ಅರ್ಚಾ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡು vijaya vittala ankita suladi ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಸುಳಾದಿ ARCHA ARCHANE MAADU ADHYATMA SULADI

ರಾಗ ಸಾವೇರಿ 

Audio by Mrs. Nandini Sripad

RESTART MOBILE IF AUDIO IS NOT PLAYING  CLICK-> HOME

CLICK-> INDEX ದೇವರನಾಮ ಕೇಳಿ ಕಲಿಯಲು ಲಿಂಕ್ LINKS TO LEARN DEVARANAMA

or just scroll down for other devaranama 

ಶ್ರೀವಿಜಯದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಉಪಾಸನೆ ಸುಳಾದಿ 

(ಸ್ವದೇಹದಲ್ಲಿಪ್ಪ ಪಂಚಭೌತಿಕ ತತ್ವ , ತತ್ವಪತಿ ತನ್ನಿಯಾಮಕ ರೂಪ, ಅಂತಃ ಬಹಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಿ ಕ್ರಮವಾಗಿಪ್ಪ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿಪ್ಪ ಹರಿಯ ಬಿಂಬೈಕ್ಯ ಚಿಂತನೆ, ಅರ್ಚನೆಯ ವಿಸ್ತಾರ ಕ್ರಮ.) 

ಧ್ರುವತಾಳ 

ಅರ್ಚಾ ಅರ್ಚನೆ ಮಾಡು ಅಧಿಕಾರ ಭೇದದಿಂದ

ನಿಚ್ಚಾ ವರ್ಜಿತ ಕಾಮನಾಗಿ ಬಾಗೀ

ಅಚ್ಯುತ ದೈವವೆಂದು ಆಹ್ಲಾದದಿಂದ ಸದಾ

ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಾತ್ಮಾದಿ ಗುಣಗಳಿಂದಾ

ಮೆಚ್ಚಿಸು ಮನಸು ಪೂರ್ವಕದಿಂದ ಯೋಗ್ಯತಾದನಿತು

ಮೆಚ್ಚಿಸು ಹರಿಯ ವೊಳಗೆ ಹೊರಗೆ ತಿಳಿದು

ಸಚ್ಚಿದಾನಂದಾದಿಗಳ ಗುಣಗಳಿಂದ ಧ್ಯಾನಗೈದು

ಎಚ್ಚರನಾಗು ನಿನ್ನ ಯೋಗ್ಯತಾದನಿತು

ನೆಚ್ಚಿದವರ ಪ್ರಾಣ ಪ್ರಕೃತಿ ರಮಣ ಹರಿ

ಸುಚ್ಚರಿತ್ರನು ಕಾಣೋ ತನ್ನ ತೋರಿ

ಅರ್ಚರಾದಿ ಲೋಕ ಐದಿಸಿ ತಾತ್ವಿಕರ

ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೊಳಗೆ ಪೊಳೆವ ದ್ವಿವಿಧ

ಅಚ್ಯುತಾನಂತ ರೂಪಗಳಾನಂತ 

ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿವೆ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ

ಬಚ್ಚಿಡತಕ್ಕದ್ದು ಈ ಪ್ರಮೇಯ ಕಂಡಲ್ಲಿ

ಬಿಚ್ಚುವದಲ್ಲ ಬೀದಿ ಬೀದಿ ತಿರುಗಿ

ಅಚ್ಚಟ ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಕೇಳಿದಾಕ್ಷಣ ಬೆಲ್ಲ -

ದಚ್ಚಾಗಿ ಯಿಪ್ಪದು ಸವಿದೋರುತಾ

ಸುಚ್ಚಿತ್ತದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ವಿಚಾರಿಸಿ ಕೊಳುತ

ಚಚ್ಚರದಲ್ಲಿ ಗುಣವಂತರಹರೋ

ಕೊಚ್ಚಿ ಪೋಗುವದಘ ಘೋರ ದೈತ್ಯರಿಗೆದಿ -

ಗಿಚ್ಚಾಗಿ ಯಿಪ್ಪೊದು ಸರ್ವಕಾಲಾ

ಹುಚ್ಚು ಹುರುಳು ಮಾತಿನಿಂದ ಫಲವಿಲ್ಲಾ

ಮುಚ್ಚು ಬಾಗಿಣದಂತೆ ಸುಕೃತವುಂಟು

ಇಚ್ಚಕನಾಗು ಹರಿದಾಸರಲ್ಲಿ

ಅಚ್ಚ ಸುಖ ಬರುವದು ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮ

ಸಚ್ಚರಾಚರದೊಳು ಲೇಶ ಮಾಡೆ

ವೆಚ್ಚವಾಗದು ಕಾಣೋ ಒಂದನಂತಾ

ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಂತೆ ಪಾಲಿಸುತಿಹರು

ಪಚ್ಚದ ಮಣಿಗೆ ಸರಿಯೆ ಗಾಜು ಮಣಿಹಾರ

ಹಚ್ಚಿದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಶೋಭಿಸುವದೇ

ನುಚ್ಚುಗಳ್ಳ ದೇವರ ಎಂತ ಪೂಜಿಸಲೇನು

ಬಚ್ಚಲ ಮೋರಿ ನೀರು ಕುಡಿದಂತೆವೋ

ಕುಚ್ಚಿತವಲ್ಲದೆ ಜಗದೊಳು ಜನನವಿಡಿದು

ರಚ್ಚೆಯಲ್ಲದೆ ಭಂಡು ಭೂತ ಪೂಜೆ

ಅಚ್ಯುತ ಪದವಿಗೆ ಇದೆ ಇದೆ ಉಪಾಯ

ಬೆಚ್ಚದೆ ಮಾಡಿರಯ್ಯಾ ಮನದಲಿಟ್ಟು

ಬೆಚ್ಚಿಸಿದಂತೆ ಮನಸು ಹರಿಪಾದ ಪೊಂದುವದು

ಸಚ್ಛಾಸ್ತ್ರ ಶ್ರವಣ ಮನನ ಧ್ಯಾನೋಪಾಸನದಿಂದ

ತಚ್ಛಬ್ಧವಾಚ್ಯ ಹರಿಯ ನೋಡಬೇಕು

ಎಚ್ಚರ ದೈವ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನ್ನ

ನಿಚ್ಚ ಈ ಪರಿಯಿಂದ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು ಸತತ ॥ 1 ॥ 

ಮಟ್ಟತಾಳ 

ಧರಣಿ ಉದಕ ವೈಶ್ವಾನರ ಮಾರುತ ಗಗನ

ಎರಡೆರಡು ಒಂದು ಭೂತಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ

ಹರಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಚಿಂತಿಸು ಚನ್ನಾಗಿ

ಪರಿಪರಿ ಬಗೆಯಿಂದ ಗುಣಿಸುವದು ಬಿಡದೇ

ವರ ಗುಣ ರೂಪ ಕ್ರೀಯಗಳಾನಂತ

ಚರಿಸುವ ಬಗೆ ತಿಳಿದು ಚತುರತೆ ನೀನಾಗೊ

ಇರಳು ಹಗಲು ಭೂತಾ ಭೂತಾಭಿಮಾನಿಗಳ

ಶರೀರ ತಧಿಷ್ಠಾನ ಸಿರಿ ನಾರಾಯಣ 

ಸಿರಿ ಲಕುಮಿ ಬೊಮ್ಮ ಹರ ಮಿಕ್ಕಾದ ನಿ -

ರ್ಜರಗಣ ನಾನಾ ತರತಮ್ಯದಿಂದಲಿ ಜ್ಞಾನೇಚ್ಛಾ 

ಪ್ರಯತ್ನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವೆಂದು

ನಿರುತ ತದಾಕಾರ ನಿಃಸಂಗರು ಯೆಂದು

ಅರಿತು ಸಂತಸನಾಗು ಸಜ್ಜನರನೊಡನಾಡಿ

ದುರಿತಾಂಬುಧಿ ತಾರಿ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯ

ಕರುಣಾಕರ ಮೂರ್ತಿಯ ಚರಣವ ನೆರೆ ನಂಬಿ ॥ 2 ॥ 

ರೂಪಕತಾಳ 

ಹೃದಯಾಕಾಶ ರೋಮ ಕೂಪಗಳೊಂದೊಂದು

ಉದರನಾಸ ಶ್ರವಣ ನಯನ ರಾಜಿಸುವ

ವದನ ಹಸ್ತ ಚರಣ ಸಂಧಿಗಳ ವಿವರ

ಹೊದರು ಗುಹ್ಯ ಒಂಭತ್ತು ದ್ವಾರ ಕ್ಷುದ್ರ ಛಿದ್ರ

ಮುದದಿಂದ ಘಟ ಮಠಾಕಾಶ ಜಾಲ ರಂಧ್ರ

ಮದುವೆ ಛಪ್ಪರ ಯಜ್ಞಶಾಲಿ ಮುಡಿಗೆ ಮರು -

ತ್ಪದ ಚತುರ್ವೀಥಿಗಳು ತತ್ತತ್ತು ಶ್ರೇಣಿಗಳು

ಚತುರಂಗಾಕ್ಷ ಮನೆ ಗಾವುದ ಹರ -

ದಾರಿ ಲೆಖ್ಖದ ಬೈಲು ವರಣಾವರಣ ಗರ್ಭ ದಿಗ್ಭಾಗಾ

ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕ ವಿರಾಡ್ರೂಪ ವೈಕುಂಠ

ಪದುಮ ಭವಾಂಡ ಸಪ್ತಾವರಣ ಮೇಲೆ

ತದನಂತರ ಅವ್ಯಾಕೃತಾಕಾಶ ಭೂತ ಈ

ತುದಿ ಮೊದಲು ಗುಣಿಸೋದು ಆಕಾಶ ಪ್ರಭೇದ

ಇದರಲ್ಲಿ ಹರಿ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡು ಪರಿಪರಿ

ಹೃದಯಾರಂಭಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲ್ಲಿ ಪರಿಯಂತ

ತದಕಾರ ತನ್ನಾಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯಾ

ವಿಧಿದೂರ ತದ್ಭಿನ್ನಾತನ್ನ ತನ್ಮಧ್ಯಾ ಎನ್ನು ॥ 3 ॥ 

ಝುಂಪೆತಾಳ 

ನಾಸ ಮೊದಲಾದ ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸ ಮತ್ತೆ ಉಪ -

ಶ್ವಾಸ ಸರ್ವ ಜೀವರಾಶಿಯಲ್ಲಿ

ಬೀಸುವ ವ್ಯಜನ ಚಾಮರ ನವಿಲುಗರಿ

ಕೋಶ ವಾರಿಧಿ ಥೆರೆ ಊದುವ ವಾದ್ಯ

ಲೇಸು ಪಕ್ಷಯಗರಿ ಯಿಂದ ಬರುವ ಗಾಳಿ

ಗ್ರೀಷ್ಮ ಋತು ಬಿರಿಸುತ್ತ ವಾಯುಪಟ ಮಿಕ್ಕ

ಈ ಸಮೀರ ಭೂತ ತತ್ತ ಲೋಕದ ಗತಿ

ಶೇಷ ವಿಶೇಷ ವಿರಾಟ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ

ಭೂ ಸಲಿಲಭಾಗ ಮೇಲಾವರಣಾಚೆಯಲಿ

ಸೂಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮಾರುತ ಚಂಡವಾತಗಳ

ಈಸು ಬಗೆಯನು ಪೂರ್ವದಂತೆ ಎ -

ಣಿಸುವದು ವಾಯು ಪರಮಾಣುಗಳಲ್ಲಿ

ವಾಸುದೇವನೆ ಯಿಪ್ಪನೆಂದು ಚಿಂತಿಸು ಮನುಜಾ

ದೋಷದೂರನಾಗು ಇದರಿಂದಲಿ

ಈಶ ಸರ್ವೇಶ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನ್ನ

ಬೇಸರದಲೆ ಮನದೊಳಗೆ ನಿಲಿಸೋ ॥ 4 ॥ 

ತ್ರಿವಿಡಿತಾಳ 

ನೇತುರಾಗ್ನಿ ಜಠರಾಗ್ನಿ ಪಾವಕ ಕಣ

ಜ್ಯೋತಿ ಜ್ವಾಲೆ ದೀಪ ಪಂಚವಿಧ ಪಂಚಾಗ್ನಿ

ಜಾತಕರ್ಮ ವಿವಾಹ ವೈಶ್ವದೇವ ಉಪ -

ನೀತ ಶಾಂತಿಕರ್ಮ ಅಭಿಚರಾಗ್ನಿ ಪಿತೃ

ನೀತಾ ನಿತ್ಯಾಗ್ನಿ ಹೋತ್ರ ನಾನಾ ಬಗೆ ಯಾಗಾ

ಜಾತವೇದ ದಾವಾ ವಡಬಾಗ್ನಿ ಧೂಮ್ರಾದಿ

ಭೂತಳ ವಿಡಿದು ವಿರಾಟ ಪರಿಯಂತ

ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರಕಾಶಗಳು ಪದ್ಮಜಾಂಡ ತೃತಯ

ಭೂತಾವರಣ ಸಹ ಚಿಂತಿಸು ಪರಮಾಣು

ಮಾತುರಾ ತೇಜೋ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿ

ಭೀತರಹಿತಾ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯಾ

ಈ ತೆರದಲ್ಲಿಪ್ಪ ಬಲ್ಲವಗೆಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ॥ 5 ॥ 

ಧ್ರುವತಾಳ 

ರಸನೆ ಮಿಕ್ಕಾದೋದಕ ಶೀಕರ ವರುಷಾಧಾರಿ

ಬೆಸನೆ ಅಗ್ರೋದಕ ನೈವೇದ್ಯ ವಾರಿ ತೃಷಿ

ಬಿಸಿನಿಧಿ ನದಿ ಕ್ಷುದ್ರ ನದಿ ತಟಾಕ ವಾಪಿ

ಕುಶಲ ಕೂಪ ದೇವಖಾತ ವರತೆ ಮಡವು

ಪ್ರಸರ ಸರೋವರ ಕ್ರೀಡಾಜಲವ ಸಂ -

ದಿಸಿ ಪೂರ್ವ ಪ್ರವಹ ಸುಳೆಫೇನ ಬುದ್ಬುದ

ಎಸೆವ ಥೆರೆ ಬಹುರಸ ಸಮಸ್ತ ಬೊಮ್ಮಾಂಡ

ಮುಸುಕಿದ ಸುತ್ತು ಮಿತಿ ತಿಳಿದು ಕೊಂಡಾಡುವದು

ವಸುದೇವ ಪುತ್ರನಿದೇ ರೂಪದಿಂದಿಪ್ಪನೆಂದು

ನಸುನಗುತ ತಿಳಿವದು ಯೋಗ್ಯಜನಕ್ಕೆ

ಅಸಮ ಸಾಹಸ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯ

ವಶವಾಗಿ ಯಿಪ್ಪ ಸಾಕಾರ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ॥ 6 ॥ 

ಝಂಪೆತಾಳ 

ಪುರಿ ಗೋಪುರ ದುರ್ಗ ಸಾಲಿ ಪ್ರಾಸಾದ ಮಂ -

ದಿರ ಸಭೆ ಸಮಸ್ತ ದೇವಾಲಯ

ಪುರ ಅಗ್ರಹಾರ ಖೇಟಕ ಘೋಷ ವೇದಿಕ

ಅರವಂಟಿಗೆ ಆಸ್ಥಾನ ರಾಜಧಾನಿ

ಶರ ನಿಧಿ ನದಿ ಕೂಲ ದ್ವೀಪ ಪರ್ವತ ನಿಮ್ನ

ತರು ಮೊದಲಾದ ಭೂರುಹ ಜಾತಿ

ಮರಕತ ಮಿಕ್ಕಾದ ನವರತುನ ರಜತ ಸ್ವರ್ನ

ಪರಿ ಲೋಹಕಾಂಶ ತಾಂಬ್ರಾದಿ ಧಾತು

ಪರಶು ನೇಗಲು ಶಕ್ತಿ ಗದ ಶಂಖ ಚಕ್ರ ತೋ -

ಮರ ಪರೀಘ ಚಾಪ ನಾನಾ ಶಸ್ತ್ರವು

ಪರಿ ಪರಿ ಧಾನ್ಯ ರಥ ಫಲ ಪುಷ್ಪ ಹದಿನಾಲ್ಕು

ಧರಿಣಿತಳ ಉಪದ್ವೀಪ ಎಂಭತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಲಕ್ಷ

ಶರೀರ ಧಾರಿಗಳ ಗಾತ್ರ ಚಿತ್ರ ಲೆಖ್ಖ ನಿಂ -

ದಿರದೆ ಬೊಮ್ಮಾಂಡ ಖರ್ಪರ ದ್ವಿಗುಣ

ಧರೆ ಮೀರಿ ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿ ತನಕ ಯೋಚಿಸು

ಪರಮಾಣು ಮೂರುವಿಧ ಅಂಶಿ ಅಂಶಾ -

ಭರಿತವಾಗಿವೆ ನೋಡು ಜಗವೆಲ್ಲ ಸರ್ವದಾ

ಇರುತಿಪ್ಪವು ಶುಭ್ರ ರಕ್ತ ಕಪ್ಪು

ಹರಿಯ ಚಿಂತಿಸು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಭಾವದಲಿ

ಮೆರೆವ ಆತುಮ ಜಗದಾತುಮನ್ನಾ

ಮರಿಯದಿರು ಆವಾವ ಕ್ರೀಯೆ ಮಾಡುವಾಗ

ಹೊರಗೆ ಒಳಗೆ ನೆನೆದು ಸುಖಿಸು ಸತತಾ

ಚರರಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿಪ್ಪ ಲಿಂಗ ಗಾ -

ತುರದ ಸ್ಥಿತಿ ತಿಳಿದು ತಿಳಿದು ತಿಳಿಯೋ

ಪರಿಪೂರ್ಣ ಗುಣಪೂರ್ಣ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯ

ಸುರ ನರೋರಗರಲ್ಲಿ ಇನಿತಿನಿತು ನಿರ್ನೈಸಿ ॥ 7 ॥

ಅಟ್ಟತಾಳ 

ಭೂತ ಪಂಚಕದಲ್ಲಿ ಬಹುವಿಧ ತಿಳಿದು ಗು -

ಣಾತಿಶಯದಿಂದ ತತ್ತದ್ಗುಣಂಗಳ

ಮಾತುರ ಕರ್ಮ ಜ್ಞಾನ ತತ್ವ ಹುದುಗಿಸಿ

ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲಿ ಪ್ರಾಣ ಅನ್ನಮಯ ಕೋಶವು

ಈ ತೆರದಲಿ ಏಳು ವೊಂದೇಳು ತತುವವೊ

ಭೂತದಲ್ಲಿ ವುಂಟು ಐದು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ

ಶ್ರೋತರ ತ್ವಕು ಚಕ್ಷು ರಸನ ನಾಶಿಕವನ್ನು

ಮಾತು ಮಾತಿಗೆ ಕೇಳಿ ನೀಕ್ಷಿಸಿ ಧ್ಯಾನಿಸಿ

ಕೌತುಕ ಯೈದುವ ಕಾಲಜ್ಞರ ಕೇಳಿ

ಧಾತು ಮೊದಲಾದ ಪ್ರತಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಈ

ಭೂತಗಳಿಟ್ಟು ಒಂದೊಂದು ಬಗೆಯಿಂದ

ಶ್ರೀ ತರುಣೀಶನ್ನ ರೂಪಂಗಳಾನಂತ

ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯವಾದ ದೇವನ

ನೀತಿಯಿಂದಲಿ ನಿನ್ನ ಯೋಗ್ಯತಾ ಪ್ರಕಾರ

ಸೋತ್ತಮರಿಂದ ಉಪಾಸನೆ ಚಿಂತಿಸಿ

ಓತ ಪ್ರೋತದಂತೆ ಹರಿವ್ಯಾಪ್ತಿ ನಿಜವಾಗಿ 

ಭೂತಕ್ಕೆ ಒಂದೊಂದು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಿಂದ

ಧೌತ ಪಾಪನಾಗು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕದಲ್ಲಿ

ಶ್ವೇತದ್ವೀಪ ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ ತನ್ನಯ

ಗಾತ್ರ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಪಂಚಭೇದ ಸ್ಥಾನ

ವಾತ ಪ್ರತೀಕದೊಳರ್ಚನೆ ಮಾಡು

ಆತುಮ ಮೂರುತಿ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ ಸರ್ವಾ -

ತೀತನು ಮೂರ್ತ್ಯಾಮೂರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲಿಸೋ ॥ 8 ॥ 

ಆದಿತಾಳ 

ಏಕೇಕಾ ಭೂತದಲ್ಲಿ ಲೌಕಿಕಾ ವೈದಿಕಾ -

ನೇಕ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕಾಂತನ ಮೂರ್ತಿಯ

ಸಾಕಾರವಾಗಿ ತಿಳಿ ಬೇಕಾದ ಪುರುಷಾರ್ಥಾ

ತಾ ಕೊಡುವನು ಜಗದೇಕ ವಂದ್ಯನು ಪುಣ್ಯ -

ಶ್ಲೋಕ ಶೋಭನ ದೇವನಾಕಿ ವೃಂದರ ಸಹಿತ

ಆಕಾಶ ಮೊದಲಾದ ತತ್ವಂಗಳೆಲ್ಲಾ ಸರ್ವ

ಲೋಕವೆ ತುಂಬಿದೆ ಪರಮಾಣು ದ್ಯಣುಕವು ಎಂದು

ಅಕಾರ ಮಿಗಿಲಾದ ಎಂಟು ವರ್ಗದಿಂದ

ವೈಕುಂಠವಾಗುವದು ದೇಶಕಾಲಾದಿ ವಿಡಿದು

ಪ್ರಾಕೃತ ರಹಿತನೆ ಹರಿಯೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿ

ಭೂತಳದೊಳು ಚರಿಸು ಸತ್ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ

ವಾಕು ಬರಿದೆ ಮಾಡಿ ಬಾಳದಿರೆಲೊ ಮನುಜ

ಏಕಾಂತದ ವರ ಕೇಳು ಸುಖದಲ್ಲಿ ಬಾಳು ಬಾಳು

ಈ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಇದನೆ ಕೈಕೊಂಡರೆ

ಶೋಕನಾಶನ ಜನ್ಮ ಜನ್ಮಾಂತರದಲ್ಲಿದ್ದ

ಏಕ ಚತುರಗುಣಾವಿಡಿದು ಪೂಜಿಸಿ ವಿ -

ವೇಕನಾಗೆಲೊ ಪಂಚವಿಧರೊಳು ಒಬ್ಬನೆನಿಸಿ

ಕಾಕುಲಾತಿ ಬಿಟ್ಟು ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನ್ನ

ಬಾಕುಳಿಗನಾಗಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಲಿದಾಡು ॥ 8 ॥ 

ಜತೆ 

ಹರಿಯ ಚಿಂತಿಸು ಪಂಚಭೂತದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ

ಕರುಣಾಳು ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲನೆ ಏಕೀಭೂತಾ ॥

***

1. Dhṛvatāḷa

Archā archane māḍu adhikāra bhēdadiṃda |

Nicchā varjita kāmanāgi bāgī |

Achyuta daivaveṃdu āhlādadiṃda sadā |

Saccidānandātmādi guṇagaḷiṃdā |

Meccisu manasu pūrvakadiṃda yōgyatādanitu |

Meccisu hariya voḷage horage tiḷidu |

Saccidānandādigaḷa guṇagaḷiṃda dhyānagaidu |

Eccaranāgu ninna yōgyatādanitu |

Neccidavara prāṇa prakṛti ramaṇa hari |

Succaritranu kāṇō tanna tōri |

Archarādi lōka aisidu tātvikara |

Heccu heccāgi voḷage poḷeva dvividha |

Achyutānaṃta rūpagaḷānaṃta |

Nicchalavāgive nōḍidalli |

Bacciḍatakkaddu ī pramēya kaṇḍalli |

Biccuvadalla bīdi bīdi tirugi |

Accaṭa jñānigaḷige kēḷidākṣaṇa bella - |

Daccāgi yippadu savidōrutā |

Succittadalli nitya vichārisi koḷuta |

Caccaradalli guṇavaṃtaraharō |

Kocci pōguvadagha ghōra daityarigedi - |

Giccāgi yippodu sarvakālā |

Huccu huruḷu mātiniṃda phala villā |

Muccu bāgiṇadaṃte sukṛtavuṃṭu |

Iccakānāgu haridāsaralli |

Acca sukha baruvadu varṇāśrama dharma |

Saccarācharadoḷu lēśa māḍe |

Vecchavāgadu kāṇō oṃdanāṃta |

Coccala maganaṃte pālisutiharu |

Pacchada maṇige sariye gāju maṇihāra |

Haccida kālakke śōbhisuvadē |

Nuccugaḷḷa dēvara eṃta pūjisalēnu |

Baccala mōri nīru kuḍidaṃtevō |

Kucchitavallade jagadoḷu jananaviḍidu |

Raccheyallade bhaṇḍu bhūta pūje |

Achyuta padavige ide ide upāya |

Beccade māḍirayyā manadalliṭṭu |

Beccisidaṃte manasu haripāda poṃduvadu |

Sacchāstra śravaṇa manana dhyānōpāsanadiṃda |

Tacchabdhavāchya hariya nōḍabēku |

Eccara daiva namma vijayaviṭhṭhalarēyanna |

Nicca ī pariyariṃda chiṃtisabēku satata ॥ 1 ॥

2. Maṭṭatāḷa

Dharaṇi udaka vaiśvānara māruta gagana |

Eraḍeraḍu oṃdu bhūtagaḷiddalli |

Hariyā vyāpāragaḷu chiṃtisu channāgi |

Paripari bageyiṃda guṇisuvadu biḍadē |

Vara guṇā rūpa krīyagaḷānaṃta |

Charisuva bage tiḷidu chaturate nīnāgo |

Iraḷu hagalu bhūtā bhūtābhimānigaḷa |

Śarīra tadhiṣṭhāna siri nārāyaṇa |

Siri lakumi bomma hara mikkāda ni - |

Rjaragaṇa nānā taratamyadiṃdali jñānēcchā |

Prayatna svābhāvikaveṃdu |

Niruta tadākāra niḥsaṃgaru yeṃdu |

Aritu saṃtasanāgu sajjanaranoḍanāḍi |

Duritāṃbudhi tāri vijayaviṭhṭhalarēya |

Karuṇākara mūrtiya charaṇava nere naṃbi ॥ 2 ॥

3. Rūpakatāḷa

Hṛdayākāśa rōma kūpagaḷoṃdoṃdu |

Udaranāsa śravaṇa nayana rājisuva |

Vadana hasta charana saṃdhigaḷa vivara |

Hodaru guhya oṃbhattu dvāra kṣudra chidra |

Mudadiṃda ghaṭa maṭhākāśa jāla raṃdhra |

Maduve chappara yajñaśāli muḍige maru - |

Tpada chaturvīthigaḷu tattattu śrēṇigaḷu |

Chaturaṃgākṣa mane gāvuda hara - |

Dāri lekhkhada bailyu varaṇāvaraṇa garbha digbhāgā |

Hadinālku lōka virāḍrūpa vaikunṭha |

Paduma bhavāṇḍa saptāvaraṇa mēle |

Tadanaṃtara avyākṛtākāśa bhūta ī |

Tudi modalu guṇisōdu ākāśa prabhēda |

Idaralli hari chiṃtene māḍu paripari |

Hṛdayāraṃbhisukoṃdu alli pariyanta |

Tadākāra tannāma vijayaviṭhṭhalarēyā |

Vidhidūra tadbhinnātanna tanmadhyā ennu ॥ 3 ॥

4. Jhaṃpatāḷa

Nāsa modalāda śvāsōcchvāsa matte upa - |

Śvāsa sarva jīvarāśiyalli |

Bīsuva vyajana chāmara navilugari |

Kōśa vāridhi there ūduva vādya |

Lēsu pakṣiyagari yiṃda baruva gāḷi |

Grīṣma ṛtu birisutta vāyupaṭa mikka |

Ī samīra bhūta tatta lōkada gati |

Śēṣa viśēṣa virāṭa brahmāṇḍadalli |

Bhū salilabhāga mēlāvaraṇācheyali |

Sūsikoṃdiddha māruta chaṇḍavātagaḷa |

Īsu bageyanu pūrvadaṃte e - |

ṇisuvaṃthe vāyu paramāṇugaḷalli |

Vāsudēvane yippaneṃdu chiṃtisu manujā |

Dōṣadūranāgu idariṃdali |

Īśa sarvēśa namma vijayaviṭhṭhalarēyanna |

Bēsaradale manadoḷage nilisō ॥ 4 ॥

5. Triviḍatāḷa

Nēturāgni jaṭharāgni pāvaka kaṇa |

Jyōti jvāle dīpa pañchavidha pañchāgni |

Jātakerma vivāha vaiśvadēva upa - |

Nīta śāntikerma abhicharāgni pitṛ |

Nītā nityāgnihōtra nānā bage yāgā |

Jātavēda dāvā vaḍabāgni dhūmrādi |

Bhūtāḷa viḍidu virāṭa pariyanta |

Jyōti prakāśagaḷu padmajāṇḍa tṛtaya |

Bhūtāvaraṇa saha chiṃtisu paramāṇu |

Māturā tējō biṃdugaḷannu prati prati |

Bhītarahitā namma vijayaviṭhṭhalarēya |

Ī teradallippa ballavagelelli ॥ 5 ॥

6. Dvītīya Dhṛvatāḷa

Rasane mikkādōdaka śīkara varuṣādhāri |

Besane agrōdaka naivēdya vāri tṛṣi |

Bisinidhi nadi kṣudra nadi taṭāka vāpi |

Kuśala kūpa dēvakhāta varate maḍavu |

Prasara sarōvara krīḍājala va saṃ - |

disi pūrva pravaha suḷe phēna budbuda |

Eseva there bahurasa samasta bommāṇḍ |

Musukida suttu miti tiḷidu koṃḍāḍuvadu |

Vasudēva putranidē rūpadiṃdippaneṃdu |

Nasunaguta tiḷivadu yōgyajanakke |

Asama sāhasa namma vijayaviṭhṭhalarēya |

Vaśavāgi yippa sākāra sarvōttama ॥ 6 ॥

7. Dvītīya Jhaṃpatāḷa

Puri gōpura durga sāli prāsāda maṃ - |

dira sabhe samasta dēvālayā |

Purā agrahāra khēṭaka ghōṣa vēdikā |

Aravaṃṭige āsthāna rājad hāni |

Śara nidhi nadi kūla dvīpa parvata nimna |

Taru modalāda bhūruha jāti |

Marakata mikkāda navaratuna rajata svarna |

Pari lōhakāṃśa tāṃbrādi dhātu |

Paraśu nēgalu śakti gada śaṃkha chakra tō - |

mara parīgha chāpa nānā śastravu |

Pari pari dhānya ratha phala puṣpa hadinālku |

Dharaṇitaḷa upadvīpa eṃbhattu nālku lakṣa |

Śarīra dhārigaḷa gātra chitra lekhkha niṃ - |

dirade bommāṇḍa kharpara dviguṇa |

Dhare mīri mūla prakṛti tanaka yōchisu |

Paramāṇu mūruvidha aṃśi aṃśā - |

Bhariitavāgive nōḍu jagavella sarvadā |

Irutippavu śubhra rakta kappu |

Hariyā chiṃtisu alli oṃdoṃdu bhāvadali |

Mereva ātumā jagadātumannā |

Mariyadiru āvāv krīye māḍuvāga |

Horage oḷage nenedu sukhisu satatā |

Chararige baddhavāgippa liṃga gā - |

turada sthiti tiḷidu tiḷidu tiḷiyō |

Paripūrṇa guṇapūrṇa vijayaviṭhṭhalarēya |

Sura narōragaralli initinitu nirnaisī ॥ 7 ॥

8. Aṭṭatāḷa

Bhūta pañchakadalli bahuvidha tiḷidu gu - |

ṇātiśayadiṃda tattadguṇaṃgaḷa |

Mātura kerma jñāna tatva hudugisi |

Prītiyiṃdali prāṇa annamaya kōśavu |

Ī teradali ēlu voṃdēlu tatuvavō |

Bhūtadalli vuṃṭu aidu sthānadalli |

Śrōtarā tvaku chakṣu rasana nāśikavannu |

Mātu mātige kēḷi nīkṣisi dhyānisi |

Kautuka yaiduva kālajñara kēḷi |

Dhātu modalāda pratimēyalli ī |

Bhūtagaḷiṭṭu oṃdoṃdu bageyiṃda |

Śrī taruṇīśanna rūpagaḷānaṃta |

Jyōti prakāśamayavāda dēvana |

Nītiyiṃdali ninna yōgyatā prakārā |

Sōttamariṃda upāsane chiṃtisi |

Ōta prōtadaṃte harivyāpti nijavāgi |

Bhūtakke oṃdoṃdu heccu kaḍimeyiṃda |

Dhauta pāpanāgu pāramārthikadalli |

Śvētadvīpa sūryamaṇḍala tannayā |

Gātra sāligrāma pañchabhēda sthāna |

Vāta pratīkadoḷarchane māḍu |

Ātuma mūrutī vijayaviṭhṭha sarvā - |

tītanu mūrtyāmūrṭiyalli nilisō ॥ 8 ॥

9. Āditāḷa

Ēkēkā bhūtadalli laukikā vaidikā - |

nēka vyavahāradalli śrīkāṃtana mūrtiya |

Sākāravāgi tiḷi bēkāda puruṣārthā |

Tā koḍuvanu jagadēka vaṃdyanu puṇya - |

ślōka śōbhana dēvanāki vṛṃdara sahita |

Ākāśa modalāda tatvaṃgaḷellā sarva |

Lōkave tuṃbide paramāṇu dyaṇukavu eṃdu |

Akāra migilāda eṃṭu vargadiṃda |

Vaikunṭhavāguvadu dēśakālādi viḍidu |

Prākṛta rahita ne hariyeṃdu koṃḍāḍi |

Bhūtala doḷu charisu satkermadalli |

Vāku baride māḍi bāḷadirelo manujā |

Ēkāṃtada vara kēḷu sukhadalli bāḷu bāḷu |

Ī kaliyugadalli idane kaikoṃḍare |

Śōkanāśana janma janmaṃtaradallidda |

Ēka chaturaguṇāviḍidu pūjisi vi - |

vēkanāgelo pañchavidharoḷu obbanenisī |

Kākulāti biṭṭu vijayaviṭhṭhalarēyanna |

Bākuḷiganāgi bhaktiyiṃda nalidāḍu ॥ 9 ॥

10. Jate

Hariyā chiṃtisu pañchabhūtadalli nitya |

Karuṇāḷu vijayaviṭhṭhalane ēkībhūtā ॥ 10 ॥

***

Phonetic Notes for Chanting:

Ōta prōtadaṃte: (8th Stanza) Pronounced Ō-tha prō-tha-dam-the. This crucial conceptual line compares the omnipresence of Lord Hari to the interlaced horizontal and vertical threads of woven cloth.

Saccidānanda: (1st Stanza) Pronounced Sac-chi-dā-nan-da. The tongue must firmly clip the double 'c' loop to maintain the rhythmic meter of the Dhruva Tala.

Mūrtyāmūrṭiyalli: (8th Stanza) Pronounced Moor-thyā-moor-thi-yal-li. Refers to anchoring the meditation simultaneously in both visible entities (idols, elements) and unmanifested forms.

Pancha Bhoota Progression: Stanzas 3 through 7 are built like architectural blueprints. Stanza 3 addresses Space (Ākāśa), Stanza 4 handles Wind (Vāyu), Stanza 5 covers Fire (Tejas), Stanza 6 handles Water (Ap), and Stanza 7 addresses Earth/Solids (Pṛthvī). Keep the chanting cadence identical across these descriptive transitions.

***

ದೈನಂದಿನ ಉಪಾಸನಾ ಸಾಧನಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ

೧. ಆಕಾಶ ತತ್ವ (Space Element)

ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಂತರಿಕ ಚಿಂತನೆ (ದೇಹದ ಒಳಗೆ): ಹೃದಯದಲ್ಲಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆಕಾಶ (ಹೃದಯಾಕಾಶ), ಚರ್ಮದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೋಮಕೂಪಗಳ ಒಳಗಿನ ರಂಧ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಒಳಗಿನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ರಂಧ್ರಗಳು (ಹೊಟ್ಟೆ, ಕಿವಿ, ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮೂಗು).

ಬಾಹ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಚಿಂತನೆ (ದೇಹದ ಹೊರಗೆ): ಮನೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳು, ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳು, ವೈಕುಂಠ ಲೋಕ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲದರ ಆಚೆ ಹರಡಿರುವ ಅನಂತ ಅವ್ಯಾಕೃತಾಕಾಶ.

ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದ ಭಗವಂತನ ರೂಪ: ಅಚ್ಯುತ (ದೋಷರಹಿತನು) / ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ

೨. ವಾಯು ತತ್ವ (Air Element)

ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಂತರಿಕ ಚಿಂತನೆ (ದೇಹದ ಒಳಗೆ): ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಮುಖ್ಯ ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸ (ಉಸಿರಾಟ) ಹಾಗೂ ದೇಹದ ಒಳಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಪಂಚಪ್ರಾಣಗಳು (ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ, ವ್ಯಾನ, ಉದಾನ, ಸಮಾನ).

ಬಾಹ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಚಿಂತನೆ (ದೇಹದ ಹೊರಗೆ): ಬೀಸಣಿಗೆಯಿಂದ ಬರುವ ಮೃದುವಾದ ಗಾಳಿ, ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಮಾರುತ, ವಾತಾವರಣದ ಮಳೆಗಾಲದ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆವರಣದಾಚೆ ಭೋರ್ಗರೆಯುವ ಪ್ರಚಂಡ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು (ಚಂಡವಾತ).

ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದ ಭಗವಂತನ ರೂಪ: ವಾಸುದೇವ

೩. ತೇಜಸ್ಸು / ಅಗ್ನಿ ತತ್ವ (Fire Element)

ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಂತರಿಕ ಚಿಂತನೆ (ದೇಹದ ಒಳಗೆ): ಕಣ್ಣುಗಳ ಒಳಗಿರುವ ದೃಷ್ಟಿಯ ತೇಜಸ್ಸು (ನೇತ್ರಾಗ್ನಿ) ಮತ್ತು ತಿಂದ ಅನ್ನವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸುವ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿನ ಆಮ್ಲದ ಕಿಡಿ (ಜಠರಾಗ್ನಿ).

ಬಾಹ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಚಿಂತನೆ (ದೇಹದ ಹೊರಗೆ): ಗೃಹದ ದೀಪದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಜ್ವಾಲೆ, ಮಹಾ ಯಾಗಗಳ ಪವಿತ್ರ ಯಜ್ಞಕುಂಡದ ಅಗ್ನಿ, ಆಕಾಶದ ಮಿಂಚುಗಳು, ಕಾಡಿನ ದಾವಾಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಬೆಂಕಿ (ವಡಬಾಗ್ನಿ).

ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದ ಭಗವಂತನ ರೂಪ: ಭೀತರಹಿತ (ಭಯವಿಲ್ಲದವನು) / ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ

೪. ಅಪ್ / ಜಲ ತತ್ವ (Water Element)

ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಂತರಿಕ ಚಿಂತನೆ (ದೇಹದ ಒಳಗೆ): ನಾಲಿಗೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಲಾಲಾರಸ (ರಸನೆ) ಮತ್ತು ದೇಹದ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ದ್ರವಾಂಶದ ಸಮತೋಲನ.

ಬಾಹ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಚಿಂತನೆ (ದೇಹದ ಹೊರಗೆ): ಆಕಾಶದಿಂದ ಬೀಳುವ ಮಳೆಹನಿಗಳು, ಮನೆಯ ಬಾವಿಗಳು, ಪವಿತ್ರ ನದಿಗಳು (ಗಂಗಾ, ಕೃಷ್ಣಾ ಇತ್ಯಾದಿ), ವಿಶಾಲವಾದ ಸಾಗರಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಕಪಾಲವನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಮುಸುಕಿರುವ ಬೃಹತ್ ಆವರಣ ಜಲ.

ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದ ಭಗವಂತನ ರೂಪ: ವಾಸುದೇವ-ಪುತ್ರ (ವಾಸುದೇವನ ಮಗನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ)

೫. ಪೃಥ್ವಿ / ಭೂಮಿ ತತ್ವ (Earth Element)

ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಆಂತರಿಕ ಚಿಂತನೆ (ದೇಹದ ಒಳಗೆ): ಮೂಳೆಗಳ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕಂಕಾಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮಾಂಸಖಂಡಗಳು ಮತ್ತು ದೇಹದ ದಪ್ಪನೆಯ ಪದರವಾದ ಅನ್ನಮಯ ಕೋಶ.

ಬಾಹ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಚಿಂತನೆ (ದೇಹದ ಹೊರಗೆ): ನಗರಗಳು, ಅರಮನೆಗಳು, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ಭಾರವಾದ ಲೋಹಗಳು (ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ, ಕಬ್ಬಿಣ), ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಪಚ್ಚೆಮಣಿಗಳು (ಮರಕತ), ಬೆಳೆದ ಧಾನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ತ ೮೪ ಲಕ್ಷ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ಭೌತಿಕ ಶರೀರಗಳು.

ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕಾದ ಭಗವಂತನ ರೂಪ: ಜಗದಾತಮ (ಜಗದಂತರಾತ್ಮನು) / ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ

ದೈನಂದಿನ ಸಾಧನೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ (Core Principle):

ಓತ-ಪ್ರೋತ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಚಿಂತನೆ: ನೇಯ್ದ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನೂಲುಗಳು ಅಡ್ಡ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾಗಿ ಹೇಗೆ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುತ್ತವೆಯೋ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಯಾ ತತ್ವದ ಭಗವಂತನ ದಿವ್ಯ ರೂಪವು ನಿಮ್ಮ ಪುಟ್ಟ ಶರೀರದ ಒಳಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಈ ವಿಶಾಲವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ಷಣವೂ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬಿ ಧನ್ಯರಾಗುವುದು.

***

ಶ್ರೀ ವಿಜಯದಾಸರು (ಅಂಕಿತ: ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲ) ವಿರಚಿಸಿರುವ ಈ 'ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಉಪಾಸನೆ ಸುಳಾದಿ'ಯು ದ್ವೈತ ವೇದಾಂತದ ಅಪರೂಪದ ಸಾಧನಾ ಕೈಪಿಡಿಯಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪಂಚಭೂತಗಳ (ಆಕಾಶ, ವಾಯು, ತೇಜಸ್ಸು, ಅಪ್, ಪೃಥ್ವಿ) ಪರಮಾಣು ಪರಮಾಣುಗಳಲ್ಲೂ ಭಗವಂತನ ಬಿಂಬಮೂರ್ತಿಯು ಹೇಗೆ ಅಡಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ದಾಸರು ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಸಾರಾಂಶ (Summary)

ಧ್ರುವ ಮತ್ತು ಮಟ್ಟತಾಳ: ನಮ್ಮ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ಕಾಮನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ಭಗವಂತನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಬೇಕು. ಈ ಪರಮ ರಹಸ್ಯದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸದೆ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳ ಉಸಿರಾಟ ಹಾಗೂ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳ (ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಶಿವ ಇತ್ಯಾದಿ) ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಪ್ರೇರಿಸುವವನು ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣನೊಬ್ಬನೇ.

ರೂಪಕ ಮತ್ತು ಝಂಪೆತಾಳ: ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಹೃದಯಾಕಾಶ, ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ರಂಧ್ರಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹೊರಗಿನ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ, ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳು ಮತ್ತು ವೈಕುಂಠದವರೆಗಿನ ಆಕಾಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ತರದಲ್ಲೂ ಆಕಾಶಾಭಿಮಾನಿಯಾದ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು. ಅದರಂತೆಯೇ, ನಾವು ಉಸಿರಾಡುವ ಗಾಳಿ, ಬೀಸುವ ಬೀಸಣಿಗೆಯ ಮಾರುತ, ಜಗತ್ತಿನ ಚಂಡಮಾರುತ ಹೀಗೆ ವಾಯು ತತ್ವದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರಮಾಣುವಿನಲ್ಲೂ ವಾಸುದೇವನೇ ತುಂಬಿದ್ದಾನೆಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕು.

ತ್ರಿವಿಡ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ಧ್ರುವತಾಳ: ನಮ್ಮ ಜಠರಾಗ್ನಿ, ದೀಪದ ಜ್ವಾಲೆ, ಯಜ್ಞದ ಅಗ್ನಿ, ಕಾಡಿನ ದಾವಾಗ್ನಿ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದ ವಡಬಾಗ್ನಿಗಳ ಒಳಗಿರುವ ತೇಜೋಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು. ನದಿ, ಕೆರೆ, ಸಾಗರ, ಮಳೆ ಹನಿ ಹಾಗೂ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ನೈವೇದ್ಯದ ನೀರಿನ ಪ್ರತಿ ಕಣದಲ್ಲೂ ವಸುದೇವ ಸುತನಾದ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

ದ್ವಿತೀಯ ಝಂಪೆ ಮತ್ತು ಅಟ್ಟತಾಳ: ಕೋಟೆ, ಕೊತ್ತಲ, ದೇವಸ್ಥಾನ, ನವರತ್ನಗಳು, ಲೋಹಗಳು, ಧಾನ್ಯಗಳು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ೮೪ ಲಕ್ಷ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ಸ್ಥೂಲ ಮತ್ತು ಲಿಂಗದೇಹಗಳ ಪೃಥ್ವಿ (ಭೂಮಿ) ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಹರಿಯನ್ನು ಕಾಣಬೇಕು. ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಅನ್ನಮಯ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ, ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ, ಶ್ವೇತದ್ವೀಪ ಮುಂತಾದ ಪಂಚಭೇದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗಿರುವ ಹರಿಯನ್ನು ಓತಪ್ರೋತವಾಗಿ (ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನೂಲು ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವಂತೆ) ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡಿ ಪಾಪಮುಕ್ತರಾಗಬೇಕು.

ಆದಿತಾಳ ಮತ್ತು ಜತೆ: ಲೌಕಿಕ ಹಾಗೂ ವೈದಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲೂ ಶ್ರೀಕಾಂತನ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು. ಮಾತುಗಳನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡದೆ, ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ಪಂಚಭೂತಾತ್ಮಕ ಉಪಾಸನೆಯನ್ನು ಕೈಕೊಂಡರೆ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರದ ದುಃಖಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಏಕೀಭೂತನಾಗಿರುವ ಆ ಕರುಣಾಳು ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲನನ್ನು ಸದಾ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೊಂಡಾಡಬೇಕು.

ಅರ್ಥ (Meaning Parawise)

೧. ಧ್ರುವತಾಳ (ಅರ್ಚನೆಯ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನದ ರಹಸ್ಯ)

ಅರ್ಥ: ಓ ಮಾನವನೇ, ನಿನ್ನ ಯೋಗ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಭೇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭಗವಂತನ ಅರ್ಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡು. ನಿನ್ನ ನಿತ್ಯದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಲೌಕಿಕ ಕಾಮನೆಗಳಿಲ್ಲದೆ (ನಿಚ್ಚಾ ವರ್ಜಿತ) ನಿಷ್ಕಾಮ ಭಾವದಿಂದ ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸು. ಅಚ್ಯುತನೇ ಪರದೈವವೆಂದು ಆನಂದದಿಂದ, ಆತನು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ ಸ್ವರೂಪನು ಮುಂತಾದ ಕಲ್ಯಾಣ ಗುಣಗಳುಳ್ಳವನೆಂದು ನಿನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಆತನನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸು. ಪರಮಾತ್ಮನು ನಿನ್ನ ಒಳಗೂ ಇದ್ದಾನೆ, ಹೊರಗೂ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಧ್ಯಾನಗೈದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳು.

ತನ್ನನ್ನು ನಂಬಿದವರ ಪ್ರಾಣಸ್ವರೂಪನಾದ, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಒಡೆಯನಾದ (ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣ) ಸಚ್ಚರಿತ್ರನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ಸಾಧಕನಿಗೆ ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ತತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳ ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಅಚ್ಯುತ ಮತ್ತು ಅನಂತ ಎಂಬ ದ್ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಿಂದ ಆತನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಪರಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರಹಸ್ಯವನ್ನು (ಪ್ರಮೇಯವನ್ನು) ಜ್ಞಾನಿಗಳಾದವರು ಕಂಡ ತಕ್ಷಣ, ಅದು ಸವಿದವರಿಗೆ 'ಬೆಲ್ಲದ ಅಚ್ಚಿನಂತೆ' ಅತ್ಯಂತ ಮಧುರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಬೀದಿ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಗುತ್ತಾ ಎಲ್ಲರ ಮುಂದೆ ಬಿಚ್ಚಿಡಬಾರದು, ಅತ್ಯಂತ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಸನ್ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯವೂ ವಿಚಾರ ಮಾಡುವವರು ಬೇಗನೆ ಜ್ಞಾನವಂತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಘೋರ ಪಾಪಗಳೆಲ್ಲವೂ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ.

ಕೇವಲ ಹುಚ್ಚು ಹುರುಳಿನ ಹರಟೆಯ ಮಾತುಗಳಿಂದ ಯಾವುದೇ ಫಲವಿಲ್ಲ. ಮುಚ್ಚಿದ ಬಾಗಿಣದೊಳಗೆ ಮುತ್ತೈದೆಯರಿಗೆ ಕೊಡುವ ಶುಭ ದ್ರವ್ಯಗಳಿರುವಂತೆ, ನಮ್ಮ ಹೃದಯದೊಳಗೆ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳ ಸುಕೃತವಿರಬೇಕು. ಹರಿದಾಸರಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿಯುಳ್ಳವನಾಗು, ಆಗ ನಿನಗೆ ಅಚ್ಚ ಅಖಂಡವಾದ ಮೋಕ್ಷ ಸುಖ ಬರುತ್ತದೆ. ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಲೇಶಮಾತ್ರವೂ ಬಿಡದೆ ಆಚರಿಸು; ಇದರಿಂದ ನಿನ್ನ ಪುಣ್ಯವೇನೂ ವೆಚ್ಚವಾಗುವುದಿಲ್ಲ (ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ), ಬದಲಿಗೆ ಭಗವಂತನು ನಿನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ಚೊಚ್ಚಲ ಮಗನಂತೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಸಿರು ರತ್ನದ (ಪಚ್ಚೆ ಮಣಿ) ಹಾರಕ್ಕೆ ಗಾಜಿನ ಮಣಿಗಳ ಹಾರವು ಎಂದಿಗೂ ಸಾಟಿಯಾಗಬಲ್ಲದೇ? ಹಾಗೆಯೇ ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಡಾಂಬೀಕದ ಪೂಜೆಗಳು ಶೋಭಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಕ್ಷುದ್ರ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುವುದು ಬಚ್ಚಲು ಮೋರಿಯ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಕೀಳಾದದ್ದು. ಅದು ಕೇವಲ ರಚ್ಚೆ (ಅಹಂಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನ) ಮತ್ತು ಭಂಡು ಭೂತಗಳ ಪೂಜೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಚ್ಯುತನ ಪರಮ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇದೊಂದೇ ಉಪಾಯ; ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ (ಬೆಚ್ಚದೆ) ಸಚ್ಛಾಸ್ತ್ರಗಳ ಶ್ರವಣ, ಮನನ ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನೋಪಾಸನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯ ಪಾದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕು. ವೇದಗಳ ಸಮಸ್ತ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ವಾಚ್ಯನಾದ (ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಆ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ನೋಡಬೇಕು. ಸದಾ ಜಾಗೃತನಾಗಿರುವ ದೇವನಾದ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನನ್ನು ನಿತ್ಯವೂ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಬೇಕು.

೨. ಮಟ್ಟತಾಳ (ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವದ್ವ್ಯಾಪಾರ ಚಿಂತನೆ)

ಅರ್ಥ: ಪೃಥ್ವಿ (ಧರಣಿ), ಅಪ್ (ಉದಕ), ತೇಜಸ್ಸು (ವೈಶ್ವಾನರ), ವಾಯು (ಮಾರುತ), ಮತ್ತು ಆಕಾಶ (ಗಗನ) ಎಂಬ ಪಂಚಭೂತಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಇವೆಯೋ, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರಿಯು ನಡೆಸುವ ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಾದಿ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಚನ್ನಾಗಿ ಚಿಂತಿಸು. ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಪರಿ ಬಗೆಯಿಂದ ಆತನ ಗುಣಗಳನ್ನು ಬಿಡದೆ ಲೆಕ್ಕಿಸು (ಗುಣಿಸು). ಆತನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳು, ದಿವ್ಯ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಅನಂತ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದು ನೀನು ಚತುರನಾಗು.

ಹಗಲು-ಇರುಳು ಎನ್ನದೆ ಈ ಪಂಚಭೂತಗಳು ಹಾಗೂ ಆ ಭೂತಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳ ಶರೀರಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಆಧಿಷ್ಠಾನವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವವನು ಸಿರಿ ನಾರಾಯಣನೊಬ್ಬನೇ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವ, ಪರಶಿವ ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳ (ನಿರ್ಜರಗಣ) ಜ್ಞಾನ, ಇಚ್ಛೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೆಲ್ಲವೂ ಆಯಾ ತಾರತಮ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭಗವಂತನ ಅಧೀನದಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಭಗವಂತನ ಇಚ್ಛೆಯ ಆಕಾರದಲ್ಲೇ ಇದ್ದು, ಲೌಕಿಕ ಅಂಟಿಲ್ಲದ ನಿಃಸಂಗರು ಎಂದು ತಿಳಿದು, ಸಜ್ಜನರ ಒಡನಾಟವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಸಂತೋಷಪಡಬೇಕು. ಕರುಣಾಕರ ಮೂರ್ತಿಯಾದ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನ ಚರಣಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಂಬಿದರೆ ಆತನು ನಿನ್ನನ್ನು ಪಾಪದ ಸಮುದ್ರದಿಂದ (ದುರಿತಾಂಬುಧಿ) ಪಾರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.

೩. ರೂಪಕತಾಳ (ಆಕಾಶ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಚಿಂತನೆ)

ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಒಳಗಿರುವ ಹೃದಯಾಕಾಶದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ದೇಹದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೋಮಕೂಪಗಳು (ಚರ್ಮದ ರಂಧ್ರಗಳು), ಉದರ (ಹೊಟ್ಟೆ), ನಾಸಿಕ (ಮೂಗು), ಶ್ರವಣ (ಕಿವಿ), ನಯನ (ಕಣ್ಣು), ವದನ (ಮುಖ), ಹಸ್ತ (ಕೈ), ಚರಣ (ಕಾಲು) ಹಾಗೂ ಮೂಳೆಗಳ ಸಂಧಿಗಳ ಒಳಗಿರುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸು. ಗುಹ್ಯ ಸ್ಥಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ದೇಹದ ಒಂಭತ್ತು ದ್ವಾರಗಳೊಳಗಿರುವ ಆಕಾಶವನ್ನು ಚಿಂತಿಸು.

ಹಾಗೆಯೇ ಹೊರಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಯ ಒಳಗಿನ ಆಕಾಶ (ಘಟಾಕಾಶ), ಮಠದ ಒಳಗಿನ ಆಕಾಶ (ಮಠಾಕಾಶ), ಬಲೆಯ ರಂಧ್ರಗಳು, ಮದುವೆಯ ಛಪ್ಪರ, ಯಜ್ಞಶಾಲೆ, ಮುಡಿಗೆ (ಕೂದಲಿನ ಮುಡಿ ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯದ ಮೂಟೆ) ಗಾಳಿ ಹೋಗುವ ರಂಧ್ರಗಳು, ನಾಲ್ಕು ರಸ್ತೆಗಳು ಕೂಡುವ ಚೌಕಗಳು, ತತ್ಸಂಬಂಧಿತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು, ಚದುರಂಗದಾಟದ ಮನೆಗಳು, ಗಾವುದ ಮತ್ತು ಹರದಾರಿ (ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ದೂರದ ಅಳತೆಗಳು) ಲೆಕ್ಕದ ವಿಶಾಲವಾದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆವರಣಗಳು, ಗರ್ಭಭಾಗಗಳು, ದಿಕ್ಕುಗಳ ಭಾಗಗಳು, ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳು, ಭಗವಂತನ ವಿರಾಡ್ರೂಪ, ವೈಕುಂಠ ಲೋಕ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ಅಂಡ (ಪದ್ಮಜಾಂಡ) ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೇಲಿರುವ ಸಪ್ತ ಆವರಣಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಅವ್ಯಾಕೃತಾಕಾಶದವರೆಗೆ ಇರುವ ಎಲ್ಲ ಆಕಾಶದ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ತುದಿಯಿಂದ ಮೊದಲಿನವರೆಗೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಿಸು (ಗುಣಿಸು).

ನಮ್ಮ ಹೃದಯದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆ ತುದಿಯವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲ ಆಕಾಶ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರಿಯು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಪರಿಪರಿ ಬಗೆಯಿಂದ ಚಿಂತಿಸು. ಆಯಾ ಆಕಾಶದ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನೇ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತನು ವಿಧಿಗೆ (ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ) ನಿಲುಕದವನು, ಪ್ರಕೃತಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನನಾದವನು (ತದ್ಭಿನ್ನ) ಮತ್ತು ಆ ಎಲ್ಲ ಆಕಾಶಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲೂ ಆತನೇ ಇದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.

೪. ಝುಂಪೆತಾಳ (ವಾಯು ತತ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಚಿಂತನೆ)

ಅರ್ಥ: ಮನುಷ್ಯನ ಮೂಗಿನ (ನಾಸ) ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛ್ವಾಸ (ಉಸಿರಾಟ), ಪ್ರಾಣ, ಅಪಾನ ಮುಂತಾದ ಉಪಪ್ರಾಣಗಳ (ಉಪಶ್ವಾಸ) ಚಲನೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ತ ಜೀವರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆಯೋ ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸು. ಹಾಗೆಯೇ ಕೈಯಿಂದ ಬೀಸುವ ಬೀಸಣಿಗೆಯ (ವ್ಯಜನ) ಗಾಳಿ, ರಾಜರಿಗೆ ಬೀಸುವ ಚಾಮರದ ಗಾಳಿ, ನವಿಲುಗರಿಯಿಂದ ಬರುವ ಗಾಳಿ, ಮೇಘಗಳ ಕೋಶದಿಂದ ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದ ತರಂಗಗಳಿಂದ ಏಳುವ ಗಾಳಿ, ಶಂಖ-ಕೊಳಲು ಮುಂತಾದ ವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಊದುವಾಗ ಹೊರಡುವ ಗಾಳಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳ (ಪಕ್ಷಿ) ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಬಡಿತದಿಂದ ಬರುವ ಗಾಳಿ, ಗ್ರೀಷ್ಮ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬಿರುಸಾಗಿ ಬೀಸುವ ಒಣಗಾಳಿ, ಗಾಳಿಪಟವನ್ನು ಹಾರಿಸುವ ಗಾಳಿ ಮುಂತಾದ ಸಮಸ್ತ ಸಮೀರ (ವಾಯು) ಭೂತದ ಚಲನೆಗಳನ್ನು ಆಯಾ ಲೋಕಗಳ ಗತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಯೋಚಿಸು.

ಶೇಷದೇವ ಹಾಗೂ ವಿರಾಟ್ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಆವರಣದಾಚೆ ಭೋರ್ಗರೆಯುತ್ತಾ ಸೂಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಚಂಡ ಮಾರುತಗಳು ಹಾಗೂ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪೂರ್ವದ ಆಕಾಶ ತತ್ವದಂತೆಯೇ ವಾಯುವಿನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರಮಾಣುಗಳಲ್ಲೂ ಲೆಕ್ಕಿಸು. ಈ ಎಲ್ಲ ವಾಯು ತತ್ವಗಳ ಒಳಗೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ವಾಸುದೇವನೇ ನಿಯಾಮಕನಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಓ ಮಾನವನೇ ಚಿಂತಿಸು. ಈ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ನೀನು ಸಮಸ್ತ ದೋಷಗಳಿಂದ ದೂರನಾಗುತ್ತೀಯೆ. ಸರ್ವೇಶ್ವರನಾದ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನನ್ನು ಯಾವುದೇ ಬೇಸರವಿಲ್ಲದೆ ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನೊಳಗೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊ.

೫. ತ್ರಿವಿಡತಾಳ (ತೇಜಸ್ಸು/ಅಗ್ನಿ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಚಿಂತನೆ)

ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿರುವ ನೇತ್ರಾಗ್ನಿ (ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಯ ತೇಜಸ್ಸು), ಅನ್ನವನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸುವ ಜಠರಾಗ್ನಿ, ಬೆಂಕಿಯ ಕಿಡಿಗಳು (ಪಾವಕ ಕಣ), ದಿವ್ಯ ಜ್ಯೋತಿಗಳು, ಹರಡುವ ಜ್ವಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ದೀಪದ ಬೆಳಕು ಮುಂತಾದ ಪಂಚವಿಧವಾದ ಪಂಚಾಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸು. ಮನುಷ್ಯನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಜಾತಕರ್ಮ, ವಿವಾಹ, ವೈಶ್ವದೇವ, ಉಪನಯನ, ಶಾಂತಿಕರ್ಮ ಹಾಗೂ ಅಭಿಚಾರ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ (ಶತ್ರು ನಾಶದ ಯಾಗಗಳು) ಬಳಸುವ ಅಗ್ನಿ, ಪಿತೃಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಅಗ್ನಿ, ನಿತ್ಯವೂ ಆಚರಿಸುವ ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಯಾಗಗಳ ಯಜ್ಞಕುಂಡದ ಅಗ್ನಿಗಳನ್ನು ಯೋಚಿಸು.

ಕಾಡಿಗೆ ತಗುಲುವ ದಾವಾಗ್ನಿ (ಜಾತವೇದ ದಾವಾ), ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿರುವ ವಡಬಾಗ್ನಿ, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಏಳುವ ಹೊಗೆ (ಧೂಮ್ರ) ಮುಂತಾದ ಈ ಭೂತಳದಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಿರಾಡ್ರೂಪದ ಪರ್ಯಂತವಿರುವ ಸಮಸ್ತ ಜ್ಯೋತಿ ಪ್ರಕಾಶಗಳನ್ನು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಮೂರನೆಯ ಆವರಣವಾದ ತೇಜೋ ಆವರಣದವರೆಗೆ ಪರಮಾಣು ಪರಮಾಣುಗಳಲ್ಲೂ ಚಿಂತಿಸು. ಆಯಾ ತೇಜಸ್ಸಿನ ಬಿಂದುಗಳಲ್ಲಿ (ತೇಜೋ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿ) ಯಾವುದೇ ಭಯವಿಲ್ಲದವನಾದ (ಭೀತರಹಿತ) ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನೇ ನಿಯಾಮಕನಾಗಿ ತುಂಬಿದ್ದಾನೆ. ಇದನ್ನು ಅರಿತ ಜ್ಞಾನಿಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಯೂ ಭಗವಂತನೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾನೆ.

೬. ದ್ವಿತೀಯ ಧ್ರುವತಾಳ (ಅಪ್/ಜಲ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಚಿಂತನೆ)

ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ನಾಲಿಗೆಯ ರಸನೆ (ಲಾಲಾರಸ), ನೀರಿನ ಸಣ್ಣ ಹನಿಗಳು (ಶೀಕರ), ಮಳೆ ಸುರಿಸುವ ವರುಷಾಧಾರೆ, ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಅಗ್ರೋದಕ ಮತ್ತು ನೈವೇದ್ಯದ ಜಲ, ದಾಹವನ್ನು (ತೃಷಿ) ನೀಗಿಸುವ ನೀರು, ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು (ಬಿಸಿನಿಧಿ), ಕೃಷ್ಣಾ-ಗಂಗಾದಿ ಮಹಾನದಿಗಳು, ಸಣ್ಣ ಉಪನದಿಗಳು, ಕೆರೆಗಳು (ತಟಾಕ), ಕಲ್ಯಾಣಿಗಳು (ವಾಪಿ), ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ತೋಡಿದ ಬಾವಿಗಳು (ಕೂಪ), ದೇವತೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಪುಷ್ಕರಣಿಗಳು (ದೇವಖಾತ), ನೀರಿನ ಒರತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಡುಗಳು (ಆಳವಾದ ಜಲಸ್ಥಳ) ಇವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗಮನಿಸು.

ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಸರೋವರಗಳು, ಕ್ರೀಡಾ ಜಲಗಳು, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳ ಪ್ರವಾಹಗಳು, ನೀರಿನ ಸುಳಿಗಳು (ಸುಳೆ), ನದಿಯ ನೊರೆ (ಫೇನ), ನೀರಿನ ಗುಳ್ಳೆಗಳು (ಬುದ್ಬುದ), ನದಿಯಲ್ಲಿ ಎಸೆಯುವ ತರಂಗಗಳು (ಥೆರೆ) ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಮುಸುಕಿರುವ ಆವರಣ ಜಲದ ಸುತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಕೊಂಡಾಡು. ದೇವಕೀ-ವಸುದೇವರ ಪುತ್ರನಾದ ಆ ಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನೇ ಈ ಸಮಸ್ತ ಜಲ ತತ್ವದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಯೋಗ್ಯರಾದ ಸಜ್ಜನರು ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಾ (ನಸುನಗುತ) ಅರಿಯಬೇಕು. ಅಸದೃಶವಾದ ಸಾಹಸವುಳ್ಳ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನು ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಶನಾಗುವ, ಅನಂತ ಕಲ್ಯಾಣ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಸಾಕಾರ ಸರ್ವೋತ್ತಮನು.

೭. ದ್ವಿತೀಯ ಝಂಪೆತಾಳ (ಪೃಥ್ವಿ/ಭೂಮಿ ತತ್ವದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಚಿಂತನೆ)

ಅರ್ಥ: ಜನನಿಬಿಡವಾದ ನಗರಗಳು (ಪುರಿ), ಕೋಟೆಯ ಗೋಪುರಗಳು, ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ದುರ್ಗಗಳು, ಸಾಲು ಮನೆಗಳು, ಅರಮನೆಗಳು (ಪ್ರಾಸಾದ), ಮಂದಿರಗಳು, ಸಭಾಭವನಗಳು, ಸಮಸ್ತ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅಗ್ರಹಾರಗಳು, ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಳು (ಖೇಟಕ), ಗೊಲ್ಲರ ಹಟ್ಟಿಗಳು (ಘೋಷ), ಯಜ್ಞ ವೇದಿಕೆಗಳು, ದಾರಿಹೋಕರಿಗೆ ನೀರು ಕೊಡುವ ಅರವಂಟಿಕೆಗಳು, ರಾಜಾಸ್ಥಾನಗಳು ಹಾಗೂ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸು. ಸಮುದ್ರದ ತೀರಗಳು, ನದೀ ತೀರಗಳು (ಕೂಲ), ದ್ವೀಪಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು, ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು (ನಿಮ್ನ), ವೃಕ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತ ಭೂರುಹ (ಭೂಮಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ) ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳನ್ನು ಯೋಚಿಸು.

ನವರತ್ನಗಳಾದ ಮರಕತ (ಪಚ್ಚೆ), ವಜ್ರ, ಮುತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳು, ಬೆಳ್ಳಿ (ರಜತ), ಚಿನ್ನ (ಸ್ವರ್ಣ), ಕಬ್ಬಿಣ, ಕಂಸ (ಕಂಚು), ತಾಮ್ರ ಮುಂತಾದ ಧಾತುಗಳು ಹಾಗೂ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸು. ಕೊಡಲಿ (ಪರಶು), ನೇಗಿಲು, ಶಕ್ತಿ ಆಯುಧ, ಗದೆ, ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ತೋಮರ, ಪರಿಘ, ಬಿಲ್ಲು (ಚಾಪ) ಮುಂತಾದ ನಾನಾ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಯೋಚಿಸು. ಪರಿಪರಿ ಬಗೆಯ ಧಾನ್ಯಗಳು, ರಥಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು, ಪುಷ್ಪಗಳು, ಹದಿನಾಲ್ಕು ಲೋಕಗಳ ಭೂಮಿ, ಉಪದ್ವೀಪಗಳು ಹಾಗೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ೮೪ ಲಕ್ಷ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಶರೀರಗಳ ಗಾತ್ರದ ಲೆಕ್ಕಗಳನ್ನು ನಿಂತಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದೆ ಯೋಚಿಸು. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಕಪಾಲದ (ಖರ್ಪರ) ದ್ವಿಗುಣ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಮೀರಿ, ಮೂಲ ಪ್ರಕೃತಿಯ ತನಕ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪೃಥ್ವಿ ತತ್ವದ ಪ್ರತಿ ಪರಮಾಣುವನ್ನೂ ಆಲೋಚಿಸು.

ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಮೂರು ವಿಧದ (ಶುಭ್ರ/ಬಿಳಿ, ರಕ್ತ/ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು) ಗುಣಗಳು ಅಂಶಿ ಮತ್ತು ಅಂಶಭಾವದಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾವದಲ್ಲೂ ಮೆರೆಯುವ, ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತಿನ ಅಂತರಾತ್ಮನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸು. ನೀನು ದಿನನಿತ್ಯದ ಯಾವಾವ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗಲೂ ನಿನ್ನ ಒಳಗೂ ಹೊರಗೂ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನೇ ನೆನೆದು ಸದಾ ಸುಖಿಯಾಗಿರು. ಜಗತ್ತಿನ ಚರಾಚರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಲಿಂಗಶರೀರ ಹಾಗೂ ಸ್ಥೂಲಶರೀರಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮುಖಾಂತರ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳು. ದೇವತೆಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು ಹಾಗೂ ಸರ್ಪರಾಜರಲ್ಲೂ (ಉರಗ) ಆಯಾ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇನಿತಿನಿತು ವ್ಯಾಪ್ತನಾಗಿರುವ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಗುಣಪೂರ್ಣನಾದ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿ ತಿಳಿ.

೮. ಅಟ್ಟತಾಳ (ಅರ್segmentನೆಯ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಫಲ)

ಅರ್ಥ: ಹೀಗೆ ಪೃಥ್ವಿ ಮುಂತಾದ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನ ಬಹುವಿಧದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಆಯಾ ಭೂತಗಳ ಗುಣಾತಿಶಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಿ (ಸಮರ್ಪಿಸಿ) ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಧ್ಯಾನಿಸಬೇಕು. ಪ್ರಾಣಮಯ ಕೋಶ, ಅನ್ನಮಯ ಕೋಶ ಮುಂತಾದ ಪಂಚಕೋಶಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಏಳು ಮತ್ತು ಒಂದೇಳು ತತ್ವಗಳಾಗಿ ಭಗವಂತನು ಐದು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ.

ನಮ್ಮ ಶ್ರೋತ್ರ (ಕಿವಿ), ತ್ವಕ್ (ಚರ್ಮ), ಚಕ್ಷು (ಕಣ್ಣು), ರಸನ (ನಾಲಿಗೆ), ನಾಸಿಕ (ಮೂಗು) ಎಂಬ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಳುವ, ನೋಡುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಾತಿನಲ್ಲೂ ಭಗವಂತನನ್ನೇ ಧ್ಯಾನಿಸುವುದನ್ನು ಕಾಲಜ್ಞರಾದ ಮಹಾತ್ಮರಿಂದ ಕೇಳಿ ಕೌತುಕವನ್ನು ಹೊಂದು. ಮಣ್ಣು, ಲೋಹ ಮುಂತಾದ ಧಾತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ದೇವತಾ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪಂಚಭೂತಗಳ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಆವಾಹನೆ ಮಾಡಿಟ್ಟು, ಒಂದೊಂದು ಬಗೆಯಿಂದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಒಡೆಯನಾದ (ಶ್ರೀ ತರುಣೀಶ) ಹರಿಯ ಅನಂತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬೇಕು. ಆ ದೇವನು ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಜ್ಯೋತಿಪ್ರಕಾಶಮಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ನಿನ್ನ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸತ್ಪುರುಷರಿಂದ (ಸೋತ್ತಮರಿಂದ) ಈ ಉಪಾಸನಾ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕಲಿತು ಚಿಂತಿಸು.

ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನೂಲು ಅಡ್ಡ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾಗಿ (ಓತ ಪ್ರೋತದಂತೆ) ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವಂತೆ, ಇಡೀ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಹರಿಯ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದು ಪರಮಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಂಡು (ಧೌತ ಪಾಪನಾಗು) ಶುದ್ಧನಾಗು. ಶ್ವೇತದ್ವೀಪ, ಸೂರ್ಯಮಂಡಲ, ನಿನ್ನ ಸ್ವಂತ ಶರೀರ (ಗಾತ್ರ), ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಹಾಗೂ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳು ಎಂಬ ಪಂಚಭೇದ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣದೇವರನ್ನು (ವಾತ) ಪ್ರತೀಕವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅರ್ಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡು. ಸಮಸ್ತಕ್ಕೂ ಅತೀತನಾದ (ಸರ್ವಾತೀತನು), ಸಾಕಾರ ಮತ್ತು ನಿರಾಕಾರ (ಮೂರ್ತ್ಯಾಮೂರ್ತಿ) ರೂಪನಾದ ಆ ಆತ್ಮಮೂರ್ತಿ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲನನ್ನು ನಿನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸೊ.

೯. ಆದಿತಾಳ (ಕಲಿಯುಗದ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯ)

ಅರ್ಥ: ಪಂಚಭೂತಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ವೈದಿಕವಾದ ಅನೇಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ನಡೆಯುವಾಗ, ಆ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಶ್ರೀಕಾಂತನ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ತಿಳಿ. ಹಾಗೆ ತಿಳಿದರೆ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಏಕಮಾತ್ರ ಪೂಜ್ಯನಾದ, ಪುಣ್ಯಶ್ಲೋಕನಾದ, ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಂದ (ಆಕೀವೃಂದ) ಸದಾ ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ ಆ ಶೋಭನ ಮೂರ್ತಿಯು ನಿನಗೆ ಬೇಕಾದ ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ-ಮೋಕ್ಷಗಳೆಂಬ ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಾನೇ ಕೈಯಾರೆ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಆಕಾಶವೇ ಮೊದಲಾದ ಪಂಚತತ್ವಗಳೆಲ್ಲವೂ, ಇಡೀ ಜಗತ್ತೂ ಪರಮಾಣು ಮತ್ತು ದ್ಯಣುಕಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿ.

'ಅ' ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಅಷ್ಟವರ್ಗದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ ರೂಪಗಳಿಂದ ವೈಕುಂಠನಾಥನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯು ದೇಶ ಮತ್ತು ಕಾಲಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತನು ಪ್ರಾಕೃತ (ಮಾಯೆಯ) ದೋಷಗಳಿಲ್ಲದ ಶುದ್ಧ ಚೇತನನೆಂದು ಕೊಂಡಾಡಿ, ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿನ್ನ ನಿತ್ಯದ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾ ಸಂಚರಿಸು. ಓ ಮನುಜನೇ, ಕೇವಲ ಒಣ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾ ನಿನ್ನ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಕಳೆಯಬೇಡ. ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಭಗವಂತನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಆತನ ವರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಸುಖವಾಗಿ ಬಾಳು.

ಈ ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಈ ಪಂಚಭೂತಾತ್ಮಕ ಉಪಾಸನೆಯೊಂದನ್ನು ಕೈಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು, ನಿನ್ನ ಜನ್ಮಜನ್ಮಾಂತರಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಸ್ತ ಶೋಕಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಭಗವಂತನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಜ್ಞಾನ-ಐಶ್ವರ್ಯಾದಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪೂಜಿಸಿ ವಿವೇಕಿಯಾಗು. ಲೋಕದ ಕಾಕುಲಾತಿಯನ್ನು (ಸಂಸಾರದ ವ್ಯರ್ಥ ಚಿಂತೆಗಳನ್ನು) ಬಿಟ್ಟು, ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲರೇಯನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾದ ಭಕ್ತನಾಗಿ (ಬಾಕುಳಿಗನಾಗಿ) ನಿರಂತರ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಲಿದಾಡು.

೧೦. ಜತೆ

ಅರ್ಥ: ನಿತ್ಯವೂ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಹರಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸು. ಆ ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಏಕೀಭೂತನಾಗಿ (ನಿಯಾಮಕನಾಗಿ) ನಿಂತಿರುವ ನಮ್ಮ ವಿಜಯವಿಟ್ಠಲನೇ ಪರಮ ಕರುಣಾಳು.

***

Meditation Mapping for Daily Practice

1. The Space Element (Ākāśa)

Internal Station (Microcosm): The microscopic pores of the skin, the deep cavity of the heart, and the hollow spaces inside the internal organs (stomach, ears, eyes, and nose).

External Station (Macrocosm): The physical layout of homes, public roads, the fourteen planetary systems, Vaikuntha, and the boundless unmanifested space (Avyākṛtākāśa).

Divine Form to Contemplate: Achyuta (The Infallible) / Vijaya Viṭhṭhala

2. The Air Element (Vāyu)

Internal Station (Microcosm): The primary inhalation and exhalation through the nostrils, and the five subtle vital life-forces (Prāṇa, Apāna, Vyāna, Udāna, Samāna) circulating within.

External Station (Macrocosm): The gentle breeze from hand-fans, the motion that flies a kite, atmospheric monsoons, and the prachanda gale-winds (Chaṇḍavāta) howling outside the cosmic shell.

Divine Form to Contemplate: Vāsudēva

3. The Fire Element (Tejas)

Internal Station (Microcosm): The metabolic fire of vision inside the eyes (Nētrāgni) and the acid fire of digestion inside the digestive tract (Jaṭharāgni).

External Station (Macrocosm): The steady flame of a domestic lamp, the consecrated altars of grand sacrifices (Yāgas), lightning columns, forest fires, and the deep-sea volcanic fires (Vaḍabāgni).

Divine Form to Contemplate: Bhītarahita (The One Who is Devoid of Fear) / Vijaya Viṭhṭhala

4. The Water Element (Ap)

Internal Station (Microcosm): The lubricating saliva on the tongue (Rasane) and the essential fluid balance sustaining the physical tissues.

External Station (Macrocosm): Falling raindrops, domestic wells, sacred rivers (like the Ganges and Krishna), vast oceans, and the massive primordial water sheet wrapping the exterior of the cosmic egg.

Divine Form to Contemplate: Vāsudēva-Putra (The Son of Vasudeva / Lord Kṛṣṇa)

5. The Earth Element (Pṛthvī)

Internal Station (Microcosm): The gross skeletal architecture of the bones, muscles, and the dense layers of the food-sheath (Annamaya Kōśa).

External Station (Macrocosm): Cities, palaces, temples, heavy metals (gold, silver, iron), precious emeralds, harvested grains, and the physical bodies of all 84 lakh species of living entities.

Divine Form to Contemplate: Jagadātuma (The Universal Soul) / Vijaya Viṭhṭhala

Daily Practice Core Principle:

The Interwoven व्याಪ್ತಿ (Omnipresence): Just as threads run horizontally and vertically to form a single seamless cloth (Ōta-Prōta), recognize that the corresponding Divine Form is simultaneously executing the inner mechanics of both your physical body and the grand cosmos at every single moment.

***

This deeply philosophical and meditative composition, Adhyātma Upāsane Suḷādi, was composed by the great Haridasa exponent Sri Vijaya Dasaru (Ankita: Vijaya Viṭhṭhala).

This work serves as an advanced manual for internal meditation (Upāsana). It outlines how a seeker must contemplate the presence of Lord Hari not just within the five gross elements (Pancha Bhootas—Earth, Water, Fire, Air, and Space) that make up the external macrocosm (Brahmāṇḍa), but also within the exact same atomic components that form the internal microcosm (Piṇḍāṇḍa) of one's own physical body.

Summary

Dhruva and Matta Talas: The hymn begins with the code of conduct for worship (Archana). True meditation must be executed according to one's spiritual capacity (Yogyata) without any commercial or worldly expectations. This sacred knowledge must be guarded like a treasure in the heart and not debated cheaply on the streets. The poet states that Lakshmi, Brahma, Shiva, and all presiding deities act completely under the control of Lord Lakshmi-Narayana.

Rūpaka and Jhampa Talas: The poet guides the seeker to track the element of Space (Ākāśa) from the microscopic pores of one's skin and internal organs, out through the structural spaces of houses and temples, up to the fourteen planetary systems and the boundless unmanifested space (Avyākṛtākāśa). Similarly, the Air element (Vāyu) is tracked from our daily breathing and subtle life-forces (Prāṇa) to the violent monsoons and cosmic winds. Vasudeva is the sole regulator operating inside every single atom of space and air.

Trivida and Second Dhruva Talas: The Fire element (Tejas) is contemplated within our digestive tract (Jaṭharāgni), the flame of a lamp, the sacrificial altars of holy rituals, and the deep-sea volcanic fires (Vaḍabāgni). The Water element (Ap) is meditated upon within our saliva, falling raindrops, sacred rivers, domestic wells, and the massive water sheets wrapping the cosmic egg. The Lord fills every single droplet as the supreme controller.

Second Jhampa, Aṭṭa, and Ādi Talas: The Earth element (Pṛthvī) is traced through cities, palaces, emeralds, gold, weapons, grains, and the physical bodies of the 84 lakh species of life. The poet provides instructions on how to use the Saligrama, the solar disc, and holy images as physical altars to anchor this immense meditation. By recognizing that the Lord is interwoven into every material and ritual process like threads in a cloth (Ōta-Prōta), a seeker dissolves their past sins and experiences the ultimate bliss of devotion in this Dark Age (Kaliyuga).

Section-wise Meaning

1. Dhruva Tala (The Manual of Selfless Worship and Esoteric Knowledge)

Meaning: O seeker, perform the worship (Archana) of the Divine strictly in accordance with your spiritual eligibility (Yogyata) and tier of consciousness. Approach Him by completely abandoning worldly desires (Niccha Varjita). With absolute joy, recognize Achyuta as the Supreme Deity, and please Him from the depths of your authentic mind by meditating on His nature of absolute existence, consciousness, and bliss (Saccidānanda). Awaken your consciousness by tracking His presence both within your inner self and in the external world.

When a soul truly relies on Him, Sri Hari—the breath of our breath, the lord of material nature (Prakṛti-Ramaṇa), and the repository of flawless character—reveals His distinct forms to the seeker. Within the hearts of enlightened tacticians (Tātvikas), He shines constantly in two primary aspects: as Achyuta (the infallible) and Ananta (the infinite).

This profound spiritual science (Pramēya) must be kept deeply hidden within the treasury of your heart; it is not a cheap commodity to be unpacked and debated on every street corner. To genuine scholars, the moment they taste this data, it tastes as intensely sweet as a block of pure jaggery (Bellada Accu). Those who analyze this truth within a clean conscience quickly transform into reservoirs of virtue, and their terrifying mountains of sin are instantly washed away.

Wasting human life in loud, hollow arguments yields absolutely no fruit; your store of merit (Sukṛta) must remain quietly sealed inside you, like an auspicious bridal offering hidden in a traditional basket (Bāgiṇa). Develop a deep affection for the true servants of God (Haridāsas), for that is the direct highway to unadulterated liberation. Execute the duties of your station in life (Varṇāśrama Dharma) without the slightest omission; this will not deplete your spiritual bank account. On the contrary, the Lord will protect you with the fierce tenderness reserved for a first-born son (Chocchala Magana).

Can a cheap necklace made of glass beads ever match the distinct luster of a genuine emerald (Paccha Maṇi)? Similarly, empty, ostentatious shows of piety carry no value. Worshipping false, lower entities without understanding the ultimate truth is as degraded as drinking toxic water directly from a drainage gutter (Baccalla Mōri). It is nothing more than an arrogant public display (Racche) and the hollow worship of ghosts.

If your goal is the status of Achyuta, this internal meditation is the ultimate, definitive technique. Do it without fear, anchoring your mind firmly upon it. When the mind is thoroughly trained through the systematic hearing of flawless scriptures (Śravaṇa), logical reflection (Manana), and deep contemplation (Dhyāna), it effortlessly flies to the feet of Hari. You must witness Sri Hari, who is the ultimate meaning of every single sound and word (Tac-chabda-vācya). Constantly meditate on our ever-vigilant King, Vijaya Vithala, in this precise manner.

2. Matta Tala (Tracking the Divine Operations in the Five Elements)

Meaning: Wherever the five material elements exist—Earth (Dharaṇi), Water (Udaka), Fire (Vaiśvānara), Air (Māruta), and Space (Gagana)—stop and carefully analyze the specific governing operations of Sri Hari. Calculate and reflect upon His attributes in multiple ways without ever pausing. Become brilliant and tactful by fully understanding how His infinite, beautiful forms, attributes, and cosmic movements operate throughout creation.

Night and day, recognize that the ultimate foundation (Adhiṣṭhāna) sustaining the gross bodies of these five elements and their presiding deities is none other than Siri Narayana. Understand that Goddess Mahalakshmi, Brahma, Shiva, and the entire galaxy of demigods (Nirjara-gaṇa) owe their knowledge, willpower, and physical efforts entirely to the promptings of the Lord, operating strictly according to their positions in the cosmic hierarchy (Tāratamya). Realize that these advanced beings are completely detached from material taints (Niḥsaṅgaru) and always align themselves with the Divine Will. Mix with such saintly people, place your total trust in the feet of Vijaya Vithala—the embodiment of compassion—and cross over the terrifying ocean of sins.

3. Rūpaka Tala (Meditation on the Gradients of Space)

Meaning: Begin your observation internally: examine the space within your heart (Hṛdayākāśa), the microscopic space inside every single pore of your skin (Rōma-kūpa), and the cavities within the stomach, nose, ears, eyes, mouth, hands, feet, and bone joints. Contemplate the spaces within the nine physical gateways of the human body, including the lower excretory tracts.

Then, expand your vision to the external world: observe the space enclosed within an earthen pot (Ghaṭākāśa), the space within a monastery (Maṭhākāśa), the gaps within a fishing net, the shelter of a wedding canopy, a grand sacrificial hall (Yajña-śāle), the air-gaps in grain sacks, the open squares where four roads meet, and the layout of market avenues. Calculate the expansive distances measured in traditional units like Gāvuda and Haradāri, moving out into the open horizons, the atmospheric layers, the core of planets, the fourteen planetary systems, the giant cosmic form of the Lord (Virāḍrūpa), Vaikuntha, the cosmic egg of Brahma (Padmajāṇḍa), its seven outer layers, and finally, the boundless unmanifested space (Avyākṛtākāśa). Count and calculate every single layer of space from the nearest threshold to the farthest cosmic boundary.

Meditate deeply on how Sri Hari systematically permeates every single one of these gradients of space. From the center of your own heart all the way to the absolute edge of the cosmos, understand that Vijaya Vithala resides there, assuming the exact form and name of the space He occupies. He is beyond the reach of mere ritual laws, entirely distinct from matter, yet seamlessly present as the inner controller at the heart of everything.

4. Jhampa Tala (Meditation on the Gradients of Air)

Meaning: Observe the movement of air within all living creatures: the primary inhalation and exhalation (Śvāsōcchvāsa) through the nostrils, and the auxiliary life-currents (Upaśvāsas). Now track the air element in the external world: the breeze generated by a hand-held fan (Vyajana), the royal whisks (Chāmara), the waving of peacock feathers, the high-altitude winds that shift the clouds, the waves of the ocean, the air expelled when blowing musical instruments like conches and flutes, the gentle breeze produced by the flapping of a bird's wings, the scorching, fierce winds of the summer season (Grīṣma), and the wind that flies a kite. Analyze all these expressions of the Air element (Samīra) according to their roles in their respective worlds.

Contemplate the colossal winds and ragings storms (Chaṇḍavāta) that howl beyond the outer crust of the earth and water layers, wrapping the exterior of Brahma's macrocosm. Just as you mapped the element of Space, calculate and track every single microscopic atom of wind (Vāyu-paramāṇu). Realize, O man, that Lord Vasudeva resides as the internal prime-mover within every single particle of air. By anchoring your awareness to this truth, you will be completely purged of spiritual blemishes. Without any fatigue or boredom, firmly anchor our Master, the Lord of all lords, Vijaya Vithala, inside your consciousness.

5. Trivida Tala (Meditation on the Gradients of Fire and Light)

Meaning: Contemplate the five-fold expressions of fire (Pañchāgni) operating within and around you: the fire of vision inside the eyes (Nētrāgni), the acid fire of digestion inside the stomach (Jaṭharāgni), the tiny sparks of a physical fire (Pāvaka-kaṇa), the brilliant cosmic light-sources, and the steady flame of a domestic lamp. Think of the specialized fires lit across a human life: during birth-rituals (Jātakerma), weddings, the daily domestic fire-offerings (Vaiśvadēva), sacred thread ceremonies (Upanayana), peace-inducing rituals (Śāntikerma), defensive counter-rituals, ancestral offerings (Pitṛ), and the lifelong, unextinguished fire-altars (Nityāgnihōtra), alongside the fires of massive grand sacrifices (Yāgas).

Track the element of fire further: the forest fires that ignite spontaneously (Jātavēda-dāvā), the terrifying volcanic fire raging deep inside the oceans (Vaḍabāgni), and the columns of smoke (Dhūmra) rising into the skies. Map every light-source and flash of brilliance from the crust of this earth up to the massive third cosmic layer of fire surrounding the macrocosm. In every single microscopic point of light and heat (Tējō-bindu), recognize that our Lord Vijaya Vithala—who is entirely devoid of fear—is present as the animator. To the enlightened sage who masters this tracking system, the Divine is visible everywhere.

6. Second Dhruva Tala (Meditation on the Gradients of Water)

Meaning: Turn your attention to the Water element (Ap): examine the saliva on the tongue (Rasane), the fine spray of mist, the torrential downpours of the monsoon, the water drawn for sacred rituals (Agrōdaka), the water offered during food-consecrations (Naivēdya), and the water that quenches your basic thirst (Tṛṣi). Observe hot springs (Bisinidhi), mighty holy rivers like the Ganges and Krishna, small mountain streams, lakes (Taṭāka), stepped temple tanks (Vāpi), expertly dug wells (Kūpa), naturally occurring divine pools (Dēvakhāta), fresh water springs, and deep marshy pools.

Observe the vast expansion of larger lakes, pleasure-pools, the currents of rivers flowing eastward, water-whirlpools (Suḷe), river foam (Phēna), fragile water bubbles (Budbuda), and crashing ocean waves (There). Finally, calculate the volume and boundary of the primordial water layer that completely blankets the exterior of the cosmic egg. Realize with a joyful, serene smile (Nasunaguta) that the glorious Son of Vasudeva resides within every single droplet of this water matrix. Our Lord, Vijaya Vithala, who possesses unmatched prowess, is the supreme, perfect, structured Ruler who easily yields to the love of His true devotees.

7. Second Jhampa Tala (Meditation on the Gradients of Earth and Solid Matter)

Meaning: Now analyze the Earth element (Pṛthvī) in all its structured solid forms: bustling cities (Puri), fortresses, watchtowers, rows of houses, palaces (Prāsāda), mansions, assembly halls, and holy temples. Look at traditional neighborhoods (Agrahāra), small villages, cowherd settlements, sacrificial altars, wayside water-booths (Aravaṇṭige), royal courts, and national capitals. Track the solid terrain: ocean shores, riverbanks, islands, mountain ranges, deep valleys, trees, and the entire plant kingdom springing from the soil.

Examine the minerals: precious gems like emeralds (Marakata), diamonds, and pearls; metals like silver (Rajata), gold (Svarna), iron, bronze, and copper. Think of tools and weapons: axes (Paraśu), plows, spears, maces, conches, discus-weapons, iron clubs (Parigha), and bows. Calculate the weights and measures of various grains, chariots, fruits, and flowers across the fourteen worlds, the various continents, and the staggering structural designs of the physical bodies of the 84 lakh species of living entities. Push your calculations beyond the crust of the earth, double the diameter of the cosmic shell, and trace it all the way back to primordial matter (Mūla Prakṛti).

Understand that the entire universe is permanently filled with three primary energetic qualities (the Gunas: represented as pure white, passionate red, and dark black) acting as parts and wholes (Aṃśa-Aṃśibhāva). Within every single manifestation of these qualities, meditate on Sri Hari, who shines as the individual soul and the absolute soul of the universe (Jagadātuma). Never forget Him while executing your daily duties; whether looking inward or outward, remember Him and remain in eternal bliss.

Understand the exact nature of the subtle body (Liṅga-gātra) and the gross body that binds all living entities. Methodically analyze and realize how our perfect Lord, Vijaya Vithala, is precisely present within gods, humans, and serpents (Uraga), calibrating His presence according to their exact spiritual capacity.

8. Aṭṭa Tala (The Integration of Senses and Altars of Worship)

Meaning: Having understood the elaborate expressions of the five elements, submerge your faculties of action (Karmēndriyas) and perception (Jñānēndriyas) into the supreme qualities of the Lord ruling those elements. With deep love, contemplate how the Lord manages the vital energy-sheath (Prāṇamaya Kōśa) and the physical food-sheath (Annamaya Kōśa) across seven tiers of matter within five specific internal stations.

Every single time your ears hear, your skin feels, your eyes see, your tongue tastes, or your nose smells, train yourself to immediately catch the divine pulse behind that sensory data. Learn this art of deep alertness from the master astronomers of consciousness. Anchor these five cosmic elements into consecrated altars like clay or metal idols, and worship the infinite, radiant forms of Sri Hari—the Lord of Goddess Lakshmi. He shines with the brilliance of a billion suns.

According to your personal spiritual capacity, study this advanced style of Upāsana from superior, self-realized souls (Sōttamara). Realize that the pervasiveness of Hari throughout the elements is an absolute reality, interwoven like threads running horizontally and vertically in a piece of woven cloth (Ōta-Prōta). By absorbing this, wash away your past errors and become pure. Perform this worship by keeping the vital life-force (Vāyu) as your primary internal symbol, using the sacred spaces of Shvetadvipa, the solar disc, your own physical body, the Saligrama stone, and the five-fold stations of distinction. Firmly anchor this Supreme Identity, Vijaya Vithala—who transcends all material limitations—within both the manifest and unmanifest forms of your heart.

9. Ādi Tala (The Pathway of Liberation in the Dark Age)

Meaning: Within every single element, and across all daily secular (Laukika) and spiritual (Vaidika) activities, recognize the beautifully structured form of the Consort of Lakshmi. He is the sole object of adoration for the entire universe, praised in pure scriptural verses, and surrounded by assemblies of radiant gods. He will personally hand you the ultimate goals of human life (Purusharthas—Dharma, Artha, Kama, and Moksha).

Realize that the element of Space and all subsequent elements fill the entire cosmos down to the level of single atoms (Paramāṇu) and diatomic molecules (Dyaṇuka). Understand that through the eight groups of letters starting from 'A', the Lord of Vaikuntha occupies all space and time. Praise Him as the one who is completely devoid of material defects, and walk this earth anchored to righteous action.

O man, do not waste your limited breath in empty, useless talk. Pray to Him in quiet solitude, receive His blessings, and live a life of absolute joy. In this difficult Dark Age (Kaliyuga), if you simply adopt this multi-layered meditation on the elements, all the grief accumulated across your past lifetimes will be instantly incinerated. Catch hold of His magnificent attributes of wisdom and power, worship Him, and become genuinely wise. Cast away all worldly anxieties, become a passionate lover (Bākuḷiga) of King Vijaya Vithala, and dance in the ecstasy of pure devotion.

10. Jate (Conclusion)

Meaning: Meditate on Sri Hari within the five gross elements every single day without fail. Our compassionate Vijaya Vithala is the ultimate unified force holding all elements together.

***