Audio by Mrs. Nandini Sripad
ರಚನೆ : ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು
for saahitya click ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಸಂಧಿ 1 to 32
ಶ್ರೀಜಗನ್ನಾಥದಾಸಾರ್ಯ ವಿರಚಿತ ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ
ಕಕ್ಷಾ ತಾರತಮ್ಯ ಸಂಧಿ 32
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು||
ಶ್ರೀರಮಣ ಸರ್ವೇಶ ಸರ್ವಗ ಸಾರಭೋಕ್ತ ಸ್ವತಂತ್ರ
ದೋಷ ವಿದೂರ ಜ್ಞಾನಾನಂದ ಬಲೈಶ್ವರ್ಯ ಸುಖ ಪೂರ್ಣ
ಮೂರುಗುಣ ವರ್ಜಿತ ಸಗುಣ ಸಾಕಾರ ವಿಶ್ವ ಸ್ಥಿತಿ ಲಯೋದಯ ಕಾರಣ
ಕೃಪಾಸಾಂದ್ರ ನರಹರೆ ಸಲಹೊ ಸಜ್ಜನರ||1||
ನಿತ್ಯ ಮುಕ್ತಳೆ ನಿರ್ವಿಕಾರಳೆ ನಿತ್ಯ ಸುಖ ಸಂಪೂರ್ಣೆ
ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯ ಜಗದಾಧಾರೆ ಮುಕ್ತಾಮುಕ್ತ ಗಣ ವಿನುತೆ
ಚಿತ್ತೈಸು ಬಿನ್ನಪವ ಶ್ರೀ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ವಕ್ಷೋ ನಿವಾಸಿನಿ
ಭೃತ್ಯ ವರ್ಗವ ಕಾಯೆ ತ್ರಿಜಗನ್ಮಾತೆ ವಿಖ್ಯಾತೆ||2||
ರೋಮ ಕೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ ಪೃಥಕು ಆ ಮಹಾ ಪುರುಷನ
ಸ್ವಮೂರ್ತಿ ತಾಮರಸಜಾಂಡಗಳ ತದ್ಗತ ವಿಶ್ವ ರೂಪಗಳ
ಶ್ರೀ ಮಹಿಳೆ ರೂಪಗಳ ಗುಣಗಳ ಸೀಮೆಗಾಣದೆ ಯೋಚಿಸುತ
ಮಮ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಿಮೆಯದು ಎಂತೋ ಎಂದು ಅಡಿಗಡಿಗೆ ಬೆರಗಾದೆ||3||
ಒಂದು ಅಜಾಂಡದೊಳು ಒಂದು ರೂಪದೊಳು ಒಂದು ಅವಯವದೊಳು ಒಂದು ನಖದೊಳಗೆ
ಒಂದು ಗುಣಗಳ ಪಾರುಗಾಣದೆ ಕೃತ ಪುಟಾಂಜಲಿಯಿಂ
ಮಂದಜಾಸನ ಪುಳಕ ಪುಳಕಾನಂದ ಬಾಷ್ಪ ತೊದಲು ನುಡಿಗಳಿಂದ
ಇಂದಿರಾವಲ್ಲಭನ ಮಹಿಮೆ ಗಂಭೀರ ತೆರವೆಂದ||4||
ಏನು ಧನ್ಯರೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಗುರು ಪವಮಾನ ರಾಯರು
ಈ ಪರಿಯಲಿ ರಮಾ ನಿವಾಸನ ವಿಮಲ ಲಾವಣ್ಯ ಅತಿಶಯಗಳನು
ಸಾನುರಾಗದಿ ನೋಡಿ ಸುಖಿಪ ಮಹಾನುಭಾವರ ಭಾಗ್ಯವೆಂತೋ
ಭವಾನಿಧವನಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವೆನಿಸಲು ನರರ ಪಾಡೇನು||5||
ಆ ಪಿತಾಮಹ ನೂರು ಕಲ್ಪ ರಮಾಪತಿಯ ಗುಣ ಜಪಿಸಿ ಒಲಿಸಿ
ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮ ಹನುಮ ಭೀಮ ಆನಂದ ಮುನಿಯೆನಿಸಿ
ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಸುನಾಭೀ ಕೂಪಸಂಭವ ನಾಮದಲಿ ಮೆರೆವ
ಆ ಪಯೋಜಾಸನ ಸಮೀರರಿಗೆ ಅಭಿನಮಿಪೆ ಸತತ||6||
ವಾಸುದೇವನ ಮೂರ್ತಿ ಹೃದಯ ಆಕಾಶ ಮಂಡಲ ಮಧ್ಯದಲಿ
ತಾರೇಶನಂದದಿ ಕಾಣುತ ಅತಿ ಸಂತೋಷದಲಿ ತುತಿಪ
ಆ ಸರಸ್ವತಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ನಾ ಸತತ ವಂದಿಸುವೆ
ಪರಮೋಲ್ಲಾಸದಲಿ ಸುಜ್ಞಾನ ಭಕುತಿಯ ಸಲಿಸಲಿ ಎಮಗೆಂದು||7||
ಜಗದುದರನ ಸುರೋತ್ತಮನ ನಿಜಪೆಗಳೊಂತಾತು ಕರಾಬ್ಜದೊಳು ಪದಯುಗ ಧರಿಸಿ
ನಖ ಪಂಕ್ತಿಯೊಳು ರಮಣೀಯ ತರವಾದ ನಗಧರನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕಾಣುತ
ಮಿಗೆ ಹರುಷದಿಂ ಪೊಗಳಿ ಹಿಗ್ಗುವ ಖಗ ಕುಲಾಧಿಪ
ಕೊಡಲಿ ಮಂಗಳ ಸರ್ವ ಸುಜನರಿಗೆ||8||
ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯಕೆ ನಿಲುಕ ನಿಗಮಾಗಮೈಕ ವಿನುತನ
ಪರಮಾನುರಾಗದಲಿ ದ್ವಿಸಹಸ್ರ ಜಿಹ್ವೆಗಳಿಂದ ವರ್ಣಿಸುವ
ಭೂಗಗನ ಪಾತಾಳ ವ್ಯಾಪ್ತನ ಯೋಗ ನಿದ್ರಾಸ್ಪದನು ಎನಿಪ
ಗುರು ನಾಗರಾಜನ ಪದಕೆ ನಮಿಸುವೆ ಮನದೊಳು ಅನವರತ||9||
ದಕ್ಷ ಯಜ್ಞ ವಿಭಂಜನನೆ ವಿರುಪಾಕ್ಷ ವೈರಾಗ್ಯಾಧಿಪತಿ
ಸಂರಕ್ಷಿಸೆಮ್ಮನು ಸರ್ವಕಾಲದಿ ಸನ್ಮುದವನಿತ್ತು
ಯಕ್ಷಪತಿ ಸಖ ಯಜಪರಿಗೆ ಸುರವೃಕ್ಷ ವೃಕ್ಷದಾನುಜಾರಿ
ಲೋಕಾಧ್ಯಕ್ಷ ಶುಕ ದೂರ್ವಾಸ ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಸಂತೈಸು||10||
ನಂದಿವಾಹನ ನಳಿನಿಧರ ಮೌಳಿ ಇಂದು ಶೇಖರ ಶಿವ ತ್ರಿಯಂಬಕ
ಅಂಧಕಾಸುರ ಮಥನ ಗಜ ಶಾರ್ದೂಲ ಚರ್ಮಧರ
ಮಂದಜಾಸನ ತನಯ ತ್ರಿಜಗದ್ವಂದ್ಯ ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕ ಸನ್ನಿಭ
ವಂದಿಸುವೆನು ಅನವರತ ಕರುಣಿಸಿ ಕಾಯೋ ಮಹದೇವ||11||
ಹತ್ತು ಕಲ್ಪದಿ ಲವ ಜಲಧಿಯೊಳು ಉತ್ತಮ ಶ್ಲೋಕನ ಒಲಿಸಿ
ಕೃತಕ್ರುತ್ಯನಾಗಿ ಜಗತ್ಪತಿಯ ನೇಮದಿ ಕುಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಿತ್ತರಿಸಿ ಮೋಹಿಸಿ
ದುರಾತ್ಮರ ನಿತ್ಯ ನಿರಯ ನಿವಾಸರೆನಿಸಿದ
ಕೃತ್ತಿ ವಾಸನೆ ನಮಿಪೆ ಪಾಲಿಸೊ ಪಾರ್ವತೀ ರಮಣ||12||
ಫಣಿ ಫಣಾoಚಿತ ಮಕುಟ ರಂಜಿತ ಕ್ವಣಿತ ಡಮರು ತ್ರಿಶೂಲ
ಶಿಖಿ ದಿನ ಮಣಿ ನಿಶಾಕರ ನೇತ್ರ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಸುಚರಿತ್ರ
ಪ್ರಣತ ಕಾಮದ ಪ್ರಮಥ ಸುರಮುನಿ ಗಣ ಸುಪೂಜಿತ ಚರಣಯುಗ
ರಾವಣ ಮದ ವಿಭಂಜನ ಶೇಷ ಪದ ಅರ್ಹನು ಅಹುದೆಂದು||13||
ಕಂಬುಪಾಣಿಯ ಪರಮ ಪ್ರೇಮ ನಿತಂಬಿನಿಯರು ಎಂದೆನಿಪ
ಲಕ್ಷಣೆ ಜಾಂಬವತಿ ಕಾಳಿಂದಿ ನೀಲಾ ಭದ್ರ ಸಖ ವಿಂದಾರೆಂಬ
ಷಣ್ಮಹಿಷಿಯರ ದಿವ್ಯ ಪದಾಂಬುಜಗಳಿಗೆ ನಮಿಪೆ
ಮಮ ಹೃದಯಾಂಬರದಿ ನೆಲೆಸಲಿ ಬಿಡದೆ ತಮ್ಮರಸನ ಒಡಗೂಡಿ||14||
ಆ ಪರಂತಪನ ಒಲುಮೆಯಿಂದ ಸದಾ ಅಪರೋಕ್ಷಿಗಳೆನಿಸಿ
ಭಗವದ್ರೂಪ ಗುಣಗಳ ಮಹಿಮೆ ಸ್ವಪತಿಗಳ ಆನನದಿ ತಿಳಿವ
ಸೌಪರ್ಣಿ ವಾರುಣಿ ನಗಾತ್ಮಜರ ಆಪನಿತು ಬಣ್ಣಿಸುವೆ
ಎನ್ನ ಮಹಾಪರಾಧಗಳ ಎಣಿಸದೆ ಈಯಲಿ ಪರಮ ಮಂಗಳವ||15||
ತ್ರಿದಿವತರು ಮಣಿ ಧೇನುಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದನೆನಿಪ ತ್ರಿದಶಾಲಯಾಬ್ಧಿಗೆ
ಬದರನಂದದಲಿ ಒಪ್ಪುತಿಪ್ಪ ಉಪೇಂದ್ರ ಚಂದ್ರಮನ
ಮೃಧು ಮಧುರ ಸುಸ್ತವನದಿಂದಲಿ ಮಧು ಸಮಯ ಪಿಕನಂತೆ ಪಾಡುವ
ಮುದಿರ ವಾಹನನಂಘ್ರಿ ಯುಗ್ಮಂಗಳಿಗೆ ನಮಿಸುವೆನು||16||
ಕೃತಿ ರಮಣ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ದೇವನ ಅತುಳ ಬಲ ಲಾವಣ್ಯ ಗುಣ ಸಂತತ ಉಪಾಸನ
ಕೇತು ಮಾಲಾ ಖಂಡದೊಳು ರಚಿಪ
ರತಿ ಮನೋಹರನಂಘ್ರಿ ಕಮಲಕೆ ನತಿಸುವೆನು ಭಕುತಿಯಲಿ
ಮಮ ದುರ್ಮತಿ ಕಳೆದು ಸನ್ಮತಿಯನು ಈಯಲಿ ನಿರುತ ಎಮಗೊಲಿದು||17||
ಚಾರುತರ ನವವಿಧ ಭಕುತಿ ಗಂಭೀರ ವಾರಾಶಿಯೊಳು
ಪರಮೋದಾರ ಮಹಿಮನ ಹೃದಯ ಫಣಿಪತಿ ಪೀಠದಲಿ ಭಜಿಪ
ಭೂರಿ ಕರ್ಮಾಕರನು ಎನಿಸುವ ಶರೀರಮಾನಿ ಪ್ರಾಣಪತಿ ಪದ ವಾರಿರುಹಕೆ ಅನಮಿಪೆ
ಮದ್ಗುರುರಾಯನು ಅಹುದೆಂದು||18||
ವಿತತ ಮಹಿಮನ ವಿಶ್ವತೋ ಮುಖನ ಅತುಳ ಭುಜ ಬಲ ಕಲ್ಪತರುವು
ಆಶ್ರಿತರೆನಿಸಿ ಸಕಲ ಇಷ್ಟ ಪಡೆದು ಅನುದಿನದಿ ಮೋದಿಸುವ
ರತಿ ಸ್ವಯಂಭುವ ದಕ್ಷ ವಾಚಸ್ಪತಿ ಬಿಡೌಜನ ಮಡದಿ ಶಚಿ
ಮನ್ಮಥ ಕುಮಾರ ಅನಿರುದ್ಧರು ಎಮಗೀಯಲಿ ಸುಮಂಗಲವ||19||
ಭವ ವನದಿ ನವ ಪೋತ ಪುಣ್ಯ ಶ್ರವಣ ಕೀರ್ತನ ಪಾದವನರುಹ
ಭವನ ನಾವಿಕನಾಗಿ ಭಕುತರ ತಾರಿಸುವ ಬಿಡದೆ
ಪ್ರವಹ ಮಾರುತದೇವ ಪರಮೋತ್ಸವ ವಿಶೇಷ ನಿರಂತರ
ಮಹಾ ಪ್ರವಹದಂದದಿ ಕೊಡಲಿ ಭಗವದ್ಭಕ್ತ ಸಂತತಿಗೆ||20||
ಜನರನು ಉದ್ಧರಿಸುವೆನೆನುತ ನಿಜ ಜನಕನ ಅನುಮತದಲಿ
ಸ್ವಯಂಭುವ ಮನುವಿನಿಂದಲಿ ಪಡೆದೆ ಸುಕುಮಾರಕರನು ಒಲುಮೆಯಲಿ
ಜನನಿ ಶತ ರೂಪಾ ನಿತಂಬಿನಿ ಮನವಚನಕಾಯದಲಿ ತಿಳಿದು
ಅನುದಿನದಿ ನಮಿಸುವೆ ಕೊಡು ಎಮಗೆ ಸನ್ಮಂಗಳವನೊಲಿದು||21||
ನರನ ನಾರಾಯಣನ ಹರಿಕೃಷ್ಣರ ಪಡೆದೆ ಪುರುಷಾರ್ಥ ತೆರದಲಿ
ತರಣಿ ಶಶಿ ಶತರೂಪರಿಗೆ ಸಮನೆನಿಸಿ
ಪಾಪಿಗಳ ನಿರಯದೊಳು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಸಜ್ಜನ ನೆರವಿಯನು ಪಾಲಿಸುವ
ಔದುಂಬರ ಸಲಹು ಸಲಹೆಮ್ಮ ಬಿಡದಲೆ ಪರಮ ಕರುಣದಲಿ||22||
ಮಧು ವಿರೋಧಿ ಮನುಜ ಕ್ಷೀರೋದಧಿ ಮಥನ ಸಮಯದಲಿ ಉದಯಿಸಿ
ನೆರೆ ಕುಧರಜಾ ವಲ್ಲಭನ ಮಸ್ತಕ ಮಂದಿರದಿ ಮೆರೆವ ವಿಧು
ತವಾಂಘ್ರಿ ಸರೋಜಾ ಯುಗಳಕೆ ಮಧುಪನಂದದಲಿ ಎರಗಲು ಎನ್ಮನದ ಅಧಿಪ
ವಂದಿಪೆನು ಅನುದಿನ ಅಂತಸ್ತಾಪ ಪರಿಹರಿಸು||23||
ಶ್ರೀ ವನರುಹಾಂಬಕನ ನೇತ್ರಗಳೇ ಮನೆಯೆನಿಸಿ
ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಕರಾವಲಂಬನವೀವ ತೆರದಿ ಮಯೂಖ ವಿಸ್ತರಿಪ
ಆ ವಿವಸ್ವಾನ್ ನೆನಿಸಿ ಕೊಂಬ ವಿಭಾವಸು
ಅಹರ್ನಿಶಿಗಳಲಿ ಕೊಡಲೀ ವಸುಂಧರೆಯೊಳು ವಿಪಶ್ಚಿತರೊಡನೆ ಸುಜ್ಞಾನ||24||
ಲೋಕ ಮಾತೆಯ ಪಡೆದು ನೀ ಜಗದೇಕಪಾತ್ರನಿಗಿತ್ತ ಕಾರಣ
ಶ್ರೀ ಕುಮಾರಿ ಸಮೇತ ನೆಲಸಿದ ನಿನ್ನ ಮಂದಿರದಿ
ಆ ಕಮಲಭವ ಮುಖರು ಬಿಡದೆ ಪರಾಕೆನುತ ನಿಂದಿಹರೋ
ಗುಣ ರತ್ನಾಕರನೆ ಬಣ್ಣಿಸಲಳವೆ ಕೊಡು ಎಮಗೆ ಸನ್ಮನವ||25||
ಪಣೆಯೊಳೊಪ್ಪುವ ತಿಲಕ ತುಳಸೀ ಮಣಿಗಣಾನ್ವಿತ ಕಂಠ
ಕರದಲಿ ಕ್ವಣಿತ ವೀಣಾ ಸುಸ್ವರದಿ ಬಹು ತಾಳ ಗತಿಗಳಲಿ
ಪ್ರಣವ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯನ ಗುಣಂಗಳ ಕುಣಿದು ಪಾಡುತ
ಪರಮ ಸುಖ ಸಂದಣಿಯೊಳು ಆಡುವ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದರಿಗೆ ಅಭಿನಮಿಪೆ||26||
ಆ ಸರಸ್ವತಿ ತೀರದಲಿ ಬಿನ್ನೈಸಲು ಆ ಮುನಿಗಳ ನುಡಿಗೆ
ಜಡಜಾಸನ ಮಹೇಶ ಅಚ್ಯುತರ ಲೋಕಂಗಳಿಗೆ ಪೋಗಿ
ತಾ ಸಕಲ ಗುಣಗಳ ವಿಚಾರಿಸಿ ಕೇಶವನೆ ಪರದೈವವು ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸುವ
ಭೃಗು ಮುನಿಪ ಕೊಡಲಿ ಎಮಗೆ ಅಖಿಳ ಪುರುಷಾರ್ಥ||27||
ಬಿಸರುಹಾಂಬಕನ ಆಜ್ಞೆಯಲಿ ಸುಮನಸ ಮುಖನು ತಾನೆನಿಸಿ
ನಾನಾ ರಸಗಳುಳ್ಳ ಹರಿಸ್ಸುಗಳನು ಅವರವರಿಗೊಯ್ದು ಈವ
ವಸುಕುಲಾಧಿಪ ಯಜ್ಞಪುರುಷನ ಅಸಮ ಬಲ ರೂಪಂಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸುವೆ
ಜ್ಞಾನ ಯಶಸ್ಸು ವಿದ್ಯ ಸುಬುದ್ಧಿ ಕೊಡಲೆಮಗೆ||28||
ತಾತನ ಅಪ್ಪಣೆಯಿಂದ ನೀ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯುಳ್ಳ ಅರವತ್ತು ಮಕ್ಕಳ
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲಿ ಪಡೆದು ಅವರವರಿಗಿತ್ತು ಮನ್ನಿಸಿದೆ
ವೀತಿ ಹೋತ್ರನ ಸಮಳೆನಿಸುವ ಪ್ರಸೂತಿ ಜನನಿ
ತ್ವದಂಘ್ರಿ ಕಮಲಕೆ ನಾ ತುತಿಸಿ ತಲೆಬಾಗುವೆ ಎಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಸಲಹುವುದು||29||
ಶತ ಧೃತಿಯ ಸುತರೀರ್ವರ ಉಳಿದ ಅಪ್ರತಿಮ ಸುತಪೋ ನಿಧಿಗಳ
ಪರಾಜಿತನ ಸುಸಮಾಧಿಯೊಳು ಇರಿಸಿ ಮೂರ್ಲೋಕದೊಳು ಮೆರೆವ
ವ್ರತಿವರ ಮರೀಚಿ ಅತ್ರಿ ಪುಲಹಾ ಕ್ರತು ವಸಿಷ್ಠ ಪುಲಸ್ತ್ಯ
ವೈವಸ್ವತನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಅಂಗಿರರ ಅಂಘ್ರಿಗೆರಗುವೆನು||30||
ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರೊಳು ಮೊದಲಿಗನಾದ ಮಿತ್ರ
ಪ್ರವಹ ಮಾನಿನಿಯಾದ ಪ್ರಾವಹಿ ನಿರ್ಋತಿ ನಿರ್ಜರ ಗುರು ಮಹಿಳೆ ತಾರಾ
ಈ ದಿವೌಕಸರು ಅನುದಿನ ಆಧಿವ್ಯಾಧಿ ಉಪಟಳವ ಅಳಿದು
ವಿಬುಧರಿಗೆ ಆದರದಿ ಕೊಡಲಿ ಅಖಿಳ ಮಂಗಳವ ಆವ ಕಾಲದಲಿ||31||
ಮಾನನಿಧಿಗಳು ಎನಿಸುವ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನ ಧನಪ ಗಜಾನನರಿಗೆ
ಸಮಾನರು ಎಂಭತ್ತೈದು ಶೇಷ ಶತಸ್ಥ ದೇವಗಣಕೆ ಆ ನಮಿಸುವೆನು
ಬಿಡದೆ ಮಿಥ್ಯಾ ಜ್ಞಾನ ಕಳೆದು ಸುಬುದ್ಧಿನಿತ್ತು
ಸದಾನುರಾಗದಲಿ ಎಮ್ಮ ಪರಿಪಾಲಿಸಲೆಂದೆನುತ||32||
ಭೂತ ಮರುತನು ಅವಾಂತರ ಅಭಿಮಾನಿ ತಪಸ್ವಿ ಮರೀಚಿ ಮುನಿ
ಪುರುಹೂತ ನಂದನ ಪಾದಮಾನಿ ಜಯಂತರು ಎಮಗೊಲಿದು
ಕಾತರವ ಪುಟ್ಟಿಸದೆ ವಿಷಯದಿ ವೀತಭಯನ ಪದಾಬ್ಜದಲಿ
ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿಯನು ಈಯದೆ ಸದಾ ಪಾಲಿಸಲೆಮ್ಮ||33||
ಓದಿಸುವ ಗುರುಗಳನು ಜರಿದು ಸಹ ಓದುಗರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ
ಮಹದಾದಿ ಕಾರಣ ಸರ್ವಗುಣ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹರಿಯೆಂದು ವಾದಿಸುವ
ತತ್ಪತಿಯ ತೋರೆಂದು ಆ ದನುಜ ಬೆಸಗೊಳಲು
ಸ್ತಂಭದಿ ಶ್ರೀದನ ಆಕ್ಷಣ ತೋರಿಸಿದ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಸಲಹೆಮ್ಮ||34||
ಬಲಿ ಮೊದಲು ಸಪ್ತ ಇಂದ್ರರು ಇವರಿಗೆ ಕಲಿತ ಕರ್ಮಜ ದಿವಿಜರು ಎಂಬರು
ಉಳಿದ ಏಕಾದಶ ಮನುಗಳು ಉಚಿಥ್ಥ್ಯ ಚವನ ಮುಖ
ಕುಲರ್ಷಿಗಳು ಎಂಭತ್ತು ಹೈಹಯ ಇಳಿಯ ಕಂಪನಗೈದ ಪೃಥು
ಮಂಗಳ ಪರೀಕ್ಷಿತ ನಹುಷ ನಾಭಿ ಯಯಾತಿ ಶಶಿಬಿಂದು||35||
ಶತಕ ಸಂಕೇತ ಉಳ್ಳ ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಭರತ ಮಾಂಧಾತ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಿತರು
ಜಯವಿಜಯಾದಿಗಳು ಗಂಧರ್ವರೆಂಟು ಜನ
ಹುತವಹಜ ಪಾವಕ ಸನಾತನ ಪಿತೃಗಳು ಎಳ್ವರು ಚಿತ್ರಗುಪ್ತರು
ಪ್ರತಿದಿನದಿ ಪಾಲಿಸಲಿ ತಮ್ಮವನೆಂದು ಎಮಗೊಲಿದು||36||
ವಾಸವಾಲಯ ಶಿಲ್ಪ ವಿಮಲ ಜಲಾಶಯಗಳೊಳು ರಮಿಪ ಊರ್ವಶಿ
ಭೇಶ ರವಿಗಳ ರಿಪುಗಳೆನಿಸುವ ರಾಹುಕೇತುಗಳು
ಶ್ರೀಶ ಪದ ಪಂಥಾನ ಧೂಮಾರ್ಚೀರ ದಿವಿಜರು
ಕರ್ಮಜರಿಗೆ ಸದಾ ಸಮಾನ ದಿವೌಕಸರು ಕೊಡಲಿ ಎಮಗೆ ಮಂಗಳವ||37||
ದ್ಯುನದಿ ಶ್ಯಾಮಲ ಸಂಜ್ಞ ರೋಹಿಣಿ ಘನಪ ಪರ್ಜನ್ಯ ಅನಿರುದ್ಧನ ವನಿತೆ
ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಾಭಿಮಾನಿ ವಿರಾಟ ದೇವಿಯರ ನೆನೆವೆನು
ಆ ನಲವಿಂದೆ ದೇವಾನನ ಮಹಿಳೆ ಸ್ವಾಹಾಖ್ಯರು
ಆಲೋಚನೆ ಕೊಡಲಿ ನಿರ್ವಿಘ್ನದಿಂ ಭಗವದ್ಗುಣoಗಳಲಿ||38||
ವಿಧಿಪಿತನ ಪಾದಾಂಬುಜಗಳಿಗೆ ಮಧುಪನಾಂತೆ ವಿರಾಜಿಪಾಮಲ
ಉದಕಗಳಿಗೆ ಸದಾಭಿಮಾನಿಯು ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಂಬ ಬುಧಗೆ ನಾ ವಂದಿಸುವೆ ಸಮ್ಮೋದದಿ
ನಿರಂತರವು ಒಲಿದೆಮಗೆ
ಅಭ್ಯುದಯ ಪಾಲಿಸಲೆಂದು ಪರಮೋತ್ಸವದೊಳು ಅನುದಿನದಿ||39||
ಶ್ರೀ ವಿರಿಂಚಾದ್ಯರ ಮನಕೆ ನಿಲುಕಾವ ಕಾಲಕೆ
ಜನನ ರಹಿತನ ತಾವೊಲಿಸಿ ಮಗನೆಂದು ಮುದ್ದಿಸಿ ಲೀಲೆಗಳ ನೋಳ್ಪ
ದೇವಕಿಗೆ ವಂದಿಪೆ ಯಶೋದಾ ದೇವಿಗೆ ಆನಮಿಸುವೆನು
ಪರಮ ಕೃಪಾವಲೋಕನದಿಂದ ಸಲಹುವುದು ಎಮ್ಮ ಸಂತತಿಯ||40||
ಪಾಮರರನ ಪವಿತ್ರಗೈಸುವ ಶ್ರೀ ಮುಕುಂದನ ವಿಮಲ ಮಂಗಳ
ನಾಮಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ಉಷಾಖ್ಯ ದೇವಿಯರು
ಭೂಮಿಯೊಳಗುಳ್ಳ ಅಖಿಳ ಸಜ್ಜನರ ಆಮಯಾದಿಗಳ ಅಳಿದು ಸಲಹಲಿ
ಆ ಮರುತ್ವಾನ್ ಮನೆಯ ವೈದ್ಯರ ರಮಣಿ ಪ್ರತಿದಿನದಿ||41||
ಪುರುಟ ಲೋಚನ ನಿನ್ನ ಕದ್ದೊಯ್ದಿರಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸೆ
ದೇವತೆಗಳ ಉತ್ತರವ ಲಾಲಿಸಿ ತಂದ ವರಾಹ ರೂಪ ತಾನಾಗಿ
ಧರಣಿ ಜನನಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಕ್ಕೆರಗಿ ಬಿನ್ನೈಸುವನು
ಪಾದಸ್ಪರ್ಶ ಮೊದಲಾದ ಅಖಿಳ ದೋಷಗಳು ಎಣಿಸದಿರೆಂದು||42||
ವನಧಿವಸನೆ ವರಾದ್ರಿ ನಿಚಯ ಸ್ತನವಿರಾಜಿತೆ
ಚೇತನಾಚೇತನ ವಿಧಾರಕೆ ಗಂಧ ರಸ ರೂಪಾದಿ ಗುಣ ವಪುಷೆ
ಮುನಿಕುಲೋತ್ತಮ ಕಶ್ಯಪನ ನಿಜತನುಜೆ ನಿನಗೆ ಅನಮಿಪೆ
ಎನ್ನವಗುಣಗಳು ಎಣಿಸದೆ ಪಾಲಿಪುದು ಪರಮಾತ್ಮನರ್ಧಾಂಗಿ||43||
ಹರಿ ಗುರುಗಳ ಅರ್ಚಿಸದ ಪಾಪಾತ್ಮರನ ಶಿಕ್ಷಿಸಲೋಸುಗ
ಶನೈಶ್ಚರನೆನಿಸಿ ದುಷ್ಫಲಗಳೀವೆ ನಿರಂತರದಿ ಬಿಡದೆ
ತರಣಿ ನಂದನ ನಿನ್ನ ಪಾದಾಂಬುರುಹಗಳಿಗೆ ಆ ನಮಿಪೆ
ಬಹು ದುಸ್ತರ ಭವಾರ್ಣದಿ ಮಗ್ನನಾದೆನ್ನ ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು||44||
ನಿರತಿಶಯ ಸುಜ್ಞಾನ ಪೂರ್ವಕ ವಿರಚಿಸುವ ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮಗಳರಿತು
ತತ್ತತ್ಕಾಲದಲಿ ತಜ್ಜನ್ಯ ಫಲರಸವ ಹರಿಯ ನೇಮದಲಿ ಉಣಿಸಿ
ಬಹುಜೀವರಿಗೆ ಕರ್ಮಪನೆನಿಪ
ಗುರುಪುಷ್ಕರನು ಸತ್ಕ್ರಿಯಂಗಳಲಿ ನಿರ್ವಿಘ್ನತೆಯ ಕೊಡಲಿ||45||
ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಪರಮ ಕಾರುಣ್ಯಾನಿ ವಾಸಸ್ಥಾನರು ಎನಿಪ ಕೃಶಾನುಜರು
ಸಹಸ್ರ ಷೋಡಶ ಶತರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಾನಿನಿಯರು ಎಪ್ಪತ್ತು
ಯಕ್ಷರು ದಾನವರು ಮೂವತ್ತು
ಚಾರಣ ಅಜಾನಜ ಅಮರರು ಅಪ್ಸರರು ಗಂಧರ್ವರಿಗೆ ನಮಿಪೆ||46||
ಕಿನ್ನರರು ಗುಹ್ಯಕರು ರಾಕ್ಷಸ ಪನ್ನಗರು ಪಿತೃಗಳು ಸಿದ್ಧರು
ಸನ್ನುತ ಅಜಾನಜರು ಸಮರು ಇವರು ಅಮರ ಯೋನಿಜರು
ಇನ್ನಿವರ ಗಣವೆಂತು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಎನ್ನೊಳವೆ
ಕರುಣದಲಿ ಪರಮಾಪನ್ನ ಜನರಿಗೆ ಕೊಡಲಿ ಸನ್ಮುದ ಪರಮ ಸ್ನೇಹದಲಿ||47||
ಆ ಯಮುನೆಯೊಳು ಸಾದರದಿ ಕಾತ್ಯಾಯನೀ ವ್ರತಧರಿಸಿ
ಕೆಲರು ದಯಾಯುಧನೆ ಪತಿಯೆಂದು ಕೆಲವರು ಜಾರತನದಲ್ಲಿ
ವಾಯುಪಿತನೊಲಿಸಿದರು ಈರ್ವಗೆ ತೋಯ ಸರಸರ
ಪಾದಕಮಲಕೆ ನಾ ಎರಗುವೆ ಮನೋರಥಂಗಳ ಸಲಿಸಲಿ ಅನುದಿನದಿ||48||
ನೂರುಮುನಿಗಳ ಉಳಿದು ಮೇಲಣ ನೂರು ಕೋಟಿ ತಪೋಧರನ
ಪಾದಾರವಿಂದಕೆ ಮುಗಿವೆ ಕರಗಳನು ಉದ್ಧರಿಸಲೆಂದು
ಮೂರು ಸಪ್ತ ಶತಾಹ್ವಯರ ತೊರೆದು ಈ ಋಷಿಗಳ ಅನಂತರಲಿಹ
ಭೂರಿ ಪಿತೃಗಳು ಕೊಡಲಿ ಎಮಗೆ ಸಂತತ ಸುಮಂಗಳವ||49||
ಪಾವನಕೆ ಪಾವನನು ಎನಿಸುವ ರಮಾ ವಿನೋದಿಯ ಗುಣಗಣoಗಳ
ಸಾವಧಾನದಲಿ ಏಕ ಮಾನಸರಾಗಿ ಸುಸ್ವರದಿ
ಆ ವಿಬುಧಪತಿ ಸಭೆಯೊಳಗೆ ನಾನಾ ವಿಲಾಸದಿ ಪಾಡಿ ಸುಖಿಸುವ
ದೇವ ಗಂಧರ್ವರು ಕೊಡಲಿ ಎಮಗೆ ಅಖಿಳ ಪುರುಷಾರ್ಥ||50||
ಭುವನ ಪಾವನ ಮಾಳ್ಪ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಧವನ
ಮಂಗಳ ದಿವ್ಯ ನಾಮ ಸ್ತವನಗೈವ ಮನುಷ್ಯ ಗಂಧರ್ವರಿಗೆ ವಂದಿಸುವೆ
ಪ್ರವರ ಭೂಭುಜರ ಉಳಿದು ಮಧ್ಯಮ ಕುವಲಯಪರು ಎಂದು ಎನಿಸಿಕೊಂಬರ
ದಿವಸ ದಿವಸಂಗಳಲಿ ನೆನೆವನು ಕರಣ ಶುದ್ಧಿಯಲಿ||51||
ಶ್ರೀ ಮುಕುಂದನ ಮೂರ್ತಿಸಲೆ ಸೌದಾಮಿನಿಯೋಳ್ ಹೃದಯ ವಾರಿಜ
ವ್ಯೋಮ ಮಂಡಲ ಮಧ್ಯದಲಿ ಕಾಣುತಲಿ ಮೋದಿಸುವ
ಆ ಮನುಷ್ಯೋತ್ತಮರ ಪದಯುಗ ತಾಮರಸಗಳಿಗೆ ಎರಗುವೆ
ಸದಾ ಕಾಮಿತಾರ್ಥಗಳಿತ್ತು ಸಲಹಲಿ ಪ್ರಣತ ಜನತತಿಯ||52||
ಈ ಮಹೀ ಮಂಡಲದೊಳಿಹ ಗುರು ಶ್ರೀಮದಾಚಾರ್ಯರ ಮತಾನುಗರು
ಆ ಮಹಾವೈಷ್ಣವರ ವಿಷ್ಣು ಪದಾಬ್ಜ ಮಧುಕರರ ಸ್ತೋಮಕೆ ಅನಮಿಸುವೆನು
ಅವರವರ ನಾಮಗಳನು ಏಂ ಪೇಳ್ವೆ ಬಹುವಿಧ
ಯಾಮ ಯಾಮಂಗಳಲಿ ಬೋಧಿಸಲಿ ಎಮಗೆ ಸನ್ಮತಿಯ||53||
ಮಾರನಯ್ಯನ ಕರುಣ ಪಾರಾವಾರ ಮುಖ್ಯ ಸುಪಾತ್ರರು ಎನಿಪ
ಸರೋರುಹಾಸನ ವಾಣಿ ರುದ್ರ ಇಂದ್ರಾದಿ ಸುರನಿಕರ
ತಾರತಮ್ಯಾತ್ಮಕ ಸುಪದ್ಯಗಳ ಆರು ಪಠಿಸುವರು ಆ ಜನರಿಗೆ
ರಮಾರಮಣ ಪೂರೈಸಲಿ ಈಪ್ಸಿತ ಸರ್ವಕಾಲದಲಿ||54||
ಮೂರು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ತುತಿಸೆ ಶರೀರ ವಾನ್ಗ್ಮನಃ ಶುದ್ಧಿ ಮಾಳ್ಪುದು
ದೂರಗೈಸುವದು ಅಖಿಳ ಪಾಪ ಸಮೂಹ ಪ್ರತಿದಿನದಿ
ಚೋರಭಯ ರಾಜಭಯ ನಕ್ರ ಚಮೂರ ಶಸ್ತ್ರ ಜಲಾಗ್ನಿ ಭೂತ
ಮಹೋರಗ ಜ್ವರ ನರಕ ಭಯ ಸಂಭವಿಸದು ಎಂದೆಂದು||55||
ಜಯಜಯತು ತ್ರಿಜಗದ್ವಿಲಕ್ಷಣ ಜಯಜಯತು ಜಗದೇಕ ಕಾರಣ
ಜಯಜಯತು ಜಾನಕೀ ರಮಣ ನಿರ್ಗತ ಜರಾಮರಣ
ಜಯಜಯತು ಜಾಹ್ನವೀ ಜನಕ ಜಯಜಯತು ದೈತ್ಯ ಕುಲಾಂತಕ
ಭವಾಮಯ ಹರ ಜಗನ್ನಾಥ್ ವಿಠಲ ಪಾಹಿಮಾಂ ಸತತ||56||
***
Sree Jagannāthadāsārya Virachita Harikathāmṛtasāra
Kakṣā Tāratamya Sandhi 32 Rāga Darbārikānaḍa
Harikathāmṛtasāra gurugala karunadimdāpanitu kēḷuve
Parama bhagavadbhaktaru idanādaradi kēḷuvudu ||
Śreeramaṇa sarvēśa sarvaga sāradhōkta svatantra
Dōṣa vidūra jñānānanda balaiśvarya sukha pūrṇa
Mūruguṇa varjita saguna sākāra viśva sthiti layōdaya kāraṇa
Kṛpāsāndra narahare salaho sajjanara || 1 ||
Nitya muktaḷe nirvikāraḷe nitya sukha sampūrṇe
Nityānitya jagadādhāre muktāmukta gaṇa vinute
Chittaisu binnapava śree puruṣōttamana vakṣō nivāsini
Bhṛtya vargava kāye trijaganmāte vikhyāte || 2 ||
Rōma kūpagaḷalli pṛth pṛthaku ā mahā puruṣana
Svamūrti tāmarasa jāṇḍagaḷa tadgata viśva rūpagaḷa
Śree mahiḷe rūpagaḷa guṇagaḷa seemegāṇade yōchisuta
Mama svāmi mahimeyadu emtō emdu aḍigaḍige beragāde || 3 ||
Omdu ajāṇḍadoḷu omdu rūpadolu omdu avayavadoḷu omdu nakhadoḷage
Omdu guṇagaḷa pārugāṇade kṛta puṭāñjaliyiṃ
Mamdajāsana puḷaka puḷakānanda bāṣpa todalu nuḍigaḷimda
Imdirāvallabhana mahime gambheera taravenda || 4 ||
Ēnu dhanyarō brahmā guru pavamāna rāyaru
Ee bariyali ramā nivāsana vimala lāvaṇya atiśayagaḷanu
Sānurāgadi nōdi sukhipa mahānubhāvara bhāgyavemtō
Bhavānidhavanige asādhyavenisalu narara pāḍēnu || 5 ||
Ā pitāmaha nūru kalpa ramāpatiya guṇa japisi olisi
Mahā parākrama hanuma bheema ānanda muniyenisi
Ā parabrahmana sunābhī kūpasambhava nāmadali mereva
Ā payōjāsana sameerarige abhinamipe satata || 6 ||
Vāsudēvana mūrti hridaya ākāśa maṇḍala madhyadali
Tārēśanandadi kāṇuta ati santōṣadali tutipa
Ā sarasvati bhārateeyarige nā satata vandisuve
Paramōllāsadali suñāna bhakutiya salisali emagemdu || 7 ||
Jagadudarana surōttamana nijapegaḷontātu karābjadoḷu padayuga dharisi
Nakha pamktiyoḷu ramaṇēeya taravāda nagadharana pratibimba kāṇuta
Mige haruṣadiṃ pogaḷi higguva khaga kulādhipa
Kodaḷi maṃgaḷa sarva sujanarige || 8 ||
Yōgigaḷa hridayake niluka nigamāgamāika vinutana
Paramānurāgadali dvisahasra jihvegaḷimda varṇisuva
Bhūgagana pātāḷa vyāptana yōga nidrāspadanu enipa
Guru nāgarājana padake namisuve manadoḷu anavarata || 9 ||
Daksha yañña vibhañjanane virupākṣa vairāgyādhipati
Saṃrakṣisemma nu sarvakāladi sanmudavanittu
Yakṣapati sakha yajaparige suravṛkṣa vṛkṣadānujāri
Lōkādhyakṣa śuka dūrvāsa jaigēeṣavya santaisu || 10 ||
Namdivāhana naḷinidhara mauḷi imdu śēkhara śiva triyambaka
Andhakāsura mathana gaja śārdūla charmadhara
Mamdajāsana tanaya trijagadvandya śuddha sphatika sannibha
Vandisuvenu anavarata karuṇisi kāyō mahādēva || 11 ||
Hattu kalpadi lava jaladhiyoḷu uttama ślōkana olisi
Kṛtakrutyanāgi jagatpatiya nēmadi kuśāstragaḷa bittarisi mōhisi
Durātmara nitya niraya nivāsarenisida
Kṛtti vāsane namipe pālisō pārvatēe ramaṇa || 12 ||
Phaṇi phaṇāñchita makuṭa rañjita kvaṇita damaru triśūla
Śikhi dina maṇi niśākara nētra parama pavitra sucharitra
Praṇata kāmada pramatha suramuni gaṇa supūjita charanayuga
Rāvaṇa mada vibhañjana śēṣa pada arhanu ahudedu || 13 ||
Kambupāṇina parama prēma nitambiniyaru emdenipa
Lakṣaṇe jāmbavati kāḷimdi neelā bhadrā sakha vimdāremba
Ṣaṇmahishiyara divya padāmbujagaḷige namipe
Mama hridayaāmbaradi nelesali bidade tammarasana odagoodi || 14 ||
Ā paramtapana olumeyinda sadā aparōkṣigalenisi
Bhagavadrōopa guṇagaḷa mahime svapatigaḷa ānanadi tiliva
Sauparṇi vāruṇi nagātmajara āpanitu baṇṇisuve
Enna mahāparādhagaḷa enisade eeyali parama maṃgaḷava || 15 ||
Tridivataru maṇi dhēnugaḷige āspadanenipa tridāśālayābdhige
Badaranandadi opputippa upēndra chandramana
Mṛdu madhura sustavanadimdali madhu samaya pikanamte pāduva
Mudira vāhananmghri yugmamgaḷige namisuvenu || 16 ||
Kṛti ramaṇa pradyumna dēvana atula bala lāvaṇya guṇa santata upāsana
Kētu mālā khaṇḍadoḷu rachipa
Rati manōharanmghri kamalake natisuvenu bhakutiyali
Mama durmati kaledu sanmatiyanu eeyali niruta emagolidu || 17 ||
Chārutara navavidha bhakuti gambhēera vārāśiyoḷu
Paramōdāra mahimana hridaya phaṇipati pēethadali bhajipa
Bhūri karmākarani enisuva śareerāmāni prāṇapati pada vāriruhake anamipe
Madgururāyanu ahudedu || 18 ||
Vitata mahimana viśvatō mukhana atula bhuja bala kalpataruvu
Āśriterenisi sakala iṣṭa padedu anudinadi mōdisuva
Rati svayambhūva dakṣa vāchaspati biḍaujana maḍadi śachi
Manmatha kumāra aniruddharu emagēeyali sumaṃgaḷava || 19 ||
Bhava vanadi nava pōta puṇya śravaṇa kēertana pādavanaruha
Bhavana nāvikanāgi bhakutara tārisuva bidade
Pravaha mārutadēva paramōtsava viśēṣa nirantara
Mahā pravahadaṃdadi kodaḷi bhagavadbhakta samtative || 20 ||
Janaranu uddharisuvenenuta nija janakana anumatadali
Svayambhūva manuvimda padede sukumārakaranu olumeyali
Janani śata rōopā nitambini manavachanakāyadali tiḷidu
Anudinadi namisuve kodu emage sanmaṃgaḷavanolidu || 21 ||
Narana nārāyaṇana harikṛṣṇara padede puruṣārtha teradali
Taraṇi śaśi śatarōoparige samanenisi
Pāpigaḷa nirayadoḷu nelegolisi sajjana neraviyanu pāliṣuva
Audumbara salahu salahemma bidadale parama karuṇadali || 22 ||
Madhu virōdhi manuja kṣēerōdadhi mathana samayadali udayisi
Nere kudharajā vallabhana mastaka mandiradi mereva vidhu
Tavāṃghri sarōja yugalake madhupanaṃdadi eragalu enmanada adhip
Vandipenu anudina antastāpa pariharisu || 23 ||
Śree vanaruhāmbakana nētragaḷē maneyenisi
Sajjanarige karāvalambanavēeva teradi mayūkha vistaripa
Ā vivasvān nenisi komba vibhāvasu
Aharniśigaḷali kodaḷēe vasundhareyoḷu vipaśchitarodane suñāna || 24 ||
Lōka māteya padedu nee jagadēkapātranigitta kāraṇa
Śree kumāri samēta nelesida ninna mandiradi
Ā kamalabhava mukharu bidade parākenuta nimdiharō
Guṇa ratnākarane baṇṇisalalave kodu emage sanmanava || 25 ||
Paṇeyoḷoppuva tilaka tuḷasēe maṇigaṇānvita kaṇṭa
Karadali kvaṇita vēeṇā susvaradi bahu tāḷa gatigaḷali
Praṇava pratipādyana guṇagaḷa kuṇidu pāḍuta
Parama sukha sandaṇiyoḷu āduva dēvarṣi nāradarige abhinamipe || 26 ||
Ā sarasvati tēeradali binnaisalu ā munigaḷa nuḍige
Jaḍajāsana mahēśa achyutara lōkamgaḷige pōgi
Tā sakala guṇagaḷa vichārisu kāśavane paradaivavu emdu upadēśisuva
Bhṛgu munipa kodaḷi emage akhiḷa puruṣārtha || 27 ||
Bisaruhāmbakana āññeyali sumanasa mukhanu tānenisi
Nānā rasagaḷuḷḷa harissugaḷanu avaravarigoydu ēeva
Vasukulādhipa yaññapuruṣana asama bala rūpamgaḷige vandisuve
Ñāna yaśassu vidya subuddhi kodaḷemage || 28 ||
Tātana appaṇeyinda nee prakhiyātiyuḷḷa aravattu makkaḷa
Prēetiyimdali padedu avaravarigittu manniside
Vēeti hōtrana samaleṇisuva prasōoti janani
Tvadaṃghri kamalake nā tutisi talebāguve emma kuṭumba salahuvudu || 29 ||
Śata dhṛtiya sutareervara uḷidu apratima sutapō nidhighaḷa
Parājītana susamādhiyoḷu irisi mōorlōkadoḷu mereva
Vrativara marēechi atri puḷaha kratu vasishṭha puḷastya
Vaivasvatanu viśvāmitra amgirara amghrigeraguvenu || 30 ||
Dvādaśa ādityaroḷu modaliganāda mitra
Pravaha māniniyāda prāvahi nirṛti nirjara guru mahiḷe tārā
Ee divaukasaru anudina ādhivyādhi upataḷava aḷidu
Vibhudharige ādaradi kodaḷi akhiḷa maṃgaḷava āva kāladali || 31 ||
Mānanidhighaḷu enisuva viṣvaksēna dhanapa gajānanarige
Samānaru embattattaidu śēṣa śatastba dēvagaṇake ā namisuvenu
Bidade mithyā ñāna kaledu subuddhinitu
Sadānurāgadali emma paripalisalemdenuta || 32 ||
Bhōota mārutanu avāntara abhimāni tapasvi marēechi muni
Puruhōota nandana pādamāni jayamtaru emgolidu
Kātarava puṭṭisade viṣayadi vēetabhayana padābjadali
Viparēeta buddhiyanu eeyade sadā pālisalemma || 33 ||
Ōdisuva gurugaḷanu jaridu saha ōdugarige upadēśisida
Mahadādi kāraṇa sarvaguṇa sampūrṇa hariyemdu vādisuva
Tatpatiya thōreṃdu ā danuja besagoḷalu
Stambhadi śreedana akṣaṇa thōrisida prahlāda salahemma || 34 ||
Bali modalu sapta imdraru ivarige kalita karmaja divijaru embaru
Uḷidu ekādaśa manugaḷu uchithya chavana mukha
Kulaṣigaḷu embattu haihaya iḷiya kampanagaida pṛthu
Maṃgaḷa parikṣita nahuṣa nābhi yayāti śaśibimdu || 35 ||
Śataka saṃkēta uḷḷa priyavrata bharata māmdhāta puṇyāśritaru
Jayavijayādigaḷu gamdharvareṃtu jana
Hutavahaja pāvaka sanatana pitrugalu eḷvaru chitraguptaru
Pratidinadi pālisali tammavanemdu emagolidu || 36 ||
Vāsāvalaya śilpa vimala jalāśayagaḷoḷu ramipa oorvaśi
Bhēeṣa ravigaḷa ripugaḷenisuva rāhukētugaḷu
Śrēeṣa pada panthāna dhōomārchēera divijaru
Karmajarige sadā samāna divaukasaru kodaḷi emage maṃgaḷava || 37 ||
Dyunadi śyāmala saṃjña rōhiṇi ghanapa parjanya aniruddhana vanite
Brahmāandābhimāni virāṭa dēviyara nenevanu
Ā nalavimde dēvānana mahiḷe svāhākhyaru
Ālōchane kodaḷi nirvighnadim bhagavadguṇagaḷavali || 38 ||
Vidhipitana pādāmbujagaḷige madhupanaṃte virājipāmala
Udakagaḷige sadābhimāniyu emdenisikomba budhage nā vandisuve sammōdadi
Nirantaravu olidemage
Abhyudaya pālisalemdu paramōtsavadolu anudinadi || 39 ||
Śree viriñchādyara manake nilukāva kālake
Janana rahitana tāvolisi maganemdu muddisi lēeḷegaḷa nōḷpa
Devakige vandipe yaśōdā dēvige ānamisuvenu
Parama kripāvalōkanadimda salahuvudu emma samtatiya || 40 ||
Pāmarana pavitragaisuva śree mukumdana vimala maṃgaḷ
Nāmagaḷige abhimāniyanada uṣākhya dēviyaru
Bhōomiyolaguḷḷa akhiḷa sajjanara āmayādigaḷa aḷidu salahali
Ā marutvān maneya vaidyara ramaṇi pratidinadi || 41 ||
Puruṭa lōchana ninna kaddōydiralu prārthise
Dēvategaḷa uttarava lālisie tamda varāha rōopa tānāgi
Dharaṇi janani ninna padakkē ragi binnaisuvanu
Pādasparśa modālada akhiḷa dōṣagaḷu enisadireṃdu || 42 ||
Vanadhivasane varādri nichaya stanavirājite
Chētanāchētana vidhārake gamdha rasa rōopadi guṇa vapuṣe
Munikulōttama kaśyapana nijatanuje ninage anamipe
Ennavaguṇagaḷu enisade pālipudu paramātmanārdhaṃgi || 44 ||
Hari gurugaḷa archisada pāpātmarana śikṣisalōsuga
Śanaiścharanenisi duṣphaḷagaḷēeve niramtari bidade
Taraṇi namdana ninna padāmburuhagaḷige ā namipe
Bahu dustara bhavārnadi magnanādemma uddharisabeku || 44 ||
Niratishaya suñāna pōorvaka virachisuva niṣkāma karmagaḷaritu
Tattatkaladali tajjanya phaḷarasava hariya nēmadali unisi
Bahujēeverige karmapane nipa
Gurupushkaranu satkriyaṃgaḷali nirvighnateya kodaḷi || 45 ||
Śrēenivāsana parama kāruṇyāni vāsasthānaru enipa kṛśānujaru
Sahasra ṣōdaśa śataru śree kṛṣṇa māniṇiyaru eppattu
Yakṣaru dānavaru mōovattu
Chāraṇa ajānaja amararu apsararu gamdharvarige namipe || 46 ||
Kinnararu guhyakaru rakṣasa pannagaru pitrugaḷu siddharu
Sannuta ajānajaru samaru ivaru amara yōnijaru
Innivara gaṇavemte baṇṇisalu ennolave
Karuṇadali paramāpanna janarige kodaḷi sanmuda parama snēhadali || 47 ||
Ā yamunēyoḷu sādaradi kātyāyanēe vratadharisi
Keḷaru dayāyudhane patiyēṃdu keḷaru jāratanadali
Vāyupitanolisidaru ēervage tōya sarasara
Pādakamalake nā eraguve manōrathaṃgaḷa salisali anudinadi || 48 ||
Nūrumunigaḷa uḷidu mēḷana nūru kōṭi tapōdharana
Pādāravindake mugive karagaḷanu uddharisalēṃdu
Mōoru sapta śatāhvyara toredu ee riṣigaḷa anaṃtaraliha
Bhōori pitrugaḷu kodaḷi emage samtata sumaṃgaḷava || 49 ||
Pāvanake pāvananu enisuva ramā vinōdiya guṇagaṇamgaḷa
Sāvadhānadali ēka mānasarāgi susvaradi
Ā vibhudhapati sabhēyoḷge nānā vilāsadi pādi sukhisuva
Dēva gamdharvaru kodaḷi emage akhiḷa puruṣārtha || 50 ||
Bhuvana pāvana mālpa lakṣmēe dhavana
Maṃgala divya nāma stavanagaiva manuṣya gamdharvarige vandisuve
Pravara bhōobhujara uḷidu madhyama kuvalayaparu emdu enisikoṃbara
Divasa divasaṃgaḷali nenevanu karaṇa śuddhiyali || 51 ||
Śree mukumdana mōortisale saudāaminiyoḷ hridaya vāarija
Vyōma maṇḍala madhyadali kāṇutali mōdisuva
Ā manuṣyottamara padayuga tāmarasa gaḷige eraguve
Sadā kāmitārthagaḷittu salahali praṇata janatatiya || 52 ||
Ee mahēe maṃdaladolibā guru śrēemadāchāryara matānugaru
Ā mahāvaiṣṇavara viṣṇu padābja madhukarara stōmake anamisuvenu
Avaravara nāmagaḷanu ēṃ pēlve bahuvidha
Yāma yāmaṃgaḷali bhōdhisali emage sanmatiya || 53 ||
Māranayyana karuṇa pāravāra mukhya supātraru enipa
Sarōruhasana vāaṇi rudra imdrādi suranikara
Tāratamyātmaka supadyagaḷa āru paṭhisuvaru a janarige
Ramāramaṇa pōoraisali ēepsita sarvakāli || 54 ||
Mōoru kālagaḷli tutise śarēera vānmanah śuddhi mālpudu
Dūragaisuvaḷu akhiḷa pāpa samōoha pratidinadi
Chōrabhaya rājabhaya nakra chamgūra śastra jalāgni bhōota
Mahōraga jvara naraka bhava sambhavisadu emdeṃdu || 55 ||
Jayajayatu trijagadvilakṣaṇa jayajayatu jagadēka kāraṇa
Jayajayatu jānakēe ramaṇa nirgata jarāmaraṇa
Jayajayatu jāhnavēe janaka jayajayatu daitya kulāntaka
Bhavāmaya hara jagannāth vithala pāhimāṃ satata || 56 ||
|| Iti Śrī Kakṣā Tāratamya Sandhi Saṃpūrṇaṃ ||
***
Key Pronunciation Guide
ā, ī, ū, ē, ō represent long vowel sounds (e.g., ā as in "far", ē as in "play", ō as in "go").
ṭ, ḍ, ḷ, ṇ are retroflex consonants pronounced by curling the tip of the tongue back against the roof of the mouth.
ś and ṣ are similar to the English "sh" sound, with ṣ having a deeper, tongue-curled pronunciation.
ch is pronounced softly like the "ch" in "chair", never as a hard "k" sound.
m̥ represents a vocalic "ri" sound (like "ri" in "rigid"), while ṃ indicates a nasal after-sound.
***
ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಾರಾಂಶ (Summary)
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರದ ೩೨ನೇ ಅಧ್ಯಾಯವಾದ ‘ಕಕ್ಷಾ ತಾರತಮ್ಯ ಸಂಧಿ’ ಯು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ದೇವತೆಗಳ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು (ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ಕ್ರಮವನ್ನು) ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ದಾಸರು ಈ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಪ್ರಭುವಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಮುಕ್ತರಾದ ಸಮಸ್ತ ಚೇತನಗಳು, ದೇವತೆಗಳು, ಋಷಿ-ಮುನಿಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಉತ್ತಮ ಮಾನವರವರೆಗಿನ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಯೋಗ್ಯತೆಯ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸಂಧಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸೃಷ್ಟಿ-ಸ್ಥಿತಿ-ಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ, ತ್ರಿಗುಣಾತೀತನಾದ ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹನನ್ನು ಮತ್ತು ನಿತ್ಯಮುಕ್ತಳಾದ ಜಗನ್ಮಾತೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ. ತದನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮದೇವ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣರ (ವಾಯುದೇವರ) ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಸ್ಥಾನವನ್ನು, ಅವರ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದುವರಿದು ಸರಸ್ವತಿ, ಭಾರತಿ, ಗರುಡ, ಶೇಷ, ರುದ್ರ (ಶಿವ) ದೇವರ ತಪಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, ಶಿವನಿಗೆ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮಂಚವಾಗುವ (ಶೇಷಪದ) ಯೋಗ್ಯತೆಯಿರುವುದನ್ನು ದಾಸರು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೃಷ್ಣನ ಅಷ್ಟಮಹಿಷಿಯರು, ಸೌಪರ್ಣಿ, ವಾರುಣಿ, ಪಾರ್ವತಿ, ಇಂದ್ರ, ಕಾಮದೇವ (ಮನ್ಮಥ), ಅನಿಕೇತ, ದಕ್ಷ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ನಾರದ, ಭೃಗು ಮುಂತಾದ ೩೩ ಕೋಟಿ ದೇವತೆಗಳ ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು (ವರ್ಗಗಳನ್ನು) ಇಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ರಾಜರು, ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳು, ಕರ್ಮಜ ದೇವತೆಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಪರಮ ಭಾಗವತರಾದ ವೈಷ್ಣವರ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ತಾರತಮ್ಯದ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಮೂರು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುವ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳು ದೂರವಾಗಿ, ರಾಜಭಯ, ಚೋರಭಯಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ, ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲನ ಸಾಯುಜ್ಯ ಮುಕ್ತಿಯು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಫಲಶ್ರುತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಮಂಗಳಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪದ್ಯವಾರು ಅರ್ಥ (Verse-by-Verse Meaning)
ಪೀಠಿಕೆ ನುಡಿ
ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ ಗುರುಗಳ ಕರುಣದಿಂದಾಪನಿತು ಕೇಳುವೆ
ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನಾದರದಿ ಕೇಳುವುದು||
ಅರ್ಥ: ಸದ್ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ವಿಜಯದಾಸರ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ಇಷ್ಟ ದೇವತೆಗಳ ಪರಮ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಈ 'ಹರಿಕಥಾಮೃತಸಾರ'ವನ್ನು ನನ್ನ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ನಿಲುಕುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಪರಮ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರು ಇದನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಆದರ ಹಾಗೂ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಆಲಿಸಬೇಕು.
೧. ಶ್ರೀ ಲಕ್ಷ್ಮೀನರಸಿಂಹ ದೇವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಶ್ರೀರಮಣ ಸರ್ವೇಶ ಸರ್ವಗ ಸಾರಭೋಕ್ತ ಸ್ವತಂತ್ರ
ದೋಷ ವಿದೂರ ಜ್ಞಾನಾನಂದ ಬಲೈಶ್ವರ್ಯ ಸುಖ ಪೂರ್ಣ
ಮೂರುಗುಣ ವರ್ಜಿತ ಸಗುಣ ಸಾಕಾರ ವಿಶ್ವ ಸ್ಥಿತಿ ಲಯೋದಯ ಕಾರಣ
ಕೃಪಾಸಾಂದ್ರ ನರಹರೆ ಸಲಹೊ ಸಜ್ಜನರ || 1 ||
ಅರ್ಥ: ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯಾದ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಡೆಯನಾದ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ, ಯಜ್ಞದ ಸಾರವನ್ನು ಉಣ್ಣುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಭುವೇ! ಸಮಸ್ತ ದೋಷಗಳಿಂದ ದೂರನಾದ, ಜ್ಞಾನ, ಆನಂದ, ಬಲ, ಐಶ್ವರ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಖಗಳಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾದವನೇ! ಸತ್ತ್ವ-ರಜಸ್-ತಮಸ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರಕೃತಿ ಗುಣಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ, ದಿವ್ಯ ಗುಣ ಹಾಗೂ ಸಾಕಾರ ರೂಪದಿಂದ ಒಪ್ಪುವವನೇ! ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ, ಕೃಪಾಸಾಗರನಾದ ಓ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ದೇವರೇ, ಸತ್ಪುರುಷರನ್ನು ಸದಾ ಕಾಲ ಕಾಪಾಡು.
೨. ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ಸ್ತುತಿ
ನಿತ್ಯ ಮುಕ್ತಳೆ ನಿರ್ವಿಕಾರಳೆ ನಿತ್ಯ ಸುಖ ಸಂಪೂರ್ಣೆ
ನಿತ್ಯಾನಿತ್ಯ ಜಗದಾಧಾರೆ ಮುಕ್ತಾಮುಕ್ತ ಗಣ ವಿನುತೆ
ಚಿತ್ತೈಸು ಬಿನ್ನಪವ ಶ್ರೀ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ವಕ್ಷೋ ನಿವಾಸಿನಿ
ಭೃತ್ಯ ವರ್ಗವ ಕಾಯೆ ತ್ರಿಜಗನ್ಮಾತೆ ವಿಖ್ಯಾತೆ || 2 ||
ಅರ್ಥ: ಸದಾ ಮುಕ್ತಳಾಗಿಯೇ ಇರುವವಳೇ, ವಿಕಾರರಹಿತಳೇ, ಅಖಂಡ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿರುವವಳೇ! ನಿತ್ಯವಾದ ಚೇತನ ಹಾಗೂ ಅನಿತ್ಯವಾದ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರಳಾದವಳೇ, ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಅಮುಕ್ತರಾದ ಸಮಸ್ತ ಜೀವರಾಶಿಗಳಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವವಳೇ! ಶ್ರೀ ಪುರುಷೋತ್ತಮನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ವಾಸಿಸುವ ಓ ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ತಾಯಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯು ಜಗತ್ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ದಯವಿಟ್ಟು ನನ್ನ ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಆಲಿಸಿ, ನಿನ್ನ ದಾಸರಾದ ನಮ್ಮ ಸಮಸ್ತ ವರ್ಗವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
೩. ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಜ್ಞಾನದ ಹಿರಿಮೆ
ರೋಮ ಕೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ ಪೃಥಕು ಆ ಮಹಾ ಪುರುಷನ
ಸ್ವಮೂರ್ತಿ ತಾಮರಸಜಾಂಡಗಳ ತದ್ಗತ ವಿಶ್ವ ರೂಪಗಳ
ಶ್ರೀ ಮಹಿಳೆ ರೂಪಗಳ ಗುಣಗಳ ಸೀಮೆಗಾಣದೆ ಯೋಚಿಸುತ
ಮಮ ಸ್ವಾಮಿ ಮಹಿಮೆಯದು ಎಂತೋ ಎಂದು ಅಡಿಗಡಿಗೆ ಬೆರಗಾದೆ || 3 ||
ಅರ್ಥ: ಪರಮಾತ್ಮನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರೋಮಕೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ತಾವರೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಂತನ ವಿಶ್ವರೂಪಗಳು ಅಡಗಿವೆ. ಶ್ರೀದೇವಿಯಾದ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯು ಆ ರೂಪಗಳ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳ ಕೊನೆಯನ್ನು ಕಾಣಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ನಿರಂತರ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾ, "ನನ್ನ ಸ್ವಾಮಿಯ ಮಹಿಮೆಯು ಎಂತಹುದು!" ಎಂದು ಪ್ರತಿ ಕ್ಷಣವೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತಳಾಗುತ್ತಾ ಇರುತ್ತಾಳೆ.
೪. ಬ್ರಹ್ಮದೇವರ ಭಕ್ತಿ ಪಾರವಶ್ಯ
ಒಂದು ಅಜಾಂಡದೊಳು ಒಂದು ರೂಪದೊಳು ಒಂದು ಅವಯವದೊಳು ಒಂದು ನಖದೊಳಗೆ
ಒಂದು ಗುಣಗಳ ಪಾರುಗಾಣದೆ ಕೃತ ಪುಟಾಂಜಲಿಯಿಂ
ಮಂದಜಾಸನ ಪುಳಕ ಪುಳಕಾನಂದ ಬಾಷ್ಪ ತೊದಲು ನುಡಿಗಳಿಂದ
ಇಂದಿರಾವಲ್ಲಭನ ಮಹಿಮೆ ಗಂಭೀರ ತೆರವೆಂದ || 4 ||
ಅರ್ಥ: ಕೇವಲ ಒಂದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ, ಭಗವಂತನ ಒಂದೇ ಒಂದು ರೂಪದ, ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಂಗದ, ಕಡನೆ ಒಂದು ಉಗುರಿನಲ್ಲಿರುವ ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳ ಕೊನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆತನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೈಮುಗಿದು, ಮೈ ರೋಮಾಂಚನಗೊಂಡು, ಆನಂದಭಾಷ್ಪವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾ, ಗದ್ಗದಿತ ಕಂಠದ ತೊದಲು ನುಡಿಗಳಿಂದ "ಇಂದಿರಾವಲ್ಲಭನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಮಹಿಮೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಹಾಗೂ ಅಪಾರವಾದುದು" ಎಂದು ಕೊಂಡಾಡಿದನು.
೫. ಬ್ರಹ್ಮ-ವಾಯು ದೇವರ ಭಾಗ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ
ಏನು ಧನ್ಯರೋ ಬ್ರಹ್ಮ ಗುರು ಪವಮಾನ ರಾಯರು
ಈ ಪರಿಯಲಿ ರಮಾ ನಿವಾಸನ ವಿಮಲ ಲಾವಣ್ಯ ಅತಿಶಯಗಳನು
ಸಾನುರಾಗದಿ ನೋಡಿ ಸುಖಿಪ ಮಹಾನುಭಾವರ ಭಾಗ್ಯವೆಂತೋ
ಭವಾನಿಧವನಿಗೆ ಅಸಾಧ್ಯವೆನಿಸಲು ನರರ ಪಾಡೇನು || 5 ||
ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವ ಮತ್ತು ಪವಮಾನರಾಯರು (ವಾಯುದೇವರು) ಎಂತಹ ಧನ್ಯರು! ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀನಿವಾಸನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ, ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ಅತಿಶಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನೋಡಿ ಆನಂದಿಸುವ ಆ ಮಹಾನುಭಾವರ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಏನೆನ್ನಲಿ! ಇಂತಹ ಸೌಂದರ್ಯ ದರ್ಶನವು ಶಿವನಿಗೇ (ಭವಾನಿಧವ) ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವರ ಪಾಡೇನು?
೬. ಬ್ರಹ್ಮ ಹಾಗೂ ವಾಯುದೇವರ ನಮನ
ಆ ಪಿತಾಮಹ ನೂರು ಕಲ್ಪ ರಮಾಪತಿಯ ಗುಣ ಜಪಿಸಿ ಒಲಿಸಿ
ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮ ಹನುಮ ಭೀಮ ಆನಂದ ಮುನಿಯೆನಿಸಿ
ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಸುನಾಭೀ ಕೂಪಸಂಭವ ನಾಮದಲಿ ಮೆರೆವ
ಆ ಪಯೋಜಾಸನ ಸಮೀರರಿಗೆ ಅಭಿನಮಿಪೆ ಸತತ || 6 ||
ಅರ್ಥ: ನೂರು ಕಲ್ಪಗಳ ಕಾಲ ರಮಾಪತಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಜಪಿಸಿ ಆತನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನಿಗೂ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮಶಾಲಿ ಹನುಮಂತ, ಭೀಮಸೇನ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಆನಂದತೀರ್ಥ (ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ) ಎಂಬ ಮೂರು ರೂಪಗಳಿಂದ ಅವತರಿಸಿ, ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ನಾಭಿಕಮಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವನೆಂಬ ನಾಮದಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತನಾದ ವಾಯುದೇವನಿಗೂ ನಾನು ಸದಾ ಕಾಲ ತಲೆಬಾಗಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
೭. ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀ ದೇವಿಯರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ವಾಸುದೇವನ ಮೂರ್ತಿ ಹೃದಯ ಆಕಾಶ ಮಂಡಲ ಮಧ್ಯದಲಿ
ತಾರೇಶನಂದದಿ ಕಾಣುತ ಅತಿ ಸಂತೋಷದಲಿ ತುತಿಪ
ಆ ಸರಸ್ವತಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ನಾ ಸತತ ವಂದಿಸುವೆ
ಪರಮೋಲ್ಲಾಸದಲಿ ಸುಜ್ಞಾನ ಭಕುತಿಯ ಸಲಿಸಲಿ ಎಮಗೆಂದು || 7 ||
ಅರ್ಥ: ವಾಸುದೇವನ ದಿವ್ಯ ರೂಪವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೃದಯವೆಂಬ ಆಕಾಶ ಮಂಡಲದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನಂತೆ (ತಾರೇಶ) ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಾಣುತ್ತಾ, ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುವ ಜ್ಞಾನಾಭಿಮಾನಿ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತ್ಯಭಿಮಾನಿ ಭಾರತೀ ದೇವಿಯರಿಗೆ ನಾನು ಸದಾ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ನಮಗೆ ಪರಮ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಲಿ.
೮. ಗರುಡ ದೇವರ ಸ್ತುತಿ
ಜಗದುದರನ ಸುರೋತ್ತಮನ ನಿಜಪೆಗಳೊಂತಾತು ಕರಾಬ್ಜದೊಳು ಪದಯುಗ ಧರಿಸಿ
ನಖ ಪಂಕ್ತಿಯೊಳು ರಮಣೀಯ ತರವಾದ ನಗಧರನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕಾಣುತ
ಮಿಗೆ ಹರುಷದಿಂ ಪೊಗಳಿ ಹಿಗ್ಗುವ ಖಗ ಕುಲಾಧಿಪ
ಕೊಡಲಿ ಮಂಗಳ ಸರ್ವ ಸುಜನರಿಗೆ || 8 ||
ಅರ್ಥ: ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಉದರದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ದೇವೋತ್ತಮನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪಾದಯುಗಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಗಲು ಹಾಗೂ ಕಮಲದಂತಹ ಹಸ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಧರಿಸಿ, ಆ ಸ್ವಾಮಿಯ ಉಗುರುಗಳ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗೋವರ್ಧನಧರನಾದ ಕೃಷ್ಣನ ಸುಂದರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾ, ಅತ್ಯಂತ ಹರ್ಷದಿಂದ ಸ್ತುತಿಸಿ ಹಿಗ್ಗುವ ಪಕ್ಷಿರಾಜನಾದ ಗರುಡದೇವನು ಸಕಲ ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಮಂಗಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲಿ.
೯. ಶೇಷದೇವರ (ನಾಗರಾಜ) ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಯೋಗಿಗಳ ಹೃದಯಕೆ ನಿಲುಕ ನಿಗಮಾಗಮೈಕ ವಿನುತನ
ಪರಮಾನುರಾಗದಲಿ ದ್ವಿಸಹಸ್ರ ಜಿಹ್ವೆಗಳಿಂದ ವರ್ಣಿಸುವ
ಭೂಗಗನ ಪಾತಳ ವ್ಯಾಪ್ತನ ಯೋಗ ನಿದ್ರಾಸ್ಪದನು ಎನಿಪ
ಗುರು ನಾಗರಾಜನ ಪದಕೆ ನಮಿಸುವೆ ಮನದೊಳು ಅನವರತ || 9 ||
ಅರ್ಥ: ಯೋಗಿವರೇಣ್ಯರ ಹೃದಯಕ್ಕೂ ನಿಲುಕದ, ವೇದ-ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಕೊಂಡಾಡಲ್ಪಡುವ, ಭೂಮಿ-ಆಕಾಶ-ಪಾತಳಗಳ ತುಂಬಾ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಮತ್ತು ಯೋಗನಿದ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಭಗವಂತನನ್ನು ತನ್ನ ಎರಡು ಸಾವಿರ ನಾಲಿಗೆಗಳಿಂದ (ದ್ವಿಸಹಸ್ರ ಜಿಹ್ವೆ) ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಿರಂತರ ವರ್ಣಿಸುವ ಗುರು ನಾಗರಾಜನಾದ ಶೇಷದೇವರ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಾಲ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
೧೦. ರುದ್ರದೇವರ (ಶಿವ) ಮಹತ್ತ್ವ
ದಕ್ಷ ಯಜ್ಞ ವಿಭಂಜನನೆ ವಿರುಪಾಕ್ಷ ವೈರಾಗ್ಯಾಧಿಪತಿ
ಸಂರಕ್ಷಿಸೆಮ್ಮನು ಸರ್ವಕಾಲದಿ ಸನ್ಮುದವನಿತ್ತು
ಯಕ್ಷಪತಿ ಸಖ ಯಜಪರಿಗೆ ಸುರವೃಕ್ಷ ವೃಕ್ಷದಾನುಜಾರಿ
ಲೋಕಾಧ್ಯಕ್ಷ ಶುಕ ದೂರ್ವಾಸ ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಸಂತೈಸು || 10 ||
ಅರ್ಥ: ದಕ್ಷಬ್ರಹ್ಮನ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದವನೇ, ವಿರೂಪಾಕ್ಷನೇ (ಮೂರು ಕಣ್ಣುಳ್ಳವನೇ), ವೈರಾಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಧಿಪತಿಯೇ, ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದಂತಿರುವ ಕುಬೇರನ (ಯಕ್ಷಪತಿ) ಸಖನೇ, ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯನೇ, ರಾಕ್ಷಸರ ಶತ್ರುವಾದ ಹರಿಯ ಭಕ್ತನೇ! ಜಗತ್ತಿಗೆ ಗುರುವಾಗಿ ಶುಕಮುನಿ, ದೂರ್ವಾಸ, ಜೈಗೀಷವ್ಯ ಮುಂತಾದ ರೂಪಗಳಿಂದ ಅವತರಿಸಿದ ಓ ಲೋಕಾಧ್ಯಕ್ಷನಾದ ರುದ್ರದೇವನೇ, ನಮಗೆ ಸನ್ಮತಿಯನ್ನು ಇತ್ತು ಸದಾ ಕಾಲ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
೧೧. ಶಿವನ ಸೌಮ್ಯ ರೂಪದ ವರ್ಣನೆ
ನಂದಿವಾಹನ ನಳಿನಿಧರ ಮೌಳಿ ಇಂದು ಶೇಖರ ಶಿವ ತ್ರಿಯಂಬಕ
ಅಂಧಕಾಸುರ ಮಥನ ಗಜ ಶಾರ್ದೂಲ ಚರ್ಮಧರ
ಮಂದಜಾಸನ ತನಯ ತ್ರಿಜಗದ್ವಂದ್ಯ ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕ ಸನ್ನಿಭ
ವಂದಿಸುವೆನು ಅನವರತ ಕರುಣಿಸಿ ಕಾಯೋ ಮಹದೇವ || 11 ||
ಅರ್ಥ: ನಂದಿಯನ್ನು ವಾಹನವಾಗಿ ಉಳ್ಳವನೇ, ಗಂಗೆಯನ್ನು ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿದವನೇ, ಚಂದ್ರನನ್ನು ಮುಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಡಿದುಕೊಂಡವನೇ (ಇಂದುಶೇಖರ), ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳ ಶಿವನೇ! ಅಂಧಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದವನೇ, ಆನೆ ಹಾಗೂ ಹುಲಿಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಉಟ್ಟವನೇ, ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ಮಾನಸ ಪುತ್ರನೇ, ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಂದ ವಂದಿಸಲ್ಪಡುವ ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಓ ಮಹಾದೇವನೇ, ನಿನಗೆ ನಿರಂತರ ವಂದಿಸುವೆ, ಕರುಣೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಕಾಯೋ.
೧೨. ರುದ್ರದೇವರ ತಪಸ್ಸು ಹಾಗೂ ತಾಮಸ ಗ್ರಂಥಗಳ ರಚನೆ
ಹತ್ತು ಕಲ್ಪದಿ ಲವ ಜಲಧಿಯೊಳು ಉತ್ತಮ ಶ್ಲೋಕನ ಒಲಿಸಿ
ಕೃತಕ್ರುತ್ಯನಾಗಿ ಜಗತ್ಪತಿಯ ನೇಮದಿ ಕುಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಿತ್ತರಿಸಿ ಮೋಹಿಸಿ
ದುರಾತ್ಮರ ನಿತ್ಯ ನಿರಯ ನಿವಾಸರೆನಿಸಿದ
ಕೃತ್ತಿ ವಾಸನೆ ನಮಿಪೆ ಪಾಲಿಸೊ ಪಾರ್ವತೀ ರಮಣ || 12 ||
ಅರ್ಥ: ಹಿಂದೆ ಉಪ್ಪುನೀರಿನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ (ಲವ ಜಲಧಿ) ಹತ್ತು ಕಲ್ಪಗಳ ಕಾಲ ಕಠಿಣ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಆಚರಿಸಿ ಉತ್ತಮ ಶ್ಲೋಕನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡ ಕೃತಕೃತ್ಯನೇ! ತದನಂತರ ಆ ಜಗತ್ಪತಿಯ ಅಪ್ಪಣೆಯಂತೆಯೇ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮೋಹಕವಾದ ತಾಮಸ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು (ಕುಶಾಸ್ತ್ರ) ಹರಡಿ, ದುರಾತ್ಮರನ್ನು ಮೋಹಗೊಳಿಸಿ ಅವರನ್ನು ನಿರಂತರ ನರಕವಾಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ, ಆನೆ ಚರ್ಮ ತೊಟ್ಟ ಓ ಪಾರ್ವತೀ ರಮಣನೇ, ನಿನಗೆ ನಮಿಸುವೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ಪಾಲಿಸು.
೧೩. ಶಿವನ ಆಯುಧ ವರ್ಣನೆ ಮತ್ತು ಯೋಗ್ಯತೆ
ಫಣಿ ಫಣಾoಚಿತ ಮಕುಟ ರಂಜಿತ ಕ್ವಣಿತ ಡಮರು ತ್ರಿಶೂಲ
ಶಿಖಿ ದಿನ ಮಣಿ ನಿಶಾಕರ ನೇತ್ರ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಸುಚರಿತ್ರ
ಪ್ರಣತ ಕಾಮದ ಪ್ರಮಥ ಸುರಮುನಿ ಗಣ ಸುಪೂಜಿತ ಚರಣಯುಗ
ರಾವಣ ಮದ ವಿಭಂಜನ ಶೇಷ ಪದ ಅರ್ಹನು ಅಹುದೆಂದು || 13 ||
ಅರ್ಥ: ಸರ್ಪಗಳ ಹೆಡೆಯಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಮುಕುಟದಿಂದ ಶೋಭಿಸುವವನೇ, ಡಮರುಗ ಮತ್ತು ತ್ರಿಶೂಲಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನೇ! ಅಗ್ನಿ, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರನ್ನು ಕಣ್ಣುಗಳಾಗಿ ಉಳ್ಳ ಪರಮ ಪವಿತ್ರ ಚರಿತ್ರನೇ! ಶರಣಾದವರ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವವನೇ, ಪ್ರಮಥಗಣ ಹಾಗೂ ದೇವ-ಮುನಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಾದಗಳುಳ್ಳವನೇ! ರಾವಣನ ಗರ್ವವನ್ನು ಭಂಗಗೊಳಿಸಿದ ಓ ರುದ್ರನೇ, ನೀನು ಮುಂದಿನ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಶೇಷದೇವರ ಪದವಿಗೆ (ಹರಿಯ ಮಂಚವಾಗುವ ಯೋಗ್ಯತೆಗೆ) ಖಂಡಿತ ಅರ್ಹನಾಗಿದ್ದೀಯೆ.
೧೪. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಷಣ್ಮಹಿಷಿಯರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಕಂಬುಪಾಣಿಯ ಪರಮ ಪ್ರೇಮ ನಿತಂಬಿನಿಯರು ಎಂದೆನಿಪ
ಲಕ್ಷಣೆ ಜಾಂಬವತಿ ಕಾಳಿಂದಿ ನೀಲಾ ಭದ್ರ ಸಖ ವಿಂದಾರೆಂಬ
ಷಣ್ಮಹಿಷಿಯರ ದಿವ್ಯ ಪದಾಂಬುಜಗಳಿಗೆ ನಮಿಪೆ
ಮಮ ಹೃದಯಾಂಬರದಿ ನೆಲೆಸಲಿ ಬಿಡದೆ ತಮ್ಮರಸನ ಒಡಗೂಡಿ || 14 ||
ಅರ್ಥ: ಶಂಖಧರನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಪರಮ ಪ್ರೀತಿಯ ಪತ್ನಿಯರಾದ ಲಕ್ಷಣೆ, ಜಾಂಬವತಿ, ಕಾಳಿಂದಿ, ನೀಲಾದೇವಿ, ಭದ್ರಾ ಮತ್ತು ಮಿತ್ರವಿಂದಾ (ಸಖವಿಂದಾ) ಎಂಬ ಆರು ಜನ ಮಹಿಷಿಯರ ದಿವ್ಯ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣನಾಥನಾದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನೊಡಗೂಡಿ ನನ್ನ ಹೃದಯವೆಂಬ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಕಾಲ ನೆಲೆಸಿರಲಿ.
೧೫. ಸೌಪರ್ಣಿ, ವಾರುಣಿ, ಪಾರ್ವತಿ ದೇವಿಯರ ಸ್ತುತಿ
ಆ ಪರಂತಪನ ಒಲುಮೆಯಿಂದ ಸದಾ ಅಪರೋಕ್ಷಿಗಳೆನಿಸಿ
ಭಗವದ್ರೂಪ ಗುಣಗಳ ಮಹಿಮೆ ಸ್ವಪತಿಗಳ ಆನನದಿ ತಿಳಿವ
ಸೌಪರ್ಣಿ ವಾರುಣಿ ನಗಾತ್ಮಜರ ಆಪನಿತು ಬಣ್ಣಿಸುವೆ
ಎನ್ನ ಮಹಾಪರಾಧಗಳ ಎಣಿಸದೆ ಈಯಲಿ ಪರಮ ಮಂಗಳವ || 15 ||
ಅರ್ಥ: ಆ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಸದಾ ಅಪರೋಕ್ಷ ಜ್ಞಾನಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡು, ಭಗವಂತನ ದಿವ್ಯ ರೂಪ ಹಾಗೂ ಗುಣಗಳ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಪತಿಯರಾದ ಗರುಡ, ಶೇಷ ಮತ್ತು ರುದ್ರದೇವರ ಮುಖದಿಂದ ಕೇಳಿ ತಿಳಿಯುವ ಸೌಪರ್ಣಿ (ಗರುಡನ ಪತ್ನಿ), ವಾರುಣಿ (ಶೇಷನ ಪತ್ನಿ) ಮತ್ತು ನಗಾತ್ಮಜೆ (ರುದ್ರನ ಪತ್ನಿ ಪಾರ್ವತಿ) ದೇವಿಯರನ್ನು ಶಕ್ತ್ಯನುಸಾರ ಕೊಂಡಾಡುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ನನ್ನ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ ಪರಮ ಮಂಗಳವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.
೧೬. ಇಂದ್ರದೇವರ (ಪುರಂದರ) ನಮನ
ತ್ರಿದಿವತರು ಮಣಿ ಧೇನುಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದನೆನಿಪ ತ್ರಿದಶಾಲಯಾಬ್ಧಿಗೆ
ಬದರನಂದದಲಿ ಒಪ್ಪುತಿಪ್ಪ ಉಪೇಂದ್ರ ಚಂದ್ರಮನ
ಮೃಧು ಮಧುರ ಸುಸ್ತವನದಿಂದಲಿ ಮಧು ಸಮಯ ಪಿಕನಂತೆ ಪಾಡುವ
ಮುದಿರ ವಾಹನನಂಘ್ರಿ ಯುಗ್ಮಂಗಳಿಗೆ ನಮಿಸುವೆನು || 16 ||
ಅರ್ಥ: ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ, ಚಿಂತಾಮಣಿ, ಕಾಮಧೇನುಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾದ ದೇವಲೋಕವೆಂಬ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣ ಬಾರೆಹಣ್ಣಿನಂತೆ (ಬದರ) ಕಂಗೊಳಿಸುವ ಉಪೇಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರನ ಸದೃಶನಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು, ವಸಂತ ಕಾಲದ ಕೋಗಿಲೆಯಂತೆ (ಮಧು ಸಮಯ ಪಿಕ) ಮೃದು ಹಾಗೂ ಮಧುರವಾದ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಸದಾ ಪಾಡಿ ರಮಿಸುವ, ಮೇಘವಾಹನನಾದ ಇಂದ್ರದೇವರ ಪಾದಯುಗಗಳಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
೧೭. ಕಾಮದೇವರ (ಮನ್ಮಥ) ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಕೃತಿ ರಮಣ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ದೇವನ ಅತುಳ ಬಲ ಲಾವಣ್ಯ ಗುಣ ಸಂತತ ಉಪಾಸನ
ಕೇತು ಮಾಲಾ ಖಂಡದೊಳು ರಚಿಪ
ರತಿ ಮನೋಹರನಂಘ್ರಿ ಕಮಲಕೆ ನತಿಸುವೆನು ಭಕುತಿಯಲಿ
ಮಮ ದುರ್ಮತಿ ಕಳೆದು ಸನ್ಮತಿಯನು ಈಯಲಿ ನಿರುತ ಎಮಗೊಲಿದು || 17 ||
ಅರ್ಥ: ಕೇತುಮಾಲಾ ಎಂಬ ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿ ಕೃತಿರಮಣನಾದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ದೇವರ ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಬಲ, ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ನಿರಂತರ ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡುವ ರತಿಪತಿಯಾದ ಕಾಮದೇವನ (ಮನ್ಮಥ) ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆತನು ಒಲಿದು ನನ್ನಲ್ಲಿರುವ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಸದಾಕಾಲ ಸನ್ಮತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಲಿ.
೧೮. ಅಹಂಕಾರಿಕ ಪ್ರಾಣದೇವರ ಸ್ತುತಿ
ಚಾರುತರ ನವವಿಧ ಭಕುತಿ ಗಂಭೀರ ವಾರಾಶಿಯೊಳು
ಪರಮೋದಾರ ಮಹಿಮನ ಹೃದಯ ಫಣಿಪತಿ ಪೀಠದಲಿ ಭಜಿಪ
ಭೂರಿ ಕರ್ಮಾಕರನು ಎನಿಸುವ ಶರೀರಮಾನಿ ಪ್ರಾಣಪತಿ ಪದ ವಾರಿರುಹಕೆ ಅನಮಿಪೆ
ಮದ್ಗುರುರಾಯನು ಅಹುದೆಂದು || 18 ||
ಅರ್ಥ: ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ನವವಿಧ ಭಕ್ತಿ ಎಂಬ ಆಳವಾದ ಸಮುದ್ರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪರಮ ಉದಾರಿಯಾದ ಭಗವಂತನನ್ನು ತನ್ನ ಹೃದಯವೆಂಬ ಸರ್ಪಶೇಷನ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಭಜಿಸುವವನೇ! ಅಪಾರ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣನಾದ, ಶರೀರದ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ, ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣರ ಪುತ್ರನಾದ ಅಹಂಕಾರಿಕ ಪ್ರಾಣದೇವರ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನನ್ನ ಗುರುಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
೧೯. ಅನಿರುದ್ಧ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳ ವರ್ಗ
ವಿತತ ಮಹಿಮನ ವಿಶ್ವತೋ ಮುಖನ ಅತುಳ ಭುಜ ಬಲ ಕಲ್ಪತರುವು
ಆಶ್ರಿತರೆನಿಸಿ ಸಕಲ ಇಷ್ಟ ಪಡೆದು ಅನುದಿನದಿ ಮೋದಿಸುವ
ರತಿ ಸ್ವಯಂಭುವ ದಕ್ಷ ವಾಚಸ್ಪತಿ ಬಿಡೌಜನ ಮಡದಿ ಶಚಿ
ಮನ್ಮಥ ಕುಮಾರ ಅನಿರುದ್ಧರು ಎಮಗೀಯಲಿ ಸುಮಂಗಲವ || 19 ||
ಅರ್ಥ: ಅಪಾರ ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳ, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ, ಅಪ್ರತಿಮ ಭುಜಬಲವುಳ್ಳ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷದಂತಿರುವ ಭಗವಂತನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿ, ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ದಿನದಿನವೂ ಆನಂದಿಸುವ ಕಾಮಪತ್ನಿ ರತಿ, ಸ್ವಯಂಭುವ ಮನು, ದಕ್ಷಬ್ರಹ್ಮ, ಬೃಹಸ್ಪತಿ (ವಾಚಸ್ಪತಿ), ಇಂದ್ರನ ಪತ್ನಿ ಶಚೀದೇವಿ ಮತ್ತು ಮನ್ಮಥನ ಪುತ್ರನಾದ ಅನಿರುದ್ಧದೇವನು ನಮಗೆ ಸದಾ ಸುಮಂಗಳವನ್ನು ನೀಡಲಿ.
೨೦. ಪ್ರವಹ ವಾಯುದೇವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಭವ ವನದಿ ನವ ಪೋತ ಪುಣ್ಯ ಶ್ರವಣ ಕೀರ್ತನ ಪಾದವನರುಹ
ಭವನ ನಾವಿಕನಾಗಿ ಭಕುತರ ತಾರಿಸುವ ಬಿಡದೆ
ಪ್ರವಹ ಮಾರುತದೇವ ಪರಮೋತ್ಸವ ವಿಶೇಷ ನಿರಂತರ
ಮಹಾ ಪ್ರವಹದಂದದಿ ಕೊಡಲಿ ಭಗವದ್ಭಕ್ತ ಸಂತತಿಗೆ || 20 ||
ಅರ್ಥ: ಸಂಸಾರವೆಂಬ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ (ಭವ ವನ) ಪುಣ್ಯಕರವಾದ ಹರಿಕಥಾ ಶ್ರವಣ ಮತ್ತು ಕೀರ್ತನೆ ಎಂಬ ಹೊಸ ದೋಣಿಯನ್ನು (ನವ ಪೋತ) ನಡೆಸಿ, ಭಗವಂತನ ಪಾದಕಮಲವೆಂಬ ಮನೆಗೆ ಭಕ್ತರನ್ನು ಸದಾ ದಾಟಿಸುವ ನಾವಿಕನಾಗಿರುವ ಓ ಪ್ರವಹ ವಾಯುದೇವನೇ! ನಿರಂತರವಾಗಿ ಭಗವದ್ಭಕ್ತರ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಮಹಾ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ ಅಖಂಡ ಹರಿಭಕ್ತಿಯ ಪರಮೋತ್ಸವವನ್ನು ಕರುಣಿಸು.
೨೧. ಸ್ವಯಂಭುವ ಮನು ಮತ್ತು ಶತರgradient ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಜನರನು ಉದ್ಧರಿಸುವೆನೆನುತ ನಿಜ ಜನಕನ ಅನುಮತದಲಿ
ಸ್ವಯಂಭುವ ಮನುವಿನಿಂದಲಿ ಪಡೆದೆ ಸುಕುಮಾರಕರನು ಒಲುಮೆಯಲಿ
ಜನನಿ ಶತ ರೂಪಾ ನಿತಂಬಿನಿ ಮನವಚನಕಾಯದಲಿ ತಿಳಿದು
ಅನುದಿನದಿ ನಮಿಸುವೆ ಕೊಡು ಎಮಗೆ ಸನ್ಮಂಗಳವನೊಲಿದು || 21 ||
ಅರ್ಥ: ಮಾನವರನ್ನು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ, ಸ್ವಯಂಭುವ ಮನುವಿನಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯ ಪುತ್ರರನ್ನು ಪಡೆದ ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾದ ಶತರgradient ದೇವಿಯೇ! ನಿನ್ನ ದಿವ್ಯ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ಮನಸ್ಸು, ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಶರೀರಗಳಿಂದ ಅರಿತು ದಿನವೂ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಮಗೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸನ್ಮಂಗಳವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.
೨೨. ಔದುಂಬರ (ಯಮದೇವ) ದೇವರ ಸ್ತುತಿ
ನರನ ನಾರಾಯಣನ ಹರಿಕೃಷ್ಣರ ಪಡೆದೆ ಪುರುಷಾರ್ಥ ತೆರದಲಿ
ತರಣಿ ಶಶಿ ಶತರೂಪರಿಗೆ ಸಮನೆನಿಸಿ
ಪಾಪಿಗಳ ನಿರಯದೊಳು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಸಜ್ಜನ ನೆರವಿಯನು ಪಾಲಿಸುವ
ಔದುಂಬರ ಸಲಹು ಸಲಹೆಮ್ಮ ಬಿಡದಲೆ ಪರಮ ಕರುಣದಲಿ || 22 ||
ಅರ್ಥ: ಧರ್ಮರಾಜನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನರ-ನಾರಾಯಣ ಮತ್ತು ಹರಿ-ಕೃಷ್ಣರನ್ನು ಪುತ್ರರನ್ನಾಗಿ ಪಡೆದ, ತೇಜಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರ ಹಾಗೂ ಶತರgradient ದೇವಿಗೆ ಸಮನಾದವನೇ! ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಕರ್ಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ನರಕದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ, ಸಜ್ಜನರ ಸಮೂಹವನ್ನು ಧರ್ಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸುವ ಓ ಔದುಂಬರನೆಂಬ ನಾಮದ ಯಮದೇವರೇ, ಪರಮ ಕರುಣೆಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಸದಾ ಕಾಲ ರಕ್ಷಿಸು.
೨೩. ಚಂದ್ರದೇವನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಮಧು ವಿರೋಧಿ ಮನುಜ ಕ್ಷೀರೋದಧಿ ಮಥನ ಸಮಯದಲಿ ಉದಯಿಸಿ
ನೆರೆ ಕುಧರಜಾ ವಲ್ಲಭನ ಮಸ್ತಕ ಮಂದಿರದಿ ಮೆರೆವ ವಿಧು
ತವಾಂಘ್ರಿ ಸರೋಜಾ ಯುಗಳಕೆ ಮಧುಪನಂದದಲಿ ಎರಗಲು ಎನ್ಮನದ ಅಧಿಪ
ವಂದಿಪೆನು ಅನುದಿನ ಅಂತಸ್ತಾಪ ಪರಿಹರಿಸು || 23 ||
ಅರ್ಥ: ಮಧು ಎಂಬ ರಕ್ಕಸನ ವೈರಿಯಾದ ಹರಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಕ್ಷೀರಸಮುದ್ರ ಮಥನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳಾದ ಪಾರ್ವತಿಯ ಪತಿಯಾದ ಶಿವನ ಶಿರಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶೋಭಿಸುವ ಓ ಚಂದ್ರದೇವನೇ (ವಿಧು)! ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ತುಂಬಿಯಂತೆ (ಮಧುಪ) ಶರಣಾಗಲು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡು. ನನ್ನ ಮನದ ಅಧಿಪತಿಯೇ, ನಿನಗೆ ದಿನವೂ ವಂದಿಸುವೆ, ನನ್ನ ಸಂಸಾರದ ತಾಪವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡು.
೨೪. ಸೂರ್ಯದೇವನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಶ್ರೀ ವನರುಹಾಂಬಕನ ನೇತ್ರಗಳೇ ಮನೆಯೆನಿಸಿ
ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಕರಾವಲಂಬನವೀವ ತೆರದಿ ಮಯೂಖ ವಿಸ್ತರಿಪ
ಆ ವಿವಸ್ವಾನ್ ನೆನಿಸಿ ಕೊಂಬ ವಿಭಾವಸು
ಅಹರ್ನಿಶಿಗಳಲಿ ಕೊಡಲೀ ವಸುಂಧರೆಯೊಳು ವಿಪಶ್ಚಿತರೊಡನೆ ಸುಜ್ಞಾನ || 24 ||
ಅರ್ಥ: ಕಮಲನಯನನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನೇ ತನ್ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಸಜ್ಜನರಿಗೆ ಹಸ್ತದ ಆಸರೆಯನ್ನು ಕೊಡುವಂತೆ ತನ್ನ ಕಿರಣಗಳನ್ನು (ಮಯೂಖ) ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸುವ, ವಿವಸ್ವಾನ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಓ ಸೂರ್ಯದೇವನೇ (ವಿಭಾವಸು)! ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಜ್ಞಾನಿಗಳ (ವಿಪಶ್ಚಿತ) ಸಹವಾಸದೊಂದಿಗೆ ಹಗಲಿರುಳೂ ನಮಗೆ ಉತ್ತಮ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕರುಣಿಸು.
೨೫. ದಕ್ಷಬ್ರಹ್ಮ ಮುಂತಾದವರ ಯೋಗ್ಯತೆ
ಲೋಕ ಮಾತೆಯ ಪಡೆದು ನೀ ಜಗದೇಕಪಾತ್ರನಿಗಿತ್ತ ಕಾರಣ
ಶ್ರೀ ಕುಮಾರಿ ಸಮೇತ ನೆಲಸಿದ ನಿನ್ನ ಮಂದಿರದಿ
ಆ ಕಮಲಭವ ಮುಖರು ಬಿಡದೆ ಪರಾಕೆನುತ ನಿಂದಿಹರೋ
ಗುಣ ರತ್ನಾಕರನೆ ಬಣ್ಣಿಸಲಳವೆ ಕೊಡು ಎಮಗೆ ಸನ್ಮನವ || 25 ||
ಅರ್ಥ: ಜಗನ್ಮಾತೆಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯನ್ನು ಪುತ್ರಿಯನ್ನಾಗಿ ಪಡೆದು, ಜಗತ್ತಿಗೆಲ್ಲಾ ಏಕೈಕ ರಕ್ಷಕನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಭಗವಂತನು ಲಕ್ಷ್ಮೀಸಮೇತನಾಗಿ ನಿನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಓ ಗುಣರತ್ನಗಳ ಸಮುದ್ರನೇ (ಸಮುದ್ರರಾಜನೇ ಅಥವಾ ದಕ್ಷನೇ)! ಬ್ರಹ್ಮದೇವನೇ ಮೊದಲಾದ ಸುರರು ನಿನ್ನ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಸದಾ ಜಯಘೋಷ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ನನ್ನಳವೇ? ನಮಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕೊಡು.
೨೬. ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದರ ಸ್ತುತಿ
ಪಣೆಯೊಳೊಪ್ಪುವ ತಿಲಕ ತುಳಸೀ ಮಣಿಗಣಾನ್ವಿತ ಕಂಠ
ಕರದಲಿ ಕ್ವಣಿತ ವೀಣಾ ಸುಸ್ವರದಿ ಬಹು ತಾಳ ಗತಿಗಳಲಿ
ಪ್ರಣತ ಪ್ರತಿಪಾದ್ಯನ ಗುಣಂಗಳ ಕುಣಿದು ಪಾಡುತ
ಪರಮ ಸುಖ ಸಂದಣಿಯೊಳು ಆಡುವ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದರಿಗೆ ಅಭಿನಮಿಪೆ || 26 ||
ಅರ್ಥ: ಹಣೆಬರಹದಂತೆ ಹಣೆಯಲ್ಲಿ ವೈಷ್ಣವ ತಿಲಕವನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಕೊರಳಲ್ಲಿ ತುಳಸಿ ಮಣಿಗಳ ಹಾರವನ್ನು ಹಾಕಿ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಾದ ಬ್ರಹ್ಮದಂತಿರುವ ವೀಣೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದು, ಸುಸ್ವರ ಹಾಗೂ ತಾಳ-ಗತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಓಂಕಾರಪ್ರತಿಪಾದ್ಯನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಆನಂದದಿಂದ ಕುಣಿದು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಪರಮ ಸುಖದ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ತೇಲುವ ದೇವರ್ಷಿ ನಾರದರಿಗೆ ನಾನು ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ಪ್ರಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ.
೨೭. ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಸ್ತುತಿ
ಆ ಸರಸ್ವತಿ ತೀರದಲಿ ಬಿನ್ನೈಸಲು ಆ ಮುನಿಗಳ ನುಡಿಗೆ
ಜಡಜಾಸನ ಮಹೇಶ ಅಚ್ಯುತರ ಲೋಕಂಗಳಿಗೆ ಪೋಗಿ
ತಾ ಸಕಲ ಗುಣಗಳ ವಿಚಾರಿಸಿ ಕೇಶವನೆ ಪರದೈವವು ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸುವ
ಭೃಗು ಮುನಿಪ ಕೊಡಲಿ ಎಮಗೆ ಅಖಿಳ ಪುರುಷಾರ್ಥ || 27 ||
ಅರ್ಥ: ಹಿಂದೆ ಸರಸ್ವತಿ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳು ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವಾಗ "ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರು ಯಾರು?" ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, ಬ್ರಹ್ಮ, ಮಹೇಶ್ವರ ಹಾಗೂ ವಿಷ್ಣು ಲೋಕಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ, ಎಲ್ಲರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ "ಕೇಶವನೇ ಸರ್ವೋತ್ತಮ ಪರದೈವ" ಎಂದು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾರಿದ ಓ ಭೃಗು ಮಹರ್ಷಿಯೇ, ನಮಗೆ ಧರ್ಮ-ಅರ್ಥ-ಕಾಮ-ಮೋಕ್ಷ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸು.
೨೮. ಅಗ್ನಿದೇವನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಬಿಸರುಹಾಂಬಕನ ಆಜ್ಞೆಯಲಿ ಸುಮನಸ ಮುಖನು ತಾನೆನಿಸಿ
ನಾನಾ ರಸಗಳುಳ್ಳ ಹರಿಸ್ಸುಗಳನು ಅವರವರಿಗೊಯ್ದು ಈವ
ವಸುಕುಲಾಧಿಪ ಯಜ್ಞಪುರುಷನ ಅಸಮ ಬಲ ರೂಪಂಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸುವೆ
ಜ್ಞಾನ ಯಶಸ್ಸು ವಿದ್ಯ ಸುಬುದ್ಧಿ ಕೊಡಲೆಮಗೆ || 28 ||
ಅರ್ಥ: ಪದ್ಮನಾಭನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ದೇವತೆಗಳ ಮುಖವೆನಿಸಿಕೊಂಡು (ಸುಮನಸ ಮುಖ), ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸುವ ನಾನಾ ರಸಯುಕ್ತವಾದ ಹವಿಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಆಯಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ, ವಸುಗಳ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಯಜ್ಞಪುರುಷನ (ಅಗ್ನಿದೇವನ) ಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದ ಬಲ ಹಾಗೂ ರೂಪಗಳಿಗೆ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆತನು ನಮಗೆ ಜ್ಞಾನ, ಕೀರ್ತಿ, ವಿದ್ಬೆ ಮತ್ತು ಸುಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿ.
೨೯. ಪ್ರಸೂತಿ ದೇವಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ತಾತನ ಅಪ್ಪಣೆಯಿಂದ ನೀ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯುಳ್ಳ ಅರವತ್ತು ಮಕ್ಕಳ
ಪ್ರೀತಿಯಿಂದಲಿ ಪಡೆದು ಅವರವರಿಗಿತ್ತು ಮನ್ನಿಸಿದೆ
ವೀತಿ ಹೋತ್ರನ ಸಮಳೆನಿಸುವ ಪ್ರಸೂತಿ ಜನನಿ
ತ್ವದಂಘ್ರಿ ಕಮಲಕೆ ನಾ ತುತಿಸಿ ತಲೆಬಾಗುವೆ ಎಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಸಲಹುವುದು || 29 ||
ಅರ್ಥ: ತನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ದಕ್ಷಬ್ರಹ್ಮ ನಿನ್ನ ಅಪ್ಪಣೆಯಂತೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದ ೬೦ ಜನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪಡೆದು, ಅವರನ್ನು ಯೋಗ್ಯರಾದ ದೇವತೆ ಹಾಗೂ ಋಷಿಗಳಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಿದ, ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ತೇಜಸ್ವಿನಿಯಾದ ಓ ಪ್ರಸೂತಿ ಮಾತೆಯೇ! ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ಇಡೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ನೀನು ಸಲಹು.
೩೦. ಸಪ್ತರ್ಷಿಗಳ ಹಾಗೂ ಮುನಿಗಳ ನಮನ
ಶತ ಧೃತಿಯ ಸುತರೀರ್ವರ ಉಳಿದ ಅಪ್ರತಿಮ ಸುತಪೋ ನಿಧಿಗಳ
ಪರಾಜಿತನ ಸುಸಮಾಧಿಯೊಳು ಇರಿಸಿ ಮೂರ್ಲೋಕದೊಳು ಮೆರೆವ
ವ್ರತಿವರ ಮರೀಚಿ ಅತ್ರಿ ಪುಲಹಾ ಕ್ರತು ವಸಿಷ್ಠ ಪುಲಸ್ತ್ಯ
ವೈವಸ್ವತನು ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಅಂಗಿರರ ಅಂಘ್ರಿಗೆರಗುವೆನು || 30 ||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ಪುತ್ರರಾದ ಸನಕಾದಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಅಪ್ರತಿಮ ತಪೋನಿಧಿಗಳಾದ, ಭಗವಂತನನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಕಂಡು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ರತಧಾರಿಗಳಾದ ಮರೀಚಿ, ಅತ್ರಿ, ಪುಲಹ, ಕ್ರತು, ವಸಿಷ್ಠ, ಪುಲಸ್ತ್ಯ, ವೈವಸ್ವತ ಮನು, ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅಂಗಿರಸ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
೩೧. ಮಿತ್ರಾದಿ ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ದ್ವಾದಶ ಆದಿತ್ಯರೊಳು ಮೊದಲಿಗನಾದ ಮಿತ್ರ
ಪ್ರವಹ ಮಾನಿನಿಯಾದ ಪ್ರಾವಹಿ ನಿರ್ಋತಿ ನಿರ್ಜರ ಗುರು ಮಹಿಳೆ ತಾರಾ
ಈ ದಿವೌಕಸರು ಅನುದಿನ ಆಧಿವ್ಯಾಧಿ ಉಪಟಳವ ಅಳಿದು
ವಿಬುಧರಿಗೆ ಆದರದಿ ಕೊಡಲಿ ಅಖಿಳ ಮಂಗಳವ ಆವ ಕಾಲದಲಿ || 31 ||
ಅರ್ಥ: ಹನ್ನೆರಡು ಜನ ಆದಿತ್ಯರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನಾದ ಮಿತ್ರದೇವ, ಪ್ರವಹ ವಾಯುವಿನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಪ್ರಾವಹೀ ದೇವಿ, ನಿರ್ಋತಿ ದೇವತೆ, ದೇವಗುರು ಬೃಹಸ್ಪತಿಯ ಪತ್ನಿಯಾದ ತಾರಾದೇವಿ—ಮೊದಲಾದ ಈ ದೇವತೆಗಳು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಮಾನಸಿಕ (ಆಧಿ) ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ (ವ್ಯಾಧಿ) ಕಷ್ಟಗಳ ಉಪಟಳವನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿ, ಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಸದಾ ಕಾಲ ಪರಮ ಮಂಗಳವನ್ನು ಆದರದಿಂದ ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.
೩೨. ವಿಷ್ಣಕ್ಸೇನ ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇವಗಣಗಳ ಸ್ತುತಿ
ಮಾನನಿಧಿಗಳು ಎನಿಸುವ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನ ಧನಪ ಗಜಾನನರಿಗೆ
ಸಮಾನರು ಎಂಭತ್ತೈದು ಶೇಷ ಶತಸ್ಥ ದೇವಗಣಕೆ ಆ ನಮಿಸುವೆನು
ಬಿಡದೆ ಮಿಥ್ಯಾ ಜ್ಞಾನ ಕಳೆದು ಸುಬುದ್ಧಿನಿತ್ತು
ಸದಾನುರಾಗದಲಿ ಎಮ್ಮ ಪರಿಪಾಲಿಸಲೆಂದೆನುತ || 32 ||
ಅರ್ಥ: ಗೌರವಕ್ಕೆ ನಿಧಿಯಂತಿರುವ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ವಿಷ್ಣಕ್ಸೇನ, ಧನಾಧಿಪತಿ ಕುಬೇರ, ಮತ್ತು ಗಜಾನನಿಗೆ (ಗಣಪತಿ) ಸಮಾನರಾದ ಹಾಗೂ ನೂರು ಜನ ಮುಕ್ತ ದೇವತೆಗಳ ಗಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ೮೫ ದೇವತೆಗಳ ಪಾದಗಳಿಗೆ ನಾನು ಸದಾ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ನನ್ನಲ್ಲಿರುವ ತಪ್ಪು ಜ್ಞಾನವನ್ನು (ಮಿಥ್ಯಾ ಜ್ಞಾನ) ದೂರಮಾಡಿ, ಸುಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಿ, ನಿರಂತರ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನಮ್ಮನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸಲಿ.
೩೩. ಜಯಂತ ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಭೂತ ಮರುತನು ಅವಾಂತರ ಅಭಿಮಾನಿ ತಪಸ್ವಿ ಮರೀಚಿ ಮುನಿ
ಪುರುಹೂತ ನಂದನ ಪಾದಮಾನಿ ಜಯಂತರು ಎಮಗೊಲಿದು
ಕಾತರವ ಪುಟ್ಟಿಸದೆ ವಿಷಯದಿ ವೀತಭಯನ ಪದಾಬ್ಜದಲಿ
ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿಯನು ಈಯದೆ ಸದಾ ಪಾಲಿಸಲೆಮ್ಮ || 33 ||
ಅರ್ಥ: ಪಂಚಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ವಾಯುವಿನ ಅವಾಂತರ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆ, ತಪಸ್ವಿಯಾದ ಮರೀಚಿ ಮುನಿ, ಇಂದ್ರನ ಪುತ್ರನಾದ ಜಯಂತ—ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯಿಟ್ಟು, ಲೌಕಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ವ್ಯಾಕುಲತೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸದೆ, ಭಯರಹಿತನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆ (ವಿಪರೀತ ಬುದ್ಧಿ) ಬರದಂತೆ ಸದಾ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
೩೪. ಪ್ರಹ್ಲಾದ ರಾಜರ ಮಹೋನ್ನತ ಸ್ತುತಿ
ಓದಿಸುವ ಗುರುಗಳನು ಜರಿದು ಸಹ ಓದುಗರಿಗೆ ಉಪದೇಶಿಸಿದ
ಮಹದಾದಿ ಕಾರಣ ಸರ್ವಗುಣ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹರಿಯೆಂದು ವಾದಿಸುವ
ತತ್ಪತಿಯ ತೋರೆಂದು ಆ ದನುಜ ಬೆಸಗೊಳಲು
ಸ್ತಂಭದಿ ಶ್ರೀದನ ಆಕ್ಷಣ ತೋರಿಸಿದ ಪ್ರಹ್ಲಾದ ಸಲಹೆಮ್ಮ || 34 ||
ಅರ್ಥ: ತನಗೆ ತಪ್ಪು ದಾರಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ ಚಂಡಾಮಾರ್ಕರನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ, ತನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಗಳಾದ ರಾಕ್ಷಸ ಬಾಲಕರಿಗೇ ಹರಿಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸಿದವನೇ! ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮೂಲ ಕಾರಣನಾದ, ಸರ್ವಗುಣ ಸಂಪೂರ್ಣನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯೇ ಸರ್ವೋತ್ತಮನೆಂದು ತಂದೆಯೆದುರು ವಾದಿಸಿದಾಗ, "ನಿನ್ನ ಆ ಹರಿಯು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ತೋರಿಸು" ಎಂದು ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪು ಕೇಳಲು, ಕಂಬದಿಂದಲೇ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯನ್ನು ತತ್ಕ್ಷಣ ಪ್ರಕಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಓ ಪರಮ ಭಾಗವತ ಪ್ರಹ್ಲಾದನೇ, ನಮ್ಮನ್ನು ಸಲಹು.
೩೫. ಕರ್ಮಜ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ಸ್ತುತಿ
ಬಲಿ ಮೊದಲು ಸಪ್ತ ಇಂದ್ರರು ಇವರಿಗೆ ಕಲಿತ ಕರ್ಮಜ ದಿವಿಜರು ಎಂಬರು
ಉಳಿದ ಏಕಾದಶ ಮನುಗಳು ಉಚಿಥ್ಥ್ಯ ಚವನ ಮುಖ
ಕುಲರ್ಷಿಗಳು ಎಂಭತ್ತು ಹೈಹಯ ಇಳಿಯ ಕಂಪನಗೈದ ಪೃಥು
ಮಂಗಳ ಪರೀಕ್ಷಿತ ನಹುಷ ನಾಭಿ ಯಯಾತಿ ಶಶಿಬಿಂದು || 35 ||
ಅರ್ಥ: ಬಲಿಚಕ್ರವರ್ತಿಯೇ ಮೊದಲಾದ ಮುಂದಿನ ಸಪ್ತ ಇಂದ್ರರು, ಇವರಿಗೆ ಸಮಾನರಾದ ಕರ್ಮಜ ದೇವತೆಗಳು, ಉಳಿದ ೧೧ ಜನ ಮನುಗಳು, ಉಚಿಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಚ್ಯವನ ಮಹರ್ಷಿ ಮೊದಲಾದ ೮೦ ಜನ ಕುಲರ್ಷಿಗಳು, ಇಡೀ ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ನಡುಗಿಸಿದ ಪೃಥು ಮಹಾರಾಜ, ಮಂಗಳಕರನಾದ ಪರೀಕ್ಷಿತ ರಾಜ, ನಹುಷ, ನಾಭಿರಾಜ, ಯಯಾತಿ ಮತ್ತು ಶಶಿಬಿಂದು ಮುಂತಾದ ರಾಜರ್ಷಿಗಳ ಪುಣ್ಯಸ್ಮರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
೩೬. ಪ್ರಿಯವ್ರತ, ಭರತಾದಿ ರಾಜರು ಮತ್ತು ಪಿತೃದೇವತೆಗಳು
ಶತಕ ಸಂಕೇತ ಉಳ್ಳ ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಭರತ ಮಾಂಧಾತ ಪುಣ್ಯಾಶ್ರಿತರು
ಜಯವಿಜಯಾದಿಗಳು ಗಂಧರ್ವರೆಂಟು ಜನ
ಹುತವಹಜ ಪಾವಕ ಸನಾತನ ಪಿತೃಗಳು ಎಳ್ವರು ಚಿತ್ರಗುಪ್ತರು
ಪ್ರತಿದಿನದಿ ಪಾಲಿಸಲಿ ತಮ್ಮವನೆಂದು ಎಮಗೊಲಿದು || 36 ||
ಅರ್ಥ: ನೂರು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಕೀರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಪ್ರಿಯವ್ರತ, ಭರತ, ಮಾಂಧಾತೃ ಮೊದಲಾದ ಪುಣ್ಯವಂತ ರಾಜರು, ವೈಕುಂಠದ ದ್ವಾರಪಾಲಕರಾದ ಜಯ-ವಿಜಯರು, ಎಂಟು ಜನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಂಧರ್ವರು, ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಪಾವಕ, ಸನಾತನ ಮುಂತಾದ ಏಳು ಜನ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗುಪ್ತರು—ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ದಯೆಯಿಟ್ಟು "ಇವನು ನಮ್ಮವನು" ಎಂದು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲಿ.
೩೭. ಊರ್ವಶಿ, ರಾಹು-ಕೇತು ಮತ್ತು ಕರ್ಮಜ ದೇವತೆಗಳು
ವಾಸವಾಲಯ ಶಿಲ್ಪ ವಿಮಲ ಜಲಾಶಯಗಳೊಳು ರಮಿಪ ಊರ್ವಶಿ
ಭೇಶ ರವಿಗಳ ರಿಪುಗಳೆನಿಸುವ ರಾಹುಕೇತುಗಳು
ಶ್ರೀಶ ಪದ ಪಂಥಾನ ಧೂಮಾರ್ಚೀರ ದಿವಿಜರು
ಕರ್ಮಜರಿಗೆ ಸದಾ ಸಮಾನ ದಿವೌಕಸರು ಕೊಡಲಿ ಎಮಗೆ ಮಂಗಳವ || 37 ||
ಅರ್ಥ: ಇಂದ್ರಲೋಕದ ಶಿಲ್ಪಿಯಾದ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ, ನಿರ್ಮಲವಾದ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಹರಿಸುವ ಅಪ್ಸರೆಯಾದ ಊರ್ವಶಿ, ಸೂರ್ಯ-ಚಂದ್ರರ ಶತ್ರುಗಳೆನಿಸುವ ರಾಹು ಮತ್ತು ಕೇತುಗ್ರಹಗಳು, ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪರಮಪದಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಗಿರುವ ಧೂಮ-ಅರ್ಚಿ ಮೊದಲಾದ ಮಾರ್ಗಾಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಗಳು—ಕರ್ಮಜ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನರಾದ ಈ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ನಮಗೆ ಸದಾ ಮಂಗಳವನ್ನು ಕರುಣಿಸಲಿ.
೩೮. ಶ್ಯಾಮಲಾ, ರೋಹಿಣಿ ಮುಂತಾದ ದೇವಿಯರ ಸ್ಮರಣೆ
ದ್ಯುನದಿ ಶ್ಯಾಮಲ ಸಂಜ್ಞ ರೋಹಿಣಿ ಘನಪ ಪರ್ಜನ್ಯ ಅನಿರುದ್ಧನ ವನಿತೆ
ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡಾಭಿಮಾನಿ ವಿರಾಟ ದೇವಿಯರ ನೆನೆವೆನು
ಆ ನಲವಿಂದೆ ದೇವಾನನ ಮಹಿಳೆ ಸ್ವಾಹಾಖ್ಯರು
ಆಲೋಚನೆ ಕೊಡಲಿ ನಿರ್ವಿಘ್ನದಿಂ ಭಗವದ್ಗುಣoಗಳಲಿ || 38 ||
ಅರ್ಥ: ಆಕಾಶಗಂಗೆ (ದ್ಯುನದಿ), ಶ್ಯಾಮಲಾದೇವಿ, ಸೂರ್ಯಪತ್ನಿ ಸಂಜ್ಞಾದೇವಿ, ಚಂದ್ರಪತ್ನಿ ರೋಹಿಣಿ, ಮೇಘಾಧಿಪತಿ ಪರ್ಜನ್ಯ, ಅನಿರುದ್ಧನ ಪತ್ನಿಯಾದ ಉಷಾದೇವಿ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ವಿರಾಟದೇವಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಪತ್ನಿಯಾದ ಸ್ವಾಹಾದೇವಿ—ಇವರೆಲ್ಲರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿಘ್ನವಿಲ್ಲದೆ ಭಗವಂತನ ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಚಿಂತಿಸುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡಲಿ.
೩೯. ಬುಧದೇವನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ವಿಧಿಪಿತನ ಪಾದಾಂಬುಜಗಳಿಗೆ ಮಧುಪನಾಂತೆ ವಿರಾಜಿಪಾಮಲ
ಉದಕಗಳಿಗೆ ಸದಾಭಿಮಾನಿಯು ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಂಬ ಬುಧಗೆ ನಾ ವಂದಿಸುವೆ ಸಮ್ಮೋದದಿ
ನಿರಂತರವು ಒಲಿದೆಮಗೆ
ಅಭ್ಯುದಯ ಪಾಲಿಸಲೆಂದು ಪರಮೋತ್ಸವದೊಳು ಅನುದಿನದಿ || 39 ||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮದೇವನ ತಂದೆಯಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿ ತುಂಬಿಯಂತೆ ಶೋಭಿಸುವ, ಪರಮ ಪವಿತ್ರವಾದ ಗಂಗಾನದಿಯ ಜಲಕ್ಕೆ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವತೆಯಾದ ಚಂದ್ರಪುತ್ರ ಬುಧದೇವನಿಗೆ ನಾನು ಆನಂದದಿಂದ ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆತನು ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ಪ್ರೀತಿಯಿಟ್ಟು, ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ನಮಗೆ ಐಹಿಕ ಮತ್ತು ಪಾರಮಾರ್ಥಿಕ ಅಭ್ಯುದಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸಲಿ.
೪打. ದೇವಕಿ ಮತ್ತು ಯಶೋದಾ ಮಾತೆಯರ ಸ್ತುತಿ
ಶ್ರೀ ವಿರಿಂಚಾದ್ಯರ ಮನಕೆ ನಿಲುಕಾವ ಕಾಲಕೆ
ಜನನ ರಹಿತನ ತಾವೊಲಿಸಿ ಮಗನೆಂದು ಮುದ್ದಿಸಿ ಲೀಲೆಗಳ ನೋಳ್ಪ
ದೇವಕಿಗೆ ವಂದಿಪೆ ಯಶೋದಾ ದೇವಿಗೆ ಆನಮಿಸುವೆನು
ಪರಮ ಕೃಪಾವಲೋಕನದಿಂದ ಸಲಹುವುದು ಎಮ್ಮ ಸಂತತಿಯ || 40 ||
ಅರ್ಥ: ಬ್ರಹ್ಮದೇವನೇ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲುಕದ, ಹುಟ್ಟು-ಸಾವುಗಳಿಲ್ಲದ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಒಲಿಸಿಕೊಂಡು, "ನನ್ನ ಮಗ" ಎಂದು ಮುದ್ದಾಡಿ ಆತನ ದಿವ್ಯ ಲೀಲೆಗಳನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡು ಧನ್ಯರಾದ ಮಾತೆ ದೇವಕಿಗೂ ಮತ್ತು ಯಶೋದಾದೇವಿಗೂ ನಾನು ಪ್ರಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪರಮ ಕೃಪಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಇಡೀ ವಂಶವನ್ನು ಸಲಹಲಿ.
೪೧. ಉಷಾದೇವಿ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವತೆಗಳ ಪತ್ನಿಯರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಪಾಮರರನ ಪವಿತ್ರಗೈಸುವ ಶ್ರೀ ಮುಕುಂದನ ವಿಮಲ ಮಂಗಳ
ನಾಮಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ಉಷಾಖ್ಯ ದೇವಿಯರು
ಭೂಮಿಯೊಳಗುಳ್ಳ ಅಖಿಳ ಸಜ್ಜನರ ಆಮಯಾದಿಗಳ ಅಳಿದು ಸಲಹಲಿ
ಆ ಮರುತ್ವಾನ್ ಮನೆಯ ವೈದ್ಯರ ರಮಣಿ ಪ್ರತಿದಿನದಿ || 41 ||
ಅರ್ಥ: ಅಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಶ್ರೀ ಮುಕುಂದನ ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಮಂಗಳ ನಾಮಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮಾನಿಯಾದ ಉಷಾದೇವಿಯು ಮತ್ತು ದೇವಲೋಕದ ವೈದ್ಯರಾದ ಅಶ್ವಿನೀ ದೇವತೆಗಳ ಪತ್ನಿಯರು—ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಸಕಲ ಸಜ್ಜನರ ರೋಗ-ರುಜಿನಗಳನ್ನು (ಆಮಯ) ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸಿ, ದಿನದಿನವೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಿ.
೪೨. ಭೂದೇವಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಪುರುಟ ಲೋಚನ ನಿನ್ನ ಕದ್ದೊಯ್ದಿರಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸೆ
ದೇವತೆಗಳ ಉತ್ತರವ ಲಾಲಿಸಿ ತಂದ ವರಾಹ ರೂಪ ತಾನಾಗಿ
ಧರಣಿ ಜನನಿ ನಿನ್ನ ಪಾದಕ್ಕೆರಗಿ ಬಿನ್ನೈಸುವನು
ಪಾದಸ್ಪರ್ಶ ಮೊದಲಾದ ಅಖಿಳ ದೋಷಗಳು ಎಣಿಸದಿರೆಂದು || 42 ||
ಅರ್ಥ: ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕದ್ದೊಯ್ದು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬೀರಿದಾಗ, ದೇವತೆಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಆಲಿಸಿ ಭಗವಂತನು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಶ್ವೇತವರಾಹ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆದು ನಿನ್ನನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದನು. ಓ ಧರಣಿ ಮಾತೆಯೇ (ಭೂದೇವಿ), ನಿನ್ನ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಎರಗಿ ಬಿನ್ನವಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ; ನಮ್ಮ ಶರೀರದಿಂದ ನಿನ್ನ ಮೇಲೆ ಆಗುವ ಪಾದಸ್ಪರ್ಶ ಮೊದಲಾದ ಸಕಲ ದೋಷಗಳನ್ನು ದಯವಿಟ್ಟು ಎಣಿಸದೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸು.
೪೩. ಭೂದೇವಿಯ ದಿವ್ಯ ರೂಪದ ವರ್ಣನೆ
ವನಧಿವಸನೆ ವರಾದ್ರಿ ನಿಚಯ ಸ್ತನವಿರಾಜಿತೆ
ಚೇತನಾಚೇತನ ವಿಧಾರಕೆ ಗಂಧ ರಸ ರೂಪಾದಿ ಗುಣ ವಪುಷೆ
ಮುನಿಕುಲೋತ್ತಮ ಕಶ್ಯಪನ ನಿಜತನುಜೆ nನಿಗೆ ಅನಮಿಪೆ
ಎನ್ನವಗುಣಗಳು ಎಣಿಸದೆ ಪಾಲಿಪುದು ಪರಮಾತ್ಮನರ್ಧಾಂಗಿ || 43 ||
ಅರ್ಥ: ಸಮುದ್ರವನ್ನೇ ವಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಉಳ್ಳವಳೇ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪರ್ವತಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನೇ ಸ್ತನಗಳನ್ನಾಗಿ ಧರಿಸಿ ಶೋಭಿಸುವವಳೇ! ಚೇತನ ಹಾಗೂ ಅಚೇತನವಾದ ಸಮಸ್ತ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹೊತ್ತು ಕಾಯುವವಳೇ, ಗಂಧ-ರಸ-ರೂಪ ಮುಂತಾದ ಪಂಚಗುಣಗಳೇ ಶರೀರವಾಗಿ ಉಳ್ಳವಳೇ! ಮುನಿಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಶ್ಯಪನ ಪುತ್ರಿಯಾದ, ಪರಮಾತ್ಮನ ಅರ್ಧಾಂಗಿಯಾದ ಓ ಭೂದೇವಿಯೇ, ನಿನಗೆ ನಮಿಸುವೆ; ನನ್ನ ಅವಗುಣಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸಾಕು.
೪೪. ಶನೈಶ್ಚರ (ಶನಿಮಹಾತ್ಮ) ದೇವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಹರಿ ಗುರುಗಳ ಅರ್ಚಿಸದ ಪಾಪಾತ್ಮರನ ಶಿಕ್ಷಿಸಲೋಸುಗ
ಶನೈಶ್ಚರನೆನಿಸಿ ದುಷ್ಫಲಗಳೀವೆ ನಿರಂತರದಿ ಬಿಡದೆ
ತರಣಿ ನಂದನ ನಿನ್ನ ಪಾದಾಂಬುರುಹಗಳಿಗೆ ಆ ನಮಿಪೆ
ಬಹು ದುಸ್ತರ ಭವಾರ್ಣದಿ ಮಗ್ನನಾದೆನ್ನ ಉದ್ಧರಿಸಬೇಕು || 44 ||
ಅರ್ಥ: ಹರಿ ಮತ್ತು ಗುರುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸದ ಪಾಪಿಗಳನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಶನೈಶ್ಚರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸದಾ ಕಾಲ ಬಿಡದೆ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಕೊಡುವ, ಸೂರ್ಯನ ಪುತ್ರನಾದ (ತರಣಿ ನಂದನ) ಓ ಶನಿದೇವನೇ! ನಿನ್ನ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನಾನು ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಈ ಸಂಸಾರ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ (ಭವಾರ್ಣವ) ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದು ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡು.
೪೫. ಪುಷ್ಕರ ದೇವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ನಿರತಿಶಯ ಸುಜ್ಞಾನ ಪೂರ್ವಕ ವಿರಚಿಸುವ ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮಗಳರಿತು
ತತ್ತತ್ಕಾಲದಲಿ ತಜ್ಜನ್ಯ ಫಲರಸವ ಹರಿಯ ನೇಮದಲಿ ಉಣಿಸಿ
ಬಹುಜೀವರಿಗೆ ಕರ್ಮಪನೆನಿಪ
ಗುರುಪುಷ್ಕರನು ಸತ್ಕ್ರಿಯಂಗಳಲಿ ನಿರ್ವಿಘ್ನತೆಯ ಕೊಡಲಿ || 45 ||
ಅರ್ಥ: ಜೀವರು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಮಾಡುವ ನಿಷ್ಕಾಮ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಅರಿತು, ಆಯಾ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆ ಕರ್ಮಗಳ ಫಲದ ಸಾರವನ್ನು ಶ್ರೀಹರಿಯ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಉಣಿಸುವ, ಜೀವರಿಗೆ ಕರ್ಮನಿಯಾಮಕನಾದ ಓ ಗುರು ಪುಷ್ಕರದೇವನೇ! ನಾವು ಮಾಡುವ ಸತ್ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿ ಆತಂಕಗಳು ಬಾರದಂತೆ ನಿರ್ವಿಘ್ನತೆಯನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸು.
೪೬. ಕೃಷ್ಣನ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರ ಪತ್ನಿಯರು ಮತ್ತು ಇತರರ ನಮನ
ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಪರಮ ಕಾರುಣ್ಯಾನಿ ವಾಸಸ್ಥಾನರು ಎನಿಪ ಕೃಶಾನುಜರು
ಸಹಸ್ರ ಷೋಡಶ ಶತರು ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮಾನಿನಿಯರು ಎಪ್ಪತ್ತು
ಯಕ್ಷರು ದಾನವರು ಮೂವತ್ತು
ಚಾರಣ ಅಜಾನಜ ಅಮರರು ಅಪ್ಸರರು ಗಂಧರ್ವರಿಗೆ ನಮಿಪೆ || 46 ||
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀನಿವಾಸನ ಪರಮ ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಅಗ್ನಿಯ ತಮ್ಮಂದಿರು, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯ ಪತ್ನಿಯರಾದ ಹದಿನಾರು ಸಾವಿರದ ನೂರು (೧೬,೧೦೦) ದೇವಿಯರು, ೭೦ ಜನ ಯಕ್ಷರು, ೩೦ ಜನ ದಾನವರು, ಚಾರಣರು, ಅಜಾನಜ ದೇವತೆಗಳು, ಅಪ್ಸರೆಯರು ಹಾಗೂ ಗಂಧರ್ವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ನಾನು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತೇನೆ.
೪೭. ಅಮರ ಯೋನಿಜರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಕಿನ್ನರರು ಗುಹ್ಯಕರು ರಾಕ್ಷಸ ಪನ್ನಗರು ಪಿತೃಗಳು ಸಿದ್ಧರು
ಸನ್ನುತ ಅಜಾನಜರು ಸಮರು ಇವರು ಅಮರ ಯೋನಿಜರು
ಇನ್ನಿವರ ಗಣವೆಂತು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಎನ್ನೊಳವೆ
ಕರುಣದಲಿ ಪರಮಾಪನ್ನ ಜನರಿಗೆ ಕೊಡಲಿ ಸನ್ಮುದ ಪರಮ ಸ್ನೇಹದಲಿ || 47 ||
ಅರ್ಥ: ಕಿನ್ನರರು, ಗುಹ್ಯಕರು, ರಾಕ್ಷಸರು, ಸರ್ಪಗಳು (ಪನ್ನಗರು), ಪಿತೃಗಳು, ಸಿದ್ಧರು ಹಾಗೂ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಜಾನಜ ದೇವತೆಗಳು—ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಅಮರ ಯೋನಿಜರು ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ದೊಡ್ಡ ಸಮೂಹವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ನನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವೇ? ಅವರು ಕರುಣೆಯಿಂದ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ನಮಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸತ್ಸುಖವನ್ನು ನೀಡಲಿ.
೪೮. ಕಾತ್ಯಾಯನೀ ವ್ರತಧಾರಿ ಗೋಪಿಕೆಯರ ಸ್ತುತಿ
ಆ ಯಮುನೆಯೊಳು ಸಾದರದಿ ಕಾತ್ಯಾಯನೀ ವ್ರತಧರಿಸಿ
ಕೆಲರು ದಯಾಯುಧನೆ ಪತಿಯೆಂದು ಕೆಲವರು ಜಾರತನದಲ್ಲಿ
ವಾಯುಪಿತನೊಲಿಸಿದರು ಈರ್ವಗೆ ತೋಯ ಸರಸರ
ಪಾದಕಮಲಕೆ ನಾ ಎರಗುವೆ ಮನೋರಥಂಗಳ ಸಲಿಸಲಿ ಅನುದಿನದಿ || 48 ||
ಅರ್ಥ: ಆ ಯಮುನಾ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕಾತ್ಯಾಯನೀ ದೇವಿಯ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ಕೆಲವರು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಪತಿಯೆಂದೂ, ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಜಾರಭಾವದಿಂದಲೂ ಭಾವಿಸಿ, ವಾಯುದೇವನ ತಂದೆಯಾದ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಂಡ ಆ ಗೋಪಿಕಾ ಸ್ತ್ರೀಮಣಿಯರ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನಾನು ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ನಮ್ಮ ಮನದ ಆಸೆಗಳನ್ನು ದಿನವೂ ಈಡೇರಿಸಲಿ.
೪೯. ತಪೋಧನರು ಹಾಗೂ ಪಿತೃಗಳ ನಮನ
ನೂರುಮುನಿಗಳ ಉಳಿದು ಮೇಲಣ ನೂರು ಕೋಟಿ ತಪೋಧರನ
ಪಾದಾರವಿಂದಕೆ ಮುಗಿವೆ ಕರಗಳನು ಉದ್ಧರಿಸಲೆಂದು
ಮೂರು ಸಪ್ತ ಶತಾಹ್ವಯರ ತೊರೆದು ಈ ಋಷಿಗಳ ಅನಂತರಲಿಹ
ಭೂರಿ ಪಿತೃಗಳು ಕೊಡಲಿ ಎಮಗೆ ಸಂತತ ಸುಮಂಗಳವ || 49 ||
ಅರ್ಥ: ಮುಖ್ಯರಾದ ನೂರು ಮುನಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವರಿಗಿಂತ ಮೇಲಿನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ನೂರು ಕೋಟಿ ತಪಸ್ವಿಗಳ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಸಂಸಾರದಿಂದ ಉದ್ಧಾರ ಮಾಡು ಎಂದು ಕೈಮುಗಿದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ೨,೧೦೦ ಋಷಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವರ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾರ ಪಿತೃದೇವತೆಗಳು ನಮಗೆ ಸದಾ ಕಾಲ ಸುಮಂಗಳವನ್ನು ಕರುಣಿಸಲಿ.
೫೦. ದೇವ ಗಂಧರ್ವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಪಾವನಕೆ ಪಾವನನು ಎನಿಸುವ ರಮಾ ವಿನೋದಿಯ ಗುಣಗಣoಗಳ
ಸಾವಧಾನದಲಿ ಏಕ ಮಾನಸರಾಗಿ ಸುಸ್ವರದಿ
ಆ ವಿಬುಧಪತಿ ಸಭೆಯೊಳಗೆ ನಾನಾ ವಿಲಾಸದಿ ಪಾಡಿ ಸುಖಿಸುವ
ದೇವ ಗಂಧರ್ವರು ಕೊಡಲಿ ಎಮಗೆ ಅಖಿಳ ಪುರುಷಾರ್ಥ || 50 ||
ಅರ್ಥ: ಪವಿತ್ರ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಪರಮ ಪಾವನನಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣನ ದಿವ್ಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಏಕಾಗ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಸ್ವರದಲ್ಲಿ, ಇಂದ್ರದೇವನ (ವಿಬುಧಪತಿ) ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನಾನಾ ವೈಭವಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಡಿ ಆನಂದಿಸುವ ದೇವ ಗಂಧರ್ವರು ನಮಗೆ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ, ಮೋಕ್ಷಗಳೆಂಬ ನಾಲ್ಕು ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲಿ.
೫೧. ಮನುಷ್ಯ ಗಂಧರ್ವರು ಮತ್ತು ರಾಜರ ಸ್ಮರಣೆ
ಭುವನ ಪಾವನ ಮಾಳ್ಪ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಧವನ
ಮಂಗಳ ದಿವ್ಯ ನಾಮ ಸ್ತವನಗೈವ ಮನುಷ್ಯ ಗಂಧರ್ವರಿಗೆ ವಂದಿಸುವೆ
ಪ್ರವರ ಭೂಭುಜರ ಉಳಿದು ಮಧ್ಯಮ ಕುವಲಯಪರು ಎಂದು ಎನಿಸಿಕೊಂಬರ
ದಿವಸ ದಿವಸಂಗಳಲಿ ನೆನೆವನು ಕರಣ ಶುದ್ಧಿಯಲಿ || 51 ||
ಅರ್ಥ: ಜಗತ್ತನ್ನೇ ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವ ಲಕ್ಷ್ಮೀಪತಿಯ ಮಂಗಳಕರ ನಾಮಗಳನ್ನು ಸದಾ ಸ್ತುತಿಸುವ ಮನುಷ್ಯ ಗಂಧರ್ವರಿಗೆ ನಾನು ವಂದಿಸುತ್ತೇನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಭೂಪಾಲಕರು (ರಾಜರು) ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪುಣ್ಯವಂತರನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಅಂತಃಕರಣದ ಶುದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತೇನೆ.
೫೨. ಉತ್ತಮ ಮಾನವರ (ಮನುಷ್ಯೋತ್ತಮರ) ಪ್ರಾರ್ಥನೆ
ಶ್ರೀ ಮುಕುಂದನ ಮೂರ್ತಿಸಲೆ ಸೌದಾಮಿನಿಯೋಳ್ ಹೃದಯ ವಾರಿಜ
ವ್ಯೋಮ ಮಂಡಲ ಮಧ್ಯದಲಿ ಕಾಣುತಲಿ ಮೋದಿಸುವ
ಆ ಮನುಷ್ಯೋತ್ತಮರ ಪದಯುಗ ತಾಮರಸಗಳಿಗೆ ಎರಗುವೆ
ಸದಾ ಕಾಮಿತಾರ್ಥಗಳಿತ್ತು ಸಲಹಲಿ ಪ್ರಣತ ಜನತತಿಯ || 52 ||
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೀ ಮುಕುಂದನ ದಿವ್ಯ ರೂಪವು ಮಿಂಚಿನಂತೆ (ಸೌದಾಮಿನಿ) ತಮ್ಮ ಹೃದಯವೆಂಬ ಕಮಲದ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಆನಂದಿಸುವ ಆ ಉತ್ತಮ ಮಾನವರ (ಮನುಷ್ಯೋತ್ತಮರ) ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತೇನೆ. ಅವರು ಶರಣಾದ ನಮ್ಮ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಸದಾ ಕಾಲ ಸಲಹಲಿ.
೫೩. ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ ಮತದ ವೈಷ್ಣವರ ನಮನ
ಈ ಮಹೀ ಮಂಡಲದೊಳಿಹ ಗುರು ಶ್ರೀಮದಾಚಾರ್ಯರ ಮತಾನುಗರು
ಆ ಮಹಾವೈಷ್ಣವರ ವಿಷ್ಣು ಪದಾಬ್ಜ ಮಧುಕರರ ಸ್ತೋಮಕೆ ಅನಮಿಸುವೆನು
ಅವರವರ ನಾಮಗಳನು ಏಂ ಪೇಳ್ವೆ ಬಹುವಿಧ
ಯಾಮ ಯಾಮಂಗಳಲಿ ಬೋಧಿಸಲಿ ಎಮಗೆ ಸನ್ಮತಿಯ || 53 ||
ಅರ್ಥ: ಈ ಭೂಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪರಮಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರ (ಶ್ರೀಮದಾಚಾರ್ಯರ) ದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ, ಶ್ರೀಹರಿಯ ಪಾದಕಮಲಗಳಿಗೆ ದುಂಬಿಗಳಂತಿರುವ ಆ ಮಹಾ ವೈಷ್ಣವ ಭಕ್ತರ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ (ಸ್ತೋಮಕ್ಕೆ) ಕೈಮುಗಿಯುತ್ತೇನೆ. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ಅಪಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವೇ? ಅವರು ಪ್ರತಿ ಜಾವದಲ್ಲೂ (ಯಾಮ ಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ) ನಮಗೆ ಸನ್ಮತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಲಿ.
೫೪. ಕಾವ್ಯದ ಪಠಣ ಫಲಶ್ರುತಿ
ಮಾರನಯ್ಯನ ಕರುಣ ಪಾರಾವಾರ ಮುಖ್ಯ ಸುಪಾತ್ರರು ಎನಿಪ
ಸರೋರುಹಾಸನ ವಾಣಿ ರುದ್ರ ಇಂದ್ರಾದಿ ಸುರನಿಕರ
ತಾರತಮ್ಯಾತ್ಮಕ ಸುಪದ್ಯಗಳ ಆರು ಪಠಿಸುವರು ಆ ಜನರಿಗೆ
ರಮಾರಮಣ ಪೂರೈಸಲಿ ಈಪ್ಸಿತ ಸರ್ವಕಾಲದಲಿ || 54 ||
ಅರ್ಥ: ಮನ್ಮಥನ ತಂದೆಯಾದ (ಮಾರನಯ್ಯ) ಶ್ರೀಹರಿಯ ಕೃಪಾಸಾಗರಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾದ ಬ್ರಹ್ಮದೇವ (ಸರೋರುಹಾಸನ), ಸರಸ್ವತೀ ದೇವಿ, ರುದ್ರದೇವ, ಇಂದ್ರದೇವನೇ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳ ದಿವ್ಯ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಈ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪದ್ಯಗಳನ್ನು ಯಾರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಭಕ್ತರ ಸಕಲ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಮೀರಮಣನಾದ ಶ್ರೀಹರಿಯು ಸದಾ ಕಾಲ ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ.
೫೫. ತ್ರಿಕಾಲ ಪಠಣದ ಮಹಿಮೆ ಹಾಗೂ ಭಯ ನಿವಾರಣೆ
ಮೂರು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ತುತಿಸೆ ಶರೀರ ವಾನ್ಗ್ಮನಃ ಶುದ್ಧಿ ಮಾಳ್ಪುದು
ದೂರಗೈಸುವದು ಅಖಿಳ ಪಾಪ ಸಮೂಹ ಪ್ರತಿದಿನದಿ
ಚೋರಭಯ ರಾಜಭಯ ನಕ್ರ ಚಮೂರ ಶಸ್ತ್ರ ಜಲಾಗ್ನಿ ಭೂತ
ಮಹೋರಗ ಜ್ವರ ನರಕ ಭಯ ಸಂಭವಿಸದು ಎಂದೆಂದು || 55 ||
ಅರ್ಥ: ಬೆಳಿಗ್ಗೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಎಂಬ ಮೂರು ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಪಠಿಸುವುದರಿಂದ ಶರೀರ, ವಾಕ್ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳು ಪರಿಶುದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಸಕಲ ಪಾಪಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ದೂರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಚೋರರ ಭಯ, ರಾಜರ ಭಯ, ಮೊಸಳೆಯ (ನಕ್ರ) ಭಯ, ಶತ್ರು ಸೈನ್ಯದ (ಚಮೂರ) ಭಯ, ಶಸ್ತ್ರ, ಜಲ, ಅಗ್ನಿ, ಭೂತ-ಪ್ರೇತಗಳು, ದೊಡ್ಡ ಸರ್ಪಗಳು (ಮಹೋರಗ), ಜ್ವರ ಮತ್ತು ನರಕದ ಭಯವು ಅವರಿಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಸಂಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
೫೬. ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ವಿಠಲನಿಗೆ ಜಯಘೋಷ ಹಾಗೂ ಶರಣಾಗತಿ
ಜಯಜಯತು ತ್ರಿಜಗದ್ವಿಲಕ್ಷಣ ಜಯಜಯತು ಜಗದೇಕ ಕಾರಣ
ಜಯಜಯತು ಜಾನಕೀ ರಮಣ ನಿರ್ಗತ ಜರಾಮರಣ
ಜಯಜಯತು ಜಾಹ್ನವೀ ಜನಕ ಜಯಜಯತು ದೈತ್ಯ ಕುಲಾಂತಕ
ಭವಾಮಯ ಹರ ಜಗನ್ನಾಥ್ ವಿಠಲ ಪಾಹಿಮಾಂ ಸತತ || 56 ||
ಅರ್ಥ: ಮೂರು ಲೋಕಗಳಿಗಿಂತ ವಿಲಕ್ಷಣನಾದವನೇ ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ! ಜಗತ್ತಿಗೆಲ್ಲಾ ಏಕೈಕ ಕಾರಣನಾದವನೇ ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ! ಮುಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಮರಣಗಳಿಲ್ಲದ ಜಾನಕೀರಮಣನಾದ ಶ್ರೀರಾಮನೇ ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ! ಗಂಗೆಯನ್ನು ಹೆತ್ತವನೇ (ಜಾಹ್ನವೀ ಜನಕ), ದೈತ್ಯ ಕುಲವನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದವನೇ ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ! ಸಂಸಾರವೆಂಬ ರೋಗವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಓ ನನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥವಿಠಲನೇ, ನನ್ನನ್ನು ಸದಾ ಕಾಲ ರಕ್ಷಿಸು.
|| ಇತಿ ಶ್ರೀ ಕಕ್ಷಾ ತಾರತಮ್ಯ ಸಂಧಿ ಸಂಪೂರ್ಣಂ ||
***
Comprehensive Summary
The 32nd chapter of the Harikathamritasara, titled 'Kaksha Taratamya Sandhi,' provides a detailed exposition of the spiritual hierarchy (taratamya) of celestial beings, which is essential for systematic devotion (upasana). Shri Jagannatha Dasa outlines the graded ranks of souls, starting from the Supreme Lord Hari down to the liberated souls, deities, sages, celestial singers, and righteous human beings.
The chapter opens with a profound invocation to Lord Lakshmi Narasimha, the independent, flawless creator and savior, followed by a tribute to Goddess Mahalakshmi, the eternally liberated mother of the three realms. The poet describes the staggering vastness of the Lord, whose single hair pore accommodates entire universes, leaving even Goddess Lakshmi and Lord Brahma speechless in devotion. It establishes the supreme hierarchy of Lord Brahma and Lord Vayu, followed by Goddesses Saraswati and Bharati, and the powerful deities Garuda and Shesha. A significant portion highlights the penance of Lord Rudra (Shiva), validating his execution of cosmic duties under the Lord's command and confirming his eventual elevation to the position of Shesha in a future cosmic age. The sandhi systematically reviews the distinct spiritual tiers occupied by the Lord's consorts, Indra, Kamadeva, Agni, Surya, Chandra, Sage Narada, the Saptarshis, the royal sages, and the intermediate administrative gods. Concluding with an ecstatic praise of the young devotee Prahlada, the poet notes that meditating on this divine hierarchy clears all psychological and physical fears, granting pure single-minded devotion to Lord Jagannatha Vitthala.
Verse-by-Verse Meaning
Introduction Verse
Harikathamritasara gurugala karunadimdapanitu keluva
Parama bhagavadbhaktaru idanadaradi keluvudu||
Meaning: By the divine grace of my supreme preceptors, I am setting forth to compose this Harikathamritasara to the best of my intellectual capacity. May the supreme devotees of the Lord listen to this work with deep affection and reverence.
1. Prayer to Lord Lakshmi Narasimha
Sriramani sarvesha sarvaga sarabhokta svatantra
Dosha vidoora jnananamda balaishvarya sukha poorna
Mooruguna varjita saguna sakara vishva sthiti layodaya karana
Kripasamdra narahare salaho sajjanara||1||
Meaning: O Lord Narasimha, Lord of Goddess Lakshmi, Sovereign of all, Omnipresent, and the Independent consumer of the essence of sacrifices! You are completely devoid of flaws and are absolutely full of infinite wisdom, bliss, strength, sovereignty, and happiness. Though free from the three material modes (Sattva, Rajas, Tamas), You possess spiritual attributes and a divine form, serving as the ultimate cause of the universe's creation, sustenance, and dissolution. O ocean of mercy, protect the righteous.
2. Praise of Goddess Mahalakshmi
Nitya muktale nirvikarale nitya sukha sampoorne
Nityanitya jagadadhare muktamukta gana vinute
Chittaisu binnapava sree purushottamana vaksho nivasini
Bhritya vargava kaye trijaganmate vikhyate||2||
Meaning: O Mother Lakshmi, you are eternally liberated, free from material modifications, and completely filled with perpetual bliss! You are the foundational support of both the eternal souls and the transient material world, and you are worshiped by both liberated and unliberated beings. O Resident of the chest of Supreme Lord Purushottama, please lend an ear to my prayer. Protect the entire community of your servants, O renowned Mother of the three worlds.
3. The Infinite Vastness of the Lord's Virtues
Roma koopagalli prith prithaku a maha purushana
Svamurti tamar封装ajandagala tadgata vishva rupagala
Sree mahile rupagala gunagala seemegandade yochisuta
Mama svami mahimeyadu emto emdu adigadige beragade||3||
Meaning: Within each individual hair pore of that Supreme Purusha reside distinct lotus-born cosmic eggs (universes), containing His cosmic forms (Vishwarupa). Goddess Lakshmi, while constantly contemplating the boundaries of these divine forms and virtues, fails to see an end to them and becomes repeatedly struck with wonder, thinking, "How truly unfathomable is the majesty of my Lord!"
4. Lord Brahma's Ecstasy and Inability to Measure the Lord
Omdu ajandamdolu omdu rupadolu omdu avayavadolu omdu nakhadolage
Omdu gunagala parugandade krita putamjaliyim
Mamdajasana pulaka pulakanamda bashpa todalu nudigalimda
Imdiravallabhana mahime gambheera taravemdamu||4||
Meaning: Lord Brahma (Mandajasana) found it impossible to reach the end of the divine qualities present in just one universe, or in just one form, or in just one limb, or even in a single fingernail of the Lord. Folding his hands in deep reverence, with his hair standing on end and tears of joy flowing, he declared in trembling, faltering words, "The majesty of the Lord of Indira (Lakshmi) is infinitely deep and boundless."
5. The Supreme Fortune of Brahma and Vayu
Enu dhanyaro brahma guru pavamana rayaru
Ee bariyali rama nivasana vimala lavanya atishayagalanu
Sanuragadi nodi sukhipa mahanubhavara bhagyavemto
Bhavanidhavanige asadhyavenisalu narara padenu||5||
Meaning: How incomparably blessed are our spiritual masters, Lord Brahma and King Pavamana (Vayu Deva)! Words cannot describe the fortune of these great souls who constantly gaze with deep love upon the flawless, overflowing beauty of Lord Hari, the resident of Goddess Lakshmi. When such close visualization of His beauty is unattainable even for Lord Shiva (Bhavanidhava), what can be said of ordinary human beings?
6. Salutations to Lord Brahma and Lord Vayu
A pitamaha nooru kalpa ramapatiya guna japisi olisi
Maha parakrama hanuma bheema anamda muniyenisi
A parabrahmana sunabhee koopasambhava namadali mereva
A payojasana sameerarige abhinamipe satata||6||
Meaning: I perpetually bow down to Lord Brahma (Payojasana), the cosmic grandfather who contemplated and chanted the virtues of Lord Hari for a hundred cosmic cycles to win His grace, and to Lord Vayu (Sameera), who manifested on Earth through three powerful incarnations as Hanuman, Bhimasena, and Sage Anandateertha (Madhvacharya), and who shines gloriously as the son born from the navel-lotus of the Supreme Brahman.
7. Prayer to Goddesses Saraswati and Bharati
Vasudevana murti hridaya akasha mandala madhyadali
Tareshanamdadi kanuta ati samtoshadali tutipa
A sarasvati bharateeyarige na satata vandisuve
Paramollasadali sujnana bhakutiya salisali emagemdu||7||
Meaning: I consistently offer my salutations to Goddess Saraswati and Goddess Bharati, who perceive the divine form of Lord Vasudeva shining like the bright moon (Taresha) in the center of the firmament of their hearts, praising Him with intense joy. May they, with great delight, grant us the boons of true spiritual knowledge and unalloyed devotion.
8. Praise of Lord Garuda
Jagadudarana surottamana nijapegalomtatu karabjadolu padayuga dharisi
Nakha pamktiyolu ramaneeya taravada nagadharana pratibimba kanuta
Mige harushadim pogali higguva khaga kuladhipa
Kodali mamgala sarva sujanarige||8||
Meaning: May Lord Garuda, the sovereign king of the avian race, bestow auspiciousness upon all virtuous people. He reverently holds the feet of the Supreme Lord—who sustains the universe in His belly—upon his shoulders and lotus hands, and beholds the beautiful reflection of Lord Krishna (the lifter of the Govardhana hill) in the rows of the Lord's fingernails, singing His praises in absolute ecstasy.
9. Praise of Lord Shesha
Yogigala hridayake niluka nigamagamaika vinutana
Paramanuragadali dvisahasra jihvegalimda varnisuva
Bhoogagana patala vyaptana yoga nidraspadanu enipa
Guru nagarajana padake namisuve manadolu anavarata||9||
Meaning: I continuously bow in my heart to the master of serpents, Lord Shesha. With immense love and through his two thousand tongues (Dvisahasra jihve), he continuously describes the glories of the Omnipresent Lord who pervades the earth, sky, and lower realms, who is praised uniquely by all the Vedas, and who is the resting place of cosmic yogic sleep (Yoganidra).
10. Invocation to Lord Rudra (Shiva) as the Spiritual Preceptor
Daksha yajna vibhamjanane virupaksha vairagyadhipati
Samrakshisemma nu sarvakiladi sanmudavanittu
Yakshapati sakha yajaparige suravriksha vrikshadanujari
Lokadhyaksha shuka doorvasa jaigeeshavya samtaisu||10||
Meaning: O Lord Rudra, the destroyer of Daksha's sacrifice, the three-eyed one (Virupaksha), and the master of absolute detachment! You are the friend of Kubera (Yakshapati), a wish-fulfilling tree to those who perform sacrifices, and the enemy of demons. Appearing in the world as Sage Shuka, Durvasa, and Jaigeeshavya, please grant us spiritual joy and protect us at all times.
11. Meditation on the Form of Mahadeva
Namdivahana nalinidhara mauli imdu shekhara shiva triyambaka
Andhakasura mathana gaja shardoola charmadhara
Mamdajasana tanaya trijagadvamdya shuddha sphatika sannibha
Vandisuvenu anavarata karunisi kayo mahadeva||11||
Meaning: O Mahadeva, whose vehicle is the bull Nandi, who bears the holy Ganges upon your head, and who wears the crescent moon as your crown (Indushekhara)! You are the three-eyed one (Triyambaka), the destroyer of the demon Andhaka, and the one clothed in elephant and tiger skins. As the mind-born son of Brahma and an object of worship for the three worlds, glowing like pure crystal, I salute you always. Have mercy and protect me.
12. The Esoteric Duty of Lord Shiva
Hattu kalpadi lava jaladhiyolu uttama shlokana olisi
Kritakrutyanagi jagatpatiya nemadi kushastragala bittarisi mohisi
Duratmara nitya niraya nivasarenisida
Krittivasane namipe paliso parvateeramana||12||
Meaning: O Parvati Ramana, who spent ten cosmic cycles performing rigorous penance in the salt ocean to please the Lord of excellent fame, thereby achieving spiritual success! Under the explicit instruction of the Lord of the Universe, you propagated delusive doctrines (Kushastras) to misguide wicked souls, making them fit for their permanent dark destination. I bow to you, please protect us.
13. The Future Elevation of Lord Shiva
Phani phanachita makuta ramjita kvanita damaru trishoola
Shikhi dina mani nishakara netra parama pavitra sucharitra
Pranata kamada pramatha suramuni gana supujita charanayuga
Ravana mada vibhamjana shesha pada arhanu ahudedu||13||
Meaning: O Lord Shiva, adorned with a crown of serpent hoods, holding the sounding damaru and the trident! Your three eyes are fire, the sun, and the moon, and your life is supremely pure. Your feet are worshiped by your attendants, demigods, and sages, and you crushed the pride of Ravana. It is absolutely true that you are eligible to ascend to the high office of Lord Shesha in the next cosmic cycle.
14. Praise of the Principal Queens of Lord Krishna
Kambupanina parama prema nitambiniyaru emdenipa
Lakshane jambavati kalimdi neela bhadra sakha vimdaremba
Shanmahishiyara divya padambujagalige namipe
Mama hridayaambaradi nelesali bidade tammarasana odagoodi||14||
Meaning: I bow down to the divine lotus feet of the six principal queens of Lord Krishna—Lakshane, Jambavati, Kalindi, Neela, Bhadra, and Mitravinda (Sakhavinda). May these highly beloved consorts of the Lord who holds the conch shell reside permanently within the firmament of my heart, together with their eternal Lord.
15. Salutations to Sauparni, Varuni, and Parvati
A paramtapana olumeyinda sada aparokshigalenisi
Bhagavadroopa gunagala mahime svapatigala ananadi tiliva
Sauparni varuni nagatmajara apanitu bannisuve
Enna mahaparadhagala enisade eeyali parama mamgalava||15||
Meaning: By the graceful favor of the Supreme Lord, these deities are blessed with direct God-realization (Aparoksha). They learn and understand the glorious forms and attributes of the Lord from the words of their respective husbands (Garuda, Shesha, and Rudra). I praise Goddess Sauparni, Varuni, and Parvati (Nagatmaja). May they overlook my great errors and grant me supreme auspiciousness.
16. Praise of Lord Indra
Tridivataru mani dhenugalige aspadanenipa tridashalayabhdhige
Badaranamdadi opputippa upemdra chandramana
Mridu madhura sustavanadimdali madhu samaya pikanamte paduva
Mudira vahananmghri yugmamgalige namisuvenu||16||
Meaning: The heavenly realm is a vast ocean containing the celestial desire-tree, the wish-fulfilling jewel, and the holy cow. To this ocean, the dark-hued Lord Upendra appears beautiful like a small berry (Badara). I bow down to the feet of Lord Indra (Mudira vahana), who continuously sings the praises of that moon-like Lord with sweet, gentle hymns, resembling a cuckoo singing in the spring season.
17. Prayer to Kamadeva (Manmatha)
Kriti ramana pradyumna devana atula bala lavanya guna samtata upasana
Ketu mala khandadolu rachipa
Rati manoharanmghri kamalake natisuvenu bhakutiyali
Mama durmati kaledu sanmatiyanu eeyali niruta emagolidu||17||
Meaning: In the land of Ketumala Varsha, Kamadeva constantly performs loving meditation on the incomparable strength, beauty, and attributes of Lord Pradyumna, the consort of Kriti. I bow down with deep devotion to the lotus feet of this charmer of Rati. May he be pleased to destroy my flawed intellect and perpetually grant me noble thoughts.
18. Salutations to Ahamkarika Prana
Charutara navavidha bhakuti gambheera varashiyolu
Paramodara mahimana hridaya phanipati peethadali bhajipa
Bhoori karmakaranu enisuva shareeramani pranapati pada variruhake anamipe
Madgururayanu ahudedu||18||
Meaning: Within the deep, majestic ocean of beautiful nine-fold devotion, he worships the immensely generous Lord by seating Him upon the serpent-throne of his heart. I bow to the lotus feet of Ahamkarika Prana, the controller of the body and the instigator of actions, accepting him reverently as one of my guiding spiritual masters.
19. Praise of the Aniruddha Tier of Deities
Vitata mahimana vishvato mukhana atula bhuja bala kalpataruvu
Ashriterenisi sakala ishta padedu anudinadi modisuva
Rati svayambhuva daksha vachaspati bidaujana madadi shachi
Manmatha kumara aniruddharu emageeyali sumamgalava||191||
Meaning: May Goddess Rati, Svayambhuva Manu, Daksha Prajapati, Brihaspati (Vachaspati), Indra's wife Shachi, and Aniruddha (the son of Manmatha) bestow auspiciousness upon us. They have taken shelter under the all-pervading, multi-faceted Lord whose arm-strength is unmatched, receiving all their desires from Him like a wish-fulfilling tree.
20. Prayer to Pravaha Maruta
Bhava vanadi nava pota punya shravana keertana padavanaruha
Bhavana navikanagi bhakutara tarisuva bidade
Pravaha marutadeva paramotsava vishesha niramtara
Maha pravahadamdadi kodali bhagavadbhakta samtative||20||
Meaning: In the dense forest of material existence, hearing and singing the glories of the Lord acts as a new boat. Lord Pravaha Vayu acts as the skilled boatman who safely carries the devotees across to the abode of the Lord's lotus feet. May that deity continuously pour a mighty torrent of spiritual enthusiasm and love upon the assembly of devotees.
21. Salutations to Svayambhuva Manu and Shatarupa
Janaranu uddharisuvenenuta nija janakana anumatadali
Svayambhuva manuvimda padede sukumarakaranu olumeyali
Janani shata roopa nitambini manavachanakayadali tilidu
Anudinadi namisuve kodu emage sanmamgalavanolidu||21||
Meaning: With the noble intent of uplifting humanity and acting upon the instruction of her father Brahma, Mother Shatarupa obtained virtuous children from her husband Svayambhuva Manu. Understanding her greatness through my mind, words, and body, I offer my daily salutations to her. May she look upon us with favor and grant excellent welfare.
22. Prayer to Lord Yama (Audumbara)
Narana narayanana harikrishnara padede purushartha teradali
Tarani shashiavatarige samanenisi
Papigala nirayadolu nelegolisi sajjana neraviyanu palisuva
Audumbara salahu salahemma bidadale parama karunadali||22||
Meaning: You obtained the incarnations of Nara-Narayana and Hari-Krishna as your sons, fulfilling the goals of existence, and you are equal in luster to the sun, moon, and Mother Shatarupa. You confine sinners to their respective hellish domains while guiding and protecting the assembly of the righteous. O Lord Yama (Audumbara), protect us with your supreme compassion.
23. Prayer to the Moon-God (Chandra)
Madhu virodhi manuja ksheerodadhi mathana samayadali udayisi
Nere kudharaja vallabhana mastaka mamdiradi mereva vidhu
Tavamghri saroja yugalake madhupanamdadi eragalu enmanada adhip
Vamdipenu anudina amtastapa pariharisu||23||
Meaning: O Moon-god (Vidhu), you emerged from the ocean of milk during its churning under the decree of Lord Hari (the enemy of the demon Madhu), and you shine elegantly on the crown of Lord Shiva, the consort of Parvati! I pray that my mind may fly to your twin lotus feet like a honeybee (Madhupa). O master of my thoughts, I salute you daily; please remove my internal burning distresses.
24. Prayer to the Sun-God (Surya)
Sree vanaruhambakana netragale maneyenisi
Sajjanarige karavalambanaveeva teradi mayookha vistaripa
A vivasvan nenisi komba vibhavasu
Aharnishigalali kodalee vasundhareyolu vipashchitarodane sujnana||24||
Meaning: The eyes of the lotus-eyed Lord Hari are your dwelling place. You expand your rays (Mayookha) over the world, extending a helping hand to all good souls. O Sun-god (Vivasvan/Vibhavasu), please bless us day and night with pure spiritual knowledge, keeping us always in the association of wise scholars on this earth.
25. Praise of the Ocean-God / Daksha
Loka mateya padedu nee jagadekapatranigitta karana
Sree kumari sameta nelasida ninna mamdiradi
A kamalabhava mukharu bidade parakenuta nimdiharo
Guna ratnakarane bannisalalave kodu emage sanmanava||25||
Meaning: Because you obtained the Mother of the Universe (Lakshmi) as your daughter and gave her hand in marriage to the sole protector of the world, Lord Hari has chosen to reside permanently in your palace along with His consort. Lord Brahma and other chief gods stand at your doorstep, constantly singing your praises. O ocean of excellent virtues, is it within my capacity to describe your glory? Grant us a pure mind.
26. Salutations to Devarshi Narada
Paneyoloppuva tilaka tulasee manigananvita kamtha
Karadali kvanita veena susvaradi bahu tala gatigalali
Pranava pratipadyana gunamgala kunidu paduta
Parama sukha samdaniyolu aduva devarshi naradarige abhinamipe||26||
Meaning: Wearing the sacred Vaishnava mark upon his forehead, a necklace of holy tulasi beads around his neck, and holding the sounding veena in his hands, he sings and dances to various rhythms, celebrating the qualities of the Lord who is vindicated by the sacred syllable Om (Pranava). I bow down to Devarshi Narada, who sports in a state of supreme, dense bliss.
27. Praise of Sage Bhrigu
A sarasvati teeradali binnaisalu a munigala nudige
Jadajasana mahesha achyutara lokamgalige pogi
Ta sakala gunagala vicharisi keshavane paradaivavu emdu upadeshisuva
Bhrigu munipa kodali emage akhila purushartha||27||
Meaning: When requested by the sages conducting a sacrifice on the banks of the Saraswati river to ascertain who among the Trinity was supreme, he traveled to the realms of Brahma, Shiva, and Vishnu. Having evaluated their qualities, he declared to the world that Lord Keshava alone is the Supreme Deity. May that master among sages, Bhrigu, grant us all the goals of life.
28. Invocation to the Agni Deva (Fire-God)
Bisaruhambakana ajneyali sumanasa mukhanu tanenisi
Nana rasagullala harissugalanu avaravarigoydu eeva
Vasukuladhipa yajnapurushana asama bala roopamgalige vandisuve
Jnana yashassu vidya subuddhi kodalemage||28||
Meaning: Under the direct orders of the lotus-eyed Lord, you act as the consuming mouth of the demigods (Sumanasa mukha), carrying the ritual offerings containing various essences to their respective recipients. I bow to the unique strength and forms of Agni, the leader of the Vasu clan and the representative of the Lord of sacrifices. Grant us wisdom, fame, education, and proper intellect.
29. Praise of Mother Prasuti
Tatana appaneyimda nee prakhatiyulla aravattu makkala
Preetiyimdali padedu avaravarigittu manniside
Veeti hotrana samalenisuva prasooti janani
Tvadamghri kamalake na tutisi talebaguve emma kutumba salahuvudu||29||
Meaning: Acting upon the direction of your father, you gave birth to sixty celebrated daughters with great affection, marrying them off to worthy sages and gods, earning great respect. O Mother Prasuti, who is radiant like fire (Veeti hotra), I sing your praises and bow my head to your lotus feet. Please safeguard my family.
30. Salutations to the Great Sages
Shata dhrutiya sutareervara ulida apratima sutapo nidhigala
Parajitana susamadhiyolu irisi moorlokadolu mereva
Vrativara mareechi atri pulaha kratu vasishtha pulastya
Vaivasvatanu vishvamitra amgirara amghrigeraguvenu||30||
Meaning: Excluding the primary mind-born sons of Brahma (the Sanatadas), I bow down to the feet of the other unparalleled repositories of penance who behold the invincible Lord in deep meditation and shine across the three worlds: the excellent observers of vows—Mareechi, Atri, Pulaha, Kratu, Vasishtha, Pulastya, along with Vaivasvata Manu, Vishvamitra, and Angiras.
31. Praise of Mitra and Other Celestial Deities
Dvadasha adityarolu modaliganada mitra
Pravaha maniniyada pravahi nirriti nirjara guru mahile tara
Ee divaukasaru anudina adhivyadhi upatalava alidu
Vibhudharige adaradi kodali akhila mamgalava ava kaladali||31||
Meaning: May Mitra, the foremost among the twelve solar deities; Pravahi, the presiding goddess of the Pravaha wind; Nirriti; and Tara, the wife of Brihaspati, the preceptor of the gods—may these celestial residents eliminate our daily mental anxieties and bodily illnesses, affectionately granting all forms of auspiciousness to the seekers of truth at all times.
32. Praise of Vishvaksena and the Subtle Deities
Mananidhigalu enisuva vishvaksena dhanapa gajananarige
Samanaru embattattaidu shesha shatastba devaganake a namisuvenu
Bidade mithya jnana kaledu subuddhinitu
Sadanuragadali emma paripalisalemdenuta||32||
Meaning: I bow down continuously to Vishvaksena (the commander of the Lord's army), Kubera (Dhanapa), and Gajanan, who are treasuries of honor, and to the remaining eighty-five deities belonging to the group of one hundred elevated celestial beings. May they strip away our false concepts, endow us with proper understanding, and protect us with enduring affection.
33. Prayer to Jayanta and Associated Deities
Bhoota marutanu avamtara abhimani tapasvi mareechi muni
Puruhota namdana padamani jayamtaru emgolidu
Katarava puttisade vishayadi veetabhayana padabjadali
Vipareeta buddhiyanu eeyade sada palisalemma||33||
Meaning: May the intermediary deity of the elemental wind, the ascetic sage belonging to Mareechi's lineage, and Jayanta, the son of Indra (Puruhota), look upon us with kindness. May they prevent our minds from becoming anxious over sensory objects, ensure we never develop distorted views regarding the lotus feet of the fearless Lord Hari, and protect us always.
34. Exalted Praise of the Great Devotee Prahlada
Odisuva gurugalanu jaridu saha odugarige upadeshisida
Mahadadi karana sarvaguna sampoorna hariyemdu vadisuva
Tatpatiya tore mdu a danuja besagolalu
Stambhadi sreedana akshana thorisida prahlada salahemma||34||
Meaning: You rejected the flawed political teachings of your tutors and instead initiated your fellow student-princes into the path of pure devotion. You boldly argued before your father that Lord Hari is the primeval cause of all causes and is complete with all perfect attributes. When that demon challenged you to show your Master, you caused the Lord of Lakshmi to manifest instantly from a pillar. O Prahlada, protect us.
35. Praise of the Seven Indras, Manus, and Royal Sages
Bali modalu sapta imdraru ivarige kalita karmaja divijaru embaru
Ulida ekadasha manugalu uchithya chavana mukha
Kularshigalu embattu haihaya iliya kampanagaida prithu
Mamgala parikshita nahusha nabhi yayati sashibimdu||35||
Meaning: I recall with reverence Bali Chakravarti and the other upcoming seven Indras, who are recognized as the highly qualified Karmaja demigods; the remaining eleven Manus; the eighty prime sages headed by Uchithya and Chyavana; and the illustrious royal sages like King Prithu, who shook the earth with his power, the auspicious Parikshit, Nahusha, Nabhi, Yayati, and Shashibindu.
36. Praise of King Priyavrata and the Ancestral Pitaras
Shataka samketa ulla priyavrata bharata mamdhata punyashritaru
Jayavijayadigalu gamdharvaremtu jana
Hutavahaja pavaka sanatana pitrugalu elvaru chitraguptaru
Pratidinadi palisali tammavanemdu emagolidu||36||
Meaning: May the celebrated performers of a hundred sacrifices—Priyavrata, Bharata, and Mandhata; the heavenly gatekeepers Jaya and Vijaya; the eight prominent Gandharvas; the seven ancestral fathers born of fire like Pavaka and Sanatana; and the cosmic recorders, the Chitraguptas—may they favor us daily, looking upon us as their own.
37. Praise of Urvashi, Rahu, Ketu, and Others
Vasavalaya shilpa vimala jalashayagalu ramipa oorvashi
Bheesha ravigala ripugalenisuva rahuketugalu
Sreesha pada pamthana dhoomarchira divijaru
Karmajarige sada samana divaukasaru kodali emage mamgalava||37||
Meaning: May Vishvakarman, the architect of Indra's realm; Urvashi, who sports in clear celestial waters; Rahu and Ketu, who act as astronomical adversaries to the moon and sun; and the deities presiding over the cosmic pathways of smoke and light leading to the Lord's domain—all of whom rank alongside the Karmaja gods—bestow upon us supreme welfare.
38. Praise of the Cosmic Deities (Shyamala, Rohini, etc.)
Dyunadi shyamala samjna rohini ghanapa parjanya aniruddhana vanite
Brahmaandabhimani virata deviyara nenevanu
A nalavimde devanana mahile svahakhyaru
Alochane kodali nirvighnadim bhagavadgunagavali||38||
Meaning: I contemplate with deep love the river Ganges (Dyunadi), Shyamala Devi, Sanjna, Rohini, the cloud-lord Parjanya, Usha (the consort of Aniruddha), and the goddess presiding over the cosmic form, Virata Devi, along with Svaha, the wife of Agni. May they grant us the uninterrupted focus to meditate clearly upon the sublime virtues of the Supreme Lord.
39. Prayer to Budha Deva (Mercury)
Vidhipitana padambujagalige madhupanante virajipamala
Udakagalige sadabhimaniyu emdenisikomba budhage na vandisuve sammodadi
Niramtaravu olidemage
Abhyudaya palisalemdu paramotsavadolu anudinadi||39||
Meaning: I joyfully salute Budha, the son of the moon, who is the presiding deity over the completely pure waters of the Ganges that originate from the lotus feet of the father of Brahma (Lord Hari), looking beautiful like a hovering bee. May he be continuously pleased with us and grant us spiritual and material prosperity every single day.
40. Salutations to Mother Devaki and Mother Yashoda
Sree virinchadyara manake nilukava kalake
Janana rahitana tavolisi maganemdu muddisi leelegala nolpa
Devakige vandipe yashoda devige anamisuvenu
Parama kripavalokanadimda salahuvudu emma samtatiya||40||
Meaning: I bow down to Mother Devaki and Mother Yashoda, who through their unmatched devotion won the affection of the unborn Lord—whose nature remains ungraspable even to Brahma—fondling Him as their own child and witnessing His divine plays. May they protect our lineage with their highly compassionate glances.
41. Prayer to Usha and the Wives of the Ashvins
Pamarana pavitragaisuva sree mukumdana vimala mamgala
Namagalige abhimaniyanada ushakhya deviyaru
Bhoomiyolagulla akhila sajjanara amayadigala alidu salahali
A marutvan maneya vaidyara ramani pratidinadi||41||
Meaning: May Goddess Usha, who presides over the pure, auspicious names of Lord Mukunda (which purify even the most ignorant souls), along with the wives of the twin Ashvin physicians of heaven, protect all the virtuous people on this earth by completely destroying their bodily and mental diseases.
42. Supplication to Mother Earth (Bhoodevi)
Puruta lochana ninna kaddoydiralu prarthise
Devategala uttarava lalisie tamda varaha roopa tanagi
Dharani janani ninna padakkeragi binnaisuvanu
Padasparsha modalada akhila doshagalu enisadiremdu||42||
Meaning: When the demon Hiranyaksha stole you away, the Lord listened to the intense prayers of the demigods and assumed the magnificent form of the White Boar (Varaha) to lift you up from the depths. O Mother Earth (Dharani), I bow down to your feet with a humble plea: please overlook and do not count the offenses we commit by stepping upon you.
43. Description of Mother Earth's Divine Form
Vanadhivasane varadri nichaya stanavirajite
Chetanachetana vidharake gamdha rasa roopadi guna vapushe
Munikulottama kashyapana nijatanuje ninage anamipe
Ennavagunagalu enisade palipudu paramatmanardhamgi||43||
Meaning: O Mother Earth, you are clothed by the vast oceans and adorned with the great mountain ranges as your features! You carry and sustain both living and non-living creation, and your body is composed of the five primary attributes of smell, taste, and form. O daughter of Sage Kashyapa and the divine eternal consort of the Supreme Lord, I bow to you. Ignore my faults and nurture me.
44. Prayer to Lord Shanaishchara (Saturn)
Hari gurugala archisada papatmarana shikshisalosuga
Shanaishcharanenisi dushphalagaleeve niramtari bidade
Tarani namdana ninna padamburuhagalige a namipe
Bahu dustara bhavarnadi magnanademma uddharisabeku||44||
Meaning: To penalize the wicked souls who fail to worship Lord Hari and their spiritual guides, you continuously bring about challenging difficulties under the name of Shanaishchara. O son of the sun-god (Tarani nandana), I bow down to your lotus feet. I am drowning in this highly treacherous ocean of worldly existence; please lift me up.
45. Invocation to Guru Pushkara
Niratishaya sujnana poorvaka virachisuva nishkama karmagalaritu
Tattatkaladali tajjanya phalarasava hariya nemadali unisi
Bahujeeverige karmapane nipa
Gurupushkaranu satkriyamgalali nirvighnateya kodali||45||
Meaning: You track the selfless, desireless deeds performed by souls with mature spiritual understanding, and by the decree of Lord Hari, you distribute the precise fruits of those actions to them at the appropriate time. O Guru Pushkara, the cosmic administrator of karma, please grant us complete freedom from obstacles in all our virtuous activities.
46. Salutations to the Wives of Lord Krishna and Associated Beings
Sreenivasana parama karunayani vasasthanaru enipa krishanujaru
Sahasra shodasha shataru sree krishna maniniyaru eppattu
Yaksharu danavaru moovattu
Charana ajanaja amararu apsararu gamdharvarige namipe||46||
Meaning: I offer my respects to the younger brothers of Agni who are repositories of Lord Srinivasa's deep mercy, to the sixteen thousand one hundred (16,100) esteemed queens of Lord Krishna, to the seventy Yakshas, thirty Danavas, Charanas, the fine Ajanaja demigods, the celestial nymphs, and the heavenly musicians.
47. Praise of the Entities of the Higher Realms
Kinnararu guhyakaru rakshasa pannagaru pitrugalu siddharu
Sannuta ajanajaru samaru ivaru amara yonijaru
Innivara ganavemte bannisalu ennolave
Karunadali paramapanna janarige kodali sanmuda parama snehadali||47||
Meaning: The Kinnaras, Guhyakas, Rakshasas, celestial serpents (Pannagas), ancestors, and Siddhas belong to the class of Amara Yonijas and rank alongside the Ajanaja gods. Is it within my limited capacity to describe their vast numbers? May they look upon us distressed souls with kindness and grant us spiritual joy with deep affection.
48. Praise of the Gopis Who Observed the Katyayani Vow
A yamuneyolu sadaradi katyayanee vratadharisi
Kelaru dayayudhane patiyemdu kelaru jaratanadali
Vayupitanolisidaru eervage toya sarasara
Padakamalake na eraguve manorathamgala salisali anudinadi||48||
Meaning: On the banks of the Yamuna river, they observed the Katyayani vow with deep faith. Some approached Him with the classical mindset of a husband, while others approached Him through unconventional, intense paramour love, thereby winning the grace of the Supreme Lord, the father of Vayu. I bow to the lotus feet of these holy Gopis; may they fulfill our spiritual desires daily.
49. Salutations to the Countless Ascetics and Ancestors
Noorumunigala ulidu melana nooru koti tapodharana
Padaravindake mugive karagalanu uddharisalemdu
Mooru sapta shatahvyara toredu ee rishigala anamtaraliha
Bhoori pitrugalu kodali emage samtata sumamgalava||49||
Meaning: Leaving aside the hundred primary sages, I fold my hands before the one billion ascetics belonging to the higher rank, praying for my spiritual elevation. Similarly, passing beyond the two hundred chief celestial ancestors, I bow to the immense assembly of Pitaras who follow them in rank. May they grant us lasting auspiciousness.
50. Praise of the Heavenly Gandharvas
Pavanake pavananu enisuva rama vinodiya gunaganamgala
Savadhanadali eka manasaragi susvaradi
A vibhudhapati sabheyolge nana vilasadi padi sukhisuva
Deva gamdharvaru kodali emage akhila purushartha||50||
Meaning: The Gandharvas sing the glories of the playful Lord of Lakshmi—who is the purifier of even the purest entities—with absolute concentration, perfect harmony, and sweet melody within the grand assembly court of Indra (Vibhudhapati). May these celestial singers grant us the fulfillment of all four goals of human life.
51. Salutations to the Human Gandharvas and Righteous Kings
Bhuvana pavana malpa lakshmee dhavana
Mamgala divya nama stavanagaiva manushya gamdharvarige vandisuve
Pravara bhoobhujara ulidu madhyama kuvalayaparu emdu enisikombara
Divasa divasamgalali nenevanu karana shuddhiyali||51||
Meaning: I salute the human Gandharvas who constantly dedicate themselves to singing the holy, purifying names of the Lord of Lakshmi. Furthermore, for the purification of my internal senses, I remember day after day the names of the righteous intermediate rulers of the earth who follow the major sovereign kings.
52. Prayer to the Finest Among Human Beings (Manushyottamas)
Sree mukumdana moortisale saudaaminiyol hridaya vaarija
Vyoma mandala madhyadali kanutali modisuva
A manushyottamara padayuga tamarasa galige eraguve
Sada kamitarthagalittu salahali pranata janatatiya||52||
Meaning: I bow down to the lotus-like feet of the finest among human beings (Manushyottamas), who experience immense spiritual joy by beholding the beautiful form of Lord Mukunda flashing like lightning within the sky of their lotus hearts. May they protect us, who bow to them, by fulfilling our spiritual desires.
53. Salutations to the Vaishnava Followers of Shri Madhvacharya
Ee mahee mamdaladoliba guru sreemadacharyara matanugaru
A mahavaishnavara vishnu padabja madhukarara stomake anamisuvenu
Avaravara namagalanu em pelve bahuvidha
Yama yamamgalali bodhisali emage sanmatiya||53||
Meaning: I prostrate before the entire assembly of great Vaishnavas on this earth who strictly adhere to the philosophical system laid down by our preceptor, Shri Madhvacharya. They are like honeybees hovering around the lotus feet of Lord Vishnu. Since their names are countless, how can I list them all? May they inspire right thoughts within us during every quarter of the day.
54. The Spiritual Fruit of Reciting the Graded Hierarchy
Maranayyana karuna paravara mukhya supatraru enipa
Saroruhasana vaani rudra imdradi suranikara
Taratamyatmaka supadyagala aaru pathisuvaru a janarige
Ramaramana pooraisali eepsita sarvakali||54||
Meaning: This graded hierarchy details the pre-eminent recipients of the grace of Lord Hari (the father of Kamadeva), starting from Brahma (Saroruhasana), Goddess Vani, Lord Rudra, down to Lord Indra and other deities. Whosoever recites these holy verses with devotion will have all their spiritual and righteous desires fulfilled by Lord Ramaramana at all times.
55. Protection from Secular and Spiritual Dangers
Mooru kalagalli tutise shareera vanmanah shuddhi malpudu
Dooragaisuvalu akhila papa samooha pratidinadi
Chorabhaya rajabhaya nakra chamgura shastra jalagni bhoota
Mahoraga jvara naraka bhava sambhavisadu emdemdu||55||
Meaning: Reciting this chapter during the three transitional periods of the day (dawn, noon, and dusk) ensures absolute purification of the body, speech, and mind, completely dissolving one's daily accumulated sins. Furthermore, such devotees will never encounter the fear of thieves, corrupt rulers, crocodiles (Nakra), enemy armies, weapons, water, fire, spirits, deadly serpents (Mahoraga), chronic fevers, or hell.
56. Final Victory to Lord Jagannatha Vitthala
Jayajayatu trijagadvilakshana jayajayatu jagadeka karana
Jayajayatu janakee ramana nirgata jaramarana
Jayajayatu jahnavee janaka jayajayatu daitya kulantaka
Bhavamaya hara jagannath vithala pahimam satata||56||
Meaning: Victory, absolute victory to You, who are distinct from and superior to the three worlds! Victory to the sole cause of the cosmos! Victory to Lord Rama, the charmer of Janaki, who is completely free from old age and decay! Victory to the father of the holy river Ganges (Jahnavi) and the destroyer of the demonic clans! O Lord Jagannatha Vitthala, the curer of the disease of material rebirth, protect me always.
|| Iti Shri Kaksha Taratamya Sandhi Sampurnam ||
***
harikathAmRutasAra gurugaLa karuNadindApanitu kELuve
parama BagavadBaktaru idanAdaradi kELuvudu||
SrIramaNa sarvESa sarvaga sAraBOkta svatantra
dOSha vidUra j~jAnAnaMda balaiSvarya suKa pUrNa
mUruguNa varjita saguNa sAkAra viSva sthiti layOdaya kAraNa
kRupAsAndra narahare salaho sajjanara||1||
nitya muktaLe nirvikAraLe nitya suKa saMpUrNe
nityAnitya jagadAdhAre muktAmukta gaNa vinute
cittaisu binnapava SrI puruShOttamana vakShO nivAsini
BRutya vargava kAye trijaganmAte viKyAte||2||
rOma kUpagaLalli pRuth pRuthaku A mahA puruShana
svamUrti tAmarasajAnDagaLa tadgata viSva rUpagaLa
SrI mahiLe rUpagaLa guNagaLa sImegANade yOcisuta
mama svAmi mahimeyadu entO endu aDigaDige beragAde||3||
ondu ajAMDadoLu ondu rUpadoLu ondu avayavadoLu ondu naKadoLage
ondu guNagaLa pArugANade kRuta puTAnjaliyiM
mandajAsana puLaka puLakAnanda bAShpa todalu nuDigaLiMda
indirAvallaBana mahime gaMBIra teraveMda||4||
Enu dhanyarO brahma guru pavamAna rAyaru
I pariyali ramA nivAsana vimala lAvaNya atiSayagaLanu
sAnurAgadi nODi suKipa mahAnuBAvara BAgyaventO
BavAnidhavanige asAdhyavenisalu narara pADEnu||5||
A pitAmaha nUru kalpa ramApatiya guNa japisi olisi
mahA parAkrama hanuma BIma Ananda muniyenisi
A parabrahmana sunABI kUpasaMBava nAmadali mereva
A payOjAsana samIrarige aBinamipe satata||6||
vAsudEvana mUrti hRudaya AkASa manDala madhyadali
tArESanandadi kANuta ati santOShadali tutipa
A sarasvati BAratIyarige nA satata vandisuve
paramOllAsadali suj~jAna Bakutiya salisali emagendu||7||
jagadudarana surOttamana nijapegaLontAtu karAbjadoLu padayuga dharisi
naKa panktiyoLu ramaNIya taravAda nagadharana pratibiMba kANuta
mige haruShadiM pogaLi higguva Kaga kulAdhipa
koDali mangaLa sarva sujanarige||8||
yOgigaLa hRudayake niluka nigamAgamaika vinutana
paramAnurAgadali dvisahasra jihvegaLinda varNisuva
BUgagana pAtALa vyAptana yOga nidrAspadanu enipa
guru nAgarAjana padake namisuve manadoLu anavarata||9||
dakSha yaj~ja viBaMjanane virupAkSha vairAgyAdhipati
saMrakShisemmanu sarvakAladi sanmudavanittu
yakShapati saKa yajaparige suravRukSha vRukShadAnujAri
lOkAdhyakSha Suka dUrvAsa jaigIShavya saMtaisu||10||
nandivAhana naLinidhara mauLi indu SEKara Siva triyaMbaka
andhakAsura mathana gaja SArdUla carmadhara
mandajAsana tanaya trijagadvandya Suddha sPaTika sanniBa
vandisuvenu anavarata karuNisi kAyO mahadEva||11||
hattu kalpadi lava jaladhiyoLu uttama SlOkana olisi
kRutakrutyanAgi jagatpatiya nEmadi kuSAstragaLa bittarisi mOhisi
durAtmara nitya niraya nivAsarenisida
kRutti vAsane namipe pAliso pArvatI ramaNa||12||
PaNi PaNAocita makuTa ranjita kvaNita Damaru triSUla
SiKi dina maNi niSAkara nEtra parama pavitra sucaritra
praNata kAmada pramatha suramuni gaNa supUjita caraNayuga
rAvaNa mada viBanjana SESha pada arhanu ahudendu||13||
kaMbupANiya parama prEma nitaMbiniyaru endenipa
lakShaNe jAMbavati kALindi nIlA Badra saKa vindAreMba
ShaNmahiShiyara divya padAMbujagaLige namipe
mama hRudayAMbaradi nelesali biDade tammarasana oDagUDi||14||
A parantapana olumeyinda sadA aparOkShigaLenisi
BagavadrUpa guNagaLa mahime svapatigaLa Ananadi tiLiva
sauparNi vAruNi nagAtmajara Apanitu baNNisuve
enna mahAparAdhagaLa eNisade Iyali parama mangaLava||15||
tridivataru maNi dhEnugaLige Aspadanenipa tridaSAlayAbdhige
badaranandadali opputippa upEndra candramana
mRudhu madhura sustavanadindali madhu samaya pikanante pADuva
mudira vAhanananGri yugmangaLige namisuvenu||16||
kRuti ramaNa pradyumna dEvana atuLa bala lAvaNya guNa santata upAsana
kEtu mAlA KaMDadoLu racipa
rati manOharananGri kamalake natisuvenu Bakutiyali
mama durmati kaLedu sanmatiyanu Iyali niruta emagolidu||17||
cArutara navavidha Bakuti gaMBIra vArASiyoLu
paramOdAra mahimana hRudaya PaNipati pIThadali Bajipa
BUri karmAkaranu enisuva SarIramAni prANapati pada vAriruhake anamipe
madgururAyanu ahudendu||18||
vitata mahimana viSvatO muKana atuLa Buja bala kalpataruvu
ASritarenisi sakala iShTa paDedu anudinadi mOdisuva
rati svayaMBuva dakSha vAcaspati biDaujana maDadi Saci
manmatha kumAra aniruddharu emagIyali sumangalava||19||
Bava vanadi nava pOta puNya SravaNa kIrtana pAdavanaruha
Bavana nAvikanAgi Bakutara tArisuva biDade
pravaha mArutadEva paramOtsava viSESha nirantara
mahA pravahadandadi koDali BagavadBakta santatige||20||
janaranu uddharisuvenenuta nija janakana anumatadali
svayaMBuva manuvinindali paDede sukumArakaranu olumeyali
janani Sata rUpA nitaMbini manavacanakAyadali tiLidu
anudinadi namisuve koDu emage sanmangaLavanolidu||21||
narana nArAyaNana harikRuShNara paDede puruShArtha teradali
taraNi SaSi SatarUparige samanenisi
pApigaLa nirayadoLu nelegoLisi sajjana neraviyanu pAlisuva
auduMbara salahu salahemma biDadale parama karuNadali||22||
madhu virOdhi manuja kShIrOdadhi mathana samayadali udayisi
nere kudharajA vallaBana mastaka mandiradi mereva vidhu
tavAnGri sarOjA yugaLake madhupanandadali eragalu enmanada adhipa
vandipenu anudina aMtastApa pariharisu||23||
SrI vanaruhAMbakana nEtragaLE maneyenisi
sajjanarige karAvalaMbanavIva teradi mayUKa vistaripa
A vivasvAn nenisi koMba viBAvasu
aharniSigaLali koDalI vasundhareyoLu vipaScitaroDane suj~jAna||24||
lOka mAteya paDedu nI jagadEkapAtranigitta kAraNa
SrI kumAri samEta nelasida ninna mandiradi
A kamalaBava muKaru biDade parAkenuta niMdiharO
guNa ratnAkarane baNNisalaLave koDu emage sanmanava||25||
paNeyoLoppuva tilaka tuLasI maNigaNAnvita kanTha
karadali kvaNita vINA susvaradi bahu tALa gatigaLali
praNava pratipAdyana guNangaLa kuNidu pADuta
parama suKa sandaNiyoLu ADuva dEvarShi nAradarige aBinamipe||26||
A sarasvati tIradali binnaisalu A munigaLa nuDige
jaDajAsana mahESa acyutara lOkaMgaLige pOgi
tA sakala guNagaLa vicArisi kESavane paradaivavu endu upadESisuva
BRugu munipa koDali emage aKiLa puruShArtha||27||
bisaruhAMbakana Aj~jeyali sumanasa muKanu tAnenisi
nAnA rasagaLuLLa harissugaLanu avaravarigoydu Iva
vasukulAdhipa yaj~japuruShana asama bala rUpangaLige vandisuve
j~jAna yaSassu vidya subuddhi koDalemage||28||
tAtana appaNeyinda nI praKyAtiyuLLa aravattu makkaLa
prItiyindali paDedu avaravarigittu manniside
vIti hOtrana samaLenisuva prasUti janani
tvadanGri kamalake nA tutisi talebAguve emma kuTuMba salahuvudu||29||
Sata dhRutiya sutarIrvara uLida apratima sutapO nidhigaLa
parAjitana susamAdhiyoLu irisi mUrlOkadoLu mereva
vrativara marIci atri pulahA kratu vasiShTha pulastya
vaivasvatanu viSvAmitra angirara anGrigeraguvenu||30||
dvAdaSa AdityaroLu modaliganAda mitra
pravaha mAniniyAda prAvahi nir^^Ruti nirjara guru mahiLe tArA
I divaukasaru anudina AdhivyAdhi upaTaLava aLidu
vibudharige Adaradi koDali aKiLa mangaLava Ava kAladali||31||
mAnanidhigaLu enisuva viShvaksEna dhanapa gajAnanarige
samAnaru eMBattaidu SESha Satastha dEvagaNake A namisuvenu
biDade mithyA j~jAna kaLedu subuddhinittu
sadAnurAgadali emma paripAlisalendenuta||32||
BUta marutanu avAntara aBimAni tapasvi marIci muni
puruhUta nandana pAdamAni jayantaru emagolidu
kAtarava puTTisade viShayadi vItaBayana padAbjadali
viparIta buddhiyanu Iyade sadA pAlisalemma||33||
Odisuva gurugaLanu jaridu saha Odugarige upadESisida
mahadAdi kAraNa sarvaguNa saMpUrNa hariyeMdu vAdisuva
tatpatiya tOrendu A danuja besagoLalu
staMBadi SrIdana AkShaNa tOrisida prahlAda salahemma||34||
bali modalu sapta indraru ivarige kalita karmaja divijaru eMbaru
uLida EkAdaSa manugaLu uciththya cavana muKa
kularShigaLu eMBattu haihaya iLiya kaMpanagaida pRuthu
mangaLa parIkShita nahuSha nABi yayAti SaSibindu||35||
Sataka sankEta uLLa priyavrata Barata mAMdhAta puNyASritaru
jayavijayAdigaLu gandharvarenTu jana
hutavahaja pAvaka sanAtana pitRugaLu eLvaru citraguptaru
pratidinadi pAlisali tammavanendu emagolidu||36||
vAsavAlaya Silpa vimala jalASayagaLoLu ramipa UrvaSi
BESa ravigaLa ripugaLenisuva rAhukEtugaLu
SrISa pada panthAna dhUmArcIra divijaru
karmajarige sadA samAna divaukasaru koDali emage mangaLava||37||
dyunadi SyAmala saMj~ja rOhiNi Ganapa parjanya aniruddhana vanite
brahmAnDABimAni virATa dEviyara nenevenu
A nalavinde dEvAnana mahiLe svAhAKyaru
AlOcane koDali nirviGnadiM BagavadguNaogaLali||38||
vidhipitana pAdAMbujagaLige madhupanAnte virAjipAmala
udakagaLige sadABimAniyu eMdenisikoMba budhage nA vandisuve sammOdadi
niraMtaravu olidemage
aByudaya pAlisalendu paramOtsavadoLu anudinadi||39||
SrI viriMcAdyara manake nilukAva kAlake
janana rahitana tAvolisi maganendu muddisi lIlegaLa nOLpa
dEvakige vandipe yaSOdA dEvige Anamisuvenu
parama kRupAvalOkanadinda salahuvudu emma santatiya||40||
pAmararana pavitragaisuva SrI mukundana vimala manMgaLa
nAmagaLige aBimAniyAda uShAKya dEviyaru
BUmiyoLaguLLa aKiLa sajjanara AmayAdigaLa aLidu salahali
A marutvAn maneya vaidyara ramaNi pratidinadi||41||
puruTa lOcana ninna kaddoydiralu prArthise
dEvategaLa uttarava lAlisi taMda varAha rUpa tAnAgi
dharaNi janani ninna pAdakkeragi binnaisuvanu
pAdasparSa modalAda aKiLa dOShagaLu eNisadireMdu||42||
vanadhivasane varAdri nicaya stanavirAjite
cEtanAcEtana vidhArake gandha rasa rUpAdi guNa vapuShe
munikulOttama kaSyapana nijatanuje ninage anamipe
ennavaguNagaLu eNisade pAlipudu paramAtmanardhAngi||43||
hari gurugaLa arcisada pApAtmarana SikShisalOsuga
SanaiScaranenisi duShPalagaLIve nirantaradi biDade
taraNi nandana ninna pAdAMburuhagaLige A namipe
bahu dustara BavArNadi magnanAdenna uddharisabEku||44||
niratiSaya suj~jAna pUrvaka viracisuva niShkAma karmagaLaritu
tattatkAladali tajjanya Palarasava hariya nEmadali uNisi
bahujIvarige karmapanenipa
gurupuShkaranu satkriyangaLali nirviGnateya koDali||45||
SrInivAsana parama kAruNyAni vAsasthAnaru enipa kRuSAnujaru
sahasra ShODaSa Sataru SrI kRuShNa mAniniyaru eppattu
yakSharu dAnavaru mUvattu
cAraNa ajAnaja amararu apsararu gandharvarige namipe||46||
kinnararu guhyakaru rAkShasa pannagaru pitRugaLu siddharu
sannuta ajAnajaru samaru ivaru amara yOnijaru
innivara gaNaventu baNNisalu ennoLave
karuNadali paramApanna janarige koDali sanmuda parama snEhadali||47||
A yamuneyoLu sAdaradi kAtyAyanI vratadharisi
kelaru dayAyudhane patiyendu kelavaru jAratanadalli
vAyupitanolisidaru Irvage tOya sarasara
pAdakamalake nA eraguve manOrathaMgaLa salisali anudinadi||48||
nUrumunigaLa uLidu mElaNa nUru kOTi tapOdharana
pAdAravindake mugive karagaLanu uddharisalendu
mUru sapta SatAhvayara toredu I RuShigaLa anantaraliha
BUri pitRugaLu koDali emage saMtata sumangaLava||49||
pAvanake pAvananu enisuva ramA vinOdiya guNagaNaogaLa
sAvadhAnadali Eka mAnasarAgi susvaradi
A vibudhapati saBeyoLage nAnA vilAsadi pADi suKisuva
dEva gaMdharvaru koDali emage aKiLa puruShArtha||50||
Buvana pAvana mALpa lakShmI dhavana
mangaLa divya nAma stavanagaiva manuShya gandharvarige vandisuve
pravara BUBujara uLidu madhyama kuvalayaparu endu enisikoMbara
divasa divasangaLali nenevanu karaNa Suddhiyali||51||
SrI mukundana mUrtisale saudAminiyOL hRudaya vArija
vyOma manDala madhyadali kANutali mOdisuva
A manuShyOttamara padayuga tAmarasagaLige eraguve
sadA kAmitArthagaLittu salahali praNata janatatiya||52||
I mahI maMDaladoLiha guru SrImadAcAryara matAnugaru
A mahAvaiShNavara viShNu padAbja madhukarara stOmake anamisuvenu
avaravara nAmagaLanu EM pELve bahuvidha
yAma yAmaMgaLali bOdhisali emage sanmatiya||53||
mAranayyana karuNa pArAvAra muKya supAtraru enipa
sarOruhAsana vANi rudra iMdrAdi suranikara
tAratamyAtmaka supadyagaLa Aru paThisuvaru A janarige
ramAramaNa pUraisali Ipsita sarvakAladali||54||
mUru kAlagaLalli tutise SarIra vAngmanaH Suddhi mALpudu
dUragaisuvadu aKiLa pApa samUha pratidinadi
cOraBaya rAjaBaya nakra camUra Sastra jalAgni BUta
mahOraga jvara naraka Baya saMBavisadu endendu||55||
jayajayatu trijagadvilakShaNa jayajayatu jagadEka kAraNa
jayajayatu jAnakI ramaNa nirgata jarAmaraNa
jayajayatu jAhnavI janaka jayajayatu daitya kulAntaka
BavAmaya hara jagannAth viThala pAhimAM satata||56||
*********
No comments:
Post a Comment