Audio by Mrs. Nandini Sripad
ರಚನೆ : ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು
for saahitya click ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಸಂಧಿ 1 to 32
ಶ್ರೀಜಗನ್ನಾಥದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ
ಬಿಂಬೋಪಾಸನ ಸಂಧಿ 19
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು||
ಮುಕ್ತ ಬಿಂಬನು ತುರಿಯ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಬಿಂಬನು ವಿಶ್ವ
ಶ್ರುತಿ ಸಂಸಕ್ತ ಬಿಂಬನು ತೈಜಸನು ಅಸೃಜ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರಾಜ್ಞ
ಶಕ್ತನಾದರು ಸರಿಯೆ ಸರ್ವ ಉದ್ರಕ್ತ ಮಹಿಮನು
ದುಃಖ ಸುಖಗಳ ವಕ್ತೃ ಮಾಡುತಲಿಪ್ಪ ಕಲ್ಪಾಂತದಲಿ ಬಪ್ಪರಿಗೆ||1||
ಅಣ್ಣ ನಾಮಕ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಅಚ್ಚಿನ್ನನು ಆಗಿಹ ಪ್ರಾಜ್ಞನಾಮದಿ
ಸೊನ್ನ ಒಡಲ ಮೊದಲಾದ ಅವರೊಳು ಅನ್ನಾದ ತೈಜಸನು
ಅನ್ನದ ಅಂಬುದ ನಾಭ ವಿಶ್ವನು ಭಿನ್ನ ನಾಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಲಿ
ತನ್ನೊಳಗೆ ತಾ ರಮಿಪ ಪೂರ್ಣಾನಂದ ಜ್ಞಾನಮಯ||2||
ಬೂದಿಯೊಳಗೆ ಅಡಗಿಪ್ಪ ಅನಳನ ಉಪಾದಿ ಚೇತನ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳು
ಅನ್ನಾದ ಅನ್ನಾಹ್ವಯದಿ ಕರೆಸುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಿವ ರೂಪಿ
ಓದನ ಪ್ರದ ವಿಷ್ಣು ಪರಮ ಆಹ್ಲಾದವ ಈವುತ
ತೃಪ್ತಿ ಬಡಿಸುವ ಅಗಾಧ ಮಹಿಮನ ಚಿತ್ರ ಕರ್ಮವನು ಆವ ಬಣ್ಣಿಸುವ||3||
ನಾದ ಭೋಜನ ಶಬ್ದದೊಳು ಬಿಂಬು ಓದನ ಉದಕದೊಳಗೆ
ಘೋಷ ಅನುವಾದದೊಳು ಶಾಂತಾಖ್ಯ ಜಠರಾಗ್ನಿಯೊಳಗೆ ಇರುತಿಪ್ಪ
ವೈದಿಕ ಸುಶಬ್ದದೊಳು ಪುತ್ರ ಸಹೋದರ ಅನುಗರೊಳು ಅತಿ ಶಾಂತನ ಪಾದ ಕಮಲ
ಅನವರತ ಚಿಂತಿಸು ಈ ಪರಿಯಲಿಂದ||4||
ವೇದ ಮಾನಿ ರಮಾ ಅನುಪಾಸ್ಯ ಗುಣ ಉದಧಿ ಗುಣ ತ್ರಯ ವಿವರ್ಜಿತ
ಸ್ವೋದರಸ್ಥಿತ ನಿಖಿಳ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಆದಿ ವಿಲಕ್ಷಣನು
ಸಾಧು ಸಮ್ಮತವೆನಿಸುತಿಹ ನಿಷುಸೀದ ಗಣಪತಿಯೆಂಬ ಶ್ರುತಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು
ಅನವರತ ಅವನ ಗುಣ ಪ್ರಾಂತ ಗಾಣದಲೆ||5||
ಕರೆಸುವನು ಮಾಯಾ ರಮಣ ತಾ ಪುರುಷ ರೂಪದಿ ತ್ರಿಸ್ಥಳಗಳೊಳು
ಪರಮ ಸತ್ಪುರುಷಾರ್ಥದ ಮಹತ್ತತ್ವದೊಳಗಿದ್ದು
ಸರಸಿಜ ಭವಾಂಡ ಸ್ಥಿತ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷ ತನ್ಮಾತ್ರಗಳ
ಏಕೋತ್ತರ ದಶ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮಹಾ ಭೂತಗಳ ನಿರ್ಮಿಸಿದ||6||
ಈ ಶರೀರಗ ಪುರುಷ ತ್ರಿ ಗುಣದಿ ಸ್ತ್ರೀ ಸಹಿತ ತಾನಿದ್ದು
ಜೀವರಿಗೆ ಆಶೆ ಲೋಭ ಅಜ್ಞಾನ ಮದ ಮತ್ಸರ ಕುಮೋಹ ಕ್ಷುಧ
ಹಾಸ ಹರ್ಷ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸ್ವಪ್ನ ಪಿಪಾಸ ಜಾಗ್ರತಿ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಿತಿ ಮೃತಿ
ದೋಷ ಪುಣ್ಯ ಜಯಾಪಜಯ ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಕಲ್ಪಿಸಿದ||7||
ತ್ರಿವಿಧ ಗುಣಮಯ ದೇಹ ಜೀವಕೆ ಕವಚದಂದದಿ ತೊಡಿಸಿ
ಕರ್ಮ ಪ್ರವಹದೊಳು ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿಸುತಿಪ್ಪ ಜೇವರನಾ
ಕವಿಸಿ ಮಾಯಾರಮಣ ಮೋಹವ ಭವಕೆ ಕಾರಣನಾಗುವನು
ಸಂಶ್ರವಣ ಮನನವ ಮಾಳ್ಪರಿಗೆ ಮೋಚಕನು ಎನಿಸುತಿಪ್ಪ||8||
ಸಾಶನಾಹ್ವಯ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷರೊಳು ವಾಸವಾಗಿಹನು ಎಂದರಿದು
ವಿಶ್ವಾಸಪೂರ್ವಕ ಭಜಿಸಿ ತೋಷಿಸು ಸ್ವಾವರೋತ್ತಮರ
ಕ್ಲೇಶ ನಾಶನ ಅಚಲಗಳೊಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತಲಿಹ
ಅನಶನ ರೂಪ ಉಪಾಸನವ ಮಾಳ್ಪರಿಗೆ ತೋರ್ಪನು ತನ್ನ ನಿಜರೂಪ||9||
ಪ್ರಕಾರಾಂತರ ಚಿಂತಿಸುವುದು ಈ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳು ವಿಶ್ವಾದಿ ರೂಪವ
ಪ್ರಕಟ ಮಾಳ್ಪೆನು ಯಥಾ ಮತಿಯೊಳು ಗುರುಕೃಪಾಬಲದಿ
ಮುಕುರ ನಿರ್ಮಿತ ಸದನದೊಳು ಪೊಗೆ ಸ್ವಕೀಯ ರೂಪವ ಕಾಂಬ ತೆರದಂತೆ
ಅಕುಟಿಲಾತ್ಮ ಚರಾಚರದಿ ಸರ್ವತ್ರ ತೋರುವನು||10||
ಪರಿಚ್ಛೇದ ತ್ರಯ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಇರುತಿಹನು ವಿಶ್ವಾದಿ ರೂಪಕ
ಧರಿಸಿ ಆತ್ಮಾದಿ ತ್ರಿ ರೂಪವ ಈಷಣತ್ರಯದಿ
ಸುರುಚಿ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮ ಸ್ವರೂಪದಿ ತುರಿಯ ನಾಮಕ ವಾಸುದೇವನ ಸ್ಮರಿಸು
ಮುಕ್ತಿ ಸುಖ ಪ್ರದಾಯಕನು ಈತನಹುದೆಂದು||11||
ಕಮಲಸಂಭವ ಜನಕ ಜಡ ಜಂಗಮರ ಒಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದು
ಕ್ರಮ ವ್ಯುತ್ಕ್ರಮದಿ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಸುತಿಪ್ಪ ಬೇಸರದೆ
ಕ್ಷಮ ಕ್ಷಾಮ ಕ್ಷಮೀಹನಾಹ್ವಯ ಸುಮನಸ ಅಸುರರೊಳಗೆ
ಅಹಂ ಮಮನಮಮ ಎಂದು ಈ ಉಪಾಸನೆ ಏವ ಪ್ರಾಂತದಲಿ||12||
ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಈಶಾವ್ಯಾಸವು ಎನಿಪುದು
ಕಾರ್ಯ ರೂಪವು ನಾಶವಾದರು ನಿತ್ಯವೇ ಸರಿ ಕಾರಣ ಪ್ರಕೃತಿ
ಶ್ರೀಶಗೆ ಜಡ ಪ್ರತಿಮೆಯೆನಿಪುದು ಮಾಸದು ಒಮ್ಮಿಗು ಸನ್ನಿಧಾನವು
ವಾಸವಾಗಿಹ ನಿತ್ಯ ಶಾಲಗ್ರಾಮದ ಉಪಾದಿ||13||
ಏಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯ ರೂಪ ಅನೇಕ ಜೀವರೊಳಿದ್ದು
ತಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿ ಮೋಹಿಸುತಿಪ್ಪ ತಿಳಿಸದಲೆ
ಮೂಕ ಬಧಿರ ಅಂಧಾದಿ ನಾಮಕ ಈ ಕಳೇವರದೊಳಗೆ ಕರೆಸುವ
ಮಾಕಳತ್ರನ ಲೌಕಿಕ ಮಹಾ ಮಹಿಮೆಗೆ ಏನೆಂಬೆ||14||
ಲೋಕ ಬಂಧು ಲೋಕನಾಥ ವಿಶೋಕ ಭಕ್ತರ ಶೋಕ ನಾಶನ
ಶ್ರೀ ಕರಾರ್ಚಿತ ಸೋಕದಂದದಲಿಪ್ಪ ಸರ್ವರೊಳು
ಸಾಕುವನು ಸಜ್ಜನರ ಪರಮ ಕೃಪಾಕರ ಈಶ ಪಿನಾಕಿ ಸನ್ನುತ
ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅನತರು ಕೊಟ್ಟ ಸಮಸ್ತ ಕರ್ಮಗಳ||15||
ಅಹಿತ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಎನಿಸುವವು ದೇಹ ಗೇಹ ಅಪತ್ಯ ಸತಿ ಧನ
ಲೋಹ ಕಾಷ್ಠ ಶಿಲಾಮೃದ್ ಆತ್ಮಕವು ಆದ ದ್ರವ್ಯಗಳು
ನೇಹ್ಯದಲಿ ಪರಮಾತ್ಮ ಎನಗೆ ಇತ್ತೀಹನು ಎಂದರಿದು ಅನುದಿನದಿ
ಸಮ್ಮೋಹಕೆ ಒಳಗಾಗದಲೆ ಪೂಜಿಸು ಸರ್ವ ನಾಮಕನ||16||
ಶ್ರೀ ತರುಣಿ ವಲ್ಲಭಗೆ ಜೀವರು ಚೇತನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು
ಓತಪ್ರೋತನಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲರೊಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತಿಹ
ಹೋತ ಸರ್ವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಳು ಸಂಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಉಂಡುಣಿಸಿ ವಿಷಯ
ನಿರ್ವಾತ ದೇಶಗ ದೀಪದಿಂದಲಿಪ್ಪ ನಿರ್ಭಯದಿ||17||
ಭೂತ ಸೋಕಿದ ಮಾನವನು ಬಹು ಮಾತನಾಡುವ ತೆರದಿ
ಮಹಾ ಭೂತ ವಿಷ್ಣ್ವಾವೇಷದಿಂದಲಿ ವರ್ತಿಪುದು ಜಗವು
ಕೈತವೋಕ್ತಿಗಳಲ್ಲ ಶೇಷ ಫಣಾತ ಪತ್ರಗೆ
ಜೀವ ಪಂಚಕ ವ್ರಾತವೆಂದಿಗು ಭಿನ್ನ ಪಾದಾಹ್ವಯದಿ ಕರೆಸುವುದು||18||
ದಿವಿಯೊಳಿಪ್ಪವು ಮೂರು ಪಾದಗಳು ಅವನಿಯೊಳಗಿಹುದೊಂದು
ಈ ವಿಧ ಕವಿಭಿರೀಡಿತ ಕರೆಸುವ ಚತುಷ್ಪಾತು ತಾನೆಂದು
ಇವನ ಪಾದ ಚತುಷ್ಟಯಗಳ ಅನುಭವಕೆ ತಂದು ನಿರಂತರದಿ
ಉದ್ಧವನ ಸಖ ಸರ್ವಾಂತರಾತ್ಮಕನು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತಿರು||19||
ವಂಶ ಬಾಗಿಲು ಬೆಳೆಯೆ ಕಂಡು ನರಾಂಶದಲಿ ಶೋಭಿಪುದು
ಬಾಗದ ವಂಶ ಪಾಶದಿ ಕಟ್ಟಿ ಏರುಪ ಡೊಂಬ ಮಸ್ತಕಕೆ
ಕಂಸ ಮರ್ದನ ದಾಸರಿಗೆ ನಿಸ್ಸಂಶಯದಿ ಎರಗದಲೆ
ನಾ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಎಂದು ಅಹಂಕರಿಸೆ ಭವಗುಣದಿ ಬಂಧಿಸುವ||20||
ಜ್ಯೋತಿ ರೂಪಗೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆರೋಪಿತ
ಸುಪೌರುಷ ಧಾತು ಸಪ್ತಕ ಧೈರ್ಯ ಶೌರ್ಯ ಔದಾರ್ಯ ಚಾತುರ್ಯ
ಮಾತು ಮಾನ ಮಹತ್ವ ಸಹನ ಸುನೀತಿ ನಿರ್ಮಲ ದೇಶ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ
ಭೂತ ಪಂಚಕ ಬುದ್ಧಿ ಮೊದಲಾದ ಇಂದ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನ||21||
ಜೀವ ರಾಶಿಯೊಳು ಅಮೃತ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾವರಗಳೊಳು ಸ್ಥಾಣು ನಾಮಕ
ಆವಕಾಲದಲಿಪ್ಪ ಅಜಿತಾನಂತನು ಎಂದೆನಿಸಿ
ಗೋವಿದಾಂಪತಿ ಗಾಯನಪ್ರಿಯ ಸಾವಯವ ಸಹಸ್ರ ನಾಮ
ಪರಾವರೇಶ ಪವಿತ್ರಕರ್ಮ ವಿಪಶ್ಚಿತ ಸುಸಾಮ||22||
ಮಾಧವನ ಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಷೇಧ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿ
ಧನ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಸತ್ಪುಣ್ಯ ಕರ್ಮಗಳು ಎನಿಸಿಕೊಳುತಿಹವು
ಸ್ವೋದರಂಭರಣಾರ್ಥ ನಿತ್ಯಡಿ ಸಾಧು ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿದರು ಸರಿ
ಯೈದುವನು ದೇಹಾಂತರವ ಸಂದೇಹವು ಇನಿತಿಲ್ಲ||23||
ಅಪಗತಾಶ್ರಯ ಎಲ್ಲರೊಳಗಿದ್ದು ಉಪಮನು ಎನಿಪ ಅನುಪಮ ರೂಪನು
ಶಫರ ಕೇತನ ಜನಕ ಮೋಹಿಪ ಮೋಹಕನ ತೆರದಿ
ತಪನ ಕೋಟಿ ಸಮಪ್ರಭಾ ಸಿತವಪುವು ಎನಿಪ ಕೃಷ್ಣಾದಿ ರೂಪಕ
ವಿಪಗಳಂತೆ ಉಂಡುಣಿಪ ಸರ್ವತ್ರದಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು||24||
ಅಡವಿಯೊಳು ಬಿತ್ತದಲೆ ಬೆಳೆದಿಹ ಗಿಡದ ಮೂಲಿಕೆ
ಸಕಲ ಜೀವರ ಒಡಲೊಳಿಪ್ಪ ಆಮಯವ ಪರಿಹರಗೈಸುವಂದದಲಿ
ಜಡಜ ಸಂಭವ ಜನಕ ತ್ರಿಜಗದ್ವಡೆಯ ಸಂತೈಸೆನಲು
ಅವರು ಇದ್ದೆಡೆಗೆ ಬಂದೊದಗುವನು ಭಕ್ತರ ಭಿಡೆಯ ಮೀರದಲೆ||25||
ಶ್ರೀ ನಿಕೇತನ ತನ್ನವರ ದೇಹ ಅನುಬಂಧಿಗಳಂತೆ ಅವ್ಯವಧಾನದಲಿ ನೆಲೆಸಿಪ್ಪ
ಸರ್ವದ ಸಕಲ ಕಾಮದನು
ಕೊಟ್ಟರು ಭುಂಜಿಸುತ ಮದ್ದಾನೆಯಂದದಿ ಸಂಚರಿಸು
ಮತ್ತೇನು ಬೇಡದೆ ಭಜಿಸುತಿರು ಅವನ ಅಂಘ್ರಿ ಕಮಲಗಳ||26||
ಬೇಡದಲೆ ಕೊಡುತಿಪ್ಪ ಸುರರಿಗೆ ಬೇಡಿದರೆ ಕೊಡುತಿಹನು ನರರಿಗೆ
ಬೇಡಿ ಬಳಲುವ ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಕೊಡನು ಒಮ್ಮೆ ಪುರುಷಾರ್ಥ
ಮೂಢರು ಅನುದಿನ ಧರ್ಮ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿದರು ಸರಿ
ಅಹಿಕ ಫಲಗಳ ನೀಡಿ ಉನ್ಮತ್ತರನು ಮಾಡಿ ಮಹಾ ನಿರಯವೀವ||27||
ತರಣಿ ಸರ್ವತ್ರದಲಿ ಕಿರಣವ ಹರಹಿ ತತ್ತದ್ ವಸ್ತುಗಳನು ಸರಿಸಿ
ಅದರ ಅದರಂತೆ ಛಾಯವ ಕಂಗೊಳಿಪ ತೆರದಿ
ಅರಿಧರ ಏಜಾನೇಜ ಜಗದೊಳಗಿರುವ ಛಾಯಾ ತಪವೆನಿಸಿ
ಸಂಕರುಷಣಾಹ್ವಯ ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗಳಂತೆ ಇಪ್ಪ||28||
ಈ ವಿಧದಿ ಸರ್ವತ್ರ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಭೂ ವನಿತೆಯರ ಕೂಡಿ
ತನ್ನ ಕಳಾ ವಿಶೇಷಗಳ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಲಿ ತುಂಬಿ ಸೇವ್ಯತಮ
ಸೇವಕನು ತಾನೆನಿಸಿ ಮಾಯಾದೇವಿ ರಮಣ
ಪ್ರವಿಷ್ಟ ರೂಪವ ಸೇವೆ ಮಾಳ್ಪ ಶರಣ್ಯ ಶಾಶ್ವತ ಕರುಣಿ ಕಮಲಾಕ್ಷ||29||
ಪ್ರಣವ ಕಾರಣ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯನು ಪರಾತ್ಪರ
ಚೇತನಾಚೇತನ ವಿಲಕ್ಷಣ ಅನಂತ ಸತ್ಕಲ್ಯಾಣ ಗುಣಪೂರ್ಣ
ಅನುಪಮನು ಉಪಾಸಿತ ಗುಣ ಉದಧಿ ಅನಘ ಅಜಿತ ಅನಂತ
ನಿಷ್ಕಿಂಚನ ಜನಪ್ರಿಯ ನಿರ್ವಿಕಾರ ನಿರಾಶ್ರಯ ಅವ್ಯಕ್ತಾ||30||
ಗೋಪ ಭೀಯ ಭವಾಂಧಕಾರಕೆ ದೀಪವಟ್ಟಿಗೆ
ಸಕಲ ಸುಖ ಸದನ ಉಪರಿಗ್ರಹವು ಎನಿಸುತಿಪ್ಪುದು ಹರಿಕಥಾಮೃತವು
ಗೋಪತಿ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ ಸಮೀಪದಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು
ಭಕ್ತರನು ಆಪವರ್ಗರ ಮಾಡುವನು ಮಹ ದುಃಖ ಭಯದಿಂದ||31||
***
Here is the complete, verse-by-verse Roman transliteration (IAST standard) for all 31 verses of the Biṃbōpāsana Sandhi (Sandhi 19) from the Harikathamrutasara.
Biṃbōpāsana Sandhi
(Pīṭhike / Introduction)
Harikathāmṛtasāra gurugaḷa karuṇadiṃdāpanitu kēḷuve |
Parama bhagavadbhaktaru idanādaradi kēḷuvudu ||
Verses 1 to 31
1.
Mukta biṃbanu turiya jīvanmukta biṃbanu viśva |
Śruti saṃsakta biṃbanu taijasanu asṛjyarige prājña ||
Śaktanādaru sariye sarva udrakta mahimanu |
Duḥkha sukhagaḷa vaktṛ māḍutalippa kalpāṃtadali bapparige || 1 ||
2.
Aṇṇa nāmaka prakṛtiyoḷage accinnanu āgiha prājñanāmadi |
Sonna oḍala modalāda avaroḷu annāda taijasanu ||
Annada aṃbuda nābha viśvanu bhinna nāma kriyegaḷiṃdali |
Tannoḷage tā ramipe pūrṇānaṃda jñānamaya || 2 ||
3.
Būdiyoḷage aḍagippa anaḷana upādi cētana prakṛtiyoḷu |
Annāda annāhvayadi karesuva brahma śiva rūpi ||
Ōdana prada viṣṇu parama āhlādava īvuta |
Tṛpti baḍisuva agādha mahimana citra karmavanu āva baṇṇisuva || 3 ||
4.
Nāda bhōjana śabda doḷu biṃbuōdana udakadoḷage |
Ghōṣa anuvādadoḷu śāṃtākhya jaṭharāgniyoḷage irutippa ||
Vaidika suśabdadoḷu putra sahōdara anugaroḷu ati śāṃtana pāda kamala |
Anavarata ciṃtisu ī pariyaliṃda || 4 ||
5.
Vēda māni ramā anupāsya guṇa udadhi guṇa traya vivarjita |
Svōdarasthita nikhila brahmāṇḍa ādi vilakṣaṇanu ||
Sādhu sammatavenisutiha niṣusīda gaṇapatiyeṃba śruti pratipādisuvudu |
Anavarata avana guṇa prāṃta gāṇadale || 5 ||
6.
Karesuvanu māyā ramaṇa tā puruṣa rūpadi tristhaḷagaḷoḷu |
Parama satpuruṣārthada mahattatvadōḷagiddu ||
Sarasija bhavāṇḍa sthita strī puruṣa tanmātragaḷa |
Ēkōttara daśa iṃdriyagaḷa mahā bhūtagaḷa nirmisida || 6 ||
7.
Ī śarīraga puruṣa tri guṇadi strī sahita tāniddu |
Jīvarige āśe lōbha ajñāna mada matsara kumōha kṣudha ||
Hāsa harṣa suṣupti svapna pipāsa jāgrati janma sthiti mṛti |
Dōṣa puṇya jayāpajaya dvaṃdvagaḷa kalpisida || 7 ||
8.
Trividha guṇamaya dēha jīvake kavacadaṃdadi toḍisi |
Karma pravahadoḷu saṃcāra māḍisutippa jēvaranā ||
Kavisi māyāramaṇa mōhava bhavake kāraṇanāguvanu |
Saṃśravaṇa mananava māḷparige mōcakanu enisutippa || 8 ||
9.
Sāśanāhvaya strī puruṣaroḷu vāsavāgihanu eṃdaridu |
Viśvāsapūrvaka bhajisi tōṣisu svāvarōttamara ||
Klēśa nāśana acalagaḷoḷu prakāśisutaḷiha |
Anaśana rūpa upāsanava māḷparige tōrpanu tanna nijarūpa || 9 ||
10.
Prakāṣāṃtara ciṃtisuvudu ī prakṛtiyoḷu viśvādi rūpava |
Prakaṭa māḷpenu yathā matiyoḷu gurukṛpābaladi ||
Mukura nirmita sadanadoḷu poge svakīya rūpava kāṃba teradaṃte |
Akuṭilātma carācaradi sarvatra tōruvanu || 10 ||
11.
Paricchēda traya prakṛtiyoḷage irutihanu viśvādi rūpaka |
Dharisi ātmādi tri rūpava īṣaṇatrayadi ||
Suruci jñānātma svarūpadi turiya nāmaka vāsudēvana smarisu |
Mukti sukha pradājakanu ītanahudeṃdu || 11 ||
12.
Kamalasaṃbhava janaka jaḍa jaṃgamara oḷage nelesiddu |
Krama vyutkramadi karmava māḍi māḍisutippa bēsarade ||
Kṣama kṣāma kṣamīhanāhvaya sumanasa asuraroḷage |
Ahaṃ mamanamamada eṃdu ī upāsane ēva prāṃtadali || 12 ||
13.
Ī samasta jagattu īśāvyāsavu enipudu |
Kārya rūpavu nāśavādaru nityavē sari kāraṇa prakṛti ||
Śrīśage jaḍa pratimeyenipudu māsadu ommigu sannidhānavu |
Vāsavāgiha nitya śālagrāmada upādi || 13 ||
14.
Ēkamēvādvitīya rūpa anēka jīvaroḷiddu |
Tā pratyēka karmava māḍi mōhisutippa tilisadale ||
Mūka badhira aṃdhādi nāmaka ī kaḷēvaradoḷage karesuva |
Mākaḷatrana laukika mahā mahimege ēneṃbe || 14 ||
15.
Lōka baṃdhu lōkanātha viśōka bhaktara śōka nāśana |
Śrī karārcita sōkadaṃdadalippa sarvaroḷu ||
Sākuvanu sajjanara parama kṛpākara īṣa pināki sannuta |
Svīkarisuva anataru koṭṭa samasta karmagaḷa || 15 ||
16.
Ahita pratimēgaḷu enisuvavu dēha gēha apatya satī dhana |
Lōha kāṣṭha śilāmṛd ātmakavu āda dravyagaḷu ||
Nēhyadali paramātma enage ittīhanu eṃdaridu anudinadi |
Sammōhake oḷagāgadale pūjisu sarva nāmakana || 16 ||
17.
Śrī taruṇi vallabhage jīvaru cētana pratimēgaḷu |
Ōtaprtanāgiddu ellaroḷu vyāpāra māḍutiha ||
Hōta sarva iṃdriyagaḷoḷu saṃprītiyiṃda uṃḍuṇisi viṣaya |
Nirvāta dēśaga dīpadiṃdalippa nirbhayadi || 17 ||
18.
Bhūta sōkida mānavanu bahu mātanāḍuva teradi |
Mahā bhūta viṣṇvāvēṣadiṃdali vartipudu jagavu ||
Kaitavōktigaḷalla śēṣa phaṇāta patrage |
Jīva paṃcaka vrātaveṃdigu bhinna pādāhvayadi karesuvu || 18 ||
19.
Diviyoḷippavu mūru pādagaḷu avaniyoḷagihudoṃdu |
Ī vidha kavibhirīḍita karesuva catuṣpātu tāneṃdu ||
Ivana pāda catuṣṭayagaḷa anubhavake taṃdu niraṃtaradi |
Uddhavana sakha sarvāṃtarātmakana eṃdu smarisutiru || 19 ||
20.
Vaṃśa bāgilu beḷeye kaṃdu narāṃṣadali śōbhipudu |
Bāgada vaṃśa pāṣadi kaṭṭi ērupa doṃba mastakake ||
Kaṃsa mardana dāsarige nissaṃṣayadi eragadale |
Nā dvidvāṃsanu eṃdu ahaṃkarise bhavaguṇadi baṃdhisuva || 20 ||
21.
Jyōti rūpage pratimēgaḷu sāṅkētika ārōpita |
Supauruṣa dhātu saptaka dhairya śaurya audārya cāturiya ||
Mātu māna mahatva sahana sunīti nirmala dēśa brāhmaṇa |
Bhūta pañcaka buddhi modalāda indriya sthāna || 21 ||
22.
Jīva rāśiyoḷu amṛta śāśvata sthāvaragaḷoḷu sthāṇu nāmaka |
Āvakāladippa ajitānantanu endenisi ||
Gōvidāmpati gāyanapriya sāvayava sahasra nāma |
Parāvarēśa pavitrakarma vipaścita susāma || 22 ||
23.
Mādhavana pūjārthavāgi niṣēdha karmava māḍi |
Dhana sampādisalu satpuṇya karmagaḷu enisikoḷutihavu ||
Svōdarambharaṇārtha nityadi sādhu karmava māḍidaru sari |
Yaiduvanu dēhāntarava sandēhavu inanitilla || 23 ||
24.
Apagatāśraya ellaroḷagiddu upamanu enipa anupama rūpanu |
Śaphara kētana janaka mōhipa mōhakana teradi ||
Tapana kōti samaprabhā sitavapuvu enipa kṛṣṇādi rūpaka |
Vipagaḷante uṇḍuṇipa sarvatradali nelesiddu || 24 ||
25.
Aḍaviyoḷu bittadale beḷediha giḍada mūlike |
Sakala jīvara oḍalaḷippa āmayava pariharagaisuva ndadali ||
Jaḍaja sambhava janaka trijagadvaḍeya santaisēnalu |
Avaru iddaḍege bandoḍaguvanu bhaktara bhiḍeya mīradale || 25 ||
26.
Śrī nikētana tannavara dēha anubandhigaḷante avyavadhānadali nelesippa |
Sarvada sakala kāmadanu ||
Koṭṭaru bhuñjisuta maddāneyandadi sañcarisu |
Mattēnu bēḍade bhajisutiru avana aṅghri kamalagaḷa || 26 ||
27.
Bēḍadale koḍutippa surarige bēḍidare koḍutihanu nararige |
Bēḍi baḷaluva daityarige koḍanu omme puruṣārtha ||
Mūḍharu anudina dharma karmava māḍidaru sari |
Ahika phalagaḷa nīḍi unmattaranu māḍi mahā nirayavīva || 27 ||
28.
Taraṇi sarvatradali kiraṇava harahi tatted vastuagaḷanu sarisi |
Adara adarante chājava kaṅgoḷipa teradi ||
Aridhara ējanēja jagadoḷagiruva chāyā tapavenisi |
Saṅkaruṣaṇāhvaya avaravara yōgyategaḷante ippa || 28 ||
28.
Ī vidhadi sarvatra lakṣmī bhū vaniteyara kūḍi |
Tanna kaḷā viśēṣagaḷa ella kaḍeyali tumbi sēvyatama ||
Sēvakanu tānenisi māyādēvi ramaṇa |
Praviṣṭa rūpava sēve māḷpa śaraṇya śāśvata karuṇi kamalākṣa || 29 ||
30.
Praṇava kāraṇa kārya pratipādyanu parātpara |
Cētanācētana vilakṣaṇa ananta satkalyāṇa guṇapūrṇa ||
Anupamanu upāsita guṇa udadhi anagha ajita ananta |
Niṣkiñcana janapriya nirvikāra nirāśraya avyaktā || 30 ||
31.
Gōpa bhīya bhavāndhakārake dīpavaṭṭige |
Sakala sukha sadan uparigrahavu enisutippudu harikathāmṛtavu ||
Gōpati jagannātha viṭhala samīpadali nelesiddu |
Bhaktaranu āpavargara māḍuvanu maha duḥkha bhayadinda || 31 ||
***
Key Pronunciation Guide
A / ā: Pronounce short a like the "u" in cup; long ā like the "a" in father.
I / ī & U / ū: Short i/u as in pin/pull; long ī/ū sound stretched like meet/boot.
Ḍ / ḷ / ṇ: Retract your tongue flat against the roof of your mouth (retroflex) to make a hard d, l, or n sound.
M / ṃ: Represents an anusvara; it nasalizes the preceding vowel, sounding like an echoing "m" or "ng".
Ph / th / ch: These are heavily aspirated consonants; always pronounce them with a distinct puff of air (e.g., p-h, t-h).
***
ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ 'ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ'ದ ೧೯ನೇ ಸಂಧಿಯಾದ 'ಬಿಂಬೋಪಾಸನ ಸಂಧಿ'ಯ ಒಟ್ಟು ೩೧ ಪದ್ಯಗಳ ಸಾರಾಂಶ .
ಈ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಒಳಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣಿಸದ ಭಗವಂತನು (ಬಿಂಬಮೂರ್ತಿ) ಜಗತ್ತಿನ ಕಣಕಣದಲ್ಲೂ, ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳಲ್ಲೂ ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ನಿಂತು ಆಟವಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬಿಂಬೋಪಾಸನ ಸಂಧಿಯ ಸಮಗ್ರ ಸಾರಾಂಶ
೧. ಜೀವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕ ಭಗವಂತನ ರೂಪಗಳು (ಪದ್ಯ ೧ - ೫)
ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳು: ಭಗವಂತನು ಮುಕ್ತರಾದ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ 'ತುರಿಯ' ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಜೀವನ್ಮುಕ್ತರಿಗೆ 'ವಿಶ್ವ' ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸಾರಿಗಳಿಗೆ 'ತೈಜಸ' ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲದವರಿಗೆ 'ಪ್ರಾಜ್ಞ' ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಿಂಬನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
ಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರಣ: ಬೂದಿಯೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಕೆಂಡದಂತೆ ಭಗವಂತನು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನೇ ಅನ್ನವನ್ನು ಉಣ್ಣುವವನು (ಅನ್ನಾದ) ಮತ್ತು ಅನ್ನವನ್ನು ಕೊಡುವವನು (ಓದನಪ್ರದ) ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಸಕಲ ವೇದಗಳು ಕೊಂಡಾಡುವ ಆ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯ ಮಹಿಮೆ ಅಪಾರ.
೨. ಸೃಷ್ಟಿಯ ವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ (ಪದ್ಯ ೬ - ೧೦)
ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ: ಭಗವಂತನು ಮಾಯಾರಮಣನಾಗಿ ನಿಂತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ, ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರು, ಪಂಚಭೂತಗಳು ಹಾಗೂ ಹನ್ನೊಂದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ದ್ವಂದ್ವಗಳ ನಿಯಂತ್ರಕ: ಜೀವರಿಗೆ ಆಸೆ, ಕೋಪ, ಅಹಂಕಾರ, ಸುಖ-ದುಃಖ, ಹಸಿವು-ತೃಷೆ, ಜಾಗ್ರತ್-ಸ್ವಪ್ನ-ಸುಷುಪ್ತಿ ಅವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅವನೇ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮುಕ್ತಿ ಪ್ರದಾತ: ಜೀವರನ್ನು ಸಂಸಾರ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿಸುವವನೂ ಅವನೇ, ತನಗಿಷ್ಟ ಬಂದಾಗ ಭಕ್ತಿ ಉಂಟುಮಾಡಿ ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡುವವನೂ ಅವನೇ. ಕನ್ನಡಿಯ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತರೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ನಮ್ಮದೇ ರೂಪ ಕಾಣುವಂತೆ, ನಿಷ್ಕಪಟ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಭಗವಂತನೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
೩. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ದೇಹವೇ ಭಗವಂತನ ಮಂದಿರ (ಪದ್ಯ ೧೧ - ೧೫)
ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ: ಈ ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಭಗವಂತನಿಂದಲೇ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (ಈಶಾವಾಸ್ಯ). ಜಗತ್ತಿನ ನಾಶವಾದರೂ ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿ ನಿರಂತರ. ಶಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನು ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರುವಂತೆ, ಈ ಜಗತ್ತು ಭಗವಂತನ ಜಡ ಪ್ರತಿಮೆಯಾಗಿದೆ.
ಅಂತರ್ಯಾಮಿ: ಮೂಕ, ಕಿವುಡ, ಕುರುಡ ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ಶಾರೀರಿಕ ಅವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲೂ ಆಯಾ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಭಗವಂತನೇ ಆಯಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಭಕ್ತರು ಅರ್ಪಿಸುವ ಸಕಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ.
೪. ಮೋಹತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಪೂಜೆ (ಪದ್ಯ ೧೬ - ೨೦)
ಅನಾಸಕ್ತಿ: ನಮ್ಮ ದೇಹ, ಮನೆ, ಹೆಂಡತಿ, ಮಕ್ಕಳು, ಸಂಪತ್ತು ಎಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳೇ (ಕೊಡುಗೆಗಳು). ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಮೋಹ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದೆ, ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು.
ಅಹಂಕಾರದ ನಾಶ: ಗಾಳಿ ಇಲ್ಲದ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ದೀಪವು ಹೇಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತದೆಯೋ, ಹಾಗೆ ಭಗವಂತನು ನಮ್ಮೊಳಗಿದ್ದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. "ನಾನೇ ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ವಾಂಸ" ಎಂದು ಅಹಂಕಾರ ಪಟ್ಟರೆ, ಬಾಗದ ಒಣ ಬಿದಿರನ್ನು ಡೊಂಬರು ಹಗ್ಗದಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಆಡಿಸುವಂತೆ ಭಗವಂತನು ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಹಾಕಿ ಆಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹರಿಭಕ್ತರಿಗೆ ಸದಾ ತಲೆಬಾಗಬೇಕು.
೫. ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ಮದ ರಹಸ್ಯ (ಪದ್ಯ ೨೧ - ೨೫)
ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಕಲ್ಪನೆ: ಧೈರ್ಯ, ಶೌರ್ಯ, ಔದಾರ್ಯ, ಬುದ್ಧಿ, ಪಂಚಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಭಗವಂತನ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು.
ಸತ್ಕರ್ಮದ ಮಹತ್ವ: ಭಗವಂತನ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಧರ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಧನ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಪುಣ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ, ಹೊಟ್ಟೆಪಾಡಿಗಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೇ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕರೆದಾಗ, ಕಾಡಿನ ಮೂಲಿಕೆ ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವಂತೆ ಭಗವಂತನು ತಾನಾಗಿಯೇ ಓಡಿಬಂದು ಕಾಯುತ್ತಾನೆ.
೬. ಶರಣಾಗತಿ ಮತ್ತು ಫಲಶ್ರುತಿ (ಪದ್ಯ ೨೬ - ೩೧)
ತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿ: ಭಗವಂತನು ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಉಣ್ಣುತ್ತಾ, ಮದ್ದಾನೆಯಂತೆ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಬೇಕು. ಅವನ ಪಾದಕಮಲಗಳ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೇನನ್ನೂ ಬೇಡಬಾರದು.
ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ: ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೇಳದಿದ್ದರೂ ಕೊಡುವ, ಮಾನವರಿಗೆ ಕೇಳಿದರೆ ಕೊಡುವ ಭಗವಂತನು, ದುಷ್ಟರಿಗೆ ಕೇವಲ ಲೌಕಿಕ ಸುಖಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಕೊನೆಗೆ ನರಕಕ್ಕೆ ದೂಡುತ್ತಾನೆ.
ಫಲಶ್ರುತಿ: ಈ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರವು ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಭೀಕರ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಕಳೆಯುವ ದೀಪದಂತಿದೆ. ಸಕಲ ಕಲ್ಯಾಣ ಗುಣಪೂರ್ಣನಾದ, ಓಂಕಾರ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯನಾದ ಶ್ರೀ ಗೋಪತಿ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನನ್ನು ಈ ಕೃತಿಯ ಮೂಲಕ ಆರಾಧಿಸುವ ಭಕ್ತರನ್ನು ಅವನು ಸದಾ ತನ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಸಂಸಾರದ ಮಹಾ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಭಯದಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಿ ಮೋಕ್ಷ (ಆಪವರ್ಗ) ಕರುಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮುಖ್ಯ ಸಂದೇಶ: ನಮ್ಮ ದೇಹವೇ ದೇವಸ್ಥಾನ, ನಮ್ಮೊಳಗಿರುವ ಬಿಂಬಮೂರ್ತಿಯೇ ದೇವರು. ಆ ಬಿಂಬನನ್ನು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ, ಅಹಂಕಾರ ತೊರೆದು, ಮಾಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಹರಿಕೈಂಕರ್ಯವೆಂದು ಮಾಡಿದರೆ ಮುಕ್ತಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಎಂಬುದು ಈ ಸಂಧಿಯ ಸಾರವಾಗಿದೆ.
Meaning
ಪದ್ಯ ೧:
ಮುಕ್ತ ಬಿಂಬನು ತುರಿಯ ಜೀವನ್ಮುಕ್ತ ಬಿಂಬನು ವಿಶ್ವ |
ಶ್ರುತಿ ಸಂಸಕ್ತ ಬಿಂಬನು ತೈಜಸನು ಅಸೃಜ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರಾಜ್ಞ ||
ಶಕ್ತನಾದರು ಸರಿಯೆ ಸರ್ವ ಉದ್ರಕ್ತ ಮಹಿಮನು |
ದುಃಖ ಸುಖಗಳ ವಕ್ತೃ ಮಾಡುತಲಿಪ್ಪ ಕಲ್ಪಾಂತದಲಿ ಬಪ್ಪರಿಗೆ || ೧ ||
ಅರ್ಥ: ಮುಕ್ತ ಚೇತನರಿಗೆ 'ತುರಿಯ' ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಜೀವನ್ಮುಕ್ತರಿಗೆ 'ವಿಶ್ವ' ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಸಂಸಾರಿಗಳಿಗೆ 'ತೈಜಸ' ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಹೀಗೆ ಭಗವಂತನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬಿಂಬರೂಪದಿಂದ ಇದ್ದು, ಕಲ್ಪಾಂತದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಸುಖ-ದುಃಖಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨:
ಅಣ್ಣ ನಾಮಕ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಅಚ್ಚಿನ್ನನು ಆಗಿಹ ಪ್ರಾಜ್ಞನಾಮದಿ |
ಸೊನ್ನ ಒಡಲ ಮೊದಲಾದ ಅವರೊಳು ಅನ್ನಾದ ತೈಜಸನು ||
ಅನ್ನದ ಅಂಬುದ ನಾಭ ವಿಶ್ವನು ಭಿನ್ನ ನಾಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಲಿ |
ತನ್ನೊಳಗೆ ತಾ ರಮಿಪ ಪೂರ್ಣಾನಂದ ಜ್ಞಾನಮಯ || ೨ ||
ಅರ್ಥ: ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 'ಅಚ್ಚಿನ್ನ'ನಾಗಿ, ಜೀವರಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಾಜ್ಞ', 'ತೈಜಸ' ಮತ್ತು 'ವಿಶ್ವ' ಎಂಬ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ನಾಮಗಳಿಂದ ಭಗವಂತನು ತಾನೇ ರಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಪೂರ್ಣಾನಂದ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಸ್ವರೂಪನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೩:
ಬೂದಿಯೊಳಗೆ ಅಡಗಿಪ್ಪ ಅನಳನ ಉಪಾದಿ ಚೇತನ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳು |
ಅನ್ನಾದ ಅನ್ನಾಹ್ವಯದಿ ಕರೆಸುವ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಿವ ರೂಪಿ ||
ಓದನ ಪ್ರದ ವಿಷ್ಣು ಪರಮ ಆಹ್ಲಾದವ ಈವುತ |
ತೃಪ್ತಿ ಬಡಿಸುವ ಅಗಾಧ ಮಹಿಮನ ಚಿತ್ರ ಕರ್ಮವನು ಆವ ಬಣ್ಣಿಸುವ || ೩ ||
ಅರ್ಥ: ಬೂದಿಯೊಳಗೆ ಅಗ್ನಿ ಅಡಗಿರುವಂತೆ, ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಭಗವಂತನು ಅಡಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಬ್ರಹ್ಮ-ಶಿವ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದು, ವಿಷ್ಣುವಾಗಿ ಜೀವರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಅವನ ಅಗಾಧ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಯಾರಿಂದ ಸಾಧ್ಯ?
ಪದ್ಯ ೪:
ನಾದ ಭೋಜನ ಶಬ್ದದೊಳು ಬಿಂಬು ಓದನ ಉದಕದೊಳಗೆ |
ಘೋಷ ಅನುವಾದದೊಳು ಶಾಂತಾಖ್ಯ ಜಠರಾಗ್ನಿಯೊಳಗೆ ಇರುತಿಪ್ಪ ||
ವೈದಿಕ ಸುಶಬ್ದದೊಳು ಪುತ್ರ ಸಹೋದರ ಅನುಗರೊಳು ಅತಿ ಶಾಂತನ ಪಾದ ಕಮಲ |
ಅನವರತ ಚಿಂತಿಸು ಈ ಪರಿಯಲಿಂದ || ೪ ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನು ಶಬ್ದ, ಅನ್ನ, ನೀರು, ಜಠರಾಗ್ನಿ, ಸುಶಬ್ದ, ಮತ್ತು ಪುತ್ರ-ಸಹೋದರರ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ಸದಾ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
ಪದ್ಯ ೫:
ವೇದ ಮಾನಿ ರಮಾ ಅನುಪಾಸ್ಯ ಗುಣ ಉದಧಿ ಗುಣ ತ್ರಯ ವಿವರ್ಜಿತ |
ಸ್ವೋದರಸ್ಥಿತ ನಿಖಿಳ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಆದಿ ವಿಲಕ್ಷಣನು ||
ಸಾಧು ಸಮ್ಮತವೆನಿಸುತಿಹ ನಿಷುಸೀದ ಗಣಪತಿಯೆಂಬ ಶ್ರುತಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದು |
ಅನವರತ ಅವನ ಗುಣ ಪ್ರಾಂತ ಗಾಣದಲೆ || ೫ ||
ಅರ್ಥ: ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಗೆ ಆರಾಧ್ಯನಾದವನು, ಗುಣತ್ರಯಗಳಿಗೆ ಅತೀತನಾದವನು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಒಳಗೆ-ಹೊರಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದವನು. ಇಂತಹ ಅವನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲು ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಪದ್ಯ ೬:
ಕರೆಸುವನು ಮಾಯಾ ರಮಣ ತಾ ಪುರುಷ ರೂಪದಿ ತ್ರಿಸ್ಥಳಗಳೊಳು |
ಪರಮ ಸತ್ಪುರುಷಾರ್ಥದ ಮಹತ್ತತ್ವದೊಳಗಿದ್ದು ||
ಸರಸಿಜ ಭವಾಂಡ ಸ್ಥಿತ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷ ತನ್ಮಾತ್ರಗಳ |
ಏಕೋತ್ತರ ದಶ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮಹಾ ಭೂತಗಳ ನಿರ್ಮಿಸಿದ || ೬ ||
ಅರ್ಥ: ಮಾಯಾ ರಮಣನಾದ ಭಗವಂತನು ಪುರುಷ ರೂಪದಿಂದ ಸಕಲ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಪಂಚಭೂತಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ಮಾತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
ಪದ್ಯ ೭:
ಈ ಶರೀರಗ ಪುರುಷ ತ್ರಿ ಗುಣದಿ ಸ್ತ್ರೀ ಸಹಿತ ತಾನಿದ್ದು |
ಜೀವರಿಗೆ ಆಶೆ ಲೋಭ ಅಜ್ಞಾನ ಮದ ಮತ್ಸರ ಕುಮೋಹ ಕ್ಷುಧ ||
ಹಾಸ ಹರ್ಷ ಸುಷುಪ್ತಿ ಸ್ವಪ್ನ ಪಿಪಾಸ ಜಾಗ್ರತಿ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಿತಿ ಮೃತಿ |
ದೋಷ ಪುಣ್ಯ ಜಯಾಪಜಯ ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಕಲ್ಪಿಸಿದ || ೭ ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನು ಈ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದು, ಜೀವರಿಗೆ ಆಸೆ, ಲೋಭ, ಹಸಿವು, ನಿದ್ರೆ, ಜನನ-ಮರಣ ಮುಂತಾದ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದನು.
ಪದ್ಯ ೮:
ತ್ರಿವಿಧ ಗುಣಮಯ ದೇಹ ಜೀವಕೆ ಕವಚದಂದದಿ ತೊಡಿಸಿ |
ಕರ್ಮ ಪ್ರವಹದೊಳು ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿಸುತಿಪ್ಪ ಜೇವರನಾ ||
ಕವಿಸಿ ಮಾಯಾರಮಣ ಮೋಹವ ಭವಕೆ ಕಾರಣನಾಗುವನು |
ಸಂಶ್ರವಣ ಮನನವ ಮಾಳ್ಪರಿಗೆ ಮೋಚಕನು ಎನಿಸುತಿಪ್ಪ || ೮ ||
ಅರ್ಥ: ಗುಣಮಯವಾದ ದೇಹವನ್ನು ಜೀವಕ್ಕೆ ಕವಚದಂತೆ ತೊಡಿಸಿ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶ್ರವಣ-ಮನನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಇವನೇ ಮೋಕ್ಷ ನೀಡುವವನು.
ಪದ್ಯ ೯:
ಸಾಶನಾಹ್ವಯ ಸ್ತ್ರೀ ಪುರುಷರೊಳು ವಾಸವಾಗಿಹನು ಎಂದರಿದು |
ವಿಶ್ವಾಸಪೂರ್ವಕ ಭಜಿಸಿ ತೋಷಿಸು ಸ್ವಾವರೋತ್ತಮರ ||
ಕ್ಲೇಶ ನಾಶನ ಅಚಲಗಳೊಳು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತಲಿಹ |
ಅನಶನ ರೂಪ ಉಪಾಸನವ ಮಾಳ್ಪರಿಗೆ ತೋರ್ಪನು ತನ್ನ ನಿಜರೂಪ || ೯ ||
ಅರ್ಥ: ಸ್ತ್ರೀ-ಪುರುಷರೊಳಗೆ 'ಸಾಶನ' ರೂಪದಿಂದ ಭಗವಂತನಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಿ ಅವನನ್ನು ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಚಲಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಅವನನ್ನು ಭಜಿಸಿದರೆ ಅವನು ತನ್ನ ನಿಜರೂಪವನ್ನು ತೋರುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೦:
ಪ್ರಕಾರಾಂತರ ಚಿಂತಿಸುವುದು ಈ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳು ವಿಶ್ವಾದಿ ರೂಪವ |
ಪ್ರಕಟ ಮಾಳ್ಪೆನು ಯಥಾ ಮತಿಯೊಳು ಗುರುಕೃಪಾಬಲದಿ ||
ಮುಕುರ ನಿರ್ಮಿತ ಸದನದೊಳು ಪೊಗೆ ಸ್ವಕೀಯ ರೂಪವ ಕಾಂಬ ತೆರದಂತೆ |
ಅಕುಟಿಲಾತ್ಮ ಚರಾಚರದಿ ಸರ್ವತ್ರ ತೋರುವನು || ೧೦ ||
ಅರ್ಥ: ಕನ್ನಡಿಯೊಳಗಿನ ಬಿಂಬದಂತೆ ಭಗವಂತನು ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ. ಗುರುಗಳ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಅವನನ್ನು ವಿಶ್ವಾದಿ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.
ಪದ್ಯ ೧೧:
ಪರಿಚ್ಛೇದ ತ್ರಯ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಇರುತಿಹನು ವಿಶ್ವಾದಿ ರೂಪಕ |
ಧರಿಸಿ ಆತ್ಮಾದಿ ತ್ರಿ ರೂಪವ ಈಷಣತ್ರಯದಿ ||
ಸುರುಚಿ ಜ್ಞಾನಾತ್ಮ ಸ್ವರೂಪದಿ ತುರಿಯ ನಾಮಕ ವಾಸುದೇವನ ಸ್ಮರಿಸು |
ಮುಕ್ತಿ ಸುಖ ಪ್ರದಾಯಕನು ಈತನಹುದೆಂದು || ೧೧ ||
ಅರ್ಥ: ವಿಶ್ವಾದಿ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಂತನನ್ನು, ಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ರೂಪದಲ್ಲಿ 'ವಾಸುದೇವ' ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು. ಇವನೇ ಮೋಕ್ಷ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವವನು.
ಪದ್ಯ ೧೨:
ಕಮಲಸಂಭವ ಜನಕ ಜಡ ಜಂಗಮರ ಒಳಗೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದು |
ಕ್ರಮ ವ್ಯುತ್ಕ್ರಮದಿ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿ ಮಾಡಿಸುತಿಪ್ಪ ಬೇಸರದೆ ||
ಕ್ಷಮ ಕ್ಷಾಮ ಕ್ಷಮೀಹನಾಹ್ವಯ ಸುಮನಸ ಅಸುರರೊಳಗೆ |
ಅಹಂ ಮಮನಮಮ ಎಂದು ಈ ಉಪಾಸನೆ ಏವ ಪ್ರಾಂತದಲಿ || ೧೨ ||
ಅರ್ಥ: ಜಡ-ಜಂಗಮ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಇದ್ದು, ದೇವ-ಅಸುರಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಂ-ಮಮ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾ ಅವನು ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೩:
ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಈಶಾವ್ಯಾಸವು ಎನಿಪುದು |
ಕಾರ್ಯ ರೂಪವು ನಾಶವಾದರು ನಿತ್ಯವೇ ಸರಿ ಕಾರಣ ಪ್ರಕೃತಿ ||
ಶ್ರೀಶಗೆ ಜಡ ಪ್ರತಿಮೆಯೆನಿಪುದು ಮಾಸದು ಒಮ್ಮಿಗು ಸನ್ನಿಧಾನವು |
ವಾಸವಾಗಿಹ ನಿತ್ಯ ಶಾಲಗ್ರಾಮದ ಉಪಾದಿ || ೧೩ ||
ಅರ್ಥ: ಈ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲಾ ಭಗವಂತನ ಅಧೀನ. ಸಾಲಿಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಸನ್ನಿಧಾನವಿರುವಂತೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅವನ ಸನ್ನಿಧಾನವಿದೆ.
ಪದ್ಯ ೧೪:
ಏಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯ ರೂಪ ಅನೇಕ ಜೀವರೊಳಿದ್ದು |
ತಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿ ಮೋಹಿಸುತಿಪ್ಪ ತಿಳಿಸದಲೆ ||
ಮೂಕ ಬಧಿರ ಅಂಧಾದಿ ನಾಮಕ ಈ ಕಳೇವರದೊಳಗೆ ಕರೆಸುವ |
ಮಾಕಳತ್ರನ ಲೌಕಿಕ ಮಹಾ ಮಹಿಮೆಗೆ ಏನೆಂಬೆ || ೧೪ ||
ಅರ್ಥ: ಒಬ್ಬನೇ ಆದ ಭಗವಂತನು ಅನೇಕ ಜೀವರಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನ ಅಗಾಧ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಏನೆಂದು ಹೇಳಲಿ!
ಪದ್ಯ ೧೫:
ಲೋಕ ಬಂಧು ಲೋಕನಾಥ ವಿಶೋಕ ಭಕ್ತರ ಶೋಕ ನಾಶನ |
ಶ್ರೀ ಕರಾರ್ಚಿತ ಸೋಕದಂದದಲಿಪ್ಪ ಸರ್ವರೊಳು ||
ಸಾಕುವನು ಸಜ್ಜನರ ಪರಮ ಕೃಪಾಕರ ಈಶ ಪಿನಾಕಿ ಸನ್ನುತ |
ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಅನತರು ಕೊಟ್ಟ ಸಮಸ್ತ ಕರ್ಮಗಳ || ೧೫ ||
ಅರ್ಥ: ಭಕ್ತರ ಶೋಕವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನು, ಸಜ್ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು. ನಾವು ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಬೇಕು. ಅವನು ಪರಮ ಕೃಪಾಕರನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೬:
ಅಹಿತ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಎನಿಸುವವು ದೇಹ ಗೇಹ ಅಪತ್ಯ ಸತಿ ಧನ |
ಲೋಹ ಕಾಷ್ಠ ಶಿಲಾಮೃದ್ ಆತ್ಮಕವು ಆದ ದ್ರವ್ಯಗಳು ||
ನೇಹ್ಯದಲಿ ಪರಮಾತ್ಮ ಎನಗೆ ಇತ್ತೀಹನು ಎಂದರಿದು ಅನುದಿನದಿ |
ಸಮ್ಮೋಹಕೆ ಒಳಗಾಗದಲೆ ಪೂಜಿಸು ಸರ್ವ ನಾಮಕನ || ೧೬ ||
ಅರ್ಥ: ದೇಹ, ಮನೆ, ಮಕ್ಕಳು, ಹೆಂಡತಿ, ಸಂಪತ್ತು, ಲೋಹ, ಕಲ್ಲು, ಮಣ್ಣು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳೇ. ಇವುಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನೇ ನಮಗೆ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾದ ಮೋಹಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆ, ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ನೆಲೆಸಿರುವ ಭಗವಂತನನ್ನು ಪೂಜಿಸು.
ಪದ್ಯ ೧೭:
ಶ್ರೀ ತರುಣಿ ವಲ್ಲಭಗೆ ಜೀವರು ಚೇತನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು |
ಓತಪ್ರೋತನಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲರೊಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತಿಹ ||
ಹೋತ ಸರ್ವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳೊಳು ಸಂಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಉಂಡುಣಿಸಿ ವಿಷಯ |
ನಿರ್ವಾತ ದೇಶಗ ದೀಪದಿಂದಲಿಪ್ಪ ನಿರ್ಭಯದಿ || ೧೭ ||
ಅರ್ಥ: ಜೀವರು ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಭಗವಂತನ ಚೇತನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು. ಅವನು ಎಲ್ಲರ ಒಳಗೆ ಓತಪ್ರೋತವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ನಮ್ಮ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ಗಾಳಿ ಇಲ್ಲದ ಜಾಗದಲ್ಲಿನ ದೀಪದಂತೆ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೧೮:
ಭೂತ ಸೋಕಿದ ಮಾನವನು ಬಹು ಮಾತನಾಡುವ ತೆರದಿ |
ಮಹಾ ಭೂತ ವಿಷ್ಣ್ವಾವೇಷದಿಂದಲಿ ವರ್ತಿಪುದು ಜಗವು ||
ಕೈತವೋಕ್ತಿಗಳಲ್ಲ ಶೇಷ ಫಣಾತ ಪತ್ರಗೆ |
ಜೀವ ಪಂಚಕ ವ್ರಾತವೆಂದಿಗು ಭಿನ್ನ ಪಾದಾಹ್ವಯದಿ ಕರೆಸುವುದು || ೧೮ ||
ಅರ್ಥ: ಭೂತ ಹಿಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಹೇಗೆ ಪರವಶನಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾನೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲವೂ ಭಗವಂತನ ಆವೇಶದಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸುಳ್ಳಲ್ಲ. ಜೀವರ ಐದು ವಿಧವಾದ ವರ್ಗಗಳು ಭಗವಂತನ ಪಾದಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.
ಪದ್ಯ ೧೯:
ದಿವಿಯೊಳಿಪ್ಪವು ಮೂರು ಪಾದಗಳು ಅವನಿಯೊಳಗಿಹುದೊಂದು |
ಈ ವಿಧ ಕವಿಭಿರೀಡಿತ ಕರೆಸುವ ಚತುಷ್ಪಾತು ತಾನೆಂದು ||
ಇವನ ಪಾದ ಚತುಷ್ಟಯಗಳ ಅನುಭವಕೆ ತಂದು ನಿರಂತರದಿ |
ಉದ್ಧವನ ಸಖ ಸರ್ವಾಂತರಾತ್ಮಕನು ಎಂದು ಸ್ಮರಿಸುತಿರು || ೧೯ ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನ ನಾಲ್ಕು ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ದಿವ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿಯೂ, ಒಂದು ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲೂ ಇವೆ. ಅವನು ಸರ್ವಾಂತರಾತ್ಮಕನು ಎಂದು ಸದಾ ಸ್ಮರಿಸಬೇಕು.
ಪದ್ಯ ೨೦:
ವಂಶ ಬಾಗಿಲು ಬೆಳೆಯೆ ಕಂಡು ನರಾಂಶದಲಿ ಶೋಭಿಪುದು |
ಬಾಗದ ವಂಶ ಪಾಶದಿ ಕಟ್ಟಿ ಏರುಪ ಡೊಂಬ ಮಸ್ತಕಕೆ ||
ಕಂಸ ಮರ್ದನ ದಾಸರಿಗೆ ನಿಸ್ಸಂಶಯದಿ ಎರಗದಲೆ |
ನಾ ವಿದ್ವಾಂಸನು ಎಂದು ಅಹಂಕರಿಸೆ ಭವಗುಣದಿ ಬಂಧಿಸುವ || ೨೦ ||
ಅರ್ಥ: ತಾನು ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ವಾಂಸ ಎಂದು ಅಹಂಕಾರ ಪಟ್ಟರೆ, ಆ ಅಹಂಕಾರವೇ ಸಂಸಾರದ ಬಂಧನವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂಸಮರ್ದನನಾದ ಭಗವಂತನ ದಾಸರಿಗೆ ಅಹಂಕಾರವಿರಬಾರದು.
ಪದ್ಯ ೨೧:
ಜ್ಯೋತಿ ರೂಪಗೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಆರೋಪಿತ |
ಸುಪೌರುಷ ಧಾತು ಸಪ್ತಕ ಧೈರ್ಯ ಶೌರ್ಯ ಔದಾರ್ಯ ಚಾತುರ್ಯ ||
ಮಾತು ಮಾನ ಮಹತ್ವ ಸಹನ ಸುನೀತಿ ನಿರ್ಮಲ ದೇಶ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ |
ಭೂತ ಪಂಚಕ ಬುದ್ಧಿ ಮೊದಲಾದ ಇಂದ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನ || ೨೧ ||
ಅರ್ಥ: ಜ್ಯೋತಿ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಧೈರ್ಯ, ಶೌರ್ಯ, ಬುದ್ಧಿ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಾಂಕೇತಿಕ ರೂಪಗಳು (ಪ್ರತಿಮೆಗಳು).
ಪದ್ಯ ೨೨:
ಜೀವ ರಾಶಿಯೊಳು ಅಮೃತ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾವರಗಳೊಳು ಸ್ಥಾಣು ನಾಮಕ |
ಆವಕಾಲದಲಿಪ್ಪ ಅಜಿತಾನಂತನು ಎಂದೆನಿಸಿ ||
ಗೋವಿದಾಂಪತಿ ಗಾಯನಪ್ರಿಯ ಸಾವಯವ ಸಹಸ್ರ ನಾಮ |
ಪರಾವರೇಶ ಪವಿತ್ರಕರ್ಮ ವಿಪಶ್ಚಿತ ಸುಸಾಮ || ೨೨ ||
ಅರ್ಥ: ಜೀವರಲ್ಲಿ 'ಅಮೃತ' ಎಂದೂ, ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ 'ಸ್ಥಾಣು' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭಗವಂತನು ಅಜಿತ, ಅನಂತ ನಾಮಕನು. ಅವನನ್ನು ಸಹಸ್ರ ನಾಮಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಬೇಕು.
ಪದ್ಯ ೨೩:
ಮಾಧವನ ಪೂಜಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿಷೇಧ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿ |
ಧನ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಸತ್ಪುಣ್ಯ ಕರ್ಮಗಳು ಎನಿಸಿಕೊಳುತಿಹವು ||
ಸ್ವೋದರಂಭರಣಾರ್ಥ ನಿತ್ಯಡಿ ಸಾಧು ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿದರು ಸರಿ |
ಯೈದುವನು ದೇಹಾಂತರವ ಸಂದೇಹವು ಇನಿತಿಲ್ಲ || ೨೩ ||
ಅರ್ಥ: ಭಗವಂತನ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳು ಪುಣ್ಯಕರ. ಕೇವಲ ಸ್ವಾರ್ಥಕ್ಕಾಗಿ (ಹೊಟ್ಟೆ ಪಾಡಿಗಾಗಿ) ಎಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೂ ಅದು ಪುನರ್ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.
ಪದ್ಯ ೨೪:
ಅಪಗತಾಶ್ರಯ ಎಲ್ಲರೊಳಗಿದ್ದು ಉಪಮನು ಎನಿಪ ಅನುಪಮ ರೂಪನು |
ಶಫರ ಕೇತನ ಜನಕ ಮೋಹಿಪ ಮೋಹಕನ ತೆರದಿ ||
ತಪನ ಕೋಟಿ ಸಮಪ್ರಭಾ ಸಿತವಪುವು ಎನಿಪ ಕೃಷ್ಣಾದಿ ರೂಪಕ |
ವಿಪಗಳಂತೆ ಉಂಡುಣಿಪ ಸರ್ವತ್ರದಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು || ೨೪ ||
ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲರೊಳಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಉಣ್ಣುವ, ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ಪ್ರಭೆಯುಳ್ಳ ಭಗವಂತನು ಕೃಷ್ಣಾದಿ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೫:
ಅಡವಿಯೊಳು ಬಿತ್ತದಲೆ ಬೆಳೆದಿಹ ಗಿಡದ ಮೂಲಿಕೆ |
ಸಕಲ ಜೀವರ ಒಡಲೊಳಿಪ್ಪ ಆಮಯವ ಪರಿಹರಗೈಸುವಂದದಲಿ ||
ಜಡಜ ಸಂಭವ ಜನಕ ತ್ರಿಜಗದ್ವಡೆಯ ಸಂತೈಸೆನಲು |
ಅವರು ಇದ್ದೆಡೆಗೆ ಬಂದೊದಗುವನು ಭಕ್ತರ ಭಿಡೆಯ ಮೀರದಲೆ || ೨೫ ||
ಅರ್ಥ: ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಔಷಧಿ ಬೆಳೆಯುವಂತೆ, ಭಕ್ತರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕರೆದಾಗ ಭಗವಂತನು ಅವರ ಬಳಿಗೆ ಓಡಿ ಬರುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೬:
ಶ್ರೀ ನಿಕೇತನ ತನ್ನವರ ದೇಹ ಅನುಬಂಧಿಗಳಂತೆ ಅವ್ಯವಧಾನದಲಿ ನೆಲೆಸಿಪ್ಪ |
ಸರ್ವದ ಸಕಲ ಕಾಮದನು ||
ಕೊಟ್ಟರು ಭುಂಜಿಸುತ ಮದ್ದಾನೆಯಂದದಿ ಸಂಚರಿಸು |
ಮತ್ತೇನು ಬೇಡದೆ ಭಜಿಸುತಿರು ಅವನ ಅಂಘ್ರಿ ಕಮಲಗಳ || ೨೬ ||
ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು ಭಗವಂತ. ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನೇ ಭಜಿಸು, ಬೇರೆ ಏನನ್ನೂ ಬೇಡಬೇಡ.
ಪದ್ಯ ೨೭:
ಬೇಡದಲೆ ಕೊಡುತಿಪ್ಪ ಸುರರಿಗೆ ಬೇಡಿದರೆ ಕೊಡುತಿಹನು ನರರಿಗೆ |
ಬೇಡಿ ಬಳಲುವ ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಕೊಡನು ಒಮ್ಮೆ ಪುರುಷಾರ್ಥ ||
ಮೂಢರು ಅನುದಿನ ಧರ್ಮ ಕರ್ಮವ ಮಾಡಿದರು ಸರಿ |
ಅಹಿಕ ಫಲಗಳ ನೀಡಿ ಉನ್ಮತ್ತರನು ಮಾಡಿ ಮಹಾ ನಿರಯವೀವ || ೨೭ ||
ಅರ್ಥ: ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಕೇಳದಿದ್ದರೂ ನೀಡುತ್ತಾನೆ, ಮಾನವರಿಗೆ ಕೇಳಿದರೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಅಸುರರಿಗೆ ಪುರುಷಾರ್ಥವನ್ನೇ ನೀಡನು, ಅವರನ್ನು ನರಕಕ್ಕೆ ದೂಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೮:
ತರಣಿ ಸರ್ವತ್ರದಲಿ ಕಿರಣವ ಹರಹಿ ತತ್ತದ್ ವಸ್ತುಗಳನು ಸರಿಸಿ |
ಅದರ ಅದರಂತೆ ಛಾಯವ ಕಂಗೊಳಿಪ ತೆರದಿ ||
ಅರಿಧರ ಏಜಾನೇಜ ಜಗದೊಳಗಿರುವ ಛಾಯಾ ತಪವೆನಿಸಿ |
ಸಂಕರುಷಣಾಹ್ವಯ ಅವರವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗಳಂತೆ ಇಪ್ಪ || ೨೮ ||
ಅರ್ಥ: ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡುವಂತೆ, ಭಗವಂತನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದು ಜೀವರ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಫಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೨೯:
ಈ ವಿಧದಿ ಸರ್ವತ್ರ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಭೂ ವನಿತೆಯರ ಕೂಡಿ |
ತನ್ನ ಕಳಾ ವಿಶೇಷಗಳ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಲಿ ತುಂಬಿ ಸೇವ್ಯತಮ ||
ಸೇವಕನು ತಾನೆನಿಸಿ ಮಾಯಾದೇವಿ ರಮಣ |
ಪ್ರವಿಷ್ಟ ರೂಪವ ಸೇವೆ ಮಾಳ್ಪ ಶರಣ್ಯ ಶಾಶ್ವತ ಕರುಣಿ ಕಮಲಾಕ್ಷ || ೨೯ ||
ಅರ್ಥ: ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಭೂ ಸಮೇತನಾಗಿ ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿ, ತನ್ನ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಪೂರ್ಣನಾಗಿರುವ ಭಗವಂತನೇ ಸೇವ್ಯತಮನು.
ಪದ್ಯ ೩೦:
ಪ್ರಣವ ಕಾರಣ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯನು ಪರಾತ್ಪರ |
ಚೇತನಾಚೇತನ ವಿಲಕ್ಷಣ ಅನಂತ ಸತ್ಕಲ್ಯಾಣ ಗುಣಪೂರ್ಣ ||
ಅನುಪಮನು ಉಪಾಸಿತ ಗುಣ ಉದಧಿ ಅನಘ ಅಜಿತ ಅನಂತ |
ನಿಷ್ಕಿಂಚನ ಜನಪ್ರಿಯ ನಿರ್ವಿಕಾರ ನಿರಾಶ್ರಯ ಅವ್ಯಕ್ತಾ || ೩೦ ||
ಅರ್ಥ:
ಭಗವಂತನು ಪ್ರಣವ ಸ್ವರೂಪನಾದ ಓಂಕಾರದಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯನಾಗುವವನು, ಜಗತ್ತಿನ ಸಕಲ ಕಾರ್ಯ-ಕಾರಣಗಳಿಗೂ ಮೂಲನಾದವನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತಲೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು (ಪರಾತ್ಪರ). ಅವನು ಚೇತನ (ಜೀವ ಜಗತ್ತು) ಮತ್ತು ಅಚೇತನ (ಜಡ ಜಗತ್ತು) ಎರಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಿಲಕ್ಷಣನಾದವನು ಹಾಗೂ ಅನಂತ ಸತ್ಕಲ್ಯಾಣ ಗುಣಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾದವನು. ತನಗೆ ಯಾರೂ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಅನುಪಮನು, ಸದ್ಗುಣಗಳ ಸಾಗರನು, ಪಾಪರಹಿತನು (ಅನಘ), ಯಾರಿಂದಲೂ ಸೋಲಿಸಲಾಗದವನು (ಅಜಿತ), ಎಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹರಡಿರುವವನು (ಅನಂತ). ಅಹಂಕಾರ ಮತ್ತು ಮಮಕಾರಗಳಿಲ್ಲದ ಸಾಧು-ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಿಯನಾದವನು, ಯಾವುದೇ ವಿಕಾರಗಳಿಲ್ಲದವನು, ತನಗೆ ಬೇರೆ ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದೆ ತಾನೇ ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಆಶ್ರಯನಾದವನು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಕಾಣಿಸದ ಅವ್ಯಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಪದ್ಯ ೩೧:
ಗೋಪ ಭೀಯ ಭವಾಂಧಕಾರಕೆ ದೀಪವಟ್ಟಿಗೆ |
ಸಕಲ ಸುಖ ಸದನ ಉಪರಿಗ್ರಹವು ಎನಿಸುತಿಪ್ಪುದು ಹರಿಕಥಾಮೃತವು ||
ಗೋಪತಿ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲ ಸಮೀಪದಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದು |
ಭಕ್ತರನು ಆಪವರ್ಗರ ಮಾಡುವನು ಮಹ ದುಃಖ ಭಯದಿಂದ || ೩೧ ||
ಅರ್ಥ:
ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಭೀಕರವಾದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಈ 'ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ'ವು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ದೀಪದಂತಿದೆ (ದೀಪವಟ್ಟಿಗೆ). ಇದು ಸಕಲ ಸುಖಗಳಿಗೂ ಆಶ್ರಯವಾದ ಉಪ್ಪರಿಗೆಯ (ಮೇಲ್ಮನೆ) ತರಹ ಭಕ್ತರನ್ನು ಕಾಯುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಅದ್ಭುತ ಕೃತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುವ ಭಕ್ತರ ಹೃದಯದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಗೋಪತಿಯಾದ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನು ಸದಾ ನೆಲೆಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸಂಸಾರದ ಮಹಾ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಮರಣದ ಭಯದಿಂದ ಪಾರುಮಾಡಿ, ಅವರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು (ಆಪವರ್ಗ) ಕರುಣಿಸುತ್ತಾನೆ.
***
This entire chapter focuses on the profound concept of Bimba-Upasana (Sandhi 19)—the meditative realization of how the unseen, Supreme Lord (the Bimba or original image) pervades every atom of the universe and acts as the inner soul of all living beings, orchestrating every detail of existence.
Thematic Summary of Biṃbōpāsana Sandhi
1. The Lord's Tailored Forms and Inner Presence (Verses 1–5)
Forms Custom to the Souls: The Lord manifests Himself in distinct forms based on the intrinsic spiritual capacity of the souls. He reveals Himself as Turiya to the completely liberated (Muktas), as Vishva to the Jivanmuktas (liberated while alive), as Taijasa to ordinary bound souls, and as Pragna to those ineligible for spiritual creation.
The Hidden Fire: Just like a blazing fire remains hidden beneath a layer of quiet ash, the Lord remains unseen inside material nature (Prakriti). He is both the ultimate food (Anna) and the consumer of food (Annada). He controls the digestive fires and pervades sacred sounds, remaining the ultimate object of praise for all Vedic texts.
2. The Creation of the Universe and Dualities (Verses 6–10)
The Master Architect: As the beloved Lord of Maya, He enters the cosmic principles to construct the universe (Brahmanda), separating it into subtle elements, the eleven senses, and gross physical bodies.
The Dispenser of Experiences: To keep the worldly play alive, the Lord creates dualities within the souls—causing them to experience hunger and thirst, joy and sorrow, waking states and deep sleep, merit and sin, and birth and death.
The Mirror Analogy: He clothes the souls in a coat of armor made of the three material modes (Sattva, Rajas, Tamas), binding them to Samsara. Yet, for a pure-hearted devotee who conquers delusion, the Lord reveals Himself everywhere, just as a person sees their own reflection in every direction inside a house lined with mirrors.
3. The Universe and the Body as His Temple (Verses 11–15)
All-Pervading (Ishavasya): The entire cosmos is completely filled and owned by the Supreme Being. Even when individual creations undergo destruction, primal nature remains eternal. This universe serves as a physical altar for Him, much like He permanently resides within a sacred Shalagrama stone.
The Sovereign Inner Director: The Lord handles all bodily conditions. Whether a person is mute, deaf, or blind, it is the Lord operating through those respective names and faculties. He orchestrates all actions and mercifully accepts whatever deeds are surrendered to Him by the virtuous.
4. Conquering Attachment and Ego (Verses 16–20)
Detached Living: Material possessions—our bodies, houses, spouses, children, gold, or property—are meant to be seen as temporary altars or gifts loaned by the Lord. One must cherish them as blessings without falling into blind, possessive infatuation.
The Danger of Intellectual Pride: The Lord sustains our sensory faculties calmly and fearlessly, like a steady flame burning in a windless room. However, if a scholar becomes arrogant, boasting, "I am a great intellectual," the Lord binds that soul firmly. Just as an acrobat ties down a stiff, unyielding piece of bamboo to climb on it, the Lord disciplines the proud but elevates those who bow before His saintly devotees.
5. Symbolic Altars and the Secret of Action (Verses 21–25)
Abstract and Living Altars: Human virtues like courage, valor, and generosity, along with physical structures like the seven bodily tissues, the intellect, pure sacred lands, and holy scholars, are designated as symbolic altars (Pratimas) where the Lord's presence must be meditated upon.
The Intent Behind Action: If someone earns wealth through difficult or even compromised means but uses it entirely to serve Lord Madhava, that action is purified into virtue (Punya). Conversely, if someone performs highly righteous deeds solely to fill their own stomach or feed their ego, it leads straight back to the cycle of rebirth. When a true devotee calls out in distress, the Lord rushes to their side automatically, much like a wild forest herb silently cures an internal disease.
6. Complete Surrender and Final Fruits (Verses 26–31)
Living Free Like a Majestic Elephant: Devotees are urged to accept whatever the Lord provides with total contentment, walking through the trials of life peacefully like a majestic elephant, asking for nothing except unwavering devotion to His lotus feet.
The Ultimate Judge: The Lord answers the gods without them even asking, and grants desires to humans when they pray. But to the demoniac and malicious souls, He grants only fleeting material pleasures, letting them become intoxicated with pride before casting them into spiritual darkness.
Conclusion & Phala-Shruti (Verses 30–31): The Harikathamrutasara is the ultimate lampstand that dispels the terrifying darkness of worldly existence. For those who study and contemplate this work, Lord Jagannatha Vitthala stands incredibly close. He protects His devotees from the intense anxieties of life and the fear of death, safely granting them eternal liberation (Moksha).
Core Message: Our physical body is the true temple, and the hidden Bimba (the Lord within) is the deity. By relinquishing ego, viewing every daily action as an offering to Him, and seeing His presence in all things, a soul breaks free from worldly bondage and attains final bliss.
Biṃbōpāsana Sandhi
(Introduction)
Harikathāmṛtasāra gurugaḷa karuṇadiṃdāpanitu kēḷuve |
Parama bhagavadbhaktaru idanādaradi kēḷuvudu ||
1.
Mukta biṃbanu turiya jīvanmukta biṃbanu viśva |
Śruti saṃsakta biṃbanu taijasanu asṛjyarige prājña ||
Śaktanādaru sariye sarva udrakta mahimanu |
Duḥkha sukhagaḷa vaktṛ māḍutalippa kalpāṃtadali bapparige || 1 ||
Meaning: The Supreme Lord dwells as the 'Turiya' form for the liberated souls (Muktas), as the 'Vishva' form for the Jivanmuktas (liberated while alive), and as the 'Taijasa' form for the ordinary bound souls (Samsaris). For those who are ineligible for creation (Asryjas), He stays in the 'Pragna' form. Even though He is all-powerful and possesses infinite, supreme glory, He remains the regulator, dispensing joys and sorrows according to the inherent nature of the souls at the end of the cosmic cycle (Kalpa).
2.
Aṇṇa nāmaka prakṛtiyoḷage accinnanu āgiha prājñanāmadi |
Sonna oḍala modalāda avaroḷu annāda taijasanu ||
Annada aṃbuda nābha viśvanu bhinna nāma kriyegaḷiṃdali |
Tannoḷage tā ramipe pūrṇānaṃda jñānamaya || 2 ||
Meaning: The Lord is present as 'Acchinna' within the primordial nature called Prakriti. He exists as 'Pragna' within those who possess subtle or no physical forms, and as 'Taijasa'—the consumer of food—within worldly beings. He is also present as 'Vishva' in the water and cloud-like clouds. Operating through these diverse names and actions, the Lord, who is pure bliss and knowledge, sports within Himself.
3.
Būdiyoḷage aḍagippa anaḷana upādi cētana prakṛtiyoḷu |
Annāda annāhvayadi karesuva brahma śiva rūpi ||
Ōdana prada viṣṇu parama āhlādava īvuta |
Tṛpti baḍisuva agādha mahimana citra karmavanu āva baṇṇisuva || 3 ||
Meaning: Just as fire is hidden beneath a layer of ash, the Lord is hidden within the conscious Prakriti. He is called 'Annada' (the eater of food) and 'Anna' (the food itself) while manifesting through the forms of Brahma and Shiva. As Lord Vishnu, He is the giver of food (Odanaprada), providing supreme bliss and satisfying all souls. Who can possibly describe the wonderful deeds of this Lord of unfathomable glory?
4.
Nāda bhōjana śabda doḷu biṃbuōdana udakadoḷage |
Ghōṣa anuvādadoḷu śāṃtākhya jaṭharāgniyoḷage irutippa ||
Vaidika suśabdadoḷu putra sahōdara anugaroḷu ati śāṃtana pāda kamala |
Anavarata ciṃtisu ī pariyaliṃda || 4 ||
Meaning: The Lord is the internal image (Bimba) within sound, food, and water. He resides within speech, echo, and the digestive fire known as Shantakhya. He is also present within sacred Vedic sounds, as well as within one's children, siblings, and followers. Therefore, meditate constantly upon the lotus feet of this supremely peaceful Lord in this manner.
5.
Vēda māni ramā anupāsya guṇa udadhi guṇa traya vivarjita |
Svōdarasthita nikhila brahmāṇḍa ādi vilakṣaṇanu ||
Sādhu sammatavenisutiha niṣusīda gaṇapatiyeṃba śruti pratipādisuvudu |
Anavarata avana guṇa prāṃta gāṇadale || 5 ||
Meaning: The Lord is the master of the Vedas and the object of worship for Goddess Lakshmi. He is an ocean of auspicious attributes and is completely untouched by the three modes of material nature (Sattva, Rajas, Tamas). He holds the entire universe inside His stomach and is distinct from everything else. The sacred texts, accepted by the virtuous, eternally proclaim His praises without ever reaching the end of His infinite qualities.
6.
Karesuvanu māyā ramaṇa tā puruṣa rūpadi tristhaḷagaḷoḷu |
Parama satpuruṣārthada mahattatvadōḷagiddu ||
Sarasija bhavāṇḍa sthita strī puruṣa tanmātragaḷa |
Ēkōttara daśa iṃdriyagaḷa mahā bhūtagaḷa nirmisida || 6 ||
Meaning: The beloved Lord of Maya manifests Himself in the 'Purusha' form across three cosmic spheres. Residing within the Mahat-tattva (the great principle) to grant the ultimate goals of life, He created the universe (Brahmanda), men, women, subtle elements (Tanmatras), the eleven senses (Indriyas), and the five gross elements (Maha-bhutas).
7.
Ī śarīraga puruṣa tri guṇadi strī sahita tāniddu |
Jīvarige āśe lōbha ajñāna mada matsara kumōha kṣudha ||
Hāsa harṣa suṣupti svapna pipāsa jāgrati janma sthiti mṛti |
Dōṣa puṇya jayāpajaya dvaṃdvagaḷa kalpisida || 7 ||
Meaning: Dwelling within this physical body along with His consort (Lakshmi) who controls the three modes, the Supreme Lord causes dualities in the souls. He creates desires, greed, ignorance, pride, envy, delusion, hunger, laughter, joy, deep sleep, dreams, thirst, wakefulness, birth, sustenance, death, sins, merits, victory, and defeat.
8.
Trividha guṇamaya dēha jīvake kavacadaṃdadi toḍisi |
Karma pravahadoḷu saṃcāra māḍisutippa jēvaranā ||
Kavisi māyāramaṇa mōhava bhavake kāraṇanāguvanu |
Saṃśravaṇa mananava māḷparige mōcakanu enisutippa || 8 ||
Meaning: Clothing the soul in a body made of the three modes as if it were a suit of armor, the Lord makes the souls wander through the continuous stream of worldly actions (Karma). The Lord of Maya cloaks them in illusion, becoming the cause of their worldly existence (Samsara). Yet, for those who engage in listening (Shravana) and contemplating (Manana) His glories, He becomes the savior who grants ultimate liberation.
9.
Sāśanāhvaya strī puruṣaroḷu vāsavāgihanu eṃdaridu |
Viśvāsapūrvaka bhajisi tōṣisu svāvarōttamara ||
Klēśa nāśana acalagaḷoḷu prakāśisutaḷiha |
Anaśana rūpa upāsanava māḷparige tōrpanu tanna nijarūpa || 9 ||
Meaning: Realizing that the Lord resides within both men and women under the name 'Sashana' (the consumer), worship Him with deep faith and please the saintly devotees who are your guides. He is the destroyer of all miseries and shines even within unmoving objects. To those who perform the spiritual practice (Upasana) of meditating on His 'Anashana' (non-eating, transcendental) form, He reveals His true divine nature.
10.
Prakārāṃtara ciṃtisuvudu ī prakṛtiyoḷu viśvādi rūpava |
Prakaṭa māḷpenu yathā matiyoḷu gurukṛpābaladi ||
Mukura nirmita sadanadoḷu poge svakīya rūpava kāṃba teradaṃte |
Akuṭilātma carācaradi sarvatra tōruvanu || 10 ||
Meaning: By the strength and grace of my Guru, I shall describe, to the best of my intelligence, another way to meditate upon the forms of the Lord (like Vishva) within this material nature. Just as a person can see their own reflection from any direction inside a house lined entirely with mirrors, the pure-hearted Lord reveals Himself everywhere, within both the moving and unmoving creation.
Here is the transliteration (IAST) and English meaning for verses 11 through 20 of the Biṃbōpāsana Sandhi.
11.
Paricchēda traya prakṛtiyoḷage irutihanu viśvādi rūpaka |
Dharisi ātmādi tri rūpava īṣaṇatrayadi ||
Suruci jñānātma svarūpadi turiya nāmaka vāsudēvana smarisu |
Mukti sukha pradājakanu ītanahudeṃdu || 11 ||
Meaning: The Lord dwells within the material nature bounded by the three types of limitations (space, time, and object), manifesting in forms like Vishva. Bearing the three internal forms beginning with 'Atma' over the three worldly attachments (wealth, spouse, and children), remember Him as Lord Vasudeva in the form of pure, radiant knowledge (Turiya). Know for certain that He alone is the giver of the ultimate bliss of liberation.
12.
Kamalasaṃbhava janaka jaḍa jaṃgamara oḷage nelesiddu |
Krama vyutkramadi karmava māḍi māḍisutippa bēsarade ||
Kṣama kṣāma kṣamīhanāhvaya sumanasa asuraroḷage |
Ahaṃ mamanamamada eṃdu ī upāsane ēva prāṃtadali || 12 ||
Meaning: The father of Brahma (Lord Vishnu) resides inside all living and non-living entities. Without ever growing weary, He directly performs and causes others to perform actions in both orderly and reverse sequences. Manifesting under names like 'Kshama', 'Kshama', and 'Kshameeha' within deities and demons alike, He instills the thoughts of "I" (Aham) and "Mine" (Mama). Meditate on Him in this manner everywhere.
13.
Ī samasta jagattu īśāvyāsavu enipudu |
Kārya rūpavu nāśavādaru nityavē sari kāraṇa prakṛti ||
Śrīśage jaḍa pratimeyenipudu māsadu ommigu sannidhānavu |
Vāsavāgiha nitya śālagrāmada upādi || 13 ||
Meaning: This entire universe is pervaded and sustained by the Supreme Lord (Ishavasya). Even when the modified effects (Karya) are destroyed, the primal cause (Prakriti) remains eternal. This material universe acts as a physical image (altar) for the Lord of Lakshmi. His divine presence within it never diminishes, staying eternally present just as He resides within a sacred Shalagrama stone.
14.
Ēkamēvādvitīya rūpa anēka jīvaroḷiddu |
Tā pratyēka karmava māḍi mōhisutippa tilisadale ||
Mūka badhira aṃdhādi nāmaka ī kaḷēvaradoḷage karesuva |
Mākaḷatrana laukika mahā mahimege ēneṃbe || 14 ||
Meaning: The Lord, who is one without a second, exists within countless souls. He acts through each of them individually while keeping them in illusion, completely unaware of His inner workings. Dwelling within this physical frame, He assumes the names of the bodily conditions—such as the mute, the deaf, and the blind. What can one possibly say about the extraordinary, worldly majesty of the consort of Lakshmi?
15.
Lōka baṃdhu lōkanātha viśōka bhaktara śōka nāśana |
Śrī karārcita sōkadaṃdadalippa sarvaroḷu ||
Sākuvanu sajjanara parama kṛpākara īṣa pināki sannuta |
Svīkarisuva anataru koṭṭa samasta karmagaḷa || 15 ||
Meaning: He is the true friend of the world, the master of the universe, and the destroyer of the grief of His sorrowless devotees. Worshiped by the hands of Goddess Lakshmi, He remains completely untouched by worldly impurities while residing inside everyone. This supremely merciful Lord, praised by Shiva (Pinaki), protects the virtuous and affectionately accepts all actions surrendered to Him by His devoted servants.
16.
Ahita pratimēgaḷu enisuvavu dēha gēha apatya satī dhana |
Lōha kāṣṭha śilāmṛd ātmakavu āda dravyagaḷu ||
Nēhyadali paramātma enage ittīhanu eṃdaridu anudinadi |
Sammōhake oḷagāgadale pūjisu sarva nāmakana || 16 ||
Meaning: External assets like our body, home, children, spouse, wealth, and objects made of metal, wood, stone, or clay can become obstacles if we form attachments to them; yet, they are all symbols of the Lord's bounty. Realizing with affection that the Supreme Lord has gifted these to you daily, worship Him—the possessor of all names—without falling into blind infatuation with the objects themselves.
17.
Śrī taruṇi vallabhage jīvaru cētana pratimēgaḷu |
Ōtaprtanāgiddu ellaroḷu vyāpāra māḍutiha ||
Hōta sarva iṃdriyagaḷoḷu saṃprītiyiṃda uṃḍuṇisi viṣaya |
Nirvāta dēśaga dīpadiṃdalippa nirbhayadi || 17 ||
Meaning: Living souls are the conscious reflections (Chetana Pratimas) of the beloved Lord of Lakshmi. He is interwoven (Ota-Prota) through everyone, directing all life activities. Acting as the ultimate enjoyer (Hota) within all sensory faculties, He joyfully experiences material objects and causes the senses to experience them, remaining completely unshakeable and fearless, like a steady lamp burning in a windless place.
18.
Bhūta sōkida mānavanu bahu mātanāḍuva teradi |
Mahā bhūta viṣṇvāvēṣadiṃdali vartipudu jagavu ||
Kaitavōktigaḷalla śēṣa phaṇāta patrage |
Jīva paṃcaka vrātaveṃdigu bhinna pādāhvayadi karesuvu || 18 ||
Meaning: Just as a person possessed by a spirit speaks and acts under an external power, this entire world operates solely through the divine possession and energy (Avesha) of the omnipresent Lord Vishnu. These are not deceptive words. To the Lord who rests under the canopy of Adisesha's hoods, the five distinct classes of souls are eternally subordinate, serving as His symbolic feet.
19.
Diviyoḷippavu mūru pādagaḷu avaniyoḷagihudoṃdu |
Ī vidha kavibhirīḍita karesuva catuṣpātu tāneṃdu ||
Ivana pāda catuṣṭayagaḷa anubhavake taṃdu niraṃtaradi |
Uddhavana sakha sarvāṃtarātmakana eṃdu smarisutiru || 19 ||
Meaning: Three quarters (Padas) of His divine form rest in the transcendental sky, while one quarter manifests right here on earth. In this way, the sages praise Him as the four-footed one (Chatushpat). Constantly bringing these four quarters of His majesty into your spiritual awareness, meditate unceasingly on the friend of Uddhava, who is the inner soul of everything.
20.
Vaṃśa bāgilu beḷeye kaṃdu narāṃṣadali śōbhipudu |
Bāgada vaṃśa pāṣadi kaṭṭi ērupa doṃba mastakake ||
Kaṃsa mardana dāsarige nissaṃṣayadi eragadale |
Nā vidvāṃsanu eṃdu ahaṃkarise bhavaguṇadi baṃdhisuva || 20 ||
Meaning: A hollow bamboo shoot bows naturally as it grows and finds an honorable use, but a stiff, unyielding bamboo is tied down with ropes and used as a tightrope pole for acrobats to climb. Similarly, if one refuses to bow down humbly before the true servants of the slayer of Kamsa, proudly boasting "I am a great scholar," the Lord will bind that soul firmly within the loops of worldly existence (Samsara).
21.
Jyōti rūpage pratimēgaḷu sāṅkētika ārōpita |
Supauruṣa dhātu saptaka dhairya śaurya audārya cāturiya ||
Mātu māna mahatva sahana sunīti nirmala dēśa brāhmaṇa |
Bhūta pañcaka buddhi modalāda indriya sthāna || 21 ||
Meaning: For the Lord who is of the form of supreme light, virtues like true manhood, the seven bodily tissues (Dhatus), courage, valor, generosity, and cleverness are His symbolic altars (Pratimas). Similarly, speech, honor, greatness, patience, fine morality, pure sacred places, holy scholars (Brahmans), the five elements, the intellect, and all sensory organs are designated places where His presence should be visualized.
22.
Jīva rāśiyoḷu amṛta śāśvata sthāvaragaḷoḷu sthāṇu nāmaka |
Āvakāladippa ajitānantanu endenisi ||
Gōvidāmpati gāyanapriya sāvayava sahasra nāma |
Parāvarēśa pavitrakarma vipaścita susāma || 22 ||
Meaning: He resides eternally within all living beings under the name 'Amrita' (immortal) and within unmoving entities under the name 'Sthanu' (immature/firm). Known as the invincible (Ajita) and infinite (Ananta) Lord, He is the protector of the wise, the lover of sacred music, the possessor of cosmic limbs, and the one praised by a thousand names. He is the master of both the high and the low, the performer of pure deeds, the omniscient witness, and the essence of the sweet Sama Veda.
23.
Mādhavana pūjārthavāgi niṣēdha karmava māḍi |
Dhana sampādisalu satpuṇya karmagaḷu enisikoḷutihavu ||
Svōdarambharaṇārtha nityadi sādhu karmava māḍidaru sari |
Yaiduvanu dēhāntarava sandēhavu inanitilla || 23 ||
Meaning: If a person accumulates wealth even through forbidden actions, but does so purely to use it for the worship and service of Lord Madhava, those actions are transformed and reckoned as virtuous deeds (Punya). On the flip side, if one performs highly righteous acts daily but does them merely to fill one's own stomach (Svodarambharana), they will surely lead to further rebirths in physical bodies; there is not the slightest doubt about this.
24.
Apagatāśraya ellaroḷagiddu upamanu enipa anupama rūpanu |
Śaphara kētana janaka mōhipa mōhakana teradi ||
Tapana kōti samaprabhā sitavapuvu enipa kṛṣṇādi rūpaka |
Vipagaḷante uṇḍuṇipa sarvatradali nelesiddu || 24 ||
Meaning: He who needs no shelter (Apagatasraya) lives inside everyone as the closest companion, yet His divine form remains incomparable (Anupama). The father of the love-god Pradyumna (Shaphara-Ketana) acts like an ordinary worldly delurer, yet He possesses a radiant white form that shines with the brilliance of millions of suns. Residing everywhere in forms like Krishna, He enjoys all material experiences and causes others to enjoy them, just like ordinary souls do, but remains completely unaffected.
25.
Aḍaviyoḷu bittadale beḷediha giḍada mūlike |
Sakala jīvara oḍalaḷippa āmayava pariharagaisuva ndadali ||
Jaḍaja sambhava janaka trijagadvaḍeya santaisēnalu |
Avaru iddaḍege bandoḍaguvanu bhaktara bhiḍeya mīradale || 25 ||
Meaning: Just as a wild medicinal herb growing on its own in the deep forest cures illnesses hidden inside human bodies, the father of Brahma and master of the three worlds rushes directly to His devotees the moment they sincerely call out to Him for protection, never disregarding their loving bounds of faith.
26.
Śrī nikētana tannavara dēha anubandhigaḷante avyavadhānadali nelesippa |
Sarvada sakala kāmadanu ||
Koṭṭaru bhuñjisuta maddāneyandadi sañcarisu |
Mattēnu bēḍade bhajisutiru avana aṅghri kamalagaḷa || 26 ||
Meaning: The Lord, who is the abode of Goddess Lakshmi, resides continuously without any separation within His devotees, just like their own bodily limbs and vital breaths. He is the eternal giver of all desires. Therefore, accept and enjoy whatever He chooses to give you, wander gracefully like a majestic elephant, and seek nothing else from Him except the constant opportunity to worship His lotus feet.
27.
Bēḍadale koḍutippa surarige bēḍidare koḍutihanu nararige |
Bēḍi baḷaluva daityarige koḍanu omme puruṣārtha ||
Mūḍharu anudina dharma karmava māḍidaru sari |
Ahika phalagaḷa nīḍi unmattaranu māḍi mahā nirayavīva || 27 ||
Meaning: The Lord grants blessings to the celestial deities (Suras) even without them asking, and He grants desires to human beings when they pray to Him. However, to the demons (Daityas) who exhaust themselves begging, He never grants spiritual liberation. Even if such ignorant, malicious people perform virtuous religious acts daily, the Lord merely gives them fleeting worldly rewards, makes them intoxicated with pride, and ultimately casts them into hell (Niraya).
28.
Taraṇi sarvatradali kiraṇava harahi tatted vastuagaḷanu sarisi |
Adara adarante chājava kaṅgoḷipa teradi ||
Aridhara ējanēja jagadoḷagiruva chāyā tapavenisi |
Saṅkaruṣaṇāhvaya avaravara yōgyategaḷante ippa || 28 ||
Meaning: Just as the sun spreads its light everywhere and causes objects to cast shadows exactly matching their individual shapes, the discus-bearing Lord, present under the name 'Sankarshana', abides within the moving and unmoving universe as both light (Atapa) and shade (Chaya), manifesting Himself and dispensing results exactly according to the inherent capacity and fitness of each soul.
29.
Ī vidhadi sarvatra lakṣmī bhū vaniteyara kūḍi |
Tanna kaḷā viśēṣagaḷa ella kaḍeyali tumbi sēvyatama ||
Sēvakanu tānenisi māyādēvi ramaṇa |
Praviṣṭa rūpava sēve māḷpa śaraṇya śāśvata karuṇi kamalākṣa || 29 ||
Meaning: In this manner, the lotus-eyed Lord, the eternal refuge and ocean of mercy, abides everywhere in the company of His consorts, Lakshmi and Bhu. He fills every space with His special divine expansions (Kalas). Though He is the ultimate object of all worship (Sevyatama), the beloved Lord of Maya affectionately acts as a servant to His true devotees. One should always serve this divine, immanent form that has entered into everything.
30.
Praṇava kāraṇa kārya pratipādyanu parātpara |
Cētanācētana vilakṣaṇa ananta satkalyāṇa guṇapūrṇa ||
Anupamanu upāsita guṇa udadhi anagha ajita ananta |
Niṣkiñcana janapriya nirvikāra nirāśraya avyaktā || 30 ||
Meaning: The Supreme Lord (Paratpara) is the primary subject expounded by the sacred syllable Om (Pranava), and He is the ultimate controller of all causes and effects. He is completely distinct from both conscious souls (Chetana) and dead matter (Achetana), and is filled with infinite, auspicious virtues. Matchless and sinless, He is an ocean of attributes meditated upon by seekers. He is invincible, limitless, fond of humble devotees who own nothing, changeless, independent, and unmanifest to material eyes.
31.
Gōpa bhīya bhavāndhakārake dīpavaṭṭige |
Sakala sukha sadana uparigrahavu enisutippudu harikathāmṛtavu ||
Gōpati jagannātha viṭhala samīpadali nelesiddu |
Bhaktaranu āpavargara māḍuvanu maha duḥkha bhayadinda || 31 ||
Meaning: To those who are terrified of worldly life, this Harikathamrutasara acts as a magnificent lampstand (Dipavattige) that dispels the dense darkness of worldly existence (Samsara). It stands like a beautiful mansion's penthouse, serving as the ultimate home for all spiritual joy. Lord Jagannatha Vitthala, the protector of the wise, dwells closely within the hearts of those who cherish this work, freeing His devotees from severe miseries and the fear of death, and safely steering them to final liberation (Apavarga).
***
harikathAmRutasAra gurugaLa karuNadindApanitu kELuve
parama BagavadBaktaru idanAdaradi kELuvudu||
mukta biMbanu turiya jIvanmukta biMbanu viSva
Sruti saMsakta biMbanu taijasanu asRujyarige prAj~ja
SaktanAdaru sariye sarva udrakta mahimanu
duHKa suKagaLa vaktRu mADutalippa kalpAntadali bapparige||1||
aNNa nAmaka prakRutiyoLage accinnanu Agiha prAj~janAmadi
sonna oDala modalAda avaroLu annAda taijasanu
annada aMbuda nABa viSvanu Binna nAma kriyegaLindali
tannoLage tA ramipa pUrNAnanda j~jAnamaya||2||
bUdiyoLage aDagippa anaLana upAdi cEtana prakRutiyoLu
annAda annAhvayadi karesuva brahma Siva rUpi
Odana prada viShNu parama AhlAdava Ivuta
tRupti baDisuva agAdha mahimana citra karmavanu Ava baNNisuva||3||
nAda BOjana SabdadoLu biMbu Odana udakadoLage
GOSha anuvAdadoLu SAntAKya jaTharAgniyoLage irutippa
vaidika suSabdadoLu putra sahOdara anugaroLu ati SAntana pAda kamala
anavarata cintisu I pariyalinda||4||
vEda mAni ramA anupAsya guNa udadhi guNa traya vivarjita
svOdarasthita niKiLa brahmAnDa Adi vilakShaNanu
sAdhu sammatavenisutiha niShusIda gaNapatiyeMba Sruti pratipAdisuvudu
anavarata avana guNa prAnta gANadale||5||
karesuvanu mAyA ramaNa tA puruSha rUpadi tristhaLagaLoLu
parama satpuruShArthada mahattatvadoLagiddu
sarasija BavAnDa sthita strI puruSha tanmAtragaLa
EkOttara daSa indriyagaLa mahA BUtagaLa nirmisida||6||
I SarIraga puruSha tri guNadi strI sahita tAniddu
jIvarige ASe lOBa aj~jAna mada matsara kumOha kShudha
hAsa harSha suShupti svapna pipAsa jAgrati janma sthiti mRuti
dOSha puNya jayApajaya dvaMdvagaLa kalpisida||7||
trividha guNamaya dEha jIvake kavacadaMdadi toDisi
karma pravahadoLu sancAra mADisutippa jEvaranA
kavisi mAyAramaNa mOhava Bavake kAraNanAguvanu
saMSravaNa mananava mALparige mOcakanu enisutippa||8||
sASanAhvaya strI puruSharoLu vAsavAgihanu endaridu
viSvAsapUrvaka Bajisi tOShisu svAvarOttamara
klESa nASana acalagaLoLu prakASisutaliha
anaSana rUpa upAsanava mALparige tOrpanu tanna nijarUpa||9||
prakArAntara ciMtisuvudu I prakRutiyoLu viSvAdi rUpava
prakaTa mALpenu yathA matiyoLu gurukRupAbaladi
mukura nirmita sadanadoLu poge svakIya rUpava kAMba teradaMte
akuTilAtma carAcaradi sarvatra tOruvanu||10||
paricCEda traya prakRutiyoLage irutihanu viSvAdi rUpaka
dharisi AtmAdi tri rUpava IShaNatrayadi
suruci j~jAnAtma svarUpadi turiya nAmaka vAsudEvana smarisu
mukti suKa pradAyakanu Itanahudendu||11||
kamalasaMBava janaka jaDa jangamara oLage nelesiddu
krama vyutkramadi karmava mADi mADisutippa bEsarade
kShama kShAma kShamIhanAhvaya sumanasa asuraroLage
ahaM mamanamama endu I upAsane Eva prAntadali||12||
I samasta jagattu ISAvyAsavu enipudu
kArya rUpavu nASavAdaru nityavE sari kAraNa prakRuti
SrISage jaDa pratimeyenipudu mAsadu ommigu sannidhAnavu
vAsavAgiha nitya SAlagrAmada upAdi||13||
EkamEvAdvitIya rUpa anEka jIvaroLiddu
tA pratyEka karmava mADi mOhisutippa tiLisadale
mUka badhira andhAdi nAmaka I kaLEvaradoLage karesuva
mAkaLatrana laukika mahA mahimege EneMbe||14||
lOka bandhu lOkanAtha viSOka Baktara SOka nASana
SrI karArcita sOkadandadalippa sarvaroLu
sAkuvanu sajjanara parama kRupAkara ISa pinAki sannuta
svIkarisuva anataru koTTa samasta karmagaLa||15||
ahita pratimegaLu enisuvavu dEha gEha apatya sati dhana
lOha kAShTha SilAmRud Atmakavu Ada dravyagaLu
nEhyadali paramAtma enage ittIhanu eMdaridu anudinadi
sammOhake oLagAgadale pUjisu sarva nAmakana||16||
SrI taruNi vallaBage jIvaru cEtana pratimegaLu
OtaprOtanAgiddu ellaroLu vyApAra mADutiha
hOta sarva iMdriyagaLoLu saMprItiyinda unDuNisi viShaya
nirvAta dESaga dIpadindalippa nirBayadi||17||
BUta sOkida mAnavanu bahu mAtanADuva teradi
mahA BUta viShNvAvEShadindali vartipudu jagavu
kaitavOktigaLalla SESha PaNAta patrage
jIva pancaka vrAtavendigu Binna pAdAhvayadi karesuvudu||18||
diviyoLippavu mUru pAdagaLu avaniyoLagihudondu
I vidha kaviBirIDita karesuva catuShpAtu tAnendu
ivana pAda catuShTayagaLa anuBavake tandu nirantaradi
uddhavana saKa sarvAntarAtmakanu endu smarisutiru||19||
vaMSa bAgilu beLeye kanDu narAMSadali SOBipudu
bAgada vaMSa pASadi kaTTi Erupa DoMba mastakake
kaMsa mardana dAsarige nissaMSayadi eragadale
nA vidvAMsanu endu ahankarise BavaguNadi bandhisuva||20||
jyOti rUpage pratimegaLu sAnkEtika ArOpita
supauruSha dhAtu saptaka dhairya Saurya audArya cAturya
mAtu mAna mahatva sahana sunIti nirmala dESa brAhmaNa
BUta pancaka buddhi modalAda indriya sthAna||21||
jIva rASiyoLu amRuta SASvata sthAvaragaLoLu sthANu nAmaka
AvakAladalippa ajitAnantanu endenisi
gOvidAMpati gAyanapriya sAvayava sahasra nAma
parAvarESa pavitrakarma vipaScita susAma||22||
mAdhavana pUjArthavAgi niShEdha karmava mADi
dhana saMpAdisalu satpuNya karmagaLu enisikoLutihavu
svOdaraMBaraNArtha nityaDi sAdhu karmava mADidaru sari
yaiduvanu dEhAntarava sandEhavu initilla||23||
apagatASraya ellaroLagiddu upamanu enipa anupama rUpanu
SaPara kEtana janaka mOhipa mOhakana teradi
tapana kOTi samapraBA sitavapuvu enipa kRuShNAdi rUpaka
vipagaLaMte uMDuNipa sarvatradali nelesiddu||24||
aDaviyoLu bittadale beLediha giDada mUlike
sakala jIvara oDaloLippa Amayava pariharagaisuvandadali
jaDaja saMBava janaka trijagadvaDeya santaisenalu
avaru iddeDege bandodaguvanu Baktara BiDeya mIradale||25||
SrI nikEtana tannavara dEha anubandhigaLante avyavadhAnadali nelesippa
sarvada sakala kAmadanu
koTTaru Bunjisuta maddAneyandadi sancarisu
mattEnu bEDade Bajisutiru avana anGri kamalagaLa||26||
bEDadale koDutippa surarige bEDidare koDutihanu nararige
bEDi baLaluva daityarige koDanu omme puruShArtha
mUDharu anudina dharma karmava mADidaru sari
ahika PalagaLa nIDi unmattaranu mADi mahA nirayavIva||27||
taraNi sarvatradali kiraNava harahi tattad vastugaLanu sarisi
adara adaraMte CAyava kangoLipa teradi
aridhara EjAnEja jagadoLagiruva CAyA tapavenisi
saMkaruShaNAhvaya avaravara yOgyategaLaMte ippa||28||
I vidhadi sarvatra lakShmI BU vaniteyara kUDi
tanna kaLA viSEShagaLa ella kaDeyali tuMbi sEvyatama
sEvakanu tAnenisi mAyAdEvi ramaNa
praviShTa rUpava sEve mALpa SaraNya SASvata karuNi kamalAkSha||29||
praNava kAraNa kArya pratipAdyanu parAtpara
cEtanAcEtana vilakShaNa ananta satkalyANa guNapUrNa
anupamanu upAsita guNa udadhi anaGa ajita ananta
niShkiMcana janapriya nirvikAra nirASraya avyaktA||30||
gOpa BIya BavAndhakArake dIpavaTTige
sakala suKa sadana uparigrahavu enisutippudu harikathAmRutavu
gOpati jagannAtha viThala samIpadali nelesiddu
Baktaranu Apavargara mADuvanu maha duHKa Bayadinda||31||
********* *
No comments:
Post a Comment