ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಶ್ರೀ ಹರಿಯ ಜೋಗುಳ ಸ್ತೋತ್ರ ಸುಳಾದಿ
ಧೃವತಾಳ
ಅಂಬುಧಿ ತೊಟ್ಟಲಾಗಿ ಆಲದೆಲೆಯಾಗಿ
ಅನಂತ ಮೃದು ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ ಅಯ್ಯಾ
ವೇದ ನೇಣುಗಳಾಗಿ ವೇದಾಂತ ದೇವಿಯರು
ಪಾಡಿ ಮುದ್ದಾಡಿ ತೂಗುವರಾಗಿ
ಅಂಬುಧಿ ತೊಟ್ಟಲಾಗಿ
ಆನಂದ ಗೋಪಿಯರು ಇನ್ನೆಂಥ
ಪರಮಾನಂದವನುಂಬರೊ
ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲ ಬಲ್ಲನಯ್ಯಾ ॥೧॥
ಮಟ್ಟತಾಳ
ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಎನ್ನ ಸಿರಿಹರಿ ಮೂರುತಿ
ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಎನ್ನ ಬೊಮ್ಮದ ಮರಿಯೆ
ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲ
ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಎನ್ನ ತಮ್ಮದಮಯ್ಯಾ
ಜೋ ಜೋ ಜೋ ಎನ್ನ ಕಂದ ಗೋವಿಂದ ॥೨॥
ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ
ಅಷ್ಟಮಹಿಷಿಯರು ಇಟ್ಟಗಟ್ಟುಲಿ ಅಯ್ಯಾ
ಸೋಳಸಾಸಿರ ಮಂದಿ ಆಳು ಮಾಡುವರೆನ್ನ
ಸೋಳಸಾಸಿರ ಮಂದಿ ಬೀಳುಮಾಡುವರೆನ್ನ
ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲನ್ನ ಕಂಡಲ್ಲೆ ಬಿಡುವೆನೆ
ಮೇಲೆ ಬಂದದ್ದು ಮತ್ತೆ ನೋಡಿ ಕೊಂಬೆ
ಅಯ್ಯಾ ಅಯ್ಯಾ ಸೋಳಸಾಸಿರ ಮಂದಿ ॥೩॥
ಅಟ್ಟತಾಳ
ಮಂಥನ ಮಾಡಲು ಮಾಧವ, ಮಸರರೆ ಮೀಸಲು
ಇಂಥಾದ್ದುಂಟೆ ಬಿಡು ಬಿಡು ಕರದಲ್ಲಿ ಕಡಗೋಲು
ಎಂಥವನೋ ನೀ ನಂಜದೆ ಎನ್ನಾಳಿದ
ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲ ಇಂಥಾದ್ದುಂಟೇ ಬಿಡು
ಬಿಡು ಕರದಲ್ಲಿ ಕಡಗೋಲು ॥೪॥
ಆದಿತಾಳ
ದೇಹವ ಮಾಡಿದೆ ದೇಹವ ಕೂಡಿದೆ
ದೇಹವು ತಾನೆಂಬ ಭ್ರಮೆಯ ಬಿಡಿಸಿದೆ
ದೇಹಿ ನಾನೆದೆನೊ ದೇವ ನೀನಾದೆಯೊ
ಶ್ರೀವರನಾಥ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲ
ದೇಹವು ತಾನೆಂಬ ॥೫॥
ಜತೆ
ಅನಂತ ಮೂರುತಿ ಅನಂತ ಕೀರುತಿ
ಅನಂತನಾಭ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲ
ಅನಂತ ಮೂರುತಿ ಅನಂತ ಕೀರುತಿ ॥೬॥
***
1. Dhṛvatāḷa
Aṃbudhi toṭṭalāgi āladelēyāgi |
Ananta mṛdu hāsigeyāgi ayyā |
Vēda nēṇugaḷāgi vēdāṃta dēviyaru |
Pāḍi muddāḍi tūguvarāgi |
Aṃbudhi toṭṭalāgi |
Ānaṃda gōpiyaru innaṃtha |
Paramānaṃdavanuṃbaro |
Purandaraviṭhṭhala ballanayyā ॥ 1 ॥
2. Maṭṭatāḷa
Jō jō jō enna sirihari mūrutti |
Jō jō jō enna bommada mariye |
Jō jō jō purandaraviṭhṭhala |
Jō jō jō enna tammadamayyā |
Jō jō jō enna kaṃda gōviṃda ॥ 2 ॥
3. Triviḍatāḷa
Aṣṭamahiṣiyaru iṭṭagaṭṭuli ayyā |
Soḷasāsira maṃdi āḷu māḍuvarenna |
Soḷasāsira maṃdi bīḷumāḍuvarenna |
Purandaraviṭhṭhalanna kaṃḍalle biḍuvene |
Mēle baṃdaddu matte nōḍi koṃbe |
Ayyā ayyā soḷasāsira maṃdi ॥ 3 ॥
4. Aṭṭatāḷa
Maṃthana māḍalu mādhava, masarare mīsalu |
Iṃthādduṇṭe biḍu biḍu karadalli kaḍagōlu |
Eṃthavanō nī naṃjade ennāḷida |
Purandaraviṭhṭhala iṃthādduṇṭē biḍu |
Biḍu karadalli kaḍagōlu ॥ 4 ॥
5. Āditāḷa
Dēhava māḍide dēhava kūḍide |
Dēhavu tāneṃba bhrameya biḍiside |
Dēhi nānedeno dēva nīnādeyo |
Śrīvaranātha purandaraviṭhṭhala |
Dēhavu tāneṃba ॥ 5 ॥
6. Jate
Ananta mūrutti ananta kīrutti |
Anantanābha purandaraviṭhṭhala |
Ananta mūrutti ananta kīrutti ॥ 6 ॥
***
Phonetic Notes for Chanting:
Jō Jō: Pronounced as Jō Jō. This is the traditional Kannada onomatopoeia for a lullaby, similar to "hush-a-bye."
Soḷasāsira: Pronounced as So-ḷa-sā-si-ra. This means "sixteen thousand," referring to the sixteen thousand Gopis or queens who surrounded Lord Krishna in his pastimes.
Kaḍagōlu: Pronounced as Ka-ḍa-gō-lu. This refers to the traditional wooden churning rod used for making butter, a central prop in Krishna's childhood stories (Bāla-līle).
Dēhi: Pronounced as Dē-hi. This term refers to the embodied soul (the individual self). The verse highlights the shift from identifying with the physical body to realizing the soul's relationship with the Divine.
***
ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರು ವಿರಚಿಸಿರುವ ಈ 'ಶ್ರೀ ಹರಿಯ ಜೋಗುಳ ಸ್ತೋತ್ರ ಸುಳಾದಿ'ಯು ಭಗವಂತನ ಬಾಲಲೀಲೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾದ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸುಳಾದಿಯಲ್ಲಿ ದಾಸರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಯಶೋದಾದಿ ಗೋಪಿಯರು ಜೋಪಾನ ಮಾಡುವ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಜೀವ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಂಬಂಧದ ತಾತ್ವಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಧ್ರುವ ಮತ್ತು ಮಟ್ಟತಾಳ: ಸೃಷ್ಟಿಯೇ ತೊಟ್ಟಿಲಾಗಿ, ಆಲದ ಎಲೆಯೇ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ, ವೇದಗಳೇ ತೂಗುವ ಬಳ್ಳಿಯಾಗಿ, ವೇದಾಂತದ ದೇವಿಯರೇ ಹಾಡುವವರಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಮಾತ್ಮನು ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಂತಹ ಆನಂದವನ್ನು ಗೋಪಿಯರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. "ಜೋ ಜೋ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಂದನೆಂದು ಭಕ್ತರು ಸಂಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ತ್ರಿವಿಡ ಮತ್ತು ಅಟ್ಟತಾಳ: ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಗೋಪಿಯರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಆಳು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆತನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಧವನಾದ ಕೃಷ್ಣನ ಕೈಯಲ್ಲಿರುವ ಮೊಸರು ಕಡಿಯುವ ಕಡಗೋಲನ್ನು ನೋಡಿ, "ಇಂಥ ಲೀಲೆ ನಿನಗೆ ತಕ್ಕುದೇ?" ಎಂದು ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಕೇಳುತ್ತಾ, ಅವನ ಲೀಲೆಯನ್ನು ದಾಸರು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾರೆ.
ಆದಿತಾಳ ಮತ್ತು ಜತೆ: ಕೇವಲ ಬಾಲಲೀಲೆಯಲ್ಲದೆ, ಈ ದೇಹವು ಭ್ರಮೆಯೆಂದು, 'ನಾನು' ಎಂಬ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೇಹಿ (ಜೀವ) ಮತ್ತು ದೇವನ (ಪರಮಾತ್ಮ) ಐಕ್ಯದ ಅರಿವನ್ನು ದಾಸರು ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅನಂತ ಮೂರ್ತಿಯಾದ ವಿಠ್ಠಲನೇ ಸಕಲಕ್ಕೂ ಆಧಾರ ಎಂದು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಅರ್ಥ (Meaning Parawise)
೧. ಧ್ರುವತಾಳ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ತೊಟ್ಟಿಲು)
ಅರ್ಥ: ಸಮಸ್ತ ಸಾಗರವೇ (ಅಂಬುಧಿ) ತೊಟ್ಟಿಲಾಗಿ, ಕ್ಷೀರಸಾಗರದ ಆಲದ ಎಲೆಯೇ ಮೃದುವಾದ ಹಾಸಿಗೆಯಾಗಿ, ವೇದಗಳೇ ತೂಗುವ ದಾರಗಳಾಗಿ, ವೇದಾಂತ ದೇವಿಯರೇ ಹಾಡುವವರಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತೂಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಹ ಪರಮಾನಂದವನ್ನು ಗೋಪಿಯರು ಹೇಗೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೋ, ಅದು ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲನಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತು.
೨. ಮಟ್ಟತಾಳ (ಜೋ ಜೋ ಲಾಲಿ)
ಅರ್ಥ: ಓ ಸಿರಿಹರಿಯೇ, ಓ ಬ್ರಹ್ಮನ ಮರಿಯೇ, ಓ ನನ್ನ ಕಂದನೇ, ಓ ಗೋವಿಂದನೇ, ಜೋ ಜೋ ಎಂದು ಲಾಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾ ನಿನ್ನನ್ನು ಮಲಗಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀನು ನನ್ನವನು, ನನ್ನ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲನೇ ನೀನು ಎಂದು ದಾಸರು ತಾಯಿಯ ಮಮತೆಯಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
೩. ತ್ರಿವಿಡತಾಳ (ಗೋಪಿಯರ ಸೇವೆ)
ಅರ್ಥ: ಅಷ್ಟಮಹಿಷಿಯರು ಮತ್ತು ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಗೋಪಿಯರು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಸುತ್ತಲೂ ಇದ್ದು ಆತನನ್ನು ಆಳು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಂತಹ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲನನ್ನು ನೋಡಿದ ಮೇಲೆ ನಾನು ಬಿಡುವನೇ? ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇನೆ, ಆ ಗೋಪಿಯರ ಸಂಭ್ರಮ ನೋಡಲು ಎರಡು ಕಣ್ಣು ಸಾಲದು.
೪. ಅಟ್ಟತಾಳ (ಮೊಸರು ಕಡಿಯುವ ಲೀಲೆ)
ಅರ್ಥ: ಮಾಧವನೇ, ಮೊಸರು ಕಡಿಯುವ ಕಡಗೋಲನ್ನು ನಿನ್ನ ಕರದಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದೀಯಲ್ಲ, ಇದು ನಿನಗೆ ಶೋಭೆಯೇ? ಇಂತಹ ಲೀಲೆ ನಿನಗೆ ತಕ್ಕುದೇ? ಬಿಡು ಆ ಕಡಗೋಲನ್ನು. ನನ್ನನ್ನು ಸಲಹುವ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲನೇ, ನೀನು ಇಂತಹ ಬಾಲಲೀಲೆ ಮಾಡುವುದೇ? ಎಂದು ದಾಸರು ಮುಗ್ಧ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.
೫. ಆದಿತಾಳ (ದೇಹದ ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ)
ಅರ್ಥ: ಈ ದೇಹವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ನೀನೇ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು ನೀನೇ. ಆದರೆ ಈ ದೇಹವೇ 'ನಾನು' ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಕಳೆದು, ಆತ್ಮನಾದ ನಾನು ಯಾರು ಎಂದು ತಿಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದೀಯೆ. ಓ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲನೇ, ನಾನು ಅರಿವಿಲ್ಲದವನಾಗಿದ್ದೆ, ಆದರೆ ನೀನೇ ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿದ್ದೀಯೆ.
೬. ಜತೆ (ಮುಕ್ತಾಯ)
ಅರ್ಥ: ಅನಂತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವನೇ, ಅನಂತ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಉಳ್ಳವನೇ, ಅನಂತನಾಭನೇ, ಓ ಪುರಂದರವಿಠ್ಠಲನೇ ನಿನಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ನೀನೇ ಸರ್ವಸ್ವ.
***
This Suḷādi, titled "Srī Hariya Jōguḷa Stōtra" (The Lullaby Hymn to Lord Hari), was composed by the legendary saint-poet Sri Purandara Dasaru.
In this composition, the poet captures the supreme sweetness of the Lord's childhood pastimes (Bāla-līle). He transitions from the external visual of the Lord being rocked in a cosmic cradle to the deeper, inward realization that the Lord is the architect of the soul's liberation from the illusion of the body.
Summary
Dhruva and Matta Talas: The poet paints a cosmic lullaby: the ocean is the cradle, the banyan leaf is the soft bed, the Vedas are the cords of the cradle, and the Vedantic deities are the singers. The "Paramananda" (supreme bliss) experienced by the Gopis as they care for the infant Krishna is a divine state known fully only to the Lord himself.
Trivida and Atta Talas: Here, the poet highlights the playful intimacy between the Lord and his devotees. Whether it is the 16,000 Gopis or the eight queens, the Lord is the center of their devotion. Purandara Dasaru playfully critiques the Lord's mundane activities—like churning curds—asking, "Is such an activity truly fitting for the Supreme Being?"
Adi Tala and Jate: The tone shifts from the cradle to philosophy. The poet realizes that the Lord created the body, entered the body, and eventually broke the illusion that the body is "I." He acknowledges the Lord as the source of true knowledge and the infinite reality.
Section-wise Meaning
1. Dhruva Tala (The Cosmic Lullaby)
Meaning: The vast ocean acts as the cradle, the banyan leaf as the soft mattress, and the Vedas as the ropes of the cradle. The goddesses of Vedanta themselves have become the singers, swaying the infant Lord with love. Oh, what supreme bliss the Gopis feel as they nurse the Lord! The depth of this divine joy is something only the Lord, Purandara Vithala, truly understands.
2. Matta Tala (The Lullaby of Love)
Meaning: "Jo Jo" (Lullaby)—oh my beautiful Hari-form, oh son of Brahma, oh my own, oh my beloved Govinda. Purandara Vithala, you are my everything. Sleep now, my precious child.
3. Trivida Tala (The Devotion of the Gopis)
Meaning: Surrounded by the eight queens and the sixteen thousand Gopis who serve Him, the Lord dwells in the cradle of devotion. Once I have caught a glimpse of this Purandara Vithala, how could I ever let Him go? I will watch Him again and again.
4. Atta Tala (The Playful Critique)
Meaning: You are the great Madhava; is it fitting for you to hold a churning rod in your hands to make butter? Is such a task really for you? Release the rod! Oh, you who have protected me without fear—is such a mundane task truly yours? Purandara Vithala, please put down the churning rod.
5. Adi Tala (The Illusion of the Body)
Meaning: You created this body, and you dwell within it. You have shattered my illusion that this physical frame is "who I am." You have taught me that while I am the "dehi" (the living soul), You are the true Divine. Oh Lord Purandara Vithala, You have removed the veil of ego that made me believe the body was the self.
6. Jate (Conclusion)
Meaning: Infinite in form, infinite in glory, You are the Lord with the infinite navel (Anantanabha). Oh, Purandara Vithala, You are the Supreme. Infinite is Your form, and infinite is Your fame.
***
No comments:
Post a Comment