ಆಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾದಿಕೇಶವ(ನ)
ನೋಡ ಬನ್ನಿರಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ ಕೃಷ್ಣ
ಬಾಲರೂಪ ಧರಿಸಿ ಅಂಧಕಾರ ಪ್ರಳಯ
ಜಲದ ಒಳಗೊಂದಾಲದೆಲೆÉಯ ಮ್ಯಾಲೆ ಕೃಷ್ಣ ಪ
ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದಲ್ಲೆ ಹರಿಯು ಸರ್ವ
ಜೀವರನೆಲ್ಲ ತನ್ನ
ಉದರದೊಳಗಿಂಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು
ಛಲವ ಮಾಡದಂತೆ ರಂಗ
ಬೆರಳು ಬಾಯೊಳಗಿಟ್ಟು ಚೀಪುತ
ಹರಳು ಮಾಣಿಕ್ಯದರಳೆಲೆ ಮಾಗಾಯಿ
ಹೊಳೆಯುತ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಕೌಸ್ತುಭ ಕಟಿಸೂತ್ರ
ಕರುಣ ಸಾಗರಗಿನ್ನು ವರ ವೈಕುಂಠವಾಸ
ಮುದ್ದು ವರ ಮಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸಹಿತ ಹರಿ
ಒಂದಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ 1
ಅಷ್ಟು ಜೀವರನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿಂ
ಬಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು
ಸೃಷ್ಟಿ ಲಯಕೆ ಕರ್ತನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ
ಸುಂದರಾಂಗ ತನ್ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟು ಬಾಯೊಳ
ಗಿಟ್ಟು ಚೀಪುತ ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಿ
ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೀವತ್ಸ ತೋರುತ
ಉತ್ತಮ ವೈಜ(ಯಂ)ತಿ ವಜ್ರ
ಕೆತ್ತಿದ ಕಿರೀಟ ಲಕ್ಷ್ಮೀಚಿತ್ತ
ಚೋರನಾದ ಪರಮಾತ್ಮ ಪರಮ ಹರುಷದಿಂ
ದ್ವೊಂದಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ 2
ಗಂಧ ಕಸ್ತೂರಿ ಪರಿಮಳ ಸುಗಂಧವಾದ
ಕುಸುಮ ಕೆಲದಿ
ಹೊಂದಿ ಕಟ್ಟಿದ ತುಳಸಿಮಾಲಿಕಿಂದೆ
ಪರಮ ಶೋಭಿತವಾದ ಬಂದಿ ಕಂಕಣ
ಬಾಹುಪ್ಪುರಿಗಳು ದುಂಡುಮುತ್ತಿನ
ಕೂದಲ ಕಾಂತಿ ಕದಪಿಲೆಸೆಯಲು
ಅಂದಿಗೆ ಪಾಗಡ ಗೆಜ್ಜೆ ಚೆಂದವಾದ ನಾದಗಳಿಂದ
ಇಂದುಕೋಟಿ ರವಿಯ ತೇಜ
ಮಂದಹಾಸ ಮುಖದ ಹರಿ
ಒಂದಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ 3
ಥಳಥಳಿಸುವಂತ್ಹೊಳೆವೊ ಚಕ್ರ
ಧವಳವರಣ ಶಂಖ ಕರದಿ
ಹವಳದುಟಿಯು ಹರಿಯ ಪದ್ಮ
ದಳಗಳಂತಕ್ಷಿಗಳ ಚೆಲುವ
ಅರುಣನಂತೆ ಚರಣ ಕರದಲ್ಲಿ ಒತ್ತುವೊ ಸಿರಿಯ
ಪರಮಪುರುಷ ನೋಡಿ ಸರಸದಿ
ಜರ ಪೀತಾಂಬರ ನಾಭಿಕಮಲಕ್ಕೊಲೆವೊ
ಒಡ್ಯಾಣವನೆ ಇಟ್ಟು ಹಲವು ಸೂರ್ಯರಂತೆ
ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣ ಶ್ಯಾಮವರಣ ಹರಿ
ಒಂದಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ 4
ಅಳಕÀನಂದನ ಪಿತನು ತಾ ಘ-
ನೋದಕÀದೊಳು ತಾ
ರಂಗ ಚಾಮರ ಎಣಿಕಿಲ್ಲದೆ ಮಾ
ಣಿಕ್ಯದಾಭರಣ ಫಣಿಪಮಂಚಶಯನ
ನೀಲ ಕನಕರತ್ನ ಬಿಗಿದ್ಹಾಸಿಕೆಯಲಿ
ಪಂಚಶರನ ಜನಕ ಜಗವ
ನಿಟ್ಟು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಅಳಕಗೂದಲು ಚೆಂಡಿಕೆಲ್ಲೆ
ಅರಳುಮಲ್ಲಿಗೆ ಸುತ್ತಿಹರಿಗೆ
ಝಳಕು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಜಗಕÉ ಬೆಳಕಿನÀಲಿ ಭೀಮೇಶ ಕೃ
ಷ್ಣೊಂದಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ 5
***
Pallavi
Āladeleya myāle malagiddādikēshava(na)
Nōḍa bannirāladeleya myāle krishṇa
Bālarūpa dharisi andhakāra praḷaya
Jalada oḷagondāledeleya myāle krishṇa || pa ||
Stanza 1
Praḷaya kāladalle hariyu sarva jīvaranella tanna
Udaradoḷagimbiṭṭukoṇḍu
Chalava māḍadante raṅga beraḷu bāyoḷagiṭṭu chīputa
Haraḷu māṇikyadaraḷele māgāyi
Hoḷeyuta koraḷalli kaustubha kaṭisūtra
Karuṇa sāgaraginnu vara vaikuṇṭhavāsa
Muddu vara mālakshmi sahita hari ondāledeleya myāle || 1 ||
Stanza 2
Ashṭu jīvaranella tanna hoṭṭeyoḷagiṁ
Biṭṭu koṇḍu
Srushṭi layake kartanāda shrēshṭha
Sundarāṅga tanhebbyaṭṭu bāyoḷa
Giṭṭu chīputa vakshasthaḷadi
Hechina shrīvatsa tōruta
Uttama vaijayanti vajra kettida kirīṭa lakshmīchitta
Chōranāda paramātma parama harushadiṁ
Dvondāledeleya myāle || 2 ||
Stanza 3
Gandha kastūri parimala sugandhavāda
Kusuma keladi
Hondi kaṭṭida tuḷasimālikinde
Parama shōbhitavāda bandi kaṅkaṇa
Bāhuppurigaḷu duṇḍumuttina
Kūdala kānti kadapileseyalu
Andige pāgaḍa gejje chendavāda nādagaḷinda
Indukōṭi raviya tēja
Mandahāsa mukhada hari ondāledeleya myāle || 3 ||
Stanza 4
Thaḷathaḷisuvantahōḷevō chakra
Dhavalavaraṇa shaṁkha karadi
Havaḷaduṭiyu hariya padma
Daḷagaḷantakshigaḷa cheluva
Aruṇanante charaṇa karadalli ottuvō siriya
Paramapurusha nōḍi sarasadi
Jara pītāmbara nābhikamalakkoḷevō
Oḍyāṇavane iṭṭu halavu sūryarante
Lakshmīramaṇa shyāmavaraṇa hari ondāledeleya myāle || 4 ||
Stanza 5 (Mangaḷa / Phalashruti)
Aḷakanandana pitanu tā gha
Nōdakadoḷu tā
Raṅga chāmara eṇikillade mā
ṇikyadābharaṇa phaṇipamañchashayana
Nīla kanakaratna bigidhāsikeyali
Pañchasharana janaka jagava
Niṭṭu tannalli aḷakagūdalu cheṇḍikelle
Araḷumallige suttiharige
Jhaḷaku miñchinante jagake beḷakinali bhīmēsha kri
Shṇondāledeleya myāle || 5 ||
***
Quick Pronunciation Notes
-ē / -ō / myāle: Vowels with macrons like "ē" and "ō" are held long, like "ay" in say or "o" in boat. The standard spoken Kannada accent reflects a flattened sound in words like myāle (pronounced myah-lay).
ā: This is always drawn out long—like the "a" in father (āleyeleya, bālarūpa).
ī / ū: Long "ee" and "oo" sounds, like "ee" in meet (harshadiṁ) and "oo" in boot (kūdala).
ṁ / shaṁkha: The "ṁ" represents an Anusvara nasal ring, pronounced like a soft "m" or "ng" depending on context (shung-kha).
ṇ / ḍ / ḷ / ṭ / sh: Letters with dots underneath are retroflex sounds. Pronounce them by curling the tip of your tongue slightly backward against the roof of your mouth (e.g., krishṇa, nōḍa, oḷagonda, hoṭṭeyoḷagim, kettida).
***
ಇದು ಹರಿದಾಸ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಹಿಳಾ ಸಂಕೀರ್ಣರಾದ ಶ್ರೀ ಹರಪನಹಳ್ಳಿ ಭೀಮವ್ವನವರು (ಭೀಮೇಶಕೃಷ್ಣ ಅಂಕಿತ) ವಿರಚಿಸಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಹರವಾದ ದರ್ಶನ ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಪುಟಾಣಿ ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಆಲದ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿರುವ ವೈಭವವನ್ನು (ವಟಪತ್ರಶಾಯಿ ಕೃಷ್ಣನ ರೂಪವನ್ನು) ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸುವ ಸುಂದರ ಪದ ಇದಾಗಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಭೀಮವ್ವನವರು ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದ ಭೀಕರ ಜಲಪ್ರಳಯದ ಮಧ್ಯೆ, ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕನಾಗಿ ಆಲದ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ನೋಡಲು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಳಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ತನ್ನ ಉದರದಲ್ಲಿ (ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ) ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ತಾನೇನೂ ಅರಿಯದ ಮುಗ್ಧ ಬಾಲಕನಂತೆ ತನ್ನ ಕಾಲಿನ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿ ಚೀಪುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿ, ವೈಜಯಂತಿ ಮಾಲೆ, ತಲೆಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರದ ಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ನಾಭಿಯಲ್ಲಿ ಕಮಲವು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಆತನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಒತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ, ಮಂದಹಾಸ ಮುಖದಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ, ಜಗತ್ತಿಗೆಲ್ಲ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುವ ಭೀಮೇಶಕೃಷ್ಣನ ಈ ಅದ್ಭುತ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣುಂಬಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ದಾಸಿಯರು ಭಕ್ತಿಪರವಶರಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರತಿ ಚರಣದ ಭಾವಾರ್ಥ (Paragraph-wise Meaning)
ಪಲ್ಲವಿ:
ಆಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾದಿಕೇಶವ(ನ)
ನೋಡ ಬನ್ನಿರಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ ಕೃಷ್ಣ
ಬಾಲರೂಪ ಧರಿಸಿ ಅಂಧಕಾರ ಪ್ರಳಯ
ಜಲದ ಒಳಗೊಂದಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ ಕೃಷ್ಣ || ಪ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಪ್ರಳಯದ ಘೋರ ಅಂಧಕಾರ ಮತ್ತು ಜಲಪ್ರಳಯದ (ನೀರಿನ) ನಡುವೆ, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆಲದ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಶ್ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಮಲಗಿರುವ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಕಾರಣನಾದ ಆ ಆದಿಕೇಶವನನ್ನು (ಕೃಷ್ಣನನ್ನು) ನೋಡಲು ಬನ್ನಿ. ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತು ಮುಳುಗಿರುವಾಗ ಆತ ಮಾತ್ರ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕನ ರೂಪ ಧರಿಸಿ ಆಲದ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದಾನೆ!
ಚರಣ ೧:
ಪ್ರಳಯ ಕಾಲದಲ್ಲೆ ಹರಿಯು ಸರ್ವ ಜೀವರನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಉದರದೊಳಗಿಂಬಿಟ್ಟುಕೊಂಡು
ಛಲವ ಮಾಡದಂತೆ ರಂಗ ಬೆರಳು ಬಾಯೊಳಗಿಟ್ಟು ಚೀಪುತ
ಹರಳು ಮಾಣಿಕ್ಯದರಳೆಲೆ ಮಾಗಾಯಿ ಹೊಳೆಯುತ ಕೊರಳಲ್ಲಿ ಕೌಸ್ತುಭ ಕಟಿಸೂತ್ರ
ಕರುಣ ಸಾಗರಗಿನ್ನು ವರ ವೈಕುಂಠವಾಸ ಮುದ್ದು ವರ ಮಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸಹಿತ ಹರಿ ಒಂದಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ || ೧ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಪ್ರಳಯ ಕಾಲ ಒದಗಿದಾಗ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಜಗತ್ತಿನ ಸಮಸ್ತ ಜೀವರಾಶಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಳಯದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಲು ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ (ಉದರದಲ್ಲಿ) ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಯಾವ ಹಠವನ್ನೂ (ಛಲವನ್ನೂ) ಮಾಡದ ಮುಗ್ಧ ಮಗುವಿನಂತೆ ತನ್ನ ಕಾಲಿನ ಬೆರಳನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿ ಚೀಪುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಹರಳು, ಮಾಣಿಕ್ಯದ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ದಿವ್ಯವಾದ ಕೌಸ್ತುಭ ಮಣಿಯು ಹೊಳೆಯುತ್ತಿದೆ; ಸೊಂಟದಲ್ಲಿ ಕಟಿಸೂತ್ರವಿದೆ. ವೈಕುಂಠವಾಸನಾದ, ಕರುಣಾಸಾಗರನಾದ ಆ ಶ್ರೀಹರಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮುದ್ದು ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಡನೆ ಆ ಆಲದ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ ೨:
ಅಷ್ಟು ಜೀವರನೆಲ್ಲ ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗಿಂಬಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು
ಸೃಷ್ಟಿ ಲಯಕೆ ಕರ್ತನಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸುಂದರಾಂಗ ತನ್ಹೆಬ್ಬೆಟ್ಟು ಬಾಯೊಳಗಿಟ್ಟು ಚೀಪುತ
ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೀವತ್ಸ ತೋರುತ ಉತ್ತಮ ವೈಜಯಂತಿ ವಜ್ರ ಕೆತ್ತಿದ ಕಿರೀಟ
ಲಕ್ಷ್ಮೀಚಿತ್ತ ಚೋರನಾದ ಪರಮಾತ್ಮ ಪರಮ ಹರುಷದಿಂದ್ವೊಂದಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ || ೨ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಉಗಮ ಹಾಗೂ ಲಯ (ನಾಶ) ಎರಡಕ್ಕೂ ಕಾರಣನಾದ ಆ ಪರಮಶ್ರೇಷ್ಠ, ಸುಂದರ ರೂಪದ ಕೃಷ್ಣನು ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯೊಳಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ತಾನು ಮಾತ್ರ ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ (ಪರಮ ಹರುಷದಿಂ) ತನ್ನ ಕಾಲಿನ ಹೆಬ್ಬೆರಳನ್ನು ಬಾಯಿಗೆ ಹಾಕಿ ಚೀಪುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ (ವಕ್ಷಸ್ಥಳದಿ) ಮಂಗಲಕರವಾದ 'ಶ್ರೀವತ್ಸ' ಲಾಂಛನವು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ವೈಜಯಂತಿ ಮಾಲೆ ಹಾಗೂ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ವಜ್ರಗಳು ಕೆತ್ತಿದ ಕಿರೀಟ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನೇ ಕದ್ದ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನು ಆಲದೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ ೩:
ಗಂಧ ಕಸ್ತೂರಿ ಪರಿಮಳ ಸುಗಂಧವಾದ ಕುಸುಮ ಕೆಲದಿ ಹೊಂದಿ ಕಟ್ಟಿದ ತುಳಸಿಮಾಲಿಕಿಂದೆ
ಪರಮ ಶೋಭಿತವಾದ ಬಂದಿ ಕಂಕಣ ಬಾಹುಪ್ಪುರಿಗಳು ದುಂಡುಮುತ್ತಿನ ಕೂದಲ ಕಾಂತಿ ಕದಪಿಲೆಸೆಯಲು
ಅಂದಿಗೆ ಪಾಗಡ ಗೆಜ್ಜೆ ಚೆಂದವಾದ ನಾದಗಳಿಂದ ಇಂದುಕೋಟಿ ರವಿಯ ತೇಜ
ಮಂದಹಾಸ ಮುಖದ ಹರಿ ಒಂದಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ || ೩ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಕೃಷ್ಣನ ಶರೀರದಿಂದ ಗಂಧ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಿಯ ದಿವ್ಯ ಪರಿಮಳ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ. ಆತನ ಕೊರಳಿನಲ್ಲಿ ಹೂವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಂದರವಾಗಿ ಹೆಣೆದ ತುಳಸಿ ಮಾಲೆಯು ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದೆ. ಹಸ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಕಣಗಳು ಹಾಗೂ ತೋಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಜುಬಂಧುಗಳು (ಬಾಹುಪ್ಪುರಿಗಳು) ಹೊಳೆಯುತ್ತಿವೆ. ಆತನ ದುಂಡಗಿನ ಮುಂಗೂದಲಿನ ಕಾಂತಿಯು ಕೆನ್ನೆಯ ಮೇಲೆ (ಕದಪಿನ ಮೇಲೆ) ಬಿದ್ದು ನಲಿಯುತ್ತಿದೆ. ಕಾಲಿನ ಅಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಗೆಜ್ಜೆಗಳು ಸುಂದರವಾದ ನಾದವನ್ನು (ಶಬ್ದವನ್ನು) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ಕೋಟಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ, ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಮಂದಹಾಸವಿರುವ ಹರಿಯು ಆಲದೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ ೪:
ಥಳಥಳಿಸುವಂತ್ಹೊಳೆವೊ ಚಕ್ರ ಧವಳವರಣ ಶಂಖ ಕರದಿ ಹವಳದುಟಿಯು ಹರಿಯ ಪದ್ಮದಳಗಳಂತಕ್ಷಿಗಳ ಚೆಲುವ
ಅರುಣನಂತೆ ಚರಣ ಕರದಲ್ಲಿ ಒತ್ತುವೊ ಸಿರಿಯ ಪರಮಪುರುಷ ನೋಡಿ ಸರಸದಿ
ಜರ ಪೀತಾಂಬರ ನಾಭಿಕಮಲಕ್ಕೊಲೆವೊ ಒಡ್ಯಾಣವನೆ ಇಟ್ಟು ಹಲವು ಸೂರ್ಯರಂತೆ
ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣ ಶ್ಯಾಮವರಣ ಹರಿ ಒಂದಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ || ೪ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಕೃಷ್ಣನ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಥಳಥಳಿಸುವ ಸುದರ್ಶನ ಚಕ್ರ ಹಾಗೂ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ (ಧವಳವರಣ) ಪಾಂಚಜನ್ಯ ಶಂಖಗಳಿವೆ. ಆತನ ತುಟಿಗಳು ಹವಳದಂತೆ ಕೆಂಪಾಗಿವೆ; ಕಣ್ಣುಗಳು ತಾವರೆ ದಳಗಳಂತೆ (ಪದ್ಮದಳಗಳಂತೆ) ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿವೆ. ಉದಯಕಾಲದ ಸೂರ್ಯನಂತೆ (ಅರುಣನಂತೆ) ಕೆಂಪಗಿರುವ ಆತನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಸಂಪತ್ತಿನ ದೇವತೆಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯು (ಸಿರಿಯು) ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಒತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಆ ಪರಮಪುರುಷನು ಹೊಳೆಯುವ ಪೀತಾಂಬರವನ್ನು ಉಟ್ಟು, ತನ್ನ ನಾಭಿ ಕಮಲಕ್ಕೆ (ಹೊಕ್ಕಳಿನ ಕಮಲಕ್ಕೆ) ಒಪ್ಪುವ ಸುಂದರ ಒಡ್ಯಾಣವನ್ನು (ನಡುಕಟ್ಟು) ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹಲವು ಸೂರ್ಯರಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಶ್ಯಾಮವರ್ಣದ (ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ) ಕೃಷ್ಣನು ಆಲದೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ.
ಚರಣ ೫ (ಫಲಶ್ರುತಿ):
ಅಳಕನಂದನ ಪಿತನು ತಾ ಘನೋದಕದೊಳು ತಾ ರಂಗ ಚಾಮರ ಎಣಿಕಿಲ್ಲದೆ ಮಾಣಿಕ್ಯದಾಭರಣ ಫಣಿಪಮಂಚಶಯನ
ನೀಲ ಕನಕರತ್ನ ಬಿಗಿದ್ಹಾಸಿಕೆಯಲಿ ಪಂಚಶರನ ಜನಕ ಜಗವನಿಟ್ಟು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಅಳಕಗೂದಲು ಚೆಂಡಿಕೆಲ್ಲೆ
ಅರಳುಮಲ್ಲಿಗೆ ಸುತ್ತಿಹರಿಗೆ ಝಳಕು ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಜಗಕೆ ಬೆಳಕಿನಲಿ ಭೀಮೇಶ ಕೃಷ್ಣೊಂದಾಲದೆಲೆಯ ಮ್ಯಾಲೆ || ೫ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಗಂಗೆಯ ತಂದೆಯಾದ (ಅಳಕನಂದನ ಪಿತ - ಗಂಗೆಯನ್ನು ಹೆತ್ತವನು), ಮನ್ಮಥನ ತಂದೆಯಾದ (ಪಂಚಶರನ ಜನಕ) ಆ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಪ್ರಳಯದ ಮಹಾ ನೀರಿನಲ್ಲಿ (ಘನೋದಕದೊಳು) ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ. ಶೇಷಶಾಯಿಯಾದ ಆತನಿಗೆ ಚಾಮರವನ್ನು ಬೀಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಎಣಿಕೆಯೇ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ಮಾಣಿಕ್ಯದ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಆತ ಧರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಚಿನ್ನ ಹಾಗೂ ನೀಲರತ್ನಗಳಿಂದ ಸಿದ್ಧವಾದ ಹಾಸಿಗೆಯಂತಿರುವ ಆಲದೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಜಗತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ತನ್ನೊಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡು ಆತ ಮಲಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಸುರುಳಿ ಕೂದಲಿಗೆ (ಅಳಕಗೂದಲು) ಅರಳಿದ ಮಲ್ಲಿಗೆ ಹೂವನ್ನು ಮುಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಿಂಚಿನ ಜಳಕಿನಂತೆ ಇಡೀ ಜಗತ್ತಿಗೆಲ್ಲ ದಿವ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಭೀಮೇಶಕೃಷ್ಣನು ಆ ಆಲದ ಎಲೆಯ ಮೇಲೆ ಶೋಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ; ಆ ರೂಪವನ್ನು ಕಂಡು ಧನ್ಯರಾಗಿ.
***
summary and paragraph-wise meaning of this highly visual and descriptive composition by Sri Harapanahalli Bheemavva (under her pen name Bheemesha Krishna).
This song vividly captures the cosmic form of Vatapatra Shaayi—Lord Krishna as an infant sleeping peacefully on a banyan leaf amidst the terrifying waters of the cosmic dissolution (Pralaya).
Summary
In this mesmerizing composition, Saint Bheemavva invites all devotees to come and behold the wonder of Lord Adi Keshava (Krishna), who takes the form of a helpless infant floating on a single banyan leaf during the dark, scary deluge of the cosmic dissolution. To save all living entities from being destroyed in the universal flood, the Lord safely hides the entire creation inside his stomach. Acting completely innocent, he sucks his own toe. The poetess beautifully describes his divine appearance: adorned with the Kaustubha gem, a diamond crown, a vibrant Vaijayanti garland, and a beautiful waistband near his navel-lotus. As Goddess Mahalakshmi tenderly massages his feet, this dark-complexioned Lord Bheemesha Krishna shines like a million suns, casting away the darkness and illuminating the entire cosmos.
Paragraph-wise Meaning
With / Chorus:
Aaladeleya myaale malagiddaadikaeshava(na)
Noda banniraaladeleya myaale krishna
Baalaroopa dharisi andhakaara pralaya
Jalada olagondaaladeleya myaale krishna || pa ||
Meaning: Come, everyone, and behold Lord Adi Keshava (Krishna) sleeping peacefully on a banyan leaf! When the entire universe is submerged in the terrifying, pitch-black waters of the great cosmic deluge (Pralaya), he has assumed the form of an innocent little infant, floating serenely on a single banyan leaf.
Stanza 1:
Pralaya kaadalle hariyu sarva jeevaranella tanna udaradolagimbittukondu
Chalava maadadante ranga beralu baayolagittu cheeputa
Haralu maanikyadaralele maagaayi holeyuta koralalli kaustubha katisootra
Karuna saagaraginnu vara vaikunthavaasa muddu vara maalakshmi sahita hari ondaaladeleya myaale || 1 ||
Meaning: At the arrival of the cosmic destruction, Lord Hari takes all living beings into his own stomach (Udara) to shelter them from the devastating waters. Behaving like a sweet, non-stubborn child, Lord Ranga sucks on his own toe. Ornaments made of rubies and precious gems sparkle on him, the celestial Kaustubha jewel shines on his neck, and a golden thread binds his waist. This Ocean of Mercy, the dweller of Vaikuntha, rests on that banyan leaf along with his darling consort, Goddess Mahalakshmi.
Stanza 2:
Ashtu jeevaranella tanna hotteyolagimbittu kondu
Srushti layake kartanaada shreshta sundaraanga tanhebbyattu baayola
Gittu cheeputa vakshasthaladi hechina sreevatsa tooruta
Uttama vaijanti vajra kettida kireeta lakshmeechitta choranaada paramaatma parama harushadim
Dvondaaladeleya myaale || 2 ||
Meaning: Holding every single living soul securely inside his abdomen, the Supreme Lord—who is the ultimate master of both creation (Srushti) and destruction (Laya)—lies there with absolute joy. On his beautiful chest (Vakshasthala), the auspicious Sreevatsa mark is clearly visible. He wears an exquisite Vaijayanti wildflower garland and a crown encrusted with pure diamonds. This Supreme Soul, who has stolen the heart of Goddess Lakshmi, happily sucks his big toe while resting on the leaf.
Stanza 3:
Gandha kastoori parimala sugandhavaada kusuma keladi
Hondi kattida tulasimaalikinde parama shobhitavaada bandi kankana
Baahuppurigaldu dundumuttina koodala kaanti kadapileseyalu
Andige paagada gejje chendavaada naadagalinda indukoti raviya teja
Mandahaasa mukhada hari ondaaladeleya myaale || 3 ||
Meaning: A divine fragrance of sandalwood and musk emanates from Krishna's body. His neck is beautifully adorned with a freshly woven Tulsi garland intermingled with fragrant flowers. Shiny bracelets (Kankana) adorn his wrists, and armlets clasp his shoulders. The beautiful reflection of his curly, pearl-like locks of hair dances upon his soft cheeks. His anklets (Andige) and tiny bells produce sweet, rhythmic tinkling sounds. Possessing the brilliance of millions of suns and moons, Lord Hari rests on the banyan leaf with a gentle smile playing on his face.
Stanza 4:
Thalathalisuvantaholevo chakra dhavalavarana shamkha karadi
Havaladutiyu hariya padmadalagantakshigala cheluva
Arunanante charana karadalli ottuvo siriya paramapurusha nodi sarasadi
Jara peetaambara naabhikamalakkolevo odyaanavane ittu halavu sooryarante
Lakshmeeramana shyaamavarana hari ondaaladeleya myaale || 4 ||
Meaning: In his hands, he holds the fiercely gleaming Sudarshana disc (Chakra) and the pristine white Panchajanya conch (Shankha). Lord Hari's lips are as red as coral, and his beautiful eyes resemble the petals of a lotus flower (Padmadala). Goddess Siri (Lakshmi) playfully and lovingly massages his feet, which are as rosy as the dawn sun (Aruna). The Supreme Purusha wears a glittering golden silk garment (Peetaambara) and a magnificent waistband (Odyaana) that perfectly accentuates his lotus-navel. Glowing like a cluster of suns, the dark-complexioned (Shyamavarana) Lord of Lakshmi rests on the leaf.
Stanza 5 (Concluding Verses / Phalashruti):
Alakanandana pitanu ta ghanaodakadolu ta ranga chaamara enikillade
Maanikyadaabharana phanipamanchashayana neela kanakaratha bigidhaasikeyali
Panchasharana janaka jagavanittu tannalli alakagoodalu chendikelle
Aralumallige suttiharige jhalaku minchinante jagaka belakinalli bheemesha krishnondaaladeleya myaale || 5 ||
Meaning: The father of the river Ganga (Alakanandana pita) and the father of Cupid (Panchashara janaka) reclines in the middle of the massive cosmic waters (Ghanaodaka). Though his cosmic bed is the great serpent Shesha (Phanipa), he has now transformed the banyan leaf into a tight, cozy mattress woven with gold and blue sapphires, holding the whole universe safely within himself. Attendants fan him with fans (Chaamara), and he wears priceless ruby ornaments. His lovely curls are wrapped in fresh, blooming jasmine flowers (Aralumallige). Shining like a sudden bolt of lightning and serving as the ultimate source of light and wisdom to the world, Lord Bheemesha Krishna reigns supreme on that single banyan leaf.
***
No comments:
Post a Comment