ಅಂಬಿಕಾಪತಿ ಶಂಭು ರಕ್ಷಿಸೆನ್ನ ।
ಶಂಬರಾರಿ ಹರನೆ
ನಂಬಿದೆನೋ ನಿನ್ನ ।। ಪಲ್ಲವಿ ।।
ಭವ ಕಮಲಭವ ಭೃಕುಟಿ
ಭವ ಹರನೆ ನೀ ಯೆನ್ನ ।
ಅವಗುಣಗಳೆಣಿಸದಿರು
ಕವಿಗೆಯನೇ ।
ಅವನಿಯೊಳಗೀಗ
ಸುವಿವೇಕಿಗಳ ಸಂಗ ।
ಜವದಿ ಪಾಲಿಸು ಮುದದಿ
ಜವನಾರಿ ಶಿವನೇ ।। ಚರಣ ।।
ಬಲ ವಿರೋಧಿ ವಿನುತಾ
ಇಳೆವರೂಥನೆ ನಿರುತ ।
ತಲೆ ಬಾಗಿ ಬೇಡುವೆನು
ಸಲಹೆಂದು ನಾ ।
ಎಲರುಣಿ ಭೂಷಣನೆ
ಒಲಿದು ಪಾಲಿಸು ದಯದಿ ।
ಛಳಿ ಗಿರೀಶನ ಅಳಿಯ
ನಳಿನಾರಿಧರನೇ ।। ಚರಣ ।।
ಸಿರಿ ಶ್ಯಾಮಸುಂದರ
ವಿಠಲನ ಸಖನೇ ।
ಮೊರೆಹೊಕ್ಕೆ ಮರೆಯದಿರು
ಗರಗೊರಳನೇ ।
ಕರುಣದಿಂದಲಿ ನಿನ್ನ
ಚಾರಣ ಸೇವೆಯನಿತ್ತು ।
ಕರ ಪಿಡಿದು ಕಾಪಾಡೊ
ಕರಿಚರ್ಮಧರನೆ ।। ಚರಣ ।।
***
Pallavi
Ambikāpati śambhu rakṣisenna |
Śambarāri harane nambidenō ninna ||
Charana 1
Bhava kamalabhava bhṛkuṭi bhava harane nī yenna |
Avaguṇagaḷeṇisadiru kavigeyanē |
Avaniyoḷagīga suvivēkigaḷa saṅga |
Javadi pālisu mudadi javanāri śivanē ||
Charana 2
Bala virōdhi vinutā iḷevarūthane niruta |
Tale bāgi bēḍuvenu salahendu nā |
Elaruṇi bhūಷṇane olidu pālisu dayadi |
Chaḷi girīśana aḷiya naḷināridharanē ||
Charana 3
Siri śyāmasundara viṭhalana sakhanē |
Morehokke mareyadiru garagoraḷanē |
Karuṇadindali ninna cāraṇa sēveyanittu |
Kara piḍidu kāpāḍo karicarmadharane ||
***
Key Pronunciation Guide:
ḷ (Retroflex L): As in avaguṇagaḷeṇisadiru or garagoraḷanē.
ṇ (Retroflex N): As in avaguṇagaḷa or bhūṣṇane.
ś (Soft Sh): As in śambhu or śambarāri.
ṣ (Hard Sh): As in bhūṣṇane.
ā, ē, ī, ō: Long vowels (hold for two beats).
Aspirated Consonants: Words like bhava, śambhu, and dharane should have a distinct "h" sound after the consonant.
***
Archive Note:
This song contains several beautiful metaphors for Lord Shiva:
Śambarāri: The enemy of Shambara (referring to the destruction of Manmatha/Kamadeva).
Elaruṇi bhūṣana: One whose ornament is the "air-eater" (the serpent).
Naḷināridhara: One who wears the moon (the enemy of the lotus, as lotuses close at night).
Javanāri: The enemy of Yama (the conqueror of death).
***
ಈ ಸುಂದರವಾದ ಸ್ತೋತ್ರವು ಪರಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಕೃತಿಯ ಅಂಕಿತ 'ಶ್ಯಾಮಸುಂದರ ವಿಠಲ', ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹರಿದಾಸರಾದ ಶ್ರೀ ಗೋಪಾಲದಾಸರ ಶಿಷ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ಶ್ಯಾಮಸುಂದರದಾಸರ (೧೮೩೫-೧೯೧೮) ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.
ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಶಿವನನ್ನು 'ಅಂಬಿಕಾಪತಿ' ಮತ್ತು 'ಶಂಭು' ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸುತ್ತಾ, ಆತನ ಅಪಾರ ಕರುಣೆಯನ್ನು ಬೇಡುತ್ತಾರೆ. ಶಿವನು ಲಯಕರ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಭಕ್ತರ ಅವಗುಣಗಳನ್ನು ಎಣಿಸದೆ ಸಲಹುವವನು. ಸಂಸಾರದ ಭಯವನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಸಜ್ಜನರ ಸಹವಾಸವನ್ನು ಕರುಣಿಸಿ, ಶ್ರೀಹರಿಯ (ಶ್ಯಾಮಸುಂದರ ವಿಠಲನ) ಪರಮ ಸಖನಾದ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದು ಕಾಪಾಡು ಎಂದು ಈ ಪದದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪದ್ಯದ ಭಾವಾರ್ಥ (Stanza-wise Meaning)
ಅಂಬಿಕಾಪತಿ ಶಂಭು ರಕ್ಷಿಸೆನ್ನ |
ಶಂಬರಾರಿ ಹರನೆ ನಂಬಿದೆನೋ ನಿನ್ನ || ಪಲ್ಲವಿ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಪಾರ್ವತಿಯ ಪತಿಯಾದ ಶಂಭುವೇ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು. ಮನ್ಮಥನನ್ನು ಸುಟ್ಟವನೇ (ಶಂಬರಾರಿ), ಸಂಸಾರದ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಹರಿಸುವ ಹರನೇ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನೇ ನಂಬಿದ್ದೇನೆ.
ಭವ ಕಮಲಭವ ಭೃಕುಟಿ ಭವ ಹರನೆ ನೀ ಯೆನ್ನ |
ಅವಗುಣಗಳೆಣಿಸದಿರು ಕವಿಗೆಯನೇ |
ಅವನಿಯೊಳಗೀಗ ಸುವಿವೇಕಿಗಳ ಸಂಗ |
ಜವದಿ ಪಾಲಿಸು ಮುದದಿ ಜವನಾರಿ ಶಿವನೇ || ಚರಣ ೧ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ (ಕಮಲಭವ) ಹಣೆಬರಹವನ್ನೂ ಅಥವಾ ಸಂಸಾರವನ್ನೇ ಲಯಮಾಡುವವನೇ, ನನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾವಿರಾರು ಅವಗುಣಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸಬೇಡ. ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನನಗೆ ಸದಾ ವಿವೇಕಿಗಳ ಮತ್ತು ಸಜ್ಜನರ ಸಹವಾಸ ಸಿಗುವಂತೆ ಮಾಡು. ಯಮನನ್ನು ಗೆದ್ದವನೇ (ಜವನಾರಿ), ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಂದು ನನಗೆ ಸುಖವನ್ನು ನೀಡು.
ಬಲ ವಿರೋಧಿ ವಿನುತಾ ಇಳೆವರೂಥನೆ ನಿರುತ |
ತಲೆ ಬಾಗಿ ಬೇಡುವೆನು ಸಲಹೆಂದು ನಾ |
ಎಲರುಣಿ ಭೂಷಣನೆ ಒಲಿದು ಪಾಲಿಸು ದಯದಿ |
ಛಳಿ ಗಿರೀಶನ ಅಳಿಯ ನಳಿನಾರಿಧರನೇ || ಚರಣ ೨ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಇಂದ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವವನೇ, ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ರಥವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡವನೇ (ತ್ರಿಪುರ ಸಂಹಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ), ನಿನಗೆ ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಾವನ್ನು ಆಭರಣವಾಗಿ ಧರಿಸಿದವನೇ (ಎಲರುಣಿ), ಹಿಮವಂತನ ಅಳಿಯನೇ (ಪಾರ್ವತಿಯ ಪತಿ), ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಧರಿಸಿದವನೇ (ನಳಿನಾರಿಧರ), ನನ್ನ ಮೇಲೆ ಒಲಿದು ದಯೆತೋರು.
ಸಿರಿ ಶ್ಯಾಮಸುಂದರ ವಿಠಲನ ಸಖನೇ |
ಮೊರೆಹೊಕ್ಕೆ ಮರೆಯದಿರು ಗರಗೊರಳನೇ |
ಕರುಣದಿಂದಲಿ ನಿನ್ನ ಚಾರಣ ಸೇವೆಯನಿತ್ತು |
ಕರ ಪಿಡಿದು ಕಾಪಾಡೊ ಕರಿಚರ್ಮಧರನೆ || ಚರಣ ೩ ||
ಭಾವಾರ್ಥ: ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ ಶ್ಯಾಮಸುಂದರ ವಿಠಲನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನಾದ ಗೆಳೆಯನೇ, ವಿಷವನ್ನು ಕುಡಿದು ಕಪ್ಪಾದ ಕಂಠವುಳ್ಳವನೇ (ಗರಗೊರಳ), ನಿನ್ನ ಮೊರೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ; ನನ್ನನ್ನು ಮರೆಯಬೇಡ. ನಿನ್ನ ಪಾದಸೇವೆಯನ್ನು ನನಗೆ ದಯಪಾಲಿಸಿ, ಆನೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸಿದವನೇ, ನನ್ನ ಕೈಹಿಡಿದು ಈ ಸಂಸಾರ ಸಾಗರದಿಂದ ಕಾಪಾಡು.
ವಿಶೇಷ ಟಿಪ್ಪಣಿ:
ದಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶಿವನನ್ನು 'ಹರಿಭಕ್ತಾಗ್ರೇಸರ' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಶಿವನನ್ನು ಹರಿಯ (ಶ್ಯಾಮಸುಂದರ ವಿಠಲನ) ಸಖ ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು ಹರಿ-ಹರರ ನಡುವಿನ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.
***
This majestic hymn is a prayer to Lord Shiva, composed by Shyama Sundara Dasa (1835–1918), a prominent disciple of the great Gopaladasa. He uses the ankita (signature) "Shyama Sundara Vittala."
Summary
In this song, the poet addresses Lord Shiva as "Ambika-pati" (the husband of Parvati) and "Shambhu," seeking his divine protection. The poet acknowledges his own shortcomings and begs Shiva not to count his faults but to grant him the company of wise and virtuous people. A beautiful highlight of this composition is the depiction of Shiva as the "Sakha" (dear friend) of Lord Sri Hari (Shyama Sundara Vittala), emphasizing the deep spiritual bond between the two.
Verse-wise Meaning
Ambikāpati śambhu rakṣisenna |
Śambarāri harane nambidenō ninna || PA ||
Meaning: O Shambhu, the Lord of Ambika (Parvati), protect me. O Hara, who destroyed the demon Sambara (referring to the destruction of Manmatha), I have placed my complete faith in you.
Bhava kamalabhava bhṛkuṭi bhava harane nī yenna |
Avaguṇagaḷeṇisadiru kavigeyanē |
Avaniyoḷagīga suvivēkigaḷa saṅga |
Javadi pālisu mudadi javanāri śivanē || 1 ||
Meaning: O Lord, who is the destroyer of the cycle of rebirth (Bhava) and who can even alter the destiny written by Brahma (Kamalabhava), please do not count my many faults (Avaguna). Grant me the companionship of wise and virtuous people on this earth. O conqueror of death (Javanari), quickly bless me with joy.
Bala virōdhi vinutā iḷevarūthane niruta |
Tale bāgi bēḍuvenu salahendu nā |
Elaruṇi bhūṣaṇane olidu pālisu dayadi |
Chaḷi girīśana aḷiya naḷināridharanē || 2 ||
Meaning: You are praised by Indra (the enemy of the demon Bala) and you made the Earth itself your chariot (during the destruction of Tripura). I bow my head and beg you to save me. O Lord adorned with a serpent (Elaruni), the son-in-law of the King of the Himalayas, and the one who wears the moon (Nalinari) on his head, look upon me with grace.
Siri śyāmasundara viṭhalana sakhanē |
Morehokke mareyadiru garagoraḷanē |
Karuṇadindali ninna cāraṇa sēveyanittu |
Kara piḍidu kāpāḍo karicarmadharane || 3 ||
Meaning: O dear friend of Lord Shyama Sundara Vittala (Sri Hari)! I have come to you for refuge; do not forget me, O Blue-throated One (Garagorala). Out of your compassion, grant me the service of your feet. Hold my hand and protect me, O Lord who wears the elephant skin (Karicarmadhara).
Key Note
This song is a perfect example of the Hari-Hara harmony in Haridasa Sahitya. Even while praying to Lord Shiva, the composer ensures he mentions Shiva's devotion and friendship toward Lord Vittala. This reflects the philosophy that the path to the Supreme is through the grace of His greatest devotees.
***
****
ರಾಗ : ಕಾಂಬೋಧಿ ತಾಳ : ಝ೦ಪೆ (raga, taala may differ in audio)
..
ಅಂಬಿಕಾಪತಿ ಶಂಭು ರಕ್ಷಿಸೆನ್ನಶಂಬರಾರಿ ಹರನೆ ನಂಬಿದೆನೊ ನಿನ್ನ ಪ
ಭವಕಮಲ ಭವ ಭ್ರಕುಟ ಭವಹರನೆ ನೀಎನ್ನಅವಗುಣಗಳೆಣಿಸದಿರು ಕವಿಗೇಯನೆ ||ಅವನಿಯೊಳು ಎನಗೀಗ ಸುವಿವೇಕಿಗಳ ಸಂಗಜವದಿ ಪಾಲಿಸು ಮುದದಿ ಜವನಾರಿ ಶಿವನೆ 1
ಬಲವಿರೋಧಿ ವಿನುತ ಇಳೆವರೂಥನೆ ನಿರುತತಲೆವಾಗಿ ಬೇಡುವೆನು ಸಲಹೆಂದು ನಾಎಲರುಣಿ ಭೂಷಣೆನೆ ಒಲಿದು ಪಾಲಿಸುದಯದಿಛಳಿಗಿರೀಶನ ಅಳಿಯ ನಳಿನಾರಿ ಧರನೆ 2
ಸಿರಿರಮಣ ಶಾಮಸುಂದರ ವಿಠಲ ಸಖನೆಮೊರೆ ಹೊಕ್ಕೆ ಮರೆಯದಿರು ಗರಗೊರಳನೆಕರುಣದಿಂದಲಿ ನಿನ್ನ ಚರಣ ಸೇವೆಯನಿತ್ತುಕರವಿಡಿದು ಕಾಪಾಡೊ ಕರಿಚರ್ಮಧರನೆ 3
***
No comments:
Post a Comment