇ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ನಾಮಕನಾಗಿ ಸಲಹುವ |
ಈ ಮಹಿಮೆ ಮಿಕ್ಕಾದ ದೇವರಿಗುಂಟೆ ಲೋಕದೊಳು ||
ಅರ್ಥ: ಊರಿನ ಯಜಮಾನನಾಗಿಯೂ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿಯೂ ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಇದ್ದು ಭಕ್ತರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಗವಂತನ ಈ ಮಹಿಮೆ ಬೇರೆ ದೇವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವೇ?
ಪದ್ಯ ೨೫:
ವಿಜಯಸಾರಥಿಯೆಂದು ಗರುಡಧ್ವಜನ ಮೂರ್ತಿಯ ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕ ಭಜಿಸುತಿಪ್ಪ ಮಹಾತ್ಮರಿಗೆ |
ಸರ್ವತ್ರದಲಿ ಒಲಿದು ||
ವಿಜಯದನು ತಾನಾಗಿ ಸಲಹುವ ಭುಜಗ ಭೂಷಣ ಪೂಜ್ಯ ಚರಣಾಂಬುಜ |
ವಿಭೂತಿದ ಭುವನ ಮೋಹನರೂಪ ನಿರ್ಲೇಪ ||
ಅರ್ಥ: ವಿಜಯಸಾರಥಿಯಾದ (ಅರ್ಜುನನ ಸಾರಥಿ) ಭಗವಂತನನ್ನು ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಭಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಅವರಿಗೆ ಅವನು ಜಯವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೬:
ಅನಭಿಮತ ಕರ್ಮಪ್ರವಹದೊಳಗೆ ಅನಿಮಿಷಾದಿ ಸಮಸ್ತ ಚೇತನ ಗಣವಿಹುದು |
ತತ್ಫಲಗಳ ಉಣ್ಣದೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮುನ್ನ ||
ವನಿತೆಯಿಂದ ಒಡಗೂಡಿ ಕರುಣಾವನಧಿ ನಿರ್ಮಿಸೆ |
ತಮ್ಮತಮ್ಮಯ ಅನುಚಿತೋಚಿತ ಕರ್ಮಫಲಗಳ ಉಣುತ ಚರಿಸುವರು ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ, ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅವರವರ ಕರ್ಮ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೭:
ಝಲ್ಲಡಿಯ ನೆಳಲಂತೆ ತೋರ್ಪುದು ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಿ ಭವದ ಸೌಖ್ಯವು |
ಎಲ್ಲಿ ಪೊಕ್ಕರು ಬಿಡದು ಬೆಂಬತ್ತಿಹುದು ಜೀವರಿಗೆ ||
ಒಲ್ಲೆನೆಂದರೆ ಬಿಡದು ಹರಿ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯ ನೈವೇದ್ಯವನು ಭುಂಜಿಸಿ |
ಬಲ್ಲವರ ಕೂಡಾಡು ಭವ ದುಃಖಗಳ ನೀಡಾಡು ||
ಅರ್ಥ: ಸಂಸಾರದ ಸುಖವು ನೀರಿನಲ್ಲಿನ ನೆರಳಿನಂತೆ ಕ್ಷಣಿಕ. ಇದನ್ನು ಬಿಡಲಾರದೆ ನರಳುವ ಬದಲು, ಹರಿಯ ನಿರ್ಮಾಲ್ಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಿ ಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರೆ ದುಃಖ ದೂರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದ್ಯ ೨೮:
ಕುಟ್ಟಿ ಕೊಯ್ದಿದನು ಅಟ್ಟು ಇಟ್ಟು ಅದಸುಟ್ಟು ಕೊಟ್ಟದ ಮುಟ್ಟಲು |
ಅಘ ಹಿಟ್ಟಿಟ್ಟು ಮಾಳ್ಪದು ವಿಠಲುಂಡುಚ್ಚಿಷ್ಟ ||
ಸಜ್ಜನರ ಬಿಟ್ಟು ತನ್ನಯ ಹೊಟ್ಟೆಗೋಸುಗ ಥಟ್ಟನೆ ಉಣುತಿಹ ಕೆಟ್ಟ ಮನುಜರ |
ಕಟ್ಟಿವೈದು ಯಮಪಟ್ಟಣದೊಳು ಒತ್ತಟ್ಟಲೆ ಇಡುತಿಹನು ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸದೆ ಕೇವಲ ಹೊಟ್ಟೆಗಾಗಿ ಅತಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸುವವರನ್ನು ಯಮನು ಶಿಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೯:
ಜಾಗುಮಾಡದೆ ಭೋಗದಾಸೆಯ ನೀಗಿ ಪರಮಾನುರಾಗದಿಂದಲಿ |
ಭೋಗೀಶಯನನ ಆಗರದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಲಿ ನಿಂದು ||
ಕೂಗುತಲಿ ಶಿರಬಾಗಿ ಕರುಣಾ ಸಾಗರನೆ ಭವರೋಗ ಭೇಷಜ ಕೈಗೊಡು ಎಂದನೆ |
ಬೇಗನೆ ಒದಗುವ ಭಾಗವತರಸ ||
ಅರ್ಥ: ಭೋಗದಾಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಶಿರಬಾಗಿ, "ಓ ಕರುಣಾಸಾಗರನೇ, ಭವರೋಗಕ್ಕೆ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಕೊಡು" ಎಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕರೆದರೆ ಭಗವಂತ ತಕ್ಷಣ ಓಡಿಬರುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೩೦:
ಏನು ಕರುಣವೋ ತನ್ನವರಲಿ ದಯಾನಿಧಿಗೆ |
ಸದ್ಭಕ್ತ ಜನರು ಅತಿ ಹೀನ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿದರು ಸರಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಪೊರೆವ ||
ಪ್ರಾಣಹಿಂಸ ಲುಬ್ದಕಗೆ ಸುಜ್ಞಾನ ಭಕ್ತಿಗಳಿತ್ತು |
ದಶರಥ ಸೂನು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ಋಷಿಯ ಮಾಡಿದ ಪರಮ ಕರುಣಾಳು ||
ಅರ್ಥ: ದಯಾನಿಧಿಯಾದ ಭಗವಂತನ ಕರುಣೆ ಅದ್ಭುತ. ಹೀನ ಕರ್ಮ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವಾಲ್ಮೀಕಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ನೀಡಿ ಋಷಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕರುಣಾಳು ಅವನು.
ಪದ್ಯ ೩೧:
ಮೂಢ ಮಾನವ ಎಲ್ಲಕಾಲದಿ ಬೇಡಿಕೊಂಬ ಇನಿತೆಂದು ದೈನ್ಯದಿ |
ಬೇಡದಂದದಿ ಮಾಡು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಸ್ವಪ್ನದಲಿ ||
ನೀಡುವರೆ ನಿನ್ನ ಅಮಲಗುಣ ಕೊಂಡಾಡಿ ಹಿಗ್ಗುವ ಭಾಗವತರ ಒಡನೆ |
ಆಡಿಸೆನ್ನನು ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲಿ ದಯದಿಂದ ||
ಅರ್ಥ: ಹೇ ಭಗವಂತ, ನಾನು ದೈನ್ಯದಿಂದ ಬೇಡದಿದ್ದರೂ ನೀನು ಸ್ವಪ್ನದಲ್ಲೂ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತೀಯೆ. ನಿನ್ನ ಭಕ್ತರ ಜೊತೆ ನನ್ನನ್ನು ಜನ್ಮಜನ್ಮಗಳಲ್ಲೂ ಆಡಿಸು.
ಪದ್ಯ ೩೨:
ಚತುರವಿಧ ಪುರುಷಾರ್ಥ ರೂಪನು ಚತುರ ಮೂರ್ತಿ ಆತ್ಮಕನಿರಲು |
ಮತ್ತೆ ಇತರ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳ ಬಯಸುವರೆನು ಬಲ್ಲವರು ||
ಮತಿ ವಿಹೀನರು ಅಲ್ಪ ಸುಖ ಶಾಶ್ವತವೆಂದರಿದು ಅನುದಿನದಿ |
ಗಣಪತಿಯೇ ಮೊದಲಾದ ಅನ್ಯ ದೇವತೆಗಳನೆ ಭಜಿಸುವರು ||
ಅರ್ಥ: ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕೊಡುವವನು ಭಗವಂತನೇ ಆಗಿರಲು, ಅಲ್ಪ ಸುಖಕ್ಕಾಗಿ ಅನ್ಯ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಭಜಿಸುವವರು ಮತಿಹೀನರು.
ಪದ್ಯ ೩೩:
ಒಮ್ಮಿಗಾದರು ಜೀವರೊಳು ವೈಷಮ್ಯ ದ್ವೇಷ ಅಸೂಯವಿಲ್ಲ |
ಸುಧರ್ಮ ನಾಮಕ ಸಂತೈಸುವನು ಸರ್ವರನು ನಿತ್ಯ ||
ಬ್ರಹ್ಮ ಕಲ್ಪಾಂತದಲಿ ವೇದಾಗಮ್ಯ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ |
ಸುಮ್ಮನೀವನು ತ್ರಿವಿಧರಿಗೆ ಅವರವರ ನಿಜಗತಿಯ ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನಿಗೆ ಯಾರ ಮೇಲೂ ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕರ್ಮ ಫಲವನ್ನೂ, ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಮೋಕ್ಷವನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನೇ ಸರ್ವಸ್ವ.
***
Bhaktaparadha Sahishnu Sandhi (The Chapter on the Forgiveness of Devotees' Offenses) from the Harikathamrutasara by Shri Jagannathadasa.
Summary
1. The Lord’s Unparalleled Compassion (Verses 1–4):
Shri Hari is described as an ocean of mercy. The author highlights how He blessed the impoverished Kuchela, protected Draupadi, saved Prahlada, and helped the Pandavas. The Lord is portrayed as one who magnifies even the smallest service offered by His devotees and rewards them abundantly.
2. Divine Protection and Pastimes (Verses 5–9):
The Lord incarnates in various forms specifically to alleviate the suffering of His devotees. Whether it is protecting Ahalya, standing as a gatekeeper for King Bali, or reciprocating the pure love of the Gopis, the Lord ignores the faults and arrogance of His devotees, accepting them as His own.
3. Omnipresence and Universal Controller (Verses 10–19):
The Lord permeates every atom of existence—animate and inanimate. He is the ultimate force behind all sensory experiences in humans and gods alike. He is supreme, flawless, and the ultimate purifier of the world, residing within all beings while remaining distinct and transcendent.
4. Sustenance and Spiritual Liberation (Verses 20–25):
He sustains all beings through the "five sheaths" (Pancha-kosha): Annamaya, Pranamaya, Manomaya, Vijnanamaya, and Anandamaya. The mere remembrance of the Lord is sufficient to destroy mountains of sins. To those who worship Him with devotion, He ensures victory and provides protection, acting as their ultimate guardian.
5. Duty of the Devotee and the Grace of the Lord (Verses 26–33):
Worldly happiness is transient. Those who live only for their own selfish needs and arrogance face karmic consequences. However, for those who abandon selfish desires, bow their heads in humility, and seek refuge in Him, the Lord is ever-ready to forgive all past offenses. The transformation of Valmiki from a hunter to a sage serves as a powerful example of His transformative grace.
Core Message:
The Lord harbors no hatred or partiality toward any soul. He is the Sudharma (the One of righteous law) who comforts and sustains all beings according to their inherent eligibility (yogyata). Ultimately, the chapter teaches that the grace of Jagannatha Vithala is supreme and far more significant than any human effort; it is His mercy that grants souls their rightful, eternal destination.
Introduction Verse
Harikathamrutasara gurugala karunadindapanitu keLuve |
Parama bhagavadbhaktaru idanadaradi keLuvudu ||
Meaning: By the grace of my Guru, I am presenting this portion of the Harikathamrutasara. Supreme devotees of the Lord should listen to this with reverence.
Verses 1–14
Verse 1:
Shri lakumivallabhage sama karunalugala nakanenelli |
Kuchelana avalige mechchi kottanu sakala sampadava ||
Kelidakshana vastragala panchaligittanu |
Daityanudara saili santaisidanu prahladana krupasandra || 1 ||
Meaning: I have not seen anyone as compassionate as the consort of Lakshmi (Shri Hari). He was pleased with Kuchela’s handful of flattened rice and granted him all prosperity. He gave clothes to Panchali (Draupadi) the instant she called out, and he comforted Prahlada after tearing open the demon's (Hiranyakashipu's) stomach. He is a reservoir of mercy.
Verse 2:
Devasharmahvaya kutumbake jivanopayavanu kanade |
Deva deva sharanya rakshisu rakshisene kelita olidu palisida saukhya ||
Krupavalokanadinda itana sevisade |
Saukhyagala bayasuvaru alpa manavaru || 2 ||
Meaning: When the family of Devasharma saw no means of livelihood, he prayed to the Lord, "O God of Gods, protector, save me!" Hearing this, the Lord was pleased and granted him happiness. Ignoring such a merciful Lord, shallow humans desire petty pleasures.
Verse 3:
Shrinivasana polva karunigalu ee nalinajandadolu kane |
Pravinaradavaru arasi nolpudu shrutipuranadolu ||
Drona bhishma krupadigalu kuru seneyolagire |
Avara avagunagalu enu nodade palisida paramatma paragatiya || 3 ||
Meaning: I do not see anyone in this universe as compassionate as Srinivasa. Let the wise search the Shrutis and Puranas for evidence. Even though Drona, Bhishma, and Kripacharya were in the Kaurava army, the Supreme Lord granted them the ultimate salvation without considering their faults.
Verse 4:
Chanda vikrama chakra shankhava tondamana nrupalagittanu |
Bhandakaraka bhimana mruda abharanagalikolida ||
Mande odeda akasharayana hendatiya nudi keli magalige gandanenisida |
Gahana mahima gadabjadharapanu || 4 ||
Meaning: He gave his fierce disc (Chakra) and conch to King Tondamana. He was pleased with the clay ornaments of the potter Bhima. Hearing the words of Akasharaya’s wife, he became the husband of their daughter. His glory is profound; he is the Lord who holds the mace and lotus in His hands.
Verse 5:
Gautamana nijapatniyanu puruhutanu aidire kayda |
Vrutrana ghatisida papavanu nalku vibhaga madidanu ||
Shatakumbhatmaka kiretava kaitavadi kaddoyda indrarati bagila kayda |
Bhaktatvena swekarisi || 5 ||
Meaning: He protected Gautama’s wife (Ahalya) when Indra approached her. He divided the sin of killing Vritrasura into four parts. He even stood guard at the gate of the enemy of Indra (Bali) just to honor his devotee.
Verse 6:
Narananda vrajada striyara jarakarmakolida |
Aja sukumaranu enisida nandagopage nalinabhava janaka ||
Vairavarjita daityarana samhara madida |
Vipagamana pegaleridanu gopalakara vrindavanadolandu || 6 ||
Meaning: He was pleased with the "illicit" love of the Gopis of Vraja. He became the son of Nandagopa, and he is the father of Brahma (lotus-born). He destroyed the inimical demons and climbed upon the shoulders of the cowherds in Vrindavana.
Verse 7:
Shrikararchita padapallava gokulada gollatiyara olisida |
Pakashasana pujya go govatsagala kayda ||
Nikharisi kurupatiya bhojana swekarisidanu viduranautana |
Bakulikanandadali torida bhaktavatsalanu || 7 ||
Meaning: He whose feet are worshipped by Lakshmi pleased the Gopis of Gokula. He protected the cows and calves and was worshipped by Indra. He rejected the banquet of the Kaurava King (Duryodhana) and instead accepted the meal offered by Vidura. He is truly fond of His devotees.
Verse 8:
Putranenisida gopidevige bhartruvenisida vrujadanariyara utralalisi |
Parvatava negadiha krupasandra ||
Shatrutapana yajna purushana putriyara tandalda |
Trijagathatra mangalagatra parama pavitra suramitra || 8 ||
Meaning: He became the son of Devaki (Gopi), the husband of the women of Vraja, and he lifted the mountain (Govardhana) with ease. He is the supporter of the three worlds, auspicious, pure, and the friend of the gods.
Verse 9:
Rupanamavihina gargaropita sunamadali karesida |
Vyapaka parichinna rupadi torda logarige ||
Dvaparantyadi daityaranu santapagolisuvenendu |
Shvetadvipa mandiranu avatarisi salahidanu tannavara || 9 ||
Meaning: Although He is without form or name, He accepted names given by devotees. For those who thought of Him as limited, He showed His omnipresence. At the end of the Dvapara Yuga, He manifested from His abode in Shvetadvipa to torment the demons and protect His own.
Verse 10:
Shri virinchadi amaranutana nanavatarava madi salahida |
Devategalanu rushigalanu kshitiparanu ||
Manavara sevegalu kaikondu phalagalaniva |
Nityanandamaya sugriva dhruva modalada bhaktarigitta purushartha || 10 ||
Meaning: Praised by Brahma and the gods, He incarnated in many forms to protect the gods, sages, and kings. Accepting the service of humans, He grants them fruits. He granted the goals of life (Purusharthas) to devotees like Sugriva and Dhruva.
Verse 11:
Dushta danavaharana sarvotkrushta sadguna bharita bhakta abhishtadayaka |
Bhayavinashana vigata bhayashoka ||
Nashta tushtigalilla srushti adi ashta kartanige ava kaladi |
Hrushtanaguvana smarane matradi hrudguha nivasi || 11 ||
Meaning: Destroyer of evil demons, filled with supreme good qualities, fulfiller of devotees' desires, destroyer of fear—He who dwells in the cave of the heart is pleased the moment one remembers Him.
Verse 12:
Hinde pralaya udakadi tavare kanda nanjisi kayda |
Taleyali bandoreya pottavage olidu paryanka padavitta ||
Vandisida vrundarakara satvrundake unisida sudheya |
Karuna sindhu kamalakanta bahu nishchinta jayavanta || 12 ||
Meaning: Long ago, during the deluge, He protected the lotus-born (Brahma). He was pleased with the one who carried the earth on his head (Shesha) and granted him the status of His bed. He fed the gods the nectar of immortality. He is an ocean of mercy, the consort of Lakshmi, and eternally victorious.
Verse 13:
Satyasankalpa anusara pravartisuva prabhu tanage tane bhrutyenenisuva |
Bhoktru bhogya padarthadolagiddu tattadahvayanagi tarpaka ||
Trupti padisuva tatva patigala |
Mattarada asurarge asamichina phalaviva || 13 ||
Meaning: The Lord, who acts according to His own true resolve, calls Himself a servant. He dwells within the enjoyer and the enjoyed, satisfying everyone. He grants the appropriate (or unfavorable) results to the arrogant demons based on their actions.
Verse 14:
Bittigala nevadindadagali pottegosugavadadagali |
Kettaroga prayuktavagalianakadindomme nittusirinim baydere du ||
Hari vithala salahendenalukai gottukava |
Krupalu santata tanna bhakutaranu || 14 ||
Meaning: Whether by some excuse, for the sake of one's stomach, or due to a terrible illness, if one opens their mouth and says even once in mockery or despair, "O Hari Vithala, save me," the compassionate Lord immediately protects His devotees.
Here is the English translation of verses 15 through 33 of the Bhaktaparadha Sahishnu Sandhi.
Verses 15–33
Verse 15:
Ee vasundhareyoḷage shrī bhūdēviya arasana suguṇa karmagaḷa |
Āva bageyinda ādadāgalu kīrtisida narara ||
Kāva kamaladaḷāyatākṣa krupāva lōkanadinda |
Kapi sugrīvagē olidandadali olidabhilāṣe pūrāipa || 15 ||
Meaning: Whoever praises the noble deeds and qualities of the Lord of Bhudevi on this earth, in any way possible, will be protected by the lotus-eyed Lord. Just as He was pleased with Sugriva, He will be pleased with them and fulfill their desires.
Verse 16:
Cētanantaryāmi lakṣmīnātha karmagaḷa anusarisi |
Janitōtha viṣṇōyemba shruti pratipādya yemmoḍane jātanāguva janmarahita ||
Ākūtinandana bhaktarinda āhūtanāgi |
Manōrathava bēḍisikoḷadīva || 16 ||
Meaning: The indwelling Lord of Lakshmi, who is described by the Vedas as being born along with us (the Jivas) despite being unborn, becomes reachable by His devotees. When called upon by them, He grants their desired wishes.
Verse 17:
Nruṣatuyenisuva manujarooḷu sura ruṣabha indriyagaḷooḷu |
Tattatviṣayagaḷa bhuñjisuva hōtāhvayanu tānāgi ||
Mruṣarahita vēdadoḷu rutasatu pesarindali karesuva |
Jagatprasavita nirantaradi santaisuvanu bhakutanu || 17 ||
Meaning: The Lord Himself acts through the senses of humans and gods to experience their respective objects. Called by the names 'Ruta' and 'Satya' in the flawless Vedas, the Creator of the world constantly comforts His devotees.
Verse 18:
Abja bhava pita jaladharādriyoḷu abja gōjādrijan enisi |
Jaladubbaḷī pīyūṣa dāvare shrīshashānkadoḷu ||
Kabbu kadali latā truna druma hebbugeya māḍutiha gōjanu |
Ibbage pratīka maṇimruga srujipa adrijanu || 18 ||
Meaning: Dwelling in Brahma, water, mountains, nectar, the moon, sugarcane, plantains, vines, and trees, He is the one who sustains and creates all these diverse forms.
Verse 19:
Shrutivinuta sarvatradali bhārati ramaṇanoḷagiddu |
Tā shuciṣatuyenisi jaḍa cētanarana pavitra māḍutiha ||
Atuḷa mahima ananta rūpa acyutanenisi citdēhadoḷu |
Prākruta puruṣanandadali nānā cēṣṭegaḷa māḷpa || 19 ||
Meaning: Dwellng within Bharati Ramana (Vayu), the Lord exists everywhere. He purifies both the inert and the sentient beings. Possessing infinite forms and immense glory, the immutable Lord performs various "human-like" pastimes.
Verse 20:
Atithiyenisuva annamaya bārati ramaṇanoḷu |
Prāṇamaya prākruta viṣaya canteaneya māḍisuvanu ||
Manōmayanu yatana vijñānamaya baralada jatana māḍisi |
Ātma jāyā sutara sangadi sukhavanīva ānandamayane nisi || 20 ||
Meaning: He resides as Annamaya, Pranamaya, Manomaya, Vijnanamaya, and Anandamaya (the five sheaths of the soul), causing one to experience worldly objects and ultimately granting happiness through one's own self, wife, and children.
Verse 21:
Initu rūpātmanige dōṣagaḷenitu bappavu pēḷirai |
Brāhmaṇa kulōttamaru ādavaru niṣkapaṭa buddhiyali ||
Guṇaniyāmaka tattadāhvayanenisi kāryava māḷpadēvana |
Neneda mātradali dōṣarāshigaḷu ella keḍutihavu || 21 ||
Meaning: Ask yourselves, what faults could possibly exist in such a Lord? For those virtuous souls who remember the Lord—who is the controller of all qualities and acts through various forms—all heaps of sins vanish instantly.
Verse 22:
Kusthanenisuva bhūmiyoḷu āshasthanenisuva digvaḷayadoḷu |
Khasthanenipa ākāshadoḷu obbobbaraḷage iddu vyastanenisuva ||
Sarvarooḷage samastanenisuva baḷiyalliddu upasthanenipa |
Vishōdhana vishuddhātma lōkadoḷu || 22 ||
Meaning: He is in the earth, the directions, and the sky. Dwelling within each individual, He is the distinct and total presence within all, ever-pure and the purifier of the world.
Verse 23:
Jñānadanuyendenipa shāstradi mānadanyendenipa vasanadi |
Dānashīla subuddhiyooḷage avadānyanenisuvanu ||
Vainatēya avarūtha tattat sthānadali tattat svabhāvagala anusāra |
Caritre māḍuta nityanelesippa || 23 ||
Meaning: He is the knowledge in the scriptures, the honor in virtue, and the generosity in the kind-hearted. Dwelling in various positions, He acts according to the nature of those places and eternally resides there.
Verse 24:
Grāmapanoḷu agraṇiyenisuvanu grāmiṇīyenisuvaru janarooḷu |
Grāma upagrāmagaloḷage shrīmānyanenisutippa ||
Shrī manōrama tānē yōgakṣēma nāmakana āgi salahuvā |
Ee mahime mikkāda dēvariguṇṭe lōkadoḷu || 24 ||
Meaning: He is the leader of the village and the common man among people. He resides in every town and village. Who else but the beloved of Lakshmi, who manages the welfare (Yogakshema) of all, can possess such glory in this world?
Verse 25:
Vijayasārathiyendu garuḍadhvajana mūrtiya bhaktipūrvaka bhajisutippa mahātmarige |
Sarvatradali olidu ||
Vijayanu tānāgi salahuvā bhujaga bhūṣaṇa pūjya caraṇāmbuja |
Vibhūtida bhuvana mōhanarūpa nirlēpa || 25 ||
Meaning: To the great souls who worship the Lord as the charioteer of Arjuna with devotion, He is pleased everywhere. He grants them victory and protects them. His lotus feet are worshipped, and He is the enchanting, untainted Lord of the universe.
Verse 26:
Anabhimata karmapravahadoḷage animiṣādi samasta cētana gaṇavihudu |
Tatphaḷagaḷa uṇṇadē sruṣṭisida munna ||
Vaniteyinda oḍagūḍi karuṇāvanadhi nirmise |
Tammatammaya anucitōcita karmaphaḷagaḷa uṇuta carisuvaru || 26 ||
Meaning: Within the stream of actions, all sentient beings (from the gods downwards) exist. Before creation, the ocean of mercy, along with Lakshmi, set the stage where everyone experiences the fruits of their own appropriate and inappropriate actions.
Verse 27:
Jhaḷladiya neḷalante tōrpudu ella kāladi bhavada saukhyavu |
Elli pokkaru biḍadu bebattihudu jīvarige ||
Ollaenendare biḍadu hari nirmālya naivēdyavanu bhuñjisi |
Baḷḷavara kūḍāḍu bhava duḥkhagaḷa nīḍāḍu || 27 ||
Meaning: Worldly happiness is like the reflection in water—transient and following the Jivas wherever they go. If you do not desire it, let it go; instead, consume the Lord’s nirmalya (offerings), associate with the wise, and cast away the sorrows of mundane existence.
Verse 28:
Kuṭṭi koyyidanu aṭṭu iṭṭu adasuṭṭu koṭṭada muṭṭalu |
Agha hiṭṭiṭṭu māḷpadu viṭhaḷuṇḍucciṣṭa ||
Sajjanara biṭṭu tannaya hoṭṭegosuga thaṭṭane uṇutiha keṭṭa manujara |
Kaṭṭivaidu yamapaṭṭanadoḷu ottaṭṭale iḍutihanā || 28 ||
Meaning: Those wicked humans who ignore the virtuous and eat greedily only for their own stomach without offering to Vithala—He will have them bound and thrown into the city of Yama.
Verse 29:
Jāgumāḍadē bhōgadāsēya nīgi paramānurāgadindali |
Bhōgīshayanana āgarada hebbāgalali nindu ||
Kūgutali shirabāgi karuṇā sāgarane bhavarōga bhēṣaja kaigoḍu endane |
Bēgane odaguva bhāgavatara sa || 29 ||
Meaning: Without delay, abandon the desire for pleasures. Stand at the main gate of the Lord who reclines on the serpent, bow your head, and call out: "O Ocean of Mercy, give me the medicine for the disease of birth and death!" He will come immediately to the devotees.
Verse 30:
Ēnu karuṇavō tannavarali dayānidhige |
Sadbhakta janaru ati hīna karmava māḍidaru sari svīkarisi poreva ||
Prāṇahinsa lubdakage sujñāna bhaktigaḷittu |
Dasharatha sūnu vālmīki ruṣiya māḍida parama karuṇāḷu || 30 ||
Meaning: What immense compassion the merciful Lord has for His own! Even if true devotees commit base acts, He accepts them and protects them. He granted true knowledge and devotion to the hunter Valmiki and made him a sage—such is the supreme mercy of the Lord.
Verse 31:
Mūḍha mānava ellakāladi bēḍikomba initedendu dainyadi |
Bēḍadandadi māḍu puruṣārthagaḷa svapnadali ||
Nīḍuvare ninna amaḷaguṇa koṇḍāḍi higguva bhāgavatara oḍane |
Āḍisenna janmajanmagaḷali dayadinda || 31 ||
Meaning: O Lord, though I am a foolish human begging pitifully, You grant me the Purusharthas (goals of life) even without my asking. Please, out of Your grace, let me always play in the company of devotees who rejoice in singing Your immaculate glories, in birth after birth.
Verse 32:
Caturavidha puruṣārtha rūpanu catura mūrti ātmakaniralu |
Matte itara puruṣārthagala bayasuvarenu ballavaru ||
Mati vihīṇaru alpa sukha shāshvatavendariidu anudinadi |
Gaṇapatiyē modalāda anya dēvatēgaḷane bhajisuvaru || 32 ||
Meaning: When the Lord is the form of the four Purusharthas and the master of all forms, why would the wise desire other petty goals? Only the mindless, thinking trivial pleasures are permanent, worship other gods like Ganapati.
Verse 33:
Ommi gādaru jīvaroḷu vaiṣamya dvēṣa asūyavilla |
Sudharma nāmaka santaisuvaanu sarvaranu nitya ||
Brahma kaḷpāntadali vēdāgamya shrī jagannātha viṭhaḷa |
Summanīvanu trividharigē avaravara nijagatiya || 33 ||
Meaning: He has no partiality, hatred, or jealousy toward any Jiva. Known as Sudharma, He constantly comforts all. At the end of the Brahma-Kalpa, Shri Jagannatha Vithala grants each of the three types of souls their true and rightful destination.
***
harikathAmRutasAra gurugaLa karuNadindApanitu kELuve
parama BagavadBaktaru idanAdaradi kELuvudu||
SrI lakumivallaBage sama karuNALugaLa nAkANenelli
kucElana avalige mecci koTTanu sakala saMpadava
kELidAkShaNa vastragaLa pAncAligittanu
daityanudarava sILi santaisidanu prahlAdana kRupAsAndra||1||
dEvaSarmAhvAya kuTuMbake jIvanOpAyavanu kANade
dEva dEva SaraNya rakShisu rakShisene kELi tA olidu pAlisida sauKya
kRupAvalOkanadinda Itana sEvisade
sauKyagaLa bayasuvaru alpa mAnavaru||2||
SrInivAsana pOlva karuNigaLu I naLinajAnDadoLu kANe
pravINarAdavaru arasi nOLpudu SRutipurANadoLu
drONa BIShma kRupAdigaLu kuru sEneyoLagire
avara avaguNagaLu Enu nODade pAlisida paramAtma paragatiya||3||
canDa vikrama cakra SanKava tOnDamAna nRupAlagittanu
BAnDakAraka BImana mRuda ABaraNagaLigolida
manDe oDeda AkASarAyana henDatiya nuDi kELi magaLige ganDanenisida
gahana mahima gadAbjadharapANi||4||
gautamana nijapatniyanu puruhUtanu aidire kAyda
vRutrana GAtisida pApavanu nAlku viBAga mADidanu
SAtakuMBAtmaka kirITava kaitavadi kaddoyda indrArAti bAgila kAyda
BaktatvEna svIkarisi||5||
nArananda vrajada strIyara jArakarmakolida
aja sukumAranu enisida nandagOpage naLinaBava janaka
vairavarjita daityarana saMhAra mADida
vipagamana pegalEridanu gOpAlakara vRundAvanadoLandu||6||
SrIkarArcita pAdapallava gOkulada gollatiyara olisida
pAkaSAsana pUjya gO gOvatsagaLa kAyda
nIkarisi kurupatiya BOjana svIkarisidanu viduranautana
bAkulikanandadali tOrida Baktavatsalanu||7||
putranenisida gOpidEvige BartRuvenisida vRujadanAriyara utralAlisi
parvatava negadiha kRupAsAMdra
SatrutApana yaj~ja puruShana putriyara tandALda
trijagatdhAtra mangaLagAtra parama pavitra suramitra||8||
rupanAma vihIna gargArOpita sunAmadali karesida
vyApaka pariccinna rUpadi tOrda lOgarige
dvAparAntyadi daityaranu santApagoLisuvenendu
SvEtadvIpa mandiranu avatarisi salahidanu tannavara||9||
SrI virincAdi amaranuta nAnAvatArava mADi salahida
dEvategaLanu RuShigaLanu kShitiparanu
mAnavara sEvegaLa kaikonDu PalagaLanIva
nityAnandamaya sugrIva dhruva modalAda Baktarigitta puruShArtha||10||
duShTa dAnavaharaNa sarvOtkRuShTa sadguNa Barita Bakta aBIShTadAyaka
BayavinASana vigata BayaSOka
naShTa tuShTigaLilla sRuShTi Adi aShTa kartanige Ava kAladi
hRuShTanAguva smaraNe mAtradi hRudguha nivAsi||11||
hinde praLaya udakadi tAvare kaMda nanjisi kAyda
taleyali bAndoreya pottavage olidu paryanka padavitta
vandisida vRundArakara satvRuMdake uNisida sudheya
karuNA sindhu kamalAkAnta bahu niScinta jayavanta||12||
satyasankalpa anusAra pravartisuva praBu tanage tAne BRutyanenisuva
BOktru BOgya padArthadoLagiddu tattadAhvayanAgi tarpaka
tRupti paDisuva tatva patigaLa
mattarAda asurarge asamIcIna PalavIva||13||
biTTigaLa nevadindaDAgali poTTegOsugavAdaDAgali
keTTarOga prayuktavAgali aNakadindomme niTTusiriniM bAyderedu
hari viThalA salahendenalu kaigoTTu kAva
kRupALu santata tanna Bakutaranu||14||
I vasundhareyoLage SrI BUdEviya arasana suguNa karmagaLa
Ava bageyinda AdaDAgali kIrtisida narara
kAva kamaladaLAyatAkSha kRupAva lOkanadinda
kapi sugrIvage olidandadali olidaBilAShe pUraipa||15||
cEtanantaryAmi lakShmInAtha karmagaLa anusarisi
janitOtha viShNOyeMba Sruti pratipAdya yemmoDane jAtanAguva janmarahita
AkUtinandana Baktarinda AhUtanAgi
manOrathava bEDisikoLadIva||16||
nruShatuyenisuva manujaroLu sura RuShaBa indriyagaLoLu
tattatviShayagaLa Bunjisuva hOtAhvayanu tAnAgi
mRuSharahita vEdadoLu Rutasatu pesarinindali karesuva
jagatprasavita nirantaradi santaisuvanu Bakutaranu||17||
abja Bava pita jaladharAdriyoLu abja gOjAdrijanenisi
jaladubbaLI pIyUSha dAvare SrISaSAnkadoLu
kabbu kadaLi latA tRuNa druma hebbugeya mADutiha gOjanu
ibbage pratIka maNimRuga sRujipa adrijanu||18||
Srutivinuta sarvatradali BArati ramaNanoLagiddu
tA SuciShatuyenisi jaDa cEtanarana pavitra mADutiha
atuLa mahima ananta rUpa acyutanenisi citdEhadoLu
prAkRuta puruShanandadali nAnA cEShTegaLa mALpa||19||
atithiyenisuva annamaya bArati ramaNanoLu
prANamaya prAkRuta viShaya cintaneya mADisuvanu
manOmayanuyatana vij~jAnamaya baralada jatana mADisi
Atma jAyA sutara sangadi suKavanIva Anandamayanenisi||20||
initu rUpAtmanige dOShagaLenitu bappavu pELirai
brAhmaNa kulOttamaru Adavaru niShkapaTa buddhiyali
guNaniyAmaka tattadAhvayanenisi kAryava mALpadEvana
neneda mAtradi dOSharASigaLu ella keDutihavu||21||
kusthanenisuva BUmiyoLu ASasthanenisuva digvalayadoLu
Kasthanenipa AkASadoLu obbobbaroLage iddu vyastanenisuva
sarvaroLage samastanenisuva baLiyaliddu upasthanenipa
viSOdhana viSuddhAtma lOkadoLu||22||
j~jAnadanuyendenipa SAstradi mAnadanuyendenipa vasanadi
dAnaSIla subuddhiyoLage avadAnyanenisuvanu
vainatEya avarUtha tattatsthAnadali tattat svaBAvagaLa anusAra
caritre mADuta nityanelesippa||23||
grAmapanoLu agraNiyenisuvanu grAmiNIyenisuvaru janaroLu
grAma upagrAmagaLoLage SrImAnyanenisutippa
SrI manOrama tAnE yOgakShEma nAmakanAgi salahuva
I mahime mikkAda dEvarigunTe lOkadoLu||24||
vijayasArathiyendu garuDadhvajana mUrtiya BaktipUrvaka Bajisutippa mahAtmarige
sarvatradali olidu
vijayadanu tAnAgi salahuva Bujaga BUShaNa pUjya caraNAMbuja
viBUtida Buvana mOhanarUpa nirlEpa||25||
anaBimata karmapravahadoLage animiShAdi samasta cEtana gaNavihudu
tatPalagaLa uNNade sRuShTisida munna
vaniteyinda oDagUDi karuNAvanadhi nirmise
tammatammaya anucitOcita karmaPalagaLa uNuta carisuvaru||26||
JallaDiya neLalante tOrpudu ella kAladi Bavada sauKyavu
elli pokkaru biDadu beMbattihudu jIvarige
ollenendare biDadu hari nirmAlya naivEdyavanu Bunjisi
ballavara kUDADu Bava duHKagaLa nIDADu||27||
kuTTi koydidanu aTTu iTTu adasuTTu koTTada muTTalu
aGa hiTTiTTu mALpadu viThalunDucciShTa
sajjanara biTTu tannaya hoTTegOsuga thaTTane uNutiha keTTa manujara
kaTTivaidu yamapaTTaNadoLu ottaTTale iDutihanu||28||
jAgumADade BOgadAseya nIgi paramAnurAgadindali
BOgISayanana Agarada hebbAgilali nindu
kUgutali SirabAgi karuNA sAgarane BavarOga BEShaja kaigoDu endane
bEgane odaguva BAgavatarasa||29||
Enu karuNavO tannavarali dayAnidhige
sadBakta janaru ati hIna karmava mADidaru sari svIkarisi poreva
prANahiMsa lubdakage suj~jAna BaktigaLittu
daSaratha sUnu vAlmIki RuShiya mADida parama karuNALu||30||
mUDha mAnava ellakAladi bEDikoMba initendu dainyadi
bEDadandadi mADu puruShArthagaLa svapnadali
nIDuvare ninna amalaguNa konDADi higguva BAgavatara oDane
ADisennanu janmajanmagaLali dayadinda||31||
caturavidha puruShArtha rUpanu catura mUrti Atmakaniralu
matte itara puruShArthagaLa bayasuvarenu ballavaru
mati vihInaru alpa suKa SASvatavendaridu anudinadi
gaNapatiyE modalAda anya dEvategaLane Bajisuvaru||32||
ommigAdaru jIvaroLu vaiShamya dvESha asUyavilla
sudharma nAmaka santaisuvanu sarvaranu nitya
brahma kalpAntadali vEdAgamya SrI jagannAtha viThala
summanIvanu trividharige avaravara nijagatiya||33||
*********
No comments:
Post a Comment