ರಾಗ ಮಧ್ಯಮಾವತಿ ಖಂಡಛಾಪುತಾಳ
1st Audio by Mrs. Nandini Sripad
CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA
or just scroll down for other devaranama
ಸೇವಕನೆಲೊ ನಾನು ನಿನ್ನಯ ಪಾದ
ಸೇವೆ ನೀಡೆಲೊ ನೀನು ॥ ಪ ॥
ಸೇವಕನೆಲೊ ನಾನು ಸೇವೆ ನೀಡೆಲೊ ನೀನು
ಕಾವುದೆಮ್ಮನು ಶ್ರೀರಘೂವರ ರಾವಣಾಂತಕ ರಕ್ಷಿಸೆನ್ನನು ॥
ಗೋವರ್ಧನಧರ ದೇವ ಗೋವುಗಳ ಕಾವ ಶ್ರೀಮಹಾನು -
ಭಾವ ವರಗಳನೀವ ದೇವ
ಶ್ರೀ ವಲ್ಲಭ ದಯಮಾಡು ಎನ್ನೊಳು
ಈ ವೇಳೆಗೆ ಇಂದಿರೆರಮಣ ॥ ಅ.ಪ ॥
ರಾಮ ದಶರಥನಂದನ ರಘುಕುಲಾಂಬುಧಿ
ಸೋಮ ಸುಂದರವದನ ।
ವಾಮನ ಪರಿಪೂರ್ಣಕಾಮ ಕೌಸಲ್ಯರಾಮ ।
ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀರಂಗಧಾಮ ದೈತ್ಯವಿರಾಮ ಶ್ರೀಮದನಂತನಾಮ ॥
ಭೀಮಮುನಿಜನಸ್ತೋಮ ರಮ್ಯ ಗುಣ
ಧಾಮ ರಣರಂಗಭೀಮ
ಕೋಮಲ ಶ್ಯಾಮ , ಹೇ -
ಸಾಮಜವರದನೇ ನೀನು ಅನುದಿನ
ಕಾಮಿತಫಲಗಳ ಕರುಣಿಸಿ ಕಾಯೋ ॥ 1 ॥
ಶಂಕರಾಸುರಸೇವಿತ ಶೇಷಗರುಡಾ -
ಲಂಕಾರ ಮುನಿಶೋಭಿತ ।
ಪಂಕಜನಯನ ಮೀನಾಂಕಜನಕ ಪಾದ -
ಪಂಕಜಾಸನ ವಿನುತ ತಿರುಪತಿ ವೆಂಕಟ ಬಿರುದಾಂಕ ಜಯ ಜಯ ॥
ಶಂಖಚಕ್ರಗದೆ ಪಂಕಜಧರ ಅಕ -
ಳಂಕ ಚರಿತ ಸುಟಂಕಗೊಲಿದ ನಿಶ್ಶಂಕ
ಲಂಕಾಧಿಪರಿಪು ರಘುಪತಿ ನಿನ್ನ
ಕಿಂಕರರಿಗೆ ಕಿಂಕರನು ನಾನು ॥ 2 ॥
ಮಂದರೋದ್ಧರ ಮಾಧವ ಮಧುಸೂದನ
ನಂದ ಸುಂದರವಿಗ್ರಹ ।
ಬಿಂದುಮಾಧವ ಶ್ರೀಮುಕುಂದ ಶ್ರೀಮದಾನಂದ
ವಂದಿತಾಮರವೃಂದ ವೇದವ ತಂದ ತುರಗವನೇರಿ ಬಂದ ॥
ವೃಂದಾವನದೊಳಗಿಂದ ಯಶೋದೆಯ ಕಂದ ಹರಿ ಗೋ -ವಿಂದ ಶೇಷಗಿರಿಯಲಿ ನಿಂದ
ಮಂದಾಕಿನಿ ಪಡೆದನೇ ಧ್ರುವಗೊಲಿ -
ದಂದದಿ ಎನಗೊಲಿ ಹಯವದನ ॥ 3 ॥
***
sēvakanelō nānu ninnaya pāda
sēve nīḍelō nīnu || pa ||
sēvakanelō nānu sēve nīḍelō nīnu
kāvudemmanu śrīraghūvara rāvaṇāntaka rakṣisennanu ||
gōvardhanadhara dēva gōvugaḷa kāva śrīmahānu -
bhāva varagaḷanīva dēva
śrī vallabha dayamāḍu ennoḷu
ī vēḷege indireramaṇa || a.pa ||
rāma daśarathanandana raghukulāmbuidhi
sōma sundaravadana |
vāmana paripūrṇakāma kausalyarāma |
svāmi śrīraṅgadhāma daityavirāma śrīmadanantanāma ||
bhīmamunijanastōma ramya guṇa
dhāma raṇaraṅgabhīma
kōmala śyāma, hē -
sāmajavaradanē nīnu anudina
kāmitaphalagaḷa karuṇisi kāyō || 1 ||
śaṅkarāsurasēvita śēṣagaruḍā -
laṅkāra muniśōbhita |
paṅkajanayana mīnāṅkajanaka pāda -
paṅkajāsana vinuta tirupati veṅkaṭa birudāṅka jaya jaya ||
śaṅkhacakragade paṅkajadhara aka -
laṅka carita suṭaṅkagolida niśśaṅka
laṅkādhiparipu raghupati ninna
kiṅkararige kiṅkaranu nānu || 2 ||
mandarōddhara mādhava madhusūdana
nanda sundaravigraha |
bindumādhava śrīmukunda śrīmadānanda
vanditāmaravṛnda vēdava tanda turagavanēri banda ||
vṛndāvanadoḷaginda yaśōdeya kanda hari gō -vinda śēṣagiriyali ninda
mandākini paḍedanē dhruvagoli -
dandadi enagoli hayavadana || 3 ||
***
Pronunciation Guide
ā, ē, ī, ō, ū: Long vowels (hold for two beats).
ḷ: Retroflex 'l' (curl tongue back to touch the roof of the mouth).
ṇ: Retroflex 'n'.
ḍ: Retroflex 'd' (as in "dog").
ś: Palatal 'sh' (soft, as in "she").
ṣ: Retroflex 'sh' (harder, tongue curled back).
ṅ: Nasal 'n' (as in "sing").
ḥ: Visarga (a slight echo of the preceding vowel).
***
ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರ ವಿರಚಿತ ಈ ಸುಂದರ ಕೀರ್ತನೆಯ ಸಾರಾಂಶ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಪದ್ಯದ ಅರ್ಥ ಇಲ್ಲಿದೆ:
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜರು ತಮ್ಮ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾದ ಹಯವದನನನ್ನು (ವಿಷ್ಣುವಿನ ರೂಪಗಳು) ಅತ್ಯಂತ ವಿನಯದಿಂದ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ನಾನು ನಿನ್ನ ಸೇವಕ, ನನಗೆ ನಿನ್ನ ಪಾದಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡು" ಎಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ, ವೆಂಕಟೇಶ ಮುಂತಾದ ದಶಾವತಾರಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಭಕ್ತನು ದೇವರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಅಧೀನನಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವನ ಕೃಪೆ ಹೇಗೆ ಸರ್ವದುಃಖಗಳನ್ನು ನೀಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಕೃತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಆಶಯ.
ಪದಗಳ ಅರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ ಹಾಗೂ ಅನುಪಲ್ಲವಿ:
ಸೇವಕನೆಲೊ ನಾನು ನಿನ್ನಯ ಪಾದ ಸೇವೆ ನೀಡೆಲೊ ನೀನು...
ಕಾವುದೆಮ್ಮನು ಶ್ರೀರಘೂವರ ರಾವಣಾಂತಕ ರಕ್ಷಿಸೆನ್ನನು...
ಅರ್ಥ: "ಎಲೈ ಸ್ವಾಮಿ, ನಾನು ನಿನ್ನ ಪಾದದಾಸ, ನಿನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸು." ರಾವಣನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದ ರಘುವಂಶದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಮನೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿದವನೇ, ಹಸುಗಳನ್ನು ಕಾಯುವ ಮಹಾನುಭಾವನೇ, ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ನೀನು ಈ ಕ್ಷಣವೇ ನನಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡಿ, ವರಗಳನ್ನು ಕರುಣಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಸಲಹು ಎಂದು ವಾದಿರಾಜರು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಮೊದಲನೇ ಚರಣ:
ರಾಮ ದಶರಥನಂದನ ರಘುಕುಲಾಂಬುಧಿ ಸೋಮ ಸುಂದರವದನ...
ಸಾಮಜವರದನೇ ನೀನು ಅನುದಿನ ಕಾಮಿತಫಲಗಳ ಕರುಣಿಸಿ ಕಾಯೋ ॥ 1 ॥
ಅರ್ಥ: ಇಲ್ಲಿ ರಾಮನ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಶೌರ್ಯವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ದಶರಥನ ಮಗನಾದ ರಾಮನು ರಘುಕುಲವೆಂಬ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಚಂದ್ರನಂತಿದ್ದಾನೆ. ಸುಂದರ ಮುಖವುಳ್ಳವನು, ಪೂರ್ಣಕಾಮನು ಹಾಗೂ ಕೌಸಲ್ಯೆಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಗನು. ಆತ ದೈತ್ಯರನ್ನು ಸಂಹರಿಸುವವನು, ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಭೀಮನಂತೆ (ಭಯಂಕರ) ಪರಾಕ್ರಮಿ. ಗಜೇಂದ್ರನಿಗೆ ವರವಿತ್ತಂತೆ ("ಸಾಮಜವರದ"), ಪ್ರತಿದಿನ ನನ್ನ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಯಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಎರಡನೇ ಚರಣ:
ಶಂಕರಾಸುರಸೇವಿತ ಶೇಷಗರುಡಾಲಂಕಾರ ಮುನಿಶೋಭಿತ...
ಲಂಕಾಧಿಪರಿಪು ರಘುಪತಿ ನಿನ್ನ ಕಿಂಕರರಿಗೆ ಕಿಂಕರನು ನಾನು ॥ 2 ॥
ಅರ್ಥ: ಶಿವನಿಂದಲೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವವನೇ, ಶೇಷ ಮತ್ತು ಗರುಡರನ್ನು ಆಭರಣದಂತೆ ಅಥವಾ ವಾಹನದಂತೆ ಹೊಂದಿರುವವನೇ, ಮುನಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವವನೇ - ಜಯವಾಗಲಿ. ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಪದ್ಮಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ನಿಷ್ಕಳಂಕ ಚರಿತನೇ, ತಿರುಪತಿ ವೆಂಕಟೇಶನೇ! ಲಂಕೆಯ ರಾವಣನಿಗೆ ಶತ್ರುವಾದ ರಘುಪತಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಸೇವಕರಿಗೆ (ಭಕ್ತರಿಗೆ) ನಾನು ಸೇವಕನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದಾಸ್ಯಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಮೂರನೇ ಚರಣ:
ಮಂದರೋದ್ಧರ ಮಾಧವ ಮಧುಸೂದನ ನಂದ ಸುಂದರವಿಗ್ರಹ...
ಮಂದಾಕಿನಿ ಪಡೆದನೇ ಧ್ರುವಗೊಲಿದಂದದಿ ಎನಗೊಲಿ ಹಯವದನ ॥ 3 ॥
ಅರ್ಥ: ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನು ಎತ್ತಿದವನೇ (ಕೂರ್ಮಾವತಾರ), ಮಧು ಎಂಬ ರಕ್ಕಸನನ್ನು ಕೊಂದ ಮಾಧವನೇ, ನಂದಗೋಪಾಲನ ಸುಂದರ ರೂಪವೇ - ನಿನಗೆ ನಮನ. ವೇದಗಳನ್ನು ತಂದವನೇ (ಮತ್ಸ್ಯಾವತಾರ), ಕುದುರೆಯನ್ನೇರಿ ಬರುವವನೇ (ಕಲ್ಕಿ), ಯಶೋದೆಯ ಕಂದನೇ ಹಾಗೂ ಶೇಷಾದ್ರಿಯ (ತಿರುಪತಿ) ಮೇಲೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಗೋವಿಂದನೇ! ಗಂಗೆಯನ್ನು (ಮಂದಾಕಿನಿ) ತನ್ನ ಪಾದದಿಂದ ಪಡೆದವನೇ, ಹಿಂದೆ ಧ್ರುವನಿಗೆ ಒಲಿದಂತೆ ನನಗೂ ಪ್ರಸನ್ನನಾಗು "ಹಯವದನ" ಎಂದು ವಾದಿರಾಜರು ತಮ್ಮ ಅಂಕಿತ ನಾಮದೊಂದಿಗೆ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
***
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯ ಹಿಂದೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಥೆ ಅಥವಾ 'ಘಟನೆ' ಇತಿಹಾಸದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗದಿದ್ದರೂ, ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜ ತೀರ್ಥರ ಜೀವನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಈ ಕೃತಿಯ ರಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಗಳಿವೆ:
೧. ದಾಸ್ಯ ಭಾವದ ಪರಮಾವಧಿ
ಶ್ರೀ ವಾದಿರಾಜರು ಕೇವಲ ಮಹಾನ್ ಯತಿಗಳಲ್ಲ, ಅವರು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಕವಿಗಳು ಕೂಡ. ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು "ಕಿಂಕರರಿಗೆ ಕಿಂಕರನು ನಾನು" (ಸೇವಕರ ಸೇವಕ ನಾನು) ಎಂಬ ಸಾಲನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಭಾಗವತ ಧರ್ಮದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಹಂತ. ಭಗವಂತನಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸೇವಕನಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವನ ನಿಜವಾದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸೇವಕನಾಗುವುದು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯ ಎಂಬುದು ಇದರ ತಾತ್ಪರ್ಯ. ವಾದಿರಾಜರು ಸೋದೆ ಮಠದ ಪೀಠಾಧಿಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ, ದೇವರೆದುರು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಮ್ರರಾಗಿ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.
೨. ಹಯವದನ ಅಂಕಿತದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಈ ಕೃತಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ "ಹಯವದನ" ಎಂಬ ಅಂಕಿತ ಬರುತ್ತದೆ. ವಾದಿರಾಜರಿಗೆ ಈ ಅಂಕಿತ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಯಿದೆ:
ವಾದಿರಾಜರು ಪ್ರತಿದಿನ ಒಂದು ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಡಲೆ ನೈವೇದ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಆಗ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಹಯವದನ ಮೂರ್ತಿಯು (ಕುದುರೆಯ ಮುಖದ ವಿಷ್ಣು ರೂಪ) ಬಿಳಿ ಕುದುರೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಅವರ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ನಿಂತು, ಆ ಕಡಲೆಯನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿತ್ತು.
ಈ ಕೀರ್ತನೆಯ ಮೂರನೇ ಚರಣದಲ್ಲಿ "ಯಶೋದೆಯ ಕಂದ... ಹಯವದನ" ಎಂದು ಬರುವ ಸಾಲುಗಳು ಆ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವದೊಂದಿಗಿನ ಅವರ ನೇರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ.
೩. ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
೧೬ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಹರಿದಾಸ ಚಳುವಳಿ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿದ್ದ ವೇದ-ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳ ಸಾರವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ವಾದಿರಾಜರು ಮತ್ಸ್ಯ, ಕೂರ್ಮ, ವಾಮನ, ರಾಮ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕಿ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪೋಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಹಾಡಲ್ಲ, ಇದೊಂದು "ದಶಾವತಾರ ಸಾರ".
೪. ವಾದಿರಾಜರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ
ವಾದಿರಾಜರು ೧೨೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬದುಕಿದ್ದವರು. ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿ ಅನೇಕ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಕೀರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ತಿರುಪತಿ ವೆಂಕಟ', 'ಬಿಂದುಮಾಧವ' (ಕಾಶಿಯ ದೇವರು), 'ಶ್ರೀರಂಗಧಾಮ' ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಅವರು ಮಾಡಿದ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆಗಳ ಮತ್ತು ಆಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲಿದ್ದ ಭಕ್ತಿಯ ಕುರುಹಾಗಿದೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಇದು ಒಬ್ಬ ಯತಿವರ್ಯರು ತಮ್ಮ ಅಹಂಕಾರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆದು, ಭಗವಂತನ ಪಾದಸೇವೆಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಿ ಬರೆದ ಆತ್ಮನಿವೇದನೆಯ ಕೃತಿ.
***
summary and stanza-wise meaning of Sri Vadiraja Tirtha’s composition "Sevakane lo Naanu" in English.
Summary
In this soul-stirring kirtane, Sri Vadiraja Tirtha expresses the pinnacle of Dasa Bhakti (devotion through servitude). He humbles himself before the Lord, identifying as a lowly servant and pleading for the opportunity to serve the Divine feet. The song beautifully weaves together the various incarnations of Vishnu—specifically Rama, Krishna, and Venkateshwara—highlighting God's role as a protector of the righteous and the destroyer of ego.
Stanza-wise Meaning
Pallavi & Anupallavi
Sevakane lo naanu ninnaya pada seve needelo neenu...
Kavudemmanu shriraghuvara ravanantaka rakshisennanu...
Meaning: "O Lord, I am but your servant; please grant me the service of your divine feet." The poet calls upon Lord Rama (the slayer of Ravana) to protect him. He addresses the Lord as the lifter of the Govardhana hill and the protector of cows. "O Consort of Lakshmi (Indira Ramana), show compassion toward me at this very moment and grant me your grace."
First Charana
Rama dasharathanandana raghukulambudhi soma sundaravadana...
Samajavaradane neenu anudina kamitaphalagala karunisi kayo
Meaning: This verse celebrates the beauty and valor of Lord Rama. He is the son of Dasharatha and acts as the "Moon" that causes the ocean of the Raghu dynasty to swell with pride. He is the beloved son of Kausalya and the destroyer of demons. Vadiraja calls Him "Samajavarada" (He who granted boons to the elephant Gajendra) and prays for the fulfillment of his righteous desires and daily protection.
Second Charana
Shankarasurasevita sheshagarudalankara munishobhita...
Lankadhiparipu raghupati ninna kinkararige kinkaranu naanu
Meaning: The Lord is worshipped by Shiva (Shankara) and sages alike. He is adorned by the serpent Shesha and the eagle Garuda. Holding the Shanka (conch), Chakra (discus), Gada (mace), and Padma (lotus), He is the spotless Lord of Tirupati. In a profound display of humility, Vadiraja says, "O Raghupati, the enemy of Ravana, I am not just your servant, but a servant to your servants (Kinkararige Kinkara)."
Third Charana
Mandaroddhara madhava madhusudana nanda sundaravigraha...
Mandakini padedane dhruvagolidandadi enagoli hayavadana
Meaning: This stanza references various avatars: the Kurma avatar who supported Mount Mandara, the Matsya avatar who retrieved the Vedas, and the Kalki avatar who arrives on a horse. He is the beautiful son of Yashoda and Nanda, dwelling on the Seshagiri hills (Tirupati). The poet reminds the Lord how He once blessed the child Dhruva and washed the world with the Mandakini (Ganga) from His feet. Vadiraja concludes by begging his personal deity, Hayavadana, to bless him with that same divine grace.
***
While there isn't a single recorded "historical event" that triggered the creation of this specific song, the historical and hagiographic background of Sri Vadiraja Tirtha (1480–1600 CE) provides deep context for why this kirtane is so significant.
1. The Philosophy of "Servant of Servants"
A key historical highlight is the line "Kinkararige kinkaranu naanu" (I am the servant of your servants).
In the 16th century, during the height of the Haridasa movement, this phrase represented the peak of Bhagavata philosophy.
Even though Sri Vadiraja was a powerful Pontiff (Peetadhipati) of the Sode Mutt and a highly respected scholar, he publicly declared himself the lowest servant. This was a revolutionary way to teach humility to his followers.
2. The Legend of the Hayavadana Icon
The signature (Ankita) "Hayavadana" used at the end of the song has a famous miraculous history:
The Ritual: Every day, Vadiraja would offer a cooked dish of chickpeas (Kadale) by holding the tray over his head while meditating.
The Miracle: It is believed that Lord Vishnu would take the form of a white horse (Hayavadana), place his hooves on Vadiraja’s shoulders, and eat the offering.
The third stanza of this song, which mentions "Yashodeya kanda... Hayavadana," refers to this personal, intimate connection the Saint had with the deity.
3. The "Dashavatara" Compendium
Historically, these kirtanes were composed to make complex Vedic knowledge accessible to the common person who didn't know Sanskrit.
This song acts as a mini-encyclopedia of Vishnu’s incarnations.
In one single poem, Vadiraja touches upon Matsya (bringing the Vedas), Kurma (lifting Mandara mountain), Vamana, Rama, Krishna, and Kalki (the Lord on the horse).
4. Reflections of his Travels
Sri Vadiraja lived for 120 years and traveled extensively across India. The mention of specific shrines in this song reflects his historical journeys:
Tirupati Venkata: Referring to his time at Tirumala.
Shrirangadhama: Referring to Srirangam in Tamil Nadu.
Bindu Madhava: Referring to the famous temple in Varanasi (Kashi).
This makes the song a "geographical map" of his devotion and the holy sites he helped rejuvenate during his long life.
Vadiraja’s Unique Legacy
Unlike many other saints, Vadiraja was known for his wit and poetic brilliance. This song is a historical testament to how he blended high-level Dvaita philosophy with simple, rhythmic Kannada music to lead a spiritual revolution in Karnataka.
***
pallavi
sEvakanelo nAnu ninnaya pAda sEveniDelo nInu
anupallavi
sEvekanelo nAnu tEdeniDelO nInu kAvudEnelo shrI vadhUvara rAvaNAntaka rakSitennanu gOvardhanadhara dEva hOvugaLa kAva shrI mananubhAva varagaLa nIva dEvA (madhyamakAla) shrI vallabha dayamADennoLu IvELage indirA ramaNa
caraNam 1
rAma dasharatha nandanA raghukulAmbudhi sOmasundara vadana
vAma paripurNa kAma kausalyA rAma svAmi shrI rangadhAma daitya virAma shrI madanantanAma
shrIman munijana stOma ramyaguNa dhAma raNaranga bhIma kOmala shyAma rAmA
(madhyamakAla)
sAmajavaradAnanda nidhi kAmaita phala karunidhi kAyO
caraNam 2
shankara sura sEvitA shESa garuDAlankAra maNI bhUSitA
pankajasana nayana ninAbnka janaka pAda pankAjAsana vinuta tirupati venkaTa dirdAnaka jaya jaya
shankhA shankha cakradhari pankajadhara akaLanka carita ATanka olida nisshankhA
(madhyamakAla)
lankAdhipa lAlita raghupati kinkArike kinkari nAnenu
caraNam 3
mandaharadhara mAdhavA madhusUdanAnanda sundara viThalA
indu mAdhava gOvinda gOkulAnada sangitAmara brnda vEdava tanda turagavanEri banda
brndAvanadoLaginda yashOdeya kanda harigOvinda shESagiriyalininda
(madhyamakAla)
mandAkini draupadi dhruvapari nandaniyenapari hayavadana
***ಸೇವಕನೆಲೊ ನಾನು ನಿನ್ನಯ ಪಾದ
ಸೇವೆ ನೀಡೆಲೊ ನೀನು ||ಪಲ್ಲವಿ||
ಸೇವಕನೆಲೊ ನಾನು ಸೇವೆ ನೀಡೆಲೊ ನೀನು
ಕಾವದೇನೆಲೊ ಶ್ರೀವಧೂವರ ರಾವಣಾಂತಕ ರಕ್ಷಿಸೆನ್ನನು
ಗೋವರ್ಧನಧರ ದೇವ ಗೋವುಗಳ ಕಾವ
ಶ್ರೀ ಮಹಾನುಭಾವ ವರಗಳನೀವ ದೇವ
ಶ್ರೀವಲ್ಲಭ ದಯಮಾಡೆನ್ನನು ಈ ವೇಳೆಗೆ ಇಂದಿರಾರಮಣ ||ಅನುಪಲ್ಲವಿ||
ರಾಮ ದಶರಥ ನಂದನ ರಘುಕುಲಾಂಬುಧಿ ಸೋಮಸುಂದರವದನ
ವಾಮನ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಕಾಮ ಕೌಸಲ್ಯರಾಮ
ಸ್ವಾಮಿ ಶ್ರೀರಂಗಧಾಮ ದೈತ್ಯವಿರಾಮ ಶ್ರೀಮದನಂತ ನಾಮ
ಭೀಮ ಮುನಿಜನಸ್ತೋಮ ರಮ್ಯಗುಣಧಾಮ
ರಣರಂಗ ಪ್ರೇಮ ಕೋಮಲಶ್ಯಾಮ ನೇಮ
ಸಾಮಜವರದ ನೀನನುದಿನ ಕಾಮಿತ ಫಲ ಕರುಣಿಸಿ ಕಾಯೋ ||೧||
ಶಂಕರ ಸುರಸೇವಿತ ಶೇಷ ಗರುಡಾಲಂಕಾರಮಣಿ ಶೋಭಿತ
ಪಂಕಜನಯನ ಮೀನಾಂಕಜನಕ ಪಾದ
ಪಂಕಜಾಸನ ವಿನುತ ತಿರುಪತಿ ವೇಂಕಟ ಬಿರುದಾಂಕ ಜಯ ಜಯ
ಶಂಖ ಚಕ್ರ ಗಧೆ ಪಂಕಜಧರ ಅಕಳಂಕ
ಸುಚರಿತ ತಾಟಂಕಗೊಲಿದ ನಿಶ್ಕಳಂಕ
ಲಂಕಾಧಿಪಲಾಲಿಪ ರಘುಪತಿ ಕಿಂಕರರಿಗೆ ಕಿಂಕರ ನಾನೆಲೊ||೨||
ಮಂದರೋದ್ಧಾರ ಮಾಧವ ಮಧುಸೂದನ ಆನಂದ ಮಂಗಳ ವಿಗ್ರಹ
ಬಂದು ಮಾಧವ ಗೋವಿಂದ ಗೋಕುಲಾನಂದ
ವಂದಿತಾಮರ ಬೃಂದ ವೇದವ ತಂದ ತುರಗವನೇರಿ ಬಂದ
ಬೃಂದಾವನದೊಳಗಿಂದ ಯಶೋಧೆಯ ಕಂದ
ಹರಿಗೋವಿಂದ ಶೇಷಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂದ
ಮಂದಾಕಿನಿ ಪಡೆದೆಲೊ ಧೃವಗೊಲಿದಂದದಿ ಎನಗೊಲಿ ಹಯವದನ||೩||
*******
No comments:
Post a Comment