raga maymalavagoula tala khandachapu
CLCK -> HOME
just scroll down for other devaranama
ಸ್ವಾಮಿ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ, ನಿನ್ನ
ಮರೆವರ ಗಂಟಲ ಗಾಣ
ನೀ ಹಿಡಿದ್ಯೋ ರಾಮನ ಚರಣ , ನೀ
ನ್ಹೌದೌದೊ ಜಗತ್ಪ್ರಾಣ ||
ಸಂಜೀವಿನಿ ಪರ್ವತವ, ನೀ
ನಂಜದೆ ತಂದ್ಯೋ ದೇವ
ಅಂಜನೆಸುತ ಸದಾಕಾವ, ಹೃ-
ತ್ಕಂಜವಾಸ ಸರ್ವಜೀವ ||
ಏಕಾದಶಿಯ ರುದ್ರ , ನೀ
ಒಯ್ದ್ಯೋ ರಾಮರ ಮುದ್ರ
ಸಕಲವಿದ್ಯಾಸಮುದ್ರ , ನೀ
ನ್ಹೌದೌದೋ ಬಲಭದ್ರ ||
ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಬಂದು, ನೀ
ಪಂಪಾಕ್ಷೇತ್ರದಿ ನಿಂದು
ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರಕನೆಂದು, ಪು-
ರಂದರವಿಠಲ ಸಲಹೆಂದು ||
ಮರೆವರ ಗಂಟಲ ಗಾಣ
ನೀ ಹಿಡಿದ್ಯೋ ರಾಮನ ಚರಣ , ನೀ
ನ್ಹೌದೌದೊ ಜಗತ್ಪ್ರಾಣ ||
ಸಂಜೀವಿನಿ ಪರ್ವತವ, ನೀ
ನಂಜದೆ ತಂದ್ಯೋ ದೇವ
ಅಂಜನೆಸುತ ಸದಾಕಾವ, ಹೃ-
ತ್ಕಂಜವಾಸ ಸರ್ವಜೀವ ||
ಏಕಾದಶಿಯ ರುದ್ರ , ನೀ
ಒಯ್ದ್ಯೋ ರಾಮರ ಮುದ್ರ
ಸಕಲವಿದ್ಯಾಸಮುದ್ರ , ನೀ
ನ್ಹೌದೌದೋ ಬಲಭದ್ರ ||
ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಬಂದು, ನೀ
ಪಂಪಾಕ್ಷೇತ್ರದಿ ನಿಂದು
ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರಕನೆಂದು, ಪು-
ರಂದರವಿಠಲ ಸಲಹೆಂದು ||
***
Pallavi
Swami mukhyaprana, ninna |
Marevara gantala gaana |
Ni hididyo ramana charana, ni |
Nhaudhauto jagatprana ||
Charana 1 (Sanjeevini Episode)
Sanjeevini parvatava, ni |
Nanjade tandyo deva |
Anjanesuta sadakava, hri- |
Tkanjavasa sarvajiva ||
Charana 2 (Messenger and Scholar)
Ekadashiya rudra, ni |
Oydyo ramara mudra |
Sakalavidyasamudra, ni |
Nhaudhauto balabhadra ||
Charana 3 (The Protector of Hampi)
Vaikunthadinda bandu, ni |
Pampakshetradi nindu |
Yantroddharakanendu, pu- |
Randaravithala salahendu ||
***
Pronunciation Guide for "Guy-Resonance":
To keep that musical hum (Guy) going in your ears correctly, focus on these specific sounds:
Nhaudhauto: Pronounced as Now-dhau-to. It is an emphatic way of saying "Yes, indeed!" or "It is true!"
Hritkanjavasa: Break it down as Hrit-kanja-vaasa. (Hrit = Heart, Kanja = Lotus, Vaasa = Dweller).
Yantroddharakanendu: Pronounced as Yan-tro-dhara-ka-nen-du. This refers to the specific meditative form of Hanuman in Hampi.
Pampa-kshetra: This is the ancient name for Hampi. The temple mentioned in the last verse is situated on a hillock right next to the Tungabhadra river.
***
ಈ ಸುಂದರವಾದ ಕೃತಿಯು ಶ್ರೀ ಪುರಂದರದಾಸರಿಂದ ವಿರಚಿತವಾದದ್ದು. ಇದು ವಾಯುದೇವರ (ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣರ) ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳಿದ 'ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರಕ' ಎಂಬ ಹೆಸರು ತುಂಬಾ ವಿಶೇಷವಾದದ್ದು. ಹಂಪೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸರಾಜ ತೀರ್ಥರು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿದ ಈ ಹನುಮಂತನ ವಿಗ್ರಹವು ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಪದದಲ್ಲಿ ಪುರಂದರದಾಸರು ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ ದೇವರನ್ನು 'ಜಗತ್ಪ್ರಾಣ' (ಜಗತ್ತಿನ ಜೀವಶಕ್ತಿ) ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹನುಮಂತನಾಗಿ ರಾಮನ ಚರಣಗಳನ್ನು ನಂಬಿದ ರೀತಿ, ಸಂಜೀವಿನಿ ಪರ್ವತವನ್ನು ತಂದ ಸಾಹಸ, ಸೀತಾದೇವಿಗೆ ರಾಮನ ಮುದ್ರೆ (ಉಂಗುರ) ತಲುಪಿಸಿದ ದೂತಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಕಲ ವಿದ್ಯಾಪಾರಂಗತತ್ವವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಹಂಪೆಯ ಪಂಪಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರಕ'ನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಹನುಮಂತನನ್ನು ಪುರಂದರವಿಠಲನ ಪರವಾಗಿ ಸಲಹುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಅರ್ಥ (Meaning Parawise)
ಪಲ್ಲವಿ:
ಸ್ವಾಮಿ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ, ನಿನ್ನ | ಮರೆವರ ಗಂಟಲ ಗಾಣ
ನೀ ಹಿಡಿದ್ಯೋ ರಾಮನ ಚರಣ , ನೀ | ನ್ಹೌದೌದೊ ಜಗತ್ಪ್ರಾಣ ||
ಅರ್ಥ: ಸ್ವಾಮಿ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣನೇ, ನಿನ್ನನ್ನು ಮರೆಯುವವರಿಗೆ (ದೈತ್ಯರಿಗೆ ಅಥವಾ ಅಹಂಕಾರಿಗಳಿಗೆ) ನೀನು ಗಂಟಲಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಗಾಣದಂತೆ (ಸಂಹಾರಕ) ಇದ್ದೀಯೆ. ನೀನು ಸದಾ ಶ್ರೀರಾಮಚಂದ್ರನ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನೇ ನಂಬಿ ಹಿಡಿದವನು. ನೀನು ಈ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪಿಯು ಎಂಬುದು ಸತ್ಯವಪ್ಪಾ.
ಚರಣ 1 (ಸಂಜೀವಿನಿ ಪ್ರಸಂಗ):
ಸಂಜೀವಿನಿ ಪರ್ವತವ, ನೀ | ನಂಜದೆ ತಂದ್ಯೋ ದೇವ
ಅಂಜನೆಸುತ ಸದಾಕಾವ, ಹೃ- | ತ್ಕಂಜವಾಸ ಸರ್ವಜೀವ ||
ಅರ್ಥ: ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಮೂರ್ಛೆ ಹೋದಾಗ, ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ಭಯಪಡದೆ ದಿವ್ಯವಾದ ಸಂಜೀವಿನಿ ಪರ್ವತವನ್ನೇ ಹೊತ್ತು ತಂದ ದೇವನೇ. ಅಂಜನಾದೇವಿಯ ಪುತ್ರನಾದ ನೀನು ಸದಾ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಯುವವನು. ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ಹೃದಯವೆಂಬ ಕಮಲದಲ್ಲಿ (ಹೃತ್ಕಂಜ) ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ನೀನೇ.
ಚರಣ 2 (ದೂತಕಾರ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ):
ಏಕಾದಶಿಯ ರುದ್ರ , ನೀ | ಒಯ್ದ್ಯೋ ರಾಮರ ಮುದ್ರ
ಸಕಲವಿದ್ಯಾಸಮುದ್ರ , ನೀ | ನ್ಹೌದೌದೋ ಬಲಭದ್ರ ||
ಅರ್ಥ: ನೀನು ಹನ್ನೊಂದನೇ ರುದ್ರನ ಅವತಾರ. ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಲಂಘಿಸಿ ಹೋಗಿ ಸೀತಾದೇವಿಗೆ ಶ್ರೀರಾಮನ ಮುದ್ರೆ (ಉಂಗುರ)ಯನ್ನು ನೀಡಿ ಆಕೆಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬಿದವನು. ನೀನು ಸಕಲ ವಿದ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಸಮುದ್ರದಂತಿರುವವನು. ಅಪ್ರತಿಮ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಬಲಭದ್ರನು (ಬಲಿಷ್ಠನು) ನೀನೇ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ.
ಚರಣ 3 (ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರಕ ಹನುಮ):
ವೈಕುಂಠದಿಂದ ಬಂದು, ನೀ | ಪಂಪಾಕ್ಷೇತ್ರದಿ ನಿಂದು
ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರಕನೆಂದು, ಪು- | ರಂದರವಿಠಲ ಸಲಹೆಂದು ||
ಅರ್ಥ: ವೈಕುಂಠದ ನಾಥನಾದ ಹರಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು, ಹಂಪೆಯ ಪಂಪಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ (ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ) ನೆಲೆಸಿದವನೇ. ಅಲ್ಲಿ 'ಯಂತ್ರೋದ್ಧಾರಕ ಪ್ರಾಣದೇವರಾಗಿ' ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿರುವ ನಿನ್ನನ್ನು, ನಮ್ಮ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಪುರಂದರವಿಠಲನ ಪರವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಲಹುವಂತೆ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ.
***
This powerful hymn was composed by the "Pitamaha" (Grandfather) of Carnatic music, Sri Purandara Dasa. It celebrates the strength, wisdom, and devotion of Lord Hanuman (Mukhya Prana), specifically referencing his presence as Yantroddhara Hanumanta in Hampi.
Brief Summary
In this song, Purandara Dasa addresses Mukhya Prana as the 'Jagatprana' (the life force of the entire universe). He describes Hanuman's unwavering devotion to Lord Rama, his heroic act of carrying the Sanjeevini mountain, and his role as the messenger who delivered Rama's ring to Sita. The song concludes with a prayer to the deity residing at the Pampa Kshetra (Hampi) to protect all devotees in the name of the Lord, Purandara Vitthala.
Meaning Verse by Verse
Refrain (Pallavi):
Swami Mukhyaprana, Ninna | Marevara Gantala Gaana
Ni Hididyo Ramana Charana, Ni | Nhaudhauto Jagatprana ||
Meaning: O Lord Mukhya Prana! To those who forget you (the wicked or the egoistic), you are like a crushing oil-mill (Gaana) at their throats. You are the one who firmly holds onto the lotus feet of Sri Rama. Indeed, you are the very life-breath (Jagatprana) that sustains this entire world.
Stanza 1 (The Sanjeevini Episode):
Sanjeevini Parvatava, Ni | Nanjade Tandyo Deva
Anjanesuta Sadakava, Hri- | Tkanjavasa Sarvajiva ||
Meaning: O Divine One, you brought the massive Sanjeevini mountain without a trace of fear (to save Lakshmana). O son of Anjana, you are our eternal protector. You are the life-energy (Sarvajiva) that resides within the lotus-like hearts (Hritkanja) of all living beings.
Stanza 2 (The Messenger and Scholar):
Ekadashiya Rudra, Ni | Oydyo Ramara Mudra
Sakalavidyasamudra, Ni | Nhaudhauto Balabhadra ||
Meaning: You are the incarnation of the eleventh Rudra. You crossed the vast ocean to deliver Lord Rama’s signet ring (Mudra) to Mother Sita. You are an ocean of all branches of knowledge (Sakalavidya), and you are truly the strongest among the strong (Balabhadra).
Stanza 3 (The Protector of Hampi):
Vaikunthadinda Bandu, Ni | Pampakshetradi Nindu
Yantroddharakanendu, Pu- | Randaravithala Salahendu ||
Meaning: Descending from the heavenly Vaikuntha, you established yourself at the sacred Pampa Kshetra (Hampi). Known there as 'Yantroddhara Hanumanta,' I pray to you, in the name of my Lord Purandara Vitthala, to protect and guide us always.
Historical Note: Yantroddhara Hanumanta
The mention of "Yantroddhara" refers to a unique and highly sacred idol of Hanuman in Hampi, carved by the great saint Sri Vyasaraja Tirtha. Unlike typical standing or flying poses, this Hanuman is seated in a meditative posture, surrounded by a sacred "Yantra" (geometrical diagram).
***
***
Svami mukya prana ninna marevara gantala gana
Hididyo ramana charana ni haudaudo mukyaprana || pa ||
Sanjivana parvatava ni anjade tamdyo dev |
Anjane suta sadakava hrut kanjavasa sarvajiva || 1 ||
Ekadasara rudra ni vaidyoramara mudra |
Sakala vidya samudra ni haudu haudu balabadra || 2 ||
Vaikunthadinda bandu ni panpakshetradi nindu |
Yantroddarakanendu purandara vithala salahendu || 3 ||
***
rendered by
shrI Ananda rAo, srIrangam
to aid learning the dAsara pada for beginners
Lyrics:
rAga: mAyAmALavagouLa
tALa: kanTacApu
swAmi mukhyaprANA ninna marevare ganTala gANa |
hiDidyO rAmara caraNa
nIn houdoudo jagattrANa ||
sanjIvana parvatava nInanjade tandyo dEva |
anjane suta sadA kAva
hRd kanjavAsa sarvajIva || swAmi ... ||
EkAdashiya rudra nI oydyo rAmara mudra |
sakala vidyA samudra
nIn houdoudo balabhadra || swAmi ... ||
vaikunTadinda bandu nI pampA kShetradi nindu |
yantroddArakanendu
purandara viTThala salahendu || swAmi ... ||
***
No comments:
Post a Comment